Siddiq ibn Ali al-Mazjojiy az-Zabidiy al-Hanafiy

Taxminan 1150-yilda tugʻilgan; Zabidda Shayx Muhammad ibn Aloʼuddinga «Sahih al-Buxoriy»ni, «Sunan Abu Dovud»ni va boshqa «Ummahot»ni oʻqigan, sayyid Sulaymon ibn Yahyoga esa «Ummahot»ning hammasini takror samoʼ bilan oʻqigan; olat ilmlarida ham oʻqishi bor va hanafiy fiqhida muhaqqiq. Ikki shayxi unga rivoyat qilishi joiz boʻlgan hamma narsaga umumiy ijoza berishgan. Dars berish uchun al-Muxoga koʻchib, bir muddat turgan, soʻng 1203-yil zulqaʼdasida Sanʼoga kelib ash-Shavkoniy huzuriga borgan — ular bir-birini oldin tanimasdi. Bir necha fanda muzokaralar boʻlgan; soʻng ash-Shavkoniyning koʻnglidan undan ijoza soʻrash oʻtganida, ayni shu xayol paytida uning oʻzi ash-Shavkoniydan ijoza soʻragan — «bu mukoshafadan edi» — va ikkovi bir-biriga ijoza berishgan; oʻshanda uning yoshi ellikdan ortiq, ash-Shavkoniyniki oʻttizdan kam edi. Keyin ham qatnab turgan. Bir jamoa huzurida oʻrtalarida munozara boʻlib, ash-Shavkoniy hanafiy fiqhining masalalariga koʻp eʼtiroz bildirib dalil keltirgan, u esa hanafiylar aytganiga oqlov izlab turgan; xilvatda ash-Shavkoniy: «Rostini ayt, munozarada aytganingga qatʼiy eʼtiqod qilasanmi? Sunnatni sen kabi bilgan kishi haqida, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan sahih sobit boʻlganini bilib turib, sof raʼydan iborat mazhabini afzal koʻradi deb oʻylanmaydi», degan. U: «Dalilga xolif boʻlgan narsaning sahihligiga eʼtiqod qilmayman, kim aytsa ham; sahih hadisga xolif boʻlsa, Abu Hanifa va sheriklari aytgan narsa bilan Allohga diyonat qilmayman — lekin kishi zohirda oʻz mazhabini himoya qiladi», deb javob bergan. 1209-yildan keyin Sanʼoga yana bir bor kelib, vataniga qaytgan va keyin vafoti xabari yetgan. Zukko, farosatli, vazmin, tavozeʼli, fahmi yaxshi, idroki kuchli kishi edi.Тахминан 1150-йилда туғилган; Забидда Шайх Муҳаммад ибн Алўуддинга «Саҳиҳ ал-Бухорий»ни, «Сунан Абу Довуд»ни ва бошқа «Уммаҳот»ни ўқиган, саййид Сулаймон ибн Яҳёга эса «Уммаҳот»нинг ҳаммасини такрор самў билан ўқиган; олат илмларида ҳам ўқиши бор ва ҳанафий фиқҳида муҳаққиқ. Икки шайхи унга ривоят қилиши жоиз бўлган ҳамма нарсага умумий ижоза беришган. Дарс бериш учун ал-Мухога кўчиб, бир муддат турган, сўнг 1203-йил зулқаъдасида Санъога келиб аш-Шавконий ҳузурига борган — улар бир-бирини олдин танимасди. Бир неча фанда музокаралар бўлган; сўнг аш-Шавконийнинг кўнглидан ундан ижоза сўраш ўтганида, айни шу хаёл пайтида унинг ўзи аш-Шавконийдан ижоза сўраган — «бу мукошафадан эди» — ва иккови бир-бирига ижоза беришган; ўшанда унинг ёши элликдан ортиқ, аш-Шавконийники ўттиздан кам эди. Кейин ҳам қатнаб турган. Бир жамоа ҳузурида ўрталарида мунозара бўлиб, аш-Шавконий ҳанафий фиқҳининг масалаларига кўп эътироз билдириб далил келтирган, у эса ҳанафийлар айтганига оқлов излаб турган; хилватда аш-Шавконий: «Ростини айт, мунозарада айтганингга қатъий эътиқод қиласанми? Суннатни сен каби билган киши ҳақида, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан саҳиҳ собит бўлганини билиб туриб, соф раъйдан иборат мазҳабини афзал кўради деб ўйланмайди», деган. У: «Далилга холиф бўлган нарсанинг саҳиҳлигига эътиқод қилмайман, ким айца ҳам; саҳиҳ ҳадисга холиф бўлса, Абу Ҳанифа ва шериклари айтган нарса билан Аллоҳга диёнат қилмайман — лекин киши зоҳирда ўз мазҳабини ҳимоя қилади», деб жавоб берган. 1209-йилдан кейин Санъога яна бир бор келиб, ватанига қайтган ва кейин вафоти хабари етган. Зукко, фаросатли, вазмин, тавозеъли, фаҳми яхши, идроки кучли киши эди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 0Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 0