Sulaymon ibn Yasor
سليمان بن يسار
Tobi'iy · Faqih
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
Faqih, imom, Madinaning olimi va muftiysi Abu Ayyub — Abu Abdurrahmon va Abu Abdulloh deb ham kunya qilinadi — al-Madaniy, Ummul-moʻʼminin Maymuna al-Hiloliyyaning mavlosi, Ato ibn Yasor, Abdulmalik va Abdullohning akasi. Aytilishicha, Sulaymon Umm Salamaga mukotab boʻlgan. U Usmon xilofati kunlarida tugʻilgan. Zayd ibn Sobitdan, Ibn Abbosdan, Abu Hurayradan, Hasson ibn Sobitdan, Jobir ibn Abdullohdan, Rofiʼ ibn Xadijdan, Ibn Umardan, Oishadan, Umm Salamadan, Maymunadan, Nabiy ﷺning mavlosi Abu Rofiʼdan, Hamza ibn Amr al-Aslamiydan, al-Miqdod ibn al-Asvaddan — bu Abu Dovud, Nasoiy va Ibn Mojada bor, Zahabiy uni al-Miqdodga yetishgan deb oʻylamaydi, — Abu Saʼid al-Xudriydan, ar-Rubayyiʼ bint Muavvizdan va bir necha sahobadan hadis aytdi; Salama ibn Saxr al-Bayoziy, Abdulloh ibn Huzofa as-Sahmiy va al-Fazl ibn al-Abbosdan rivoyatlari mursaldir. Urva, Kurayb, Irok ibn Molik, Abu Murovih, Amra va Muslim ibn as-Soibdan ham rivoyat qiladi. U ilm idishlaridan biri boʻlib, baʼzilar uni Saʼid ibn al-Musayyabdan afzal koʻrganlar. Undan ukasi Ato, az-Zuhriy, Bukayr ibn al-Ashajj, Amr ibn Dinor, Amr ibn Maymun ibn Mehron, Solim Abun-Nazr, Rabiʼatur-raʼy, Urvaning yetimi Abul-Asvad, Yaʼlo ibn Hakim, Yaʼqub ibn Utba, Abuz-Zinod, Solih ibn Kayson, Muhammad ibn Amr ibn Ato, Muhammad ibn Yusuf al-Kindiy, Yahyo ibn Saʼid al-Ansoriy, Yunus ibn Yusuf, Abdulloh ibn al-Fazl al-Hoshimiy, Amr ibn Shuayb, Muhammad ibn Abu Harmala, Abdurrahmon ibn Yazid ibn Jobir, Xusaym ibn Irok va koʻplar rivoyat qildilar. az-Zuhriy uni olimlardan sanaydi; Abuz-Zinod Madina faqihlari va olimlaridan rozilik bilan soʻzlariga suyaniladiganlar qatorida Saʼid ibn al-Musayyab, Urva, al-Qosim, Abu Bakr ibn Abdurrahmon, Xorija ibn Zayd, Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utba bilan birga Sulaymon ibn Yasorni ham sanaydi. Hasan ibn Muhammad ibn al-Hanafiyya: «Sulaymon ibn Yasor bizning nazdimizda Saʼid ibn al-Musayyabdan fahmliroq», degan; Sulaymonning oʻzi esa: «Saʼid ibn al-Musayyab odamlarning boqiyasidir», derdi, holbuki Saʼid soʻrovchini: «Sulaymon ibn Yasor huzuriga bor, u bugun qolganlarning eng bilimlisidir», deb yoʻllardi. Molik uni Saʼiddan keyingi olimlardan sanaydi va koʻpincha Saʼidga muvofiq kelishini aytadi. Musʼab ibn Usmon rivoyat qiladi: Sulaymon ibn Yasor odamlarning eng chiroyli yuzlisi edi; bir ayol uning huzuriga kirib, oʻzini taklif qildi; u boʻyin tovlaganda, ayol: «Unda seni sharmanda qilaman», dedi va u ayolni uyida qoldirib qochib chiqdi. Sulaymon aytadi: «Soʻng tushimda Yusuf alayhissalomni koʻrdim, goʻyo unga: „Sen Yusufmisan?