Taqiyuddin Abu Abdulloh Muhammad ibn Abul-Husayn al-Yuniniy al-Hanbaliy

Faqih, hofiz, mufid, peshqadam, obid va zohid. Besh yuz yetmish ikkinchi yili tugʻildi; al-Xushuʼiydan, Hanbaldan, al-Kindiydan va hofiz Abdulganiy al-Maqdisiydan eshitdi — Abdulganiy uni maqtardi. Shayx Muvaffaqiddindan fiqh oʻrgandi va shayx Abdulloh al-Yuniniyga hamroh boʻlib undan foyda oldi; shayx Abdulloh uni maqtar, oldinga surar va shariat fatvolarida unga ergashardi. Xirqani ustozining ustozi Abdulloh al-Batoihiydan kiydi. Hadis ilmida peshqadam boʻldi: «al-Jamʼ bayn as-Sahihayn»ni «fo» va «vov»igacha yod olgan, imom Ahmadning «Musnad»idan ham yaxshigina qismini yodlagan edi. Arabiyatni Tojiddin al-Kindiydan oldi; xatni chiroyli yozardi va odamlar uning koʻp fanlaridan foydalanib, undan yaxshi yoʻllarni olardilar. Podshohlar huzurida ulkan obroʻ topdi: bir marta az-Zubaydiydan «Buxoriy» eshitilayotganda al-Malik al-Ashraf huzurida qalʼada tahorat qildi; tahoratdan chiqqach, sulton salla-boʻrkini qoqib, ustidan yursin deb yerga yozdi va toza ekaniga qasam ichib, albatta ikki oyogʻi bilan bosishini talab qildi — u shunday qildi. Shayx Abdulloh al-Yuniniyning xotinining chiroyli qizi bor edi; shayx unga: «Qizingni shayx Muhammadga ber», derdi, u esa: «U faqir, men qizim baxtli boʻlishini istayman», derdi; shayx Abdulloh: «Ikkovini hovuzli bir uyda koʻrib turgandekman — rizqi koʻp boʻladi va podshohlar uni ziyorat qilib turadilar», derdi. Nihoyat qizini unga berdi va aytgani boʻldi; u uning birinchi xotini edi. Podshohlarning hammasi — al-Odil oʻgʻillari va boshqalar — uni hurmat qilib, ulugʻlab shahriga kelishardi. Abu Shoma aytadi: «Faqih shayx yirik kishi edi, amirlar va boshqalardan qabul topdi; ustozi shayx Abdulloh al-Yuniniy kabi juni tashqariga qaragan boʻrk kiyardi». Abu Shoma yana: «U meʼroj haqida bir narsa tasnif qilgan edi, men unga «al-Vozih al-jaliy fir-raddi alal-hanbaliy» degan kitobimda raddiya yozdim», deydi. Oʻgʻli Qutbiddin zikr qilishicha, shu yilning ramazon oʻn toʻqqizinchisida, sakson sakkiz yoshida vafot etdi.Фақиҳ, ҳофиз, муфид, пешқадам, обид ва зоҳид. Беш юз етмиш иккинчи йили туғилди; ал-Хушуъийдан, Ҳанбалдан, ал-Киндийдан ва ҳофиз Абдулганий ал-Мақдисийдан эшитди — Абдулганий уни мақтарди. Шайх Муваффақиддиндан фиқҳ ўрганди ва шайх Абдуллоҳ ал-Юнинийга ҳамроҳ бўлиб ундан фойда олди; шайх Абдуллоҳ уни мақтар, олдинга сурар ва шариат фатволарида унга эргашарди. Хирқани устозининг устози Абдуллоҳ ал-Батоиҳийдан кийди. Ҳадис илмида пешқадам бўлди: «ал-Жамъ байн ас-Саҳиҳайн»ни «фо» ва «вов»игача ёд олган, имом Аҳмаднинг «Муснад»идан ҳам яхшигина қисмини ёдлаган эди. Арабиятни Тожиддин ал-Киндийдан олди; хатни чиройли ёзарди ва одамлар унинг кўп фанларидан фойдаланиб, ундан яхши йўлларни олардилар. Подшоҳлар ҳузурида улкан обрў топди: бир марта аз-Зубайдийдан «Бухорий» эшитилаётганда ал-Малик ал-Ашраф ҳузурида қалъада таҳорат қилди; таҳоратдан чиққач, султон салла-бўркини қоқиб, устидан юрсин деб ерга ёзди ва тоза эканига қасам ичиб, албатта икки оёғи билан босишини талаб қилди — у шундай қилди. Шайх Абдуллоҳ ал-Юнинийнинг хотинининг чиройли қизи бор эди; шайх унга: «Қизингни шайх Муҳаммадга бер», дерди, у эса: «У фақир, мен қизим бахтли бўлишини истайман», дерди; шайх Абдуллоҳ: «Икковини ҳовузли бир уйда кўриб тургандекман — ризқи кўп бўлади ва подшоҳлар уни зиёрат қилиб турадилар», дерди. Ниҳоят қизини унга берди ва айтгани бўлди; у унинг биринчи хотини эди. Подшоҳларнинг ҳаммаси — ал-Одил ўғиллари ва бошқалар — уни ҳурмат қилиб, улуғлаб шаҳрига келишарди. Абу Шома айтади: «Фақиҳ шайх йирик киши эди, амирлар ва бошқалардан қабул топди; устози шайх Абдуллоҳ ал-Юниний каби жуни ташқарига қараган бўрк киярди». Абу Шома яна: «У меърож ҳақида бир нарса тасниф қилган эди, мен унга «ал-Возиҳ ал-жалий фир-радди алал-ҳанбалий» деган китобимда раддия ёздим», дейди. Ўғли Қутбиддин зикр қилишича, шу йилнинг рамазон ўн тўққизинчисида, саксон саккиз ёшида вафот этди.

Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 7224Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 7224