Ubaydulloh ibn Muhammad al-Habib ibn Jaʼfar al-Musaddaq ibn Muhammad al-Maktum al-Fotimiy al-Alaviy (al-Mahdiy)

Jaʼfar as-Sodiq avlodidan; Magʻribdagi alaviylar davlatining asoschisi va Misr sohiblari boʻlmish ubaydiy fotimiylarning bobosi; dohiylardan biri. Nasabi haqida uzun ixtilof bor. Salamiyada (Suriyada) yashar edi va tugʻilgani ham shu yer (yoki Kufa). Otasi daʼvatchilar yuborgan edi; ularning eng ulugʻi «al-Alam» laqabli, «ash-Shiʼiy» nomi bilan mashhur Abu Abdulloh al-Husayn ibn Ahmad boʻlib, u unga Magʻrib bayʼatini tayyorlab, shaharlarni fath etgan; Kutoma qabilalari unga yordam berib, «Mahdiy» — zamona imomining tez orada zohir boʻlishini vaʼda qilgan. Abu Abdullohning elchilari Mahdiyni chaqirib kelgach, xabari abbosiy Muktafiy Billohga yetdi va u uni qidirdi; Mahdiy Salamiyadan Iroqqa qochdi, soʻng Misrga, keyin Iskandariyaga yetib, u yerdan Magʻribga oʻtdi. Zuhuri Sijilmosada 296-yil oxirlarida boʻldi («Kanz ad-durar»da shunday). Ishi kuchayib, 297-hijriy yili Qayravonda unga umumiy bayʼat qilindi va u agʻlabiy podshohlarning oxirgilari poytaxti «Raqqoda»ni makon tutdi. Tarablus, Siqilliya va Barqaga voliylar yubordi, Tohartni egalladi. Misrni egallashga urinib, unga ikki marta yurdi, ammo muvaffaq boʻlmadi; Iskandariyaga kirgan, ham deyiladi. Magʻribga qaytib, 303-hijriy yili «Mahdiya» shahriga asos solib, uni oʻz mulkiga qoʻrgʻon qildi va yigirma toʻrt yil hukm surganidan keyin oʻsha yerda vafot etdi. Axborlari koʻp. Doktor Hasan Ibrohim va Toha Sharafning «Ubaydulloh al-Mahdiy imom ash-shia al-ismoiliyya» (bosilgan) kitobi bor. Ishlarini oʻzi boshqarardi; vaziri ham, hojibi ham yoʻq edi.Жаъфар ас-Содиқ авлодидан; Мағрибдаги алавийлар давлатининг асосчиси ва Миср соҳиблари бўлмиш убайдий фотимийларнинг бобоси; доҳийлардан бири. Насаби ҳақида узун ихтилоф бор. Саламияда (Сурияда) яшар эди ва туғилгани ҳам шу ер (ёки Куфа). Отаси даъватчилар юборган эди; уларнинг энг улуғи «ал-Алам» лақабли, «аш-Шиъий» номи билан машҳур Абу Абдуллоҳ ал-Ҳусайн ибн Аҳмад бўлиб, у унга Мағриб байъатини тайёрлаб, шаҳарларни фатҳ этган; Кутома қабилалари унга ёрдам бериб, «Маҳдий» — замона имомининг тез орада зоҳир бўлишини ваъда қилган. Абу Абдуллоҳнинг элчилари Маҳдийни чақириб келгач, хабари аббосий Муктафий Биллоҳга етди ва у уни қидирди; Маҳдий Саламиядан Ироққа қочди, сўнг Мисрга, кейин Искандарияга етиб, у ердан Мағрибга ўтди. Зуҳури Сижилмосада 296-йил охирларида бўлди («Канз ад-дурар»да шундай). Иши кучайиб, 297-ҳижрий йили Қайравонда унга умумий байъат қилинди ва у ағлабий подшоҳларнинг охиргилари пойтахти «Раққода»ни макон тутди. Тараблус, Сиқиллия ва Барқага волийлар юборди, Тоҳартни эгаллади. Мисрни эгаллашга уриниб, унга икки марта юрди, аммо муваффақ бўлмади; Искандарияга кирган, ҳам дейилади. Мағрибга қайтиб, 303-ҳижрий йили «Маҳдия» шаҳрига асос солиб, уни ўз мулкига қўрғон қилди ва йигирма тўрт йил ҳукм сурганидан кейин ўша ерда вафот этди. Ахборлари кўп. Доктор Ҳасан Иброҳим ва Тоҳа Шарафнинг «Убайдуллоҳ ал-Маҳдий имом аш-шиа ал-исмоилийя» (босилган) китоби бор. Ишларини ўзи бошқарарди; вазири ҳам, ҳожиби ҳам йўқ эди.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 4, b. 197Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 4, б. 197