Shukriy (bek) ibn Ali ibn Muhammad ibn Abdulkarim ibn Tolib al-Asaliy
Muhaddis
Zamonaviy arab uygʻonishi rahnamolaridan; qatl etilgan. Damashqda tugʻilib, uning maktablarida, soʻng Istanbulda oʻqigan; Qoʻniya tobeligidagi Qosh qazosiga qoim-maqom etib tayinlangan, keyin qazolarda koʻchib yurib, oxiri usmonli deputatlar majlisiga Damashqdan deputat etib saylangan. Soʻng advokatlik bilan shugʻullangan, qisqa muddat kundalik «al-Qabas» gazetasini chiqargan va Halab viloyati hamda Dayr az-Zavr livosiga mulkiy inspektor etib tayinlangan. Turk gʻoliblari uning markazsizlashtirish talabidan gʻazablangan; jahon urushi boshlangach, Aliya devoni uni oʻlimga hukm qilgan va hukm Damashqda ijro etilgan. «al-Quzot va-n-nuvvob» va «al-Xaroj fi-l-islom» risolalari hamda «al-Maʼmun al-abbosiy» qissasi bor. Usmonli deputatlar majlisida sionistlar ishining kuchayib borayotganini birinchi boʻlib isbotlab, ular pochtasida ishlatgan markalarni koʻrsatgan. Asaliylarning asli Damashq atrofidagi Yalda qishlogʻidan boʻlib, ular Ol ash-Sharqutliy nomi bilan tanilardi; ulardan birinchi boʻlib Tolib al-Asaliy laqabini olgan va 1065-hijriy yili Damashqqa koʻchganlar; Yaldada hamon ularning vaqflari bor.Замонавий араб уйғониши раҳнамоларидан; қатл этилган. Дамашқда туғилиб, унинг мактабларида, сўнг Истанбулда ўқиган; Қўния тобелигидаги Қош қазосига қоим-мақом этиб тайинланган, кейин қазоларда кўчиб юриб, охири усмонли депутатлар мажлисига Дамашқдан депутат этиб сайланган. Сўнг адвокатлик билан шуғулланган, қисқа муддат кундалик «ал-Қабас» газетасини чиқарган ва Ҳалаб вилояти ҳамда Дайр аз-Завр ливосига мулкий инспектор этиб тайинланган. Турк ғолиблари унинг марказсизлаштириш талабидан ғазабланган; жаҳон уруши бошлангач, Алия девони уни ўлимга ҳукм қилган ва ҳукм Дамашқда ижро этилган. «ал-Қузот ва-н-нуввоб» ва «ал-Харож фи-л-ислом» рисолалари ҳамда «ал-Маъмун ал-аббосий» қиссаси бор. Усмонли депутатлар мажлисида сионистлар ишининг кучайиб бораётганини биринчи бўлиб исботлаб, улар почтасида ишлатган маркаларни кўрсатган. Асалийларнинг асли Дамашқ атрофидаги Ялда қишлоғидан бўлиб, улар Ол аш-Шарқутлий номи билан таниларди; улардан биринчи бўлиб Толиб ал-Асалий лақабини олган ва 1065-ҳижрий йили Дамашққа кўчганлар; Ялдада ҳамон уларнинг вақфлари бор.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 3, b. 172Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 3, б. 172