Talha ibn Musarrif
Tobeʼin
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
Talha ibn Musarrif ibn Amr ibn Kaʼb — hofiz imom, qiroatni goʻzal ado etuvchi qori, Islom shayxi, Abu Muhammad al-Yomiy al-Hamdoniy al-Kufiy. U Yahyo ibn Vassob va boshqalarga Qurʼon oʻqidi; Anas ibn Molik, Abdulloh ibn Abu Avfo, Murra at-Tayyib, Zayd ibn Vahb, Mujohid, Xaysama ibn Abdurrahmon, Zarr al-Hamdoniy, Abu Solih as-Sammon va bir jamoadan hadis rivoyat qildi. Undan oʻgʻli Muhammad ibn Talha, Mansur, al-Aʼmash, Molik ibn Migʻval, Shuʼba va koʻplab kishilar rivoyat qildilar. Abu Xolid al-Ahmar aytadi: «Menga xabar berishlaricha, Talha ibn Musarrif qiroat bilan shuhrat qozongan edi; shu nom oʻzidan koʻchsin uchun al-Aʼmashga oʻqidi». Al-Aʼmashning oʻzi: «U kelib, men chiqqunimcha eshik oldida oʻtirar, soʻng oʻqir edi; xato ham, lahn ham qilmaydigan kishi haqida nima deb oʻylaysiz!» der edi. Muso al-Juhaniy: «Talha ibn Musarrifning: «Usmon haqida menga koʻp gapirdingiz, ammo qalbim uni sevishdan boshqasiga koʻnmaydi», deganini eshitdim», deydi. Abdulmalik ibn Abjar: «Talha ibn Musarrifni bir jamoa ichida koʻrsam, uni ularning eng fazlisi deb bilardim», dedi. Hasan ibn Amr: «Talha menga: «Agar tahoratda boʻlmaganimda, rofiziylar nima deyishini senga aytardim», dedi», deydi. Fuzayl ibn Gʻazvon: Talhaga: «Bir oz taom olsang, foyda topsang boʻlardi», deyilganda: «Allohning mening qalbimda musulmonlarga nisbatan gina borligini bilishini yomon koʻraman», dedi. Fuzayl ibn Iyoz naql qiladi: «Menga yetishicha, Talha bir kuni kulib yubordi-yu, oʻz nafsiga tashlanib: «Nega kulasan? Faqat dahshatlarni kesib oʻtgan, Sirotdan oʻtgan kishi kuladi», dedi va: «Voqea nima bilan tugashini bilmagunimcha kulmaslikka qasam ichdim», dedi; toki Alloh huzuriga ketguncha kulganini koʻrishmadi». Ibn Uyayna Abu Janobdan naql qiladi: Talha: «Jamojimda hozir boʻldim, ammo na oʻq otdim, na nayza sanchdim, na urdim; koshki mana bu qoʻlim shu yerga tushib qolsa-yu, men unda hozir boʻlmasam», degan. Lays ibn Abu Sulaym: «Talhaga kasalligida Tovus ingrashni yoqtirmasligini aytgan edim, oʻlgunicha uning ingraganini eshitmadilar», deydi. Shuʼba: «Talha ibn Musarrifning janozasida edik, Abu Maʼshar uni maqtab: «U oʻzidek kishini qoldirmadi», dedi», deydi. Ahmad ibn Abdulloh al-Ijliy: «Talha nabizni harom sanardi», dedi; muallif buni Usmonni sevishi bilan birga zikr qilib, «bu ikki xislat kufalik kishida noyobdir», deydi. Talha bir yuz oʻn ikkinchi yilning oxirida vafot etdi.Талҳа ибн Мусарриф ибн Амр ибн Каъб — ҳофиз имом, қироатни гўзал адо этувчи қори, Ислом шайхи, Абу Муҳаммад ал-Ёмий ал-Ҳамдоний ал-Куфий. У Яҳё ибн Вассоб ва бошқаларга Қуръон ўқиди; Анас ибн Молик, Абдуллоҳ ибн Абу Авфо, Мурра ат-Таййиб, Зайд ибн Ваҳб, Мужоҳид, Хайсама ибн Абдурраҳмон, Зарр ал-Ҳамдоний, Абу Солиҳ ас-Саммон ва бир жамоадан ҳадис ривоят қилди. Ундан ўғли Муҳаммад ибн Талҳа, Мансур, ал-Аъмаш, Молик ибн Миғвал, Шуъба ва кўплаб кишилар ривоят қилдилар. Абу Холид ал-Аҳмар айтади: «Менга хабар беришларича, Талҳа ибн Мусарриф қироат билан шуҳрат қозонган эди; шу ном ўзидан кўчсин учун ал-Аъмашга ўқиди». Ал-Аъмашнинг ўзи: «У келиб, мен чиққунимча эшик олдида ўтирар, сўнг ўқир