Umar ibn Aliy ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Abdulloh, as-Siroj al-Ansoriy al-Andalusiy at-Takruriy, asli andalusiy, misrlik, ash-Shofiʼiy, Ibn al-Mulaqqin nomi bilan mashhur

Rabiʼ ul-avval oyida Qohirada tugʻilgan; otasining asli Andalusdan boʻlib, u yerdan Takrurga, soʻng Qohiraga kelgan va u tugʻilganidan bir yil keyin vafot etib, uni Qurʼon talqin qiladigan shayx Iso al-Magʻribiyga vasiyat qilgan — shu sababli unga nisbat berilgan va u bundan gʻazablanar, oʻz xati bilan hech qachon shunday yozmas, «Ibn an-Nahviy» deb yozardi, Yaman kabi baʼzi yurtlarda shu nom bilan mashhur boʻldi. Onasining eri va vasiysining tarbiyasida oʻsdi; at-Taqiy as-Subkiy, al-Izz ibn Jamoʼa va boshqalardan fiqh oʻrgandi, arab tilini Abu Hayyon va al-Jamol ibn Hishomdan, qiroatlarni al-Burhon ar-Rashidiydan oldi. al-Burhon al-Halabiy: «Har fanda mashgʻul boʻldi, hatto har mazhabda bir kitob oʻqidi»; Ibn Sayyid an-Nos va al-Qutb al-Halabiy kabi hofizlardan eshitdi, al-Mizziy kabi bir jamoa unga ijozat berdi, Shom va Baytul Maqdisga rihlat qildi. Tasniflari juda koʻp: ar-Rofiʼiy hadislarining taxriji yetti jildda, «Muxtasar al-Xulosa», «al-Muntaqo» muxtasari, al-Gʻazoliyning «al-Vasit» hadislari taxriji «Tazkirat al-axbor», «al-Muhazzab» hadislari taxriji «al-Muharrar al-muzahhab», «al-Minhoj al-asliy» va Ibn al-Hojib «Muxtasar al-Muntaho»si hadislarining taxrijlari, «al-Umda» sharhi «al-Aʼlom» uch jildda va rijoli bir jildda, al-Majd ibn Taymiyaning «al-Muntaqo» sharhidan bir parcha, «Tabaqot al-fuqaho ash-shofiʼiya», «Tabaqot al-muhaddisin», fiqhda «Sharh al-Minhoj» olti jildda va yana kichigi ikki jildda, «at-Tuhfa», «al-Bulgʻa», «Sharh at-Tanbih» toʻrt jildda, «Hodiy an-nabih», «Umniyat an-nabih», «Sharh al-Hoviy as-sagʻir» ikki qalin jildda, «Sharh at-Tabriziy», hadis ilmida «al-Muqniʼ» va zamonasidagi shofiʼiylarning muʼtamad fiqh kitoblarini jamlab, ular qoldirganiga ishora qilgan «Jamʼ al-javomiʼ». Ibn Hajar: u «al-Minhoj»ga bir necha sharh yozgan — kattasi sakkiz jildda, kichigi bir jildda; «at-Tanbih» ham shunday; «al-Buxoriy» yigirma jildda; Muslimning al-Buxoriyga zavoidi toʻrt juzda; Abu Dovudning Sahihaynga zavoidi ikki jildda; at-Tirmiziyning uch kitobga zavoididan bir parcha; an-Nasoiyning toʻrt kitobga zavoididan bir juz; Ibn Mojaning beshtaga zavoidi uch jildda; «Ikmol Tahzib al-Kamol» — Ibn Hajar buni koʻrmagan, as-Saxoviy esa undan bir jildni koʻrgan. Yana Ibn Molik «Alfiya»siga sharh va boshqalar. Tasnifni koʻp qilish nasib boʻlib, odamlar koʻpidan foyda oldi; lekin hofiz Ibn Hajar: «U puxta bilsa ham, bilmasa ham har fanda yozardi».