Simok ibn Harb
سماك بن حرب
Tobi'iy · Muhaddis
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
Simok ibn Harb ibn Avs ibn Xolid ibn Nizor ibn Muoviya ibn Horisa — hofiz, buyuk imom, Abul-Mugʻiyra az-Zuhliy al-Bakriy al-Kufiy; Muhammad va Ibrohimning akasi. U sahobiylik sharafi boʻlgan Saʼlaba ibn al-Hakam al-Laysiydan, shuningdek Ibn az-Zubayr, Nuʼmon ibn Bashir, Jobir ibn Samura, Zahhok ibn Qays, Anas ibn Molik, Qabisa ibn Hulb, Alqama ibn Voil, Muhammad ibn Hotib al-Jumahiy, Murriy ibn Qatariy, Muso ibn Talha, Ikrima (undan koʻp rivoyat qilgan), Musʼab ibn Saʼd, Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Masʼud, Tamim ibn Tarafa, Abu Solih Bozom, Suvayd ibn Qays, Said ibn Jubayr, Ibrohim an-Naxaiy, ash-Shaʼbiy, Hasan Basriy va boshqa koʻplardan hadis eshitgan; Qosim ibn Muxaymira va Abdurrahmon ibn al-Qosim ibn Muhammaddek oʻzidan quyi tabaqadan ham rivoyat qilgan. Oʻz shahrida hujjat koʻtaruvchilardan edi. Undan Zakariyo ibn Abu Zoida, Hotim ibn Abu Sagʻira, Molik ibn Migʻval, Shuʼba, as-Savriy, Zoida, Hasan ibn Solih, Shaybon an-Nahviy, Sharik, Abu Avona, Hammod ibn Salama, Abul-Ahvas, Zuhayr ibn Muoviya, Qays ibn ar-Rabiʼ, Isroil, Asbot ibn Nasr, Ibrohim ibn Tahmon va boshqalar, qadimgilardan esa al-Aʼmash va Ibn Abu Xolid rivoyat qilgan. Ali ibn al-Madiniy: «Uning ikki yuztacha hadisi bor», deydi. Hammod ibn Salama undan naql qiladi: «Paygʻambar ﷺ ashoblaridan sakson kishiga yetishdim»; koʻzi ketgan, Allohga duo qilgach, koʻzi qaytarilgan. Uning haqida maqtov ham, taʼn ham keltiriladi. Abu Ishoq as-Sabiiy: «Abdulmalik ibn Umayr bilan Simok ibn Harbga yopishinglar», degan. Sufyon Savriy: «Simok ibn Harbning bir hadisi ham tushib qolmagan», deydi. Ahmad ibn Hanbal (Solih rivoyatida): «U Abdulmalik ibn Umayrdan hadisi sahihroq», degan; Abu Tolib rivoyatida esa Ahmaddan: «Muztaribul-hadis», deyilgan. Ibn Maʼin uni siqa deb atagan va: «Boshqalar isnod qilmagan hadislarni isnod qilgani uchun aybladilar, oʻzi esa siqa», degan; Shuʼba esa uni zaiflashtirar edi. Ibn Ammor: «Baʼzan chalkashtiradi, hadisi haqida ixtilof qilishadi», deydi. al-Ijliy: «Hadisi joiz, faqat Ikrima hadisida baʼzan uni Ibn Abbosga ulab yuborardi; sheʼr va odamlar ayyomini biladigan, fasih kishi edi», deydi. Abu Hotim: «Sadduq, siqa», degan. Ibn al-Madiniy va Yaʼqub as-Sadusiy uning aynan Ikrimadan rivoyatlari muztarib, boshqalarda esa solih ekanini, undan Shuʼba va Sufyondek qadim eshitganlarning rivoyati sahih va mustaqim ekanini aytishadi. Ibn al-Muborak: «Simok hadisda zaif», degan; Nasoiy: «Baʼsi yoʻq, hadisida bir narsa bor» va yana: «Simok bir