эди; хато ҳам, лаҳн ҳам қилмайдиган киши ҳақида нима деб ўйлайсиз!» дер эди. Мусо ал-Жуҳаний: «Талҳа ибн Мусаррифнинг: «Усмон ҳақида менга кўп гапирдингиз, аммо қалбим уни севишдан бошқасига кўнмайди», деганини эшитдим», дейди. Абдулмалик ибн Абжар: «Талҳа ибн Мусаррифни бир жамоа ичида кўрсам, уни уларнинг энг фазлиси деб билардим», деди. Ҳасан ибн Амр: «Талҳа менга: «Агар таҳоратда бўлмаганимда, рофизийлар нима дейишини сенга айтардим», деди», дейди. Фузайл ибн Ғазвон: Талҳага: «Бир оз таом олсанг, фойда топсанг бўларди», дейилганда: «Аллоҳнинг менинг қалбимда мусулмонларга нисбатан гина борлигини билишини ёмон кўраман», деди. Фузайл ибн Иёз нақл қилади: «Менга етишича, Талҳа бир куни кулиб юборди-ю, ўз нафсига ташланиб: «Нега куласан? Фақат даҳшатларни кесиб ўтган, Сиротдан ўтган киши кулади», деди ва: «Воқеа нима билан тугашини билмагунимча кулмасликка қасам ичдим», деди; токи Аллоҳ ҳузурига кетгунча кулганини кўришмади». Ибн Уяйна Абу Жанобдан нақл қилади: Талҳа: «Жаможимда ҳозир бўлдим, аммо на ўқ отдим, на найза санчдим, на урдим; кошки мана бу қўлим шу ерга тушиб қолса-ю, мен унда ҳозир бўлмасам», деган. Лайс ибн Абу Сулайм: «Талҳага касаллигида Товус инграшни ёқтирмаслигини айтган эдим, ўлгунича унинг инграганини эшитмадилар», дейди. Шуъба: «Талҳа ибн Мусаррифнинг жанозасида эдик, Абу Маъшар уни мақтаб: «У ўзидек кишини қолдирмади», деди», дейди. Аҳмад ибн Абдуллоҳ ал-Ижлий: «Талҳа набизни ҳаром санарди», деди; муаллиф буни Усмонни севиши билан бирга зикр қилиб, «бу икки хислат куфалик кишида ноёбдир», дейди. Талҳа бир юз ўн иккинчи йилнинг охирида вафот этди.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 9, b. 191Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 9, б. 191
at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy)ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий)
Abdulloh ibn Abu Avfo, Huzayl ibn Shurahbil va Abdurrahmon ibn Avsajadan eshitgan. Kunyasini oʻgʻli Muhammad aytgan. Abu Nuaym aytdi: bir yuz oʻn ikkinchi yilda vafot etdi. Menga al-Juʼfiy soʻzlab berdi, u Habbondan, u Abu Muhsindan, u Husayndan, u Harishdan: Talhaning janozasida bir yuz oʻninchi yilda hozir boʻldim. Undan Shuʼba rivoyat qilgan. Ibn Uyayna aytdi: Ibn Abjarga: yetishganlaringning eng afzali kim? dedim. U: Alloh Talhaga rahm qilsin, dedi. Muhammad ibn Talha otasidan aytdi: biz dajjolga ergashuvchilarning koʻpini Alini sevishni daʼvo qiladigan qavm deb bilamiz.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо, Ҳузайл ибн Шураҳбил ва Абдурраҳмон ибн Авсажадан эшитган. Кунясини ўғли Муҳаммад айтган. Абу Нуайм айтди: бир юз ўн иккинчи йилда вафот этди. Менга ал-Жуъфий сўзлаб берди, у Ҳаббондан, у Абу Муҳсиндан, у Ҳусайндан, у Ҳаришдан: Талҳанинг жанозасида бир юз ўнинчи йилда ҳозир бўлдим. Ундан Шуъба ривоят қилган. Ибн Уяйна айтди: Ибн Абжарга: етишганларингнинг энг афзали ким? дедим. У: Аллоҳ Талҳага раҳм қилсин, деди. Муҳаммад ибн Талҳа отасидан айтди: биз дажжолга эргашувчиларнинг кўпини Алини севишни даъво қиладиган қавм деб биламиз.
Manba: at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy), j. 5, b. 612Манба: ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий), ж. 5, б. 612