Shayx Yusuf al-Aqminiy

Nuriddin Shahidning hammomi qimini (oʻchogʻi) yonida yashagani uchun Aqminiy deyilardi. Yerga suylanadigan uzun kiyim kiyar, kiyimiga siyar, boshi ochiq yurardi; unda koʻp hol va kashflar bor deb daʼvo qilishardi va avomning koʻpi hamda boshqalar uning solihligi va valiyligiga ishonardi. Ibn Kasir aytadi: bu ular valiylikning va solihlikning shartlarini bilmaganlaridan; kashf yaxshidan ham, fojirdan ham, moʻʼmindan ham, kofirdan ham sodir boʻlishi mumkin — rohiblar, Dajjol va Ibn Sayyod kabi; hol sohibini Kitob va Sunnat bilan sinash kerak. Shofiiy aytgan: «Bir kishini suv ustida yurganini yoki havoda uchganini koʻrsangiz, ishini Kitob va Sunnatga solib koʻrmaguningizcha unga aldanmang». Shu yilning shaʼboni oltinchisida vafot etib, Qosiyun etagida, Abu Umar al-Maqdisiy turbasining sharqidagi oʻz nomi bilan mashhur turbaga dafn qilindi; unga ishonadigan avomdan baʼzilari uni bezab, qabri ustiga yozuvli oʻymakor toshlar qoʻydilar — bularning bari bidʼat. Shayx Ibrohim ibn Saʼid Jiyʼona Aqminiy tirikligida shaharga kirishga jurʼat qilolmasdi, deb daʼvo qilardi: «Har gal shahar darvozalaridan biriga kelsam, oʻsha yerda bu sherni yotgan holda topardim, kirolmasdim», derdi; Aqminiy oʻlgan kuni avom bilan birga qichqirib-baqirib: «Bizga shaharga kirishga izn berildi», deb kirdi — ular esa har qichqirganga ergashadigan, ilm nuridan yoritilmaganlar.Нуриддин Шаҳиднинг ҳаммоми қимини (ўчоғи) ёнида яшагани учун Ақминий дейиларди. Ерга суйланадиган узун кийим кияр, кийимига сияр, боши очиқ юрарди; унда кўп ҳол ва кашфлар бор деб даъво қилишарди ва авомнинг кўпи ҳамда бошқалар унинг солиҳлиги ва валийлигига ишонарди. Ибн Касир айтади: бу улар валийликнинг ва солиҳликнинг шартларини билмаганларидан; кашф яхшидан ҳам, фожирдан ҳам, мўъминдан ҳам, кофирдан ҳам содир бўлиши мумкин — роҳиблар, Дажжол ва Ибн Сайёд каби; ҳол соҳибини Китоб ва Суннат билан синаш керак. Шофиий айтган: «Бир кишини сув устида юрганини ёки ҳавода учганини кўрсангиз, ишини Китоб ва Суннатга солиб кўрмагунингизча унга алданманг». Шу йилнинг шаъбони олтинчисида вафот этиб, Қосиюн этагида, Абу Умар ал-Мақдисий турбасининг шарқидаги ўз номи билан машҳур турбага дафн қилинди; унга ишонадиган авомдан баъзилари уни безаб, қабри устига ёзувли ўймакор тошлар қўйдилар — буларнинг бари бидъат. Шайх Иброҳим ибн Саъид Жийъона Ақминий тириклигида шаҳарга киришга журъат қилолмасди, деб даъво қиларди: «Ҳар гал шаҳар дарвозаларидан бирига келсам, ўша ерда бу шерни ётган ҳолда топардим, киролмасдим», дерди; Ақминий ўлган куни авом билан бирга қичқириб-бақириб: «Бизга шаҳарга киришга изн берилди», деб кирди — улар эса ҳар қичқирганга эргашадиган, илм нуридан ёритилмаганлар.

Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 7202Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 7202