“ deyapman. „Ha, men qasd qilgan Yusufman, sen esa qasd qilmagan Sulaymonsan“, dedi». Zahabiy bu rivoyatning isnodi munqatiʼ ekanini aytadi. Ibn Maʼin uni «ishonchli», Abu Zurʼa «ishonchli, ishonarli, fozil, obid», Nasoiy «imomlardan biri», Ibn Saʼd «ishonchli, olim, martabali, faqih, hadisi koʻp» deganlar. Qatoda: «Madinaga kelib, ahlining taloq masalasida eng bilimlisini soʻradim, „Sulaymon ibn Yasor“, deyishdi», degan; Abuz-Zinod uning dahrni roʻza tutganini, ukasi Ato esa bir kun tutib, bir kun ochilganini aytadi. Voqidiyning aytishicha, u Madina amiri Umar ibn Abdulaziz uchun shahar bozoriga voliy boʻlgan. Ibn Saʼd uni bir yuz yettinchi yilda (107 h.), yetmish uch yoshida vafot etgan deydi; Musʼab ibn Abdulloh, Ibn Maʼin, al-Fallos, Ali ibn Abdulloh at-Tamimiy, Buxoriy va bir toifa ham shunday tarixlaydilar. Zahabiy shunga koʻra uning tugʻilishi Usmonning oxirgi kunlarida, oʻttiz toʻrtinchi yilda (34 h.) boʻladi, deydi. Yahyo ibn Bukayr uni bir yuz toʻqqizinchi yilda vafot etgan desa, Zahabiy buni vahm — tashif deb hisoblaydi; Xalifa bir yuz toʻrtinchi yilda, al-Haysam ibn Adiy yuzinchi yilda deydi — bu shozz; Buxoriyning bir kishidan naqli — u Ibn al-Musayyab, Ali ibn al-Husayn va Abu Bakr ibn Abdurrahmon bilan birga «faqihlar yili» toʻqson toʻrtinchi yilda vafot etgan degani esa undan-da shozzdir.Фақиҳ, имом, Мадинанинг олими ва муфтийси Абу Айюб — Абу Абдурраҳмон ва Абу Абдуллоҳ деб ҳам куня қилинади — ал-Маданий, Уммул-мўъминин Маймуна ал-Ҳилолийянинг мавлоси, Ато ибн Ясор, Абдулмалик ва Абдуллоҳнинг акаси. Айтилишича, Сулаймон Умм Саламага мукотаб бўлган. У Усмон хилофати кунларида туғилган. Зайд ибн Собитдан, Ибн Аббосдан, Абу Ҳурайрадан, Ҳассон ибн Собитдан, Жобир ибн Абдуллоҳдан, Рофиъ ибн Хадиждан, Ибн Умардан, Оишадан, Умм Саламадан, Маймунадан, Набий ﷺнинг мавлоси Абу Рофиъдан, Ҳамза ибн Амр ал-Асламийдан, ал-Миқдод ибн ал-Асваддан — бу Абу Довуд, Насоий ва Ибн Можада бор, Заҳабий уни ал-Миқдодга етишган деб ўйламайди, — Абу Саъид ал-Худрийдан, ар-Рубаййиъ бинт Муаввиздан ва бир неча саҳобадан ҳадис айтди; Салама ибн Сахр ал-Баёзий, Абдуллоҳ ибн Ҳузофа ас-Саҳмий ва ал-Фазл ибн ал-Аббосдан ривоятлари мурсалдир. Урва, Курайб, Ирок ибн Молик, Абу Муровиҳ, Амра ва Муслим ибн ас-Соибдан ҳам ривоят қилади. У илм идишларидан бири бўлиб, баъзилар уни Саъид ибн ал-Мусайябдан афзал кўрганлар. Ундан укаси Ато, аз-Зуҳрий, Букайр ибн ал-Ашажж, Амр ибн Динор, Амр ибн Маймун ибн Меҳрон, Солим Абун-Назр, Рабиъатур-раъй, Урванинг етими Абул-Асвад, Яъло ибн Ҳаким, Яъқуб ибн Утба, Абуз-Зинод, Солиҳ ибн Кайсон, Муҳаммад ибн Амр ибн Ато, Муҳаммад ибн Юсуф ал-Киндий, Яҳё ибн Саъид ал-Ансорий, Юнус ибн Юсуф, Абдуллоҳ ибн ал-Фазл ал-Ҳошимий, Амр ибн Шуайб, Муҳаммад ибн Абу Ҳармала, Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобир, Хусайм ибн Ирок ва кўплар ривоят қилдилар. аз-Зуҳрий уни олимлардан санайди; Абуз-Зинод Мадина фақиҳлари ва олимларидан розилик билан сўзларига суяниладиганлар қаторида Саъид ибн ал-Мусайяб, Урва, ал-Қосим, Абу Бакр ибн Абдурраҳмон, Хорижа ибн Зайд, Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утба билан бирга Сулаймон ибн Ясорни ҳам санайди. Ҳасан ибн Муҳаммад ибн ал-Ҳанафийя: «Сулаймон ибн Ясор бизнинг наздимизда Саъид ибн ал-Мусайябдан фаҳмлироқ», деган; Сулаймоннинг ўзи эса: «Саъид ибн