aslda yolgʻiz qolsa, hujjat boʻlmaydi, chunki unga talqin qilinsa, qabul qilaverardi», degan. Muallif aytadi: shu sababli Buxoriy uning hadisini chiqarishdan tiyilgan, faqat istishhod uchun taʼliq qilgan; Simokning Ikrimadan, u Ibn Abbosdan qilgan nusxasi na Muslim shartida, na Buxoriy shartidadir, uni sahih deb sanamoq ham durust emas, chunki Simok aynan shu sabab tanqid qilingan. Jarir ibn Abdulhamid uning tik turib bavl qilganini koʻrib, soʻramay qaytib ketgani va «keksayibdi» deganini naql qiladi. Jannod al-Muktib aytadi: «Biz Simokning oldiga sheʼr soʻrab borar edik; hadis ahli kelganda u bizga yuzlanib: „Soʻranglar, bular ogʻir odamlar“, derdi». Hammod ibn Salamaning naqliga koʻra, Simok oʻzi aytgan: «Koʻzim ketdi, tushimda Ibrohim Xalilni alayhissalom koʻrdim; u: „Furotga tush, boshingni botir, koʻzingni och va Allohdan koʻzingni qaytarishini soʻra“, dedi; shunday qildim, Alloh koʻzimni qaytardi». Abul-Husayn ibn Qoniʼ: «U bir yuz yigirma uchinchi yili vafot etdi», deydi.Симок ибн Ҳарб ибн Авс ибн Холид ибн Низор ибн Муовия ибн Ҳориса — ҳофиз, буюк имом, Абул-Муғийра аз-Зуҳлий ал-Бакрий ал-Куфий; Муҳаммад ва Иброҳимнинг акаси. У саҳобийлик шарафи бўлган Саълаба ибн ал-Ҳакам ал-Лайсийдан, шунингдек Ибн аз-Зубайр, Нуъмон ибн Башир, Жобир ибн Самура, Заҳҳок ибн Қайс, Анас ибн Молик, Қабиса ибн Ҳулб, Алқама ибн Воил, Муҳаммад ибн Ҳотиб ал-Жумаҳий, Муррий ибн Қатарий, Мусо ибн Талҳа, Икрима (ундан кўп ривоят қилган), Мусъаб ибн Саъд, Абдурраҳмон ибн Абдуллоҳ ибн Масъуд, Тамим ибн Тарафа, Абу Солиҳ Бозом, Сувайд ибн Қайс, Саид ибн Жубайр, Иброҳим ан-Нахаий, аш-Шаъбий, Ҳасан Басрий ва бошқа кўплардан ҳадис эшитган; Қосим ибн Мухаймира ва Абдурраҳмон ибн ал-Қосим ибн Муҳаммаддек ўзидан қуйи табақадан ҳам ривоят қилган. Ўз шаҳрида ҳужжат кўтарувчилардан эди. Ундан Закариё ибн Абу Зоида, Ҳотим ибн Абу Сағира, Молик ибн Миғвал, Шуъба, ас-Саврий, Зоида, Ҳасан ибн Солиҳ, Шайбон ан-Наҳвий, Шарик, Абу Авона, Ҳаммод ибн Салама, Абул-Аҳвас, Зуҳайр ибн Муовия, Қайс ибн ар-Рабиъ, Исроил, Асбот ибн Наср, Иброҳим ибн Таҳмон ва бошқалар, қадимгилардан эса ал-Аъмаш ва Ибн Абу Холид ривоят қилган. Али ибн ал-Мадиний: «Унинг икки юзтача ҳадиси бор», дейди. Ҳаммод ибн Салама ундан нақл қилади: «Пайғамбар ﷺ ашобларидан саксон кишига етишдим»; кўзи кетган, Аллоҳга дуо қилгач, кўзи қайтарилган. Унинг ҳақида мақтов ҳам, таън ҳам келтирилади. Абу Исҳоқ ас-Сабиий: «Абдулмалик ибн Умайр билан Симок ибн Ҳарбга ёпишинглар», деган. Суфён Саврий: «Симок ибн Ҳарбнинг бир ҳадиси ҳам тушиб қолмаган», дейди. Аҳмад ибн Ҳанбал (Солиҳ ривоятида): «У Абдулмалик ибн Умайрдан ҳадиси саҳиҳроқ», деган; Абу Толиб ривоятида эса Аҳмаддан: «Музтарибул-ҳадис», дейилган. Ибн Маъин уни сиқа деб атаган ва: «Бошқалар иснод қилмаган ҳадисларни иснод қилгани учун айбладилар, ўзи эса сиқа», деган; Шуъба эса уни заифлаштирар эди. Ибн Аммор: «Баъзан чалкаштиради, ҳадиси ҳақида ихтилоф қилишади», дейди. ал-Ижлий: «Ҳадиси жоиз, фақат Икрима ҳадисида баъзан уни Ибн Аббосга улаб юборарди; шеър ва одамлар айёмини биладиган, фасиҳ киши эди», дейди. Абу Ҳотим: «Саддуқ, сиқа», деган. Ибн ал-Мадиний ва Яъқуб ас-Садусий унинг айнан Икримадан ривоятлари музтариб, бошқаларда эса солиҳ эканини, ундан Шуъба ва Суфёндек қадим эшитганларнинг ривояти саҳиҳ ва мустақим эканини айтишади. Ибн ал-Муборак: «Симок ҳадисда заиф», деган; Насоий: «Баъси йўқ, ҳадисида бир нарса бор» ва яна: «Симок бир аслда ёлғиз қолса, ҳужжат бўлмайди, чунки унга талқин қилинса, қабул қилаверарди», деган. Муаллиф айтади: шу сабабли Бухорий унинг ҳадисини чиқаришдан тийилган, фақат истишҳод учун таълиқ қилган; Симокнинг Икримадан, у Ибн Аббосдан қилган нусхаси на Муслим шартида, на Бухорий шартидадир, уни саҳиҳ деб санамоқ ҳам дуруст эмас, чунки Симок айнан шу сабаб танқид қилинган. Жарир ибн Абдулҳамид унинг тик туриб бавл қилганини кўриб, сўрамай қайтиб кетгани ва «кексайибди» деганини нақл қилади. Жаннод ал-Муктиб айтади: «Биз Симокнинг олдига шеър сўраб борар эдик; ҳадис аҳли келганда у бизга юзланиб: „Сўранглар, булар оғир одамлар“, дерди». Ҳаммод ибн Саламанинг нақлига кўра, Симок ўзи айтган: «Кўзим кетди, тушимда Иброҳим Халилни алайҳиссалом кўрдим; у: „Фуротга туш, бошингни ботир, кўзингни оч ва Аллоҳдан кўзингни қайтаришини сўра“, деди; шундай қилдим, Аллоҳ кўзимни қайтарди». Абул-Ҳусайн ибн Қониъ: «У бир юз йигирма учинчи йили вафот этди», дейди.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 9, b. 245Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 9, б. 245
Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy)Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий)
Zuhl urugʻidan, kufalik; kattalardan biri. U: «Sahobalardan saksontasiga yetishdim; koʻzim ketdi, Allohga duo qildim, U menga qaytardi», — degan. Ahmad al-Ijliy: «Sheʼrni va odamlarning ayyomini biladigan, fasih kishi edi», — degan.Зуҳл уруғидан, куфалик; катталардан бири. У: «Саҳобалардан саксонтасига етишдим; кўзим кетди, Аллоҳга дуо қилдим, У менга қайтарди», — деган. Аҳмад ал-Ижлий: «Шеърни ва одамларнинг айёмини биладиган, фасиҳ киши эди», — деган.
Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 2, b. 96Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 2, б. 96