Shayx Mullo Aliy Qori ibn Sulton ibn Muhammad al-Haraviy al-Hanafiy
Muhaddis
Hirotda tugʻilib, Makkaga koʻchdi va oʻsha yerda qaror topdi; Ibn Hajar al-Haytamiy kabi bir jamoa muhaqqiqlardan ilm oldi. Asarlaridan: «Mishkot» sharhi, «Shamoil» sharhi, «al-Vatriya» sharhi, «al-Jazariya» sharhi, «an-Nuxba» sharhi, «ash-Shifo» sharhi, «ash-Shotibiya» sharhi, «Qomus»ning «an-Nomus» deb atagan muxtasari va hanafiylar ismlari haqida «as-Simor al-janiya». al-Isomiy uni: «Naqliy va aqliy ilmlarni jamlagan, nabaviy sunnatga toʻyingan, hifz va fahm egalarining mashhurlaridan biri», deb vasflagan, soʻng: «Lekin u imomlarga, ayniqsa ash-Shofiʼiy va uning ashobiga eʼtiroz qilish bilan imtihon qilindi, imom Molikka qoʻlini qoʻyib qoʻyish masalasida eʼtiroz bildirdi; shuning uchun asarlarida ilm nuri yoʻq va koʻp olimlar hamda avliyolar ularni mutolaa qilishdan qaytargan», degan. Ash-Shavkoniy bunga qarshi chiqib: «Bu uning martabasi yuksakligiga dalil, chunki mujtahidning ishi sahih dalillarga xilof narsani bayon qilish va unga eʼtiroz bildirishdir — aytguvchi ulugʻ boʻlsin, kichik boʻlsin», deydi.Ҳиротда туғилиб, Маккага кўчди ва ўша ерда қарор топди; Ибн Ҳажар ал-Ҳайтамий каби бир жамоа муҳаққиқлардан илм олди. Асарларидан: «Мишкот» шарҳи, «Шамоил» шарҳи, «ал-Ватрия» шарҳи, «ал-Жазария» шарҳи, «ан-Нухба» шарҳи, «аш-Шифо» шарҳи, «аш-Шотибия» шарҳи, «Қомус»нинг «ан-Номус» деб атаган мухтасари ва ҳанафийлар исмлари ҳақида «ас-Симор ал-жания». ал-Исомий уни: «Нақлий ва ақлий илмларни жамлаган, набавий суннатга тўйинган, ҳифз ва фаҳм эгаларининг машҳурларидан бири», деб васфлаган, сўнг: «Лекин у имомларга, айниқса аш-Шофиъий ва унинг ашобига эътироз қилиш билан имтиҳон қилинди, имом Моликка қўлини қўйиб қўйиш масаласида эътироз билдирди; шунинг учун асарларида илм нури йўқ ва кўп олимлар ҳамда авлиёлар уларни мутолаа қилишдан қайтарган», деган. Аш-Шавконий бунга қарши чиқиб: «Бу унинг мартабаси юксаклигига далил, чунки мужтаҳиднинг иши саҳиҳ далилларга хилоф нарсани баён қилиш ва унга эътироз билдиришдир — айтгувчи улуғ бўлсин, кичик бўлсин», дейди.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 445Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 445