Shayx Xizr al-Kurdiy
Muhaddis
Sulton uning zoviyasiga haftada bir-ikki marta borar, koʻp safarlarida uni yonida olib yurar, undan ayrilmas, hurmat qilar va maslahat soʻrardi; u esa oʻz raʼyini aytar, aytgani rost chiqadigan kashflar qilardi — rahmoniymi yo shaytoniy, yo boshqa holdanmi, bilinmasdi. Ammo odamlarga aralashgach, amirlarning qizlari undan parda tutmagani sababli fitnaga tushdi. Sulton, Baysariy, Qalovun va otabek Foris Oqtoy huzurida soʻroq qilinganda iqror boʻldi; sulton uni oʻldirmoqchi boʻlganida u: «Men bilan sening orangda sanoqli kunlar bor, xolos», dedi. Shunda uni zindonga tashlashga buyurdi va u olti yuz yetmish birinchi yildan olti yuz yetmish oltinchi yilgacha qamoqda yotdi. Quddusda bir cherkovni buzib, qashishini boʻgʻizlab, oʻrnini zoviya qilgan edi. Muharramning oltinchisi, payshanba kuni zindonda vafot etdi; qalʼadan chiqarilib qarindoshlariga topshirildi va oʻz zoviyasida qurdirgan turbaga dafn qilindi; oltmish yoshlar chamasida edi. Rabvaning gʻarbidagi togʻ ustidagi Shayx Xizr gumbazi unga nisbat beriladi, Quddusi sharifda ham zoviyasi bor.Султон унинг зовиясига ҳафтада бир-икки марта борар, кўп сафарларида уни ёнида олиб юрар, ундан айрилмас, ҳурмат қилар ва маслаҳат сўрарди; у эса ўз раъйини айтар, айтгани рост чиқадиган кашфлар қиларди — раҳмонийми ё шайтоний, ё бошқа ҳолданми, билинмасди. Аммо одамларга аралашгач, амирларнинг қизлари ундан парда тутмагани сабабли фитнага тушди. Султон, Байсарий, Қаловун ва отабек Форис Оқтой ҳузурида сўроқ қилинганда иқрор бўлди; султон уни ўлдирмоқчи бўлганида у: «Мен билан сенинг орангда саноқли кунлар бор, холос», деди. Шунда уни зиндонга ташлашга буюрди ва у олти юз етмиш биринчи йилдан олти юз етмиш олтинчи йилгача қамоқда ётди. Қуддусда бир черковни бузиб, қашишини бўғизлаб, ўрнини зовия қилган эди. Муҳаррамнинг олтинчиси, пайшанба куни зиндонда вафот этди; қалъадан чиқарилиб қариндошларига топширилди ва ўз зовиясида қурдирган турбага дафн қилинди; олтмиш ёшлар чамасида эди. Рабванинг ғарбидаги тоғ устидаги Шайх Хизр гумбази унга нисбат берилади, Қуддуси шарифда ҳам зовияси бор.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 7318Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 7318