Рабиъ ул-аввал ойида Қоҳирада туғилган; отасининг асли Андалусдан бўлиб, у ердан Такрурга, сўнг Қоҳирага келган ва у туғилганидан бир йил кейин вафот этиб, уни Қуръон талқин қиладиган шайх Исо ал-Мағрибийга васият қилган — шу сабабли унга нисбат берилган ва у бундан ғазабланар, ўз хати билан ҳеч қачон шундай ёзмас, «Ибн ан-Наҳвий» деб ёзарди, Яман каби баъзи юртларда шу ном билан машҳур бўлди. Онасининг эри ва васийсининг тарбиясида ўсди; ат-Тақий ас-Субкий, ал-Изз ибн Жамўа ва бошқалардан фиқҳ ўрганди, араб тилини Абу Ҳайён ва ал-Жамол ибн Ҳишомдан, қироатларни ал-Бурҳон ар-Рашидийдан олди. ал-Бурҳон ал-Ҳалабий: «Ҳар фанда машғул бўлди, ҳатто ҳар мазҳабда бир китоб ўқиди»; Ибн Саййид ан-Нос ва ал-Қутб ал-Ҳалабий каби ҳофизлардан эшитди, ал-Миззий каби бир жамоа унга ижозат берди, Шом ва Байтул Мақдисга риҳлат қилди. Таснифлари жуда кўп: ар-Рофиъий ҳадисларининг тахрижи етти жилдда, «Мухтасар ал-Хулоса», «ал-Мунтақо» мухтасари, ал-Ғазолийнинг «ал-Васит» ҳадислари тахрижи «Тазкират ал-ахбор», «ал-Муҳаззаб» ҳадислари тахрижи «ал-Муҳаррар ал-музаҳҳаб», «ал-Минҳож ал-аслий» ва Ибн ал-Ҳожиб «Мухтасар ал-Мунтаҳо»си ҳадисларининг тахрижлари, «ал-Умда» шарҳи «ал-Аълом» уч жилдда ва рижоли бир жилдда, ал-Мажд ибн Таймиянинг «ал-Мунтақо» шарҳидан бир парча, «Табақот ал-фуқаҳо аш-шофиъия», «Табақот ал-муҳаддисин», фиқҳда «Шарҳ ал-Минҳож» олти жилдда ва яна кичиги икки жилдда, «ат-Туҳфа», «ал-Булға», «Шарҳ ат-Танбиҳ» тўрт жилдда, «Ҳодий ан-набиҳ», «Умният ан-набиҳ», «Шарҳ ал-Ҳовий ас-сағир» икки қалин жилдда, «Шарҳ ат-Табризий», ҳадис илмида «ал-Муқниъ» ва замонасидаги шофиъийларнинг муътамад фиқҳ китобларини жамлаб, улар қолдирганига ишора қилган «Жамъ ал-жавомиъ». Ибн Ҳажар: у «ал-Минҳож»га бир неча шарҳ ёзган — каттаси саккиз жилдда, кичиги бир жилдда; «ат-Танбиҳ» ҳам шундай; «ал-Бухорий» йигирма жилдда; Муслимнинг ал-Бухорийга завоиди тўрт жузда; Абу Довуднинг Саҳиҳайнга завоиди икки жилдда; ат-Тирмизийнинг уч китобга завоидидан бир парча; ан-Насоийнинг тўрт китобга завоидидан бир жуз; Ибн Можанинг бештага завоиди уч жилдда; «Икмол Таҳзиб ал-Камол» — Ибн Ҳажар буни кўрмаган, ас-Саховий эса ундан бир жилдни кўрган. Яна Ибн Молик «Алфия»сига шарҳ ва бошқалар. Таснифни кўп қилиш насиб бўлиб, одамлар кўпидан фойда олди; лекин ҳофиз Ибн Ҳажар: «У пухта билса ҳам, билмаса ҳам ҳар фанда ёзарди».

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 508Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 508