Tovus ibn Kayson al-Yamoniy al-Jandiy

Xavlonlik; ilm va amalda mashhur kishilardan. Oisha va bir toifadan olgan. Amr ibn Dinor: «Tovusga oʻxshagan birovni hech qachon koʻrmadim». Umar ibn Abdulaziz xalifa boʻlganida unga: «Agar butun ishing yaxshi boʻlishini istasang, yaxshi kishilarni ishga ol», deb yozgan; Umar: «Vaʼz sifatida shuning oʻzi kifoya», degan. Makkada haj safarida, tarviya kunidan bir kun oldin vafot etgan; janozasini Hishom ibn Abdulmalik oʻqigan va olomonning koʻpligidan tobut oldiga chiqa olmagan; Abdulloh ibn al-Hasan ibn Ali tobutni yelkasiga olganida qalpogʻi tushib, ridosi orqadan yirtilgan. Aytilishicha, Sanʼo va al-Jandga voliylik qilgan, undan keyin oʻgʻli Abdulloh voliy boʻlgan. Bir masala soʻralganda: «Gapirsam qoʻrqaman, jim tursam qoʻrqaman, gap bilan sukut orasini tutsam ham qoʻrqaman», degan. Halol va haromni tobiʼinlarning eng yaxshi bilguvchisi edi.Хавлонлик; илм ва амалда машҳур кишилардан. Оиша ва бир тоифадан олган. Амр ибн Динор: «Товусга ўхшаган бировни ҳеч қачон кўрмадим». Умар ибн Абдулазиз халифа бўлганида унга: «Агар бутун ишинг яхши бўлишини истасанг, яхши кишиларни ишга ол», деб ёзган; Умар: «Ваъз сифатида шунинг ўзи кифоя», деган. Маккада ҳаж сафарида, тарвия кунидан бир кун олдин вафот этган; жанозасини Ҳишом ибн Абдулмалик ўқиган ва оломоннинг кўплигидан тобут олдига чиқа олмаган; Абдуллоҳ ибн ал-Ҳасан ибн Али тобутни елкасига олганида қалпоғи тушиб, ридоси орқадан йиртилган. Айтилишича, Санъо ва ал-Жандга волийлик қилган, ундан кейин ўғли Абдуллоҳ волий бўлган. Бир масала сўралганда: «Гапирсам қўрқаман, жим турсам қўрқаман, гап билан сукут орасини туцам ҳам қўрқаман», деган. Ҳалол ва ҳаромни тобиъинларнинг энг яхши билгувчиси эди.

Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 2, b. 39Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 2, б. 39