Tohir ibn al-Husayn
طاهِر بن الحُسَين #
Muhaddis
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
Ibn Musʼab ibn Ruzayq — amir, qoʻshinlar sarkardasi, Zul-Yaminayn (ikki oʻng qoʻlli), Abu Talha al-Xuzoiy; Maʼmun xalifaligining gʻalabasini taʼminlagan kishi. Maʼmun uni akasi Aminga qarshi urushga yubordi; u katta qoʻshin bilan yurib, Aminni qamal qildi, ustidan gʻalaba qozondi va uni asirlikda oʻldirdi; uni oʻldirishga shoshgani uchun undan norozi boʻlindi. U jasur, hurmat uygʻotadigan, tadbirkor, saxovatli va koʻp madh etilgan kishi edi. Ibn al-Muborakdan va amakisi Ali ibn Musʼabdan rivoyat qilgan. Undan: Xuroson amiri boʻlgan oʻgʻli Abdulloh ibn Tohir va ikkinchi oʻgʻli Talha rivoyat qilgan. Uning haddan tashqari saxiyligidan biri shuki, bir kuni u bir million yetti yuz ming dirhamga yetadigan katta inʼomlarni tayinlagan. U shoir Sayfiy al-Xaluqiyga uchta bayt uchun: «Unga ming dinor beringlar», dedi va: «Yana ayt, biz ham koʻpaytiraylik», dedi; shoir: «Menga shuning oʻzi kifoya», dedi. U benihoya shijoatli boʻlishi bilan birga olim, xatib, notiq, balogʻatli va shoir edi; eng yuqori martabalarga yetdi, soʻng oʻrta yoshida — ikki yuz yettinchi yili vafot etdi.Ибн Мусъаб ибн Рузайқ — амир, қўшинлар саркардаси, Зул-Яминайн (икки ўнг қўлли), Абу Талҳа ал-Хузоий; Маъмун халифалигининг ғалабасини таъминлаган киши. Маъмун уни акаси Аминга қарши урушга юборди; у катта қўшин билан юриб, Аминни қамал қилди, устидан ғалаба қозонди ва уни асирликда ўлдирди; уни ўлдиришга шошгани учун ундан норози бўлинди. У жасур, ҳурмат уйғотадиган, тадбиркор, саховатли ва кўп мадҳ этилган киши эди. Ибн ал-Муборакдан ва амакиси Али ибн Мусъабдан ривоят қилган. Ундан: Хуросон амири бўлган ўғли Абдуллоҳ ибн Тоҳир ва иккинчи ўғли Талҳа ривоят қилган. Унинг ҳаддан ташқари сахийлигидан бири шуки, бир куни у бир миллион етти юз минг дирҳамга етадиган катта инъомларни тайинлаган. У шоир Сайфий ал-Халуқийга учта байт учун: «Унга минг динор беринглар», деди ва: «Яна айт, биз ҳам кўпайтирайлик», деди; шоир: «Менга шунинг ўзи кифоя», деди. У бениҳоя шижоатли бўлиши билан бирга олим, хатиб, нотиқ, балоғатли ва шоир эди; энг юқори мартабаларга етди, сўнг ўрта ёшида — икки юз еттинчи йили вафот этди.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 14, b. 108Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 14, б. 108
al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)
Muhammad Aminni oʻldirganida aytgan sheʼri: «Odamlarga zoʻrlik va qudrat bilan egalik qildim, ulugʻ jabborlarni oʻldirdim; xalifalikni Marv tomon, Maʼmunga shoshilib yuborttirdim». Maʼmun unga — oʻsha paytda Bagʻdodda edi — Nasr ibn Shabas bilan urushish uchun Raqqaga oʻtishni yozdi va Jazira, Shom, Mavsil hamda Magʻrib noibligini berdi.Муҳаммад Аминни ўлдирганида айтган шеъри: «Одамларга зўрлик ва қудрат билан эгалик қилдим, улуғ жабборларни ўлдирдим; халифаликни Марв томон, Маъмунга шошилиб юборттирдим». Маъмун унга — ўша пайтда Бағдодда эди — Наср ибн Шабас билан урушиш учун Раққага ўтишни ёзди ва Жазира, Шом, Мавсил ҳамда Мағриб ноиблигини берди.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 5152Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 5152