ал-Мусайяб одамларнинг боқиясидир», дерди, ҳолбуки Саъид сўровчини: «Сулаймон ибн Ясор ҳузурига бор, у бугун қолганларнинг энг билимлисидир», деб йўлларди. Молик уни Саъиддан кейинги олимлардан санайди ва кўпинча Саъидга мувофиқ келишини айтади. Мусъаб ибн Усмон ривоят қилади: Сулаймон ибн Ясор одамларнинг энг чиройли юзлиси эди; бир аёл унинг ҳузурига кириб, ўзини таклиф қилди; у бўйин товлаганда, аёл: «Унда сени шарманда қиламан», деди ва у аёлни уйида қолдириб қочиб чиқди. Сулаймон айтади: «Сўнг тушимда Юсуф алайҳиссаломни кўрдим, гўё унга: „Сен Юсуфмисан?“ деяпман. „Ҳа, мен қасд қилган Юсуфман, сен эса қасд қилмаган Сулаймонсан“, деди». Заҳабий бу ривоятнинг исноди мунқатиъ эканини айтади. Ибн Маъин уни «ишончли», Абу Зуръа «ишончли, ишонарли, фозил, обид», Насоий «имомлардан бири», Ибн Саъд «ишончли, олим, мартабали, фақиҳ, ҳадиси кўп» деганлар. Қатода: «Мадинага келиб, аҳлининг талоқ масаласида энг билимлисини сўрадим, „Сулаймон ибн Ясор“, дейишди», деган; Абуз-Зинод унинг даҳрни рўза тутганини, укаси Ато эса бир кун тутиб, бир кун очилганини айтади. Воқидийнинг айтишича, у Мадина амири Умар ибн Абдулазиз учун шаҳар бозорига волий бўлган. Ибн Саъд уни бир юз еттинчи йилда (107 ҳ.), етмиш уч ёшида вафот этган дейди; Мусъаб ибн Абдуллоҳ, Ибн Маъин, ал-Фаллос, Али ибн Абдуллоҳ ат-Тамимий, Бухорий ва бир тоифа ҳам шундай тарихлайдилар. Заҳабий шунга кўра унинг туғилиши Усмоннинг охирги кунларида, ўттиз тўртинчи йилда (34 ҳ.) бўлади, дейди. Яҳё ибн Букайр уни бир юз тўққизинчи йилда вафот этган деса, Заҳабий буни ваҳм — ташиф деб ҳисоблайди; Халифа бир юз тўртинчи йилда, ал-Ҳайсам ибн Адий юзинчи йилда дейди — бу шозз; Бухорийнинг бир кишидан нақли — у Ибн ал-Мусайяб, Али ибн ал-Ҳусайн ва Абу Бакр ибн Абдурраҳмон билан бирга «фақиҳлар йили» тўқсон тўртинчи йилда вафот этган дегани эса ундан-да шозздир.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 8, b. 444Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 8, б. 444
Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy)Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий)
Madinalik, Atoning akasi; ular bir necha aka-uka edilar. Kunyasi Abu Ayyub. Yetmish uch yoshida vafot etgan. Madinaning yetti faqihidan biri. Oisha va bir jamoadan ilm olgan. Hasan ibn Muhammad ibn al-Hanafiya: «Sulaymon ibn Yasor bizningcha Saʼid ibn al-Musayyabdan koʻra fahmliroq», — degan; Ibn al-Musayyabning oʻzi esa: «Uning oldiga boringlar, bugun tirik qolganlarning eng bilimdoni shu», — der edi.Мадиналик, Атонинг акаси; улар бир неча ака-ука эдилар. Куняси Абу Айюб. Етмиш уч ёшида вафот этган. Мадинанинг етти фақиҳидан бири. Оиша ва бир жамоадан илм олган. Ҳасан ибн Муҳаммад ибн ал-Ҳанафия: «Сулаймон ибн Ясор бизнингча Саъид ибн ал-Мусайябдан кўра фаҳмлироқ», — деган; Ибн ал-Мусайябнинг ўзи эса: «Унинг олдига боринглар, бугун тирик қолганларнинг энг билимдони шу», — дер эди.
Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy)Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий)