Solih ibn Bashir al-Murriy
Tabaʼ tobeʼin
al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)
Obid-zohidlardan biri edi; koʻp yigʻlardi, vaʼz aytardi va majlisiga Sufyon Savriy hamda boshqa olimlar kelib turardi — Sufyon u haqda: «Bu — bir qavmning ogohlantiruvchisi», derdi. Mahdiy uni huzuriga chaqirtirdi; u eshakka minib keldi va minganicha xalifaning gilamiga yaqinlashdi, xalifa esa oʻzidan keyingi ikki vali ahdi — Muso Hodiy bilan Horun Rashidga uni ulovidan tushirishni buyurdi, ikkovi shoshib kelib tushirdi. Solih oʻziga yuzlanib: «Agar bugun, shu maqomda xushomad qilib, haqni ochiq aytmasam, xor boʻlibman, ziyon koʻribman», dedi. Soʻng Mahdiyning yoniga oʻtirdi va uni yigʻlatguncha balogʻatli vaʼz qildi: «Bilki, Rasululloh ﷺ ummatidan oʻzlariga xilof qilganning dushmanidir, Muhammad ﷺ kimga dushman boʻlsa, Alloh unga dushmandir. Alloh va Rasuli bilan xusumatlashishga najotingni kafolatlaydigan hujjatlar tayyorlab qoʻy, boʻlmasa halokatga taslim boʻl. Bilki, yiqilganlarning eng sekin turadigani bidʼati havosi bilan yiqilgan kishidir; Alloh bandalari uzra gʻolibdir; odamlarning eng qadami sobiti — Allohning Kitobi va Rasulining sunnatini mahkam ushlaganidir». Mahdiy yigʻladi va bu soʻzlarni devonlariga yozib qoʻyishga buyurdi.Обид-зоҳидлардан бири эди; кўп йиғларди, ваъз айтарди ва мажлисига Суфён Саврий ҳамда бошқа олимлар келиб турарди — Суфён у ҳақда: «Бу — бир қавмнинг огоҳлантирувчиси», дерди. Маҳдий уни ҳузурига чақиртирди; у эшакка миниб келди ва минганича халифанинг гиламига яқинлашди, халифа эса ўзидан кейинги икки вали аҳди — Мусо Ҳодий билан Ҳорун Рашидга уни уловидан туширишни буюрди, иккови шошиб келиб туширди. Солиҳ ўзига юзланиб: «Агар бугун, шу мақомда хушомад қилиб, ҳақни очиқ айтмасам, хор бўлибман, зиён кўрибман», деди. Сўнг Маҳдийнинг ёнига ўтирди ва уни йиғлатгунча балоғатли ваъз қилди: «Билки, Расулуллоҳ ﷺ умматидан ўзларига хилоф қилганнинг душманидир, Муҳаммад ﷺ кимга душман бўлса, Аллоҳ унга душмандир. Аллоҳ ва Расули билан хусуматлашишга нажотингни кафолатлайдиган ҳужжатлар тайёрлаб қўй, бўлмаса ҳалокатга таслим бўл. Билки, йиқилганларнинг энг секин турадигани бидъати ҳавоси билан йиқилган кишидир; Аллоҳ бандалари узра ғолибдир; одамларнинг энг қадами собити — Аллоҳнинг Китоби ва Расулининг суннатини маҳкам ушлаганидир». Маҳдий йиғлади ва бу сўзларни девонларига ёзиб қўйишга буюрди.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 5046Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 5046
at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy)ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий)
Hadisi munkar. Voiz (qissaxon) edi. Al-Hasan, Muhammad ibn Sirin va at-Taymiydan (rivoyat qiladi). Aytiladiki, u bir yuz yetmish oltinchi yilda vafot etgan. Al-Buxoriy: al-Buxoriy: hadisi munkar.Ҳадиси мункар. Воиз (қиссахон) эди. Ал-Ҳасан, Муҳаммад ибн Сирин ва ат-Таймийдан (ривоят қилади). Айтиладики, у бир юз етмиш олтинчи йилда вафот этган. Ал-Бухорий: ал-Бухорий: ҳадиси мункар.
Manba: at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy), j. 5, b. 460Манба: ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий), ж. 5, б. 460