Siddiq ibn Aliy al-Mizjojiy az-Zabidiy al-Hanafiy

Taxminan bir ming bir yuz ellikinchi yilda tugʻilgan. Zabidda Shayx Muhammad ibn Aloʼuddindan «Sahih al-Buxoriy»ni, «Sunan Abu Dovud»ni va boshqa asosiy kitoblarni oʻqigan; Sayyid Sulaymon ibn Yahyodan esa asosiy kitoblarning hammasini takror-takror samoʼ bilan oʻqigan; olat ilmlarida ham qiroati bor va hanafiy fiqhida tekshiruvchi edi. Ikkala ustozi unga rivoyat qilishi joiz boʻlgan hamma narsaga umumiy ijozat bergan. Al-Muxoga dars berish uchun koʻchib, u yerda bir muddat turgan, soʻng bir ming ikki yuz uchinchi yil zulqaʼda oyida Sanʼoga kelgan. Ash-Shavkoniy: «Uni bundan oldin tanimasdim, u ham meni tanimasdi; oramizda bir necha fanda muzokaralar boʻldi, soʻng koʻnglimga undan ijozat soʻrash keldi va aynan shu xayol paytida u mendan ijozat soʻradi — bu mukoshafa edi; men unga ijozat berdim, u menga berdi. Oʻshanda uning yoshi ellikdan oshgan, meniki oʻttizdan kam edi», deb yozadi. Keyin bir jamoa huzurida boʻlgan bahsda ash-Shavkoniy hanafiy fiqhining baʼzi masalalariga dalil keltirib koʻp eʼtiroz bildirgan, u esa hanafiylar soʻziga uzr topishga urinaverganida, xolvatda: «Rostini ayt, bahsda koʻrsatayotganingga qatʼiy ishonasanmi?» deb soʻraganida, u: «Dalilga xilof narsaning sahihligiga ishonmayman, uni kim aytgan boʻlsa ham; Abu Hanifa va ashoblari sahih hadisga xilof soʻz aytsa, Allohga u bilan diyonat qilmayman — lekin kishi zohirda oʻz mazhabini himoya qiladi», deb javob bergan. Bir ming ikki yuz toʻqqizinchi yildan keyin yana Sanʼoga kelib ketgan va shundan soʻng vafoti xabari yetgan — izohda ash-Shajaniyning «at-Tiqsor»iga koʻra vafoti bir ming ikki yuz toʻqqizinchi yil deyiladi. Zukko, farosatli, sokin, kamtar, fahmi yaxshi va idroki kuchli kishi edi.Тахминан бир минг бир юз элликинчи йилда туғилган. Забидда Шайх Муҳаммад ибн Алўуддиндан «Саҳиҳ ал-Бухорий»ни, «Сунан Абу Довуд»ни ва бошқа асосий китобларни ўқиган; Саййид Сулаймон ибн Яҳёдан эса асосий китобларнинг ҳаммасини такрор-такрор самў билан ўқиган; олат илмларида ҳам қироати бор ва ҳанафий фиқҳида текширувчи эди. Иккала устози унга ривоят қилиши жоиз бўлган ҳамма нарсага умумий ижозат берган. Ал-Мухога дарс бериш учун кўчиб, у ерда бир муддат турган, сўнг бир минг икки юз учинчи йил зулқаъда ойида Санъога келган. Аш-Шавконий: «Уни бундан олдин танимасдим, у ҳам мени танимасди; орамизда бир неча фанда музокаралар бўлди, сўнг кўнглимга ундан ижозат сўраш келди ва айнан шу хаёл пайтида у мендан ижозат сўради — бу мукошафа эди; мен унга ижозат бердим, у менга берди. Ўшанда унинг ёши элликдан ошган, меники ўттиздан кам эди», деб ёзади. Кейин бир жамоа ҳузурида бўлган баҳсда аш-Шавконий ҳанафий фиқҳининг баъзи масалаларига далил келтириб кўп эътироз билдирган, у эса ҳанафийлар сўзига узр топишга уринаверганида, холватда: «Ростини айт, баҳсда кўрсатаётганингга қатъий ишонасанми?» деб сўраганида, у: «Далилга хилоф нарсанинг саҳиҳлигига ишонмайман, уни ким айтган бўлса ҳам; Абу Ҳанифа ва ашоблари саҳиҳ ҳадисга хилоф сўз айца, Аллоҳга у билан диёнат қилмайман — лекин киши зоҳирда ўз мазҳабини ҳимоя қилади», деб жавоб берган. Бир минг икки юз тўққизинчи йилдан кейин яна Санъога келиб кетган ва шундан сўнг вафоти хабари етган — изоҳда аш-Шажанийнинг «ат-Тиқсор»ига кўра вафоти бир минг икки юз тўққизинчи йил дейилади. Зукко, фаросатли, сокин, камтар, фаҳми яхши ва идроки кучли киши эди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 292Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 292