Umar ibn Ruslon ibn Nasir ibn Soleh ibn Shihob ibn Abdulxoliq ibn Abdulhaq, as-Siroj al-Bulqiniy, soʻng al-Qohiriy ash-Shofiʼiy

Juma kechasi Bulqinada tugʻilib, yetti yoshida u yerda Qurʼonni, «ash-Shotibiya», «al-Muharrar», «al-Kofiya», «ash-Shofiya» va usul muxtasarini yodladi; oʻn ikki yoshida otasi uni Qohiraga keltirdi va u yodlaganlarini at-Taqiy as-Subkiy hamda al-Jalol al-Qazviniy kabi bir jamoaga arz qildi va zehni, yodlaganining koʻpligi va fahmining tezligi bilan oʻzib ketdi. Otasi uni qaytarib olib ketdi, soʻng balogʻatga yaqinlashganda yana keldi va Qohirada oʻrnashib, oʻsha ikki shayx hamda al-Izz ibn Jamoʼa va Ibn Adlon kabi katta olimlarga fanlardan oʻqidi, koʻplardan eshitdi va kattalar unga ijozat berdi. Hifzidan hikoya qilinadiki, Komiliyaga birinchi kirganda nozirdan bir hujra soʻradi, u bermadi; an-Nosirning shoiri qasida bilan kelib uning huzurida oʻqiganda nozirga «Yodlab oldim», dedi — nozir «Shunday boʻlsa hujra beraman» deganda, hammasini yoddan aytib berdi va hujrani oldi. Qohira olimlaridan ilm talab qilishda davom etib, barcha ilmlarda yetuk boʻldi, tengdoshlaridan oʻzib ketdi va koʻp maʼrifatlarda yakka qoldi. Ibn Kasir unga: «Bizga Ibn Taymiyani esladingiz», dedi; Ibn Shayx al-Jabal ham: «Ibn Taymiyadan keyin sendan hofizroq kishini koʻrmadim», dedi. 793 yili az-Zohir Barquq bilan Halabga kirdi va u yerda bir jamoadan oldi. Misr qazosiga bir necha bor tayinlandi, ammo tugamadi — u bundan yuqori turar va katta qozilarning ustida oʻtirardi; hatto tirikligida oʻgʻli qozi boʻldi. Nomi mamlakatlarga yoyildi, kattalar ham, quyilar ham uni ulugʻladi va katta shayxlari uni maqtadi. Ibn Hijjiy: «Odamlarning ash-Shofiʼiy mazhabini eng yaxshi yodlagani edi va shu bilan shayxlari hayotligida mashhur boʻldi; bizga Damashqqa qozi boʻlib kelganda oʻrta yoshda edi va hifzi, iborasining goʻzalligi va maʼrifatining yaxshiligi bilan odamlarni hayratga soldi, oʻsha vaqt shayxlari unga boʻysunib fazlini eʼtirof etdi; soʻng fatvo va darsga oʻtirdi, talabalari koʻpayib hayotligida shayx boʻldilar». Tasniflari koʻp, ammo tugallanmagan — bir kitobni boshlab bir qismini yozar, keyin tashlab qoʻyardi. al-Burhon al-Halabiy: «Uni zamonasining yagonasi deb koʻrdim; koʻzim fiqhni va ahkom hadislarini undan yaxshiroq yodlagan kishini koʻrmadi. Darslarida bir necha bor hozir boʻldim: al-Qurtubiyning «Muxtasar Muslim»ini bir molikiy kishi unga oʻqir, toʻrt mazhab fuqahosi hozir boʻlardi; u bitta hadis ustida ertalabdan peshinga yaqin gapirar, baʼzan peshin azoni aytilsa ham hadisdan tugatmagan boʻlardi». Ash-Shavkoniy buni ulkan chuqurlik deb sanaydi. Zamondoshlarining eng hofizi, maʼrifatlari eng kengi va ilmlari eng koʻpi ekaniga ittifoq boʻlgan; shu bilan birga sheʼr yozishga urinar va uyaladigan narsa keltirar, hatto vaznini keltira olmasdi — kamol Allohniki. Ibn Hajar: «Unda ijtihod olatlari toʻla edi»; yana: «Tasniflaridan ozi tugadi, chunki bir narsaga kirishsa, ilmi kengligidan ish choʻzilib ketardi — «Sahih al-Buxoriy» sharhidan yigirmacha hadisga ikki jild, «ar-Ravza»ga bir necha jild taʼqibot, az-Zarkashiyning «al-Badr»iga qalin bir jild yozgan». al-Badr al-Bashbakiy: «Shayton al-Bulqiniyga yoʻllari berkligini koʻrib, unga sheʼr yozishni chiroyli koʻrsatdi». Tasniflarini oʻgʻli al-Jalol uning tarjimasida sanab chiqqan. Barcha ilmiy turlarda yodlash va boricha keltirishda yakka boʻlib qoldi; juma kuni, zulqaʼdaning yigirma birida vafot etdi.Жума кечаси Булқинада туғилиб, етти ёшида у ерда Қуръонни, «аш-Шотибия», «ал-Муҳаррар», «ал-Кофия», «аш-Шофия» ва усул мухтасарини ёдлади; ўн икки ёшида отаси уни Қоҳирага келтирди ва у ёдлаганларини ат-Тақий ас-Субкий ҳамда ал-Жалол ал-Қазвиний каби бир жамоага арз қилди ва зеҳни, ёдлаганининг кўплиги ва фаҳмининг тезлиги билан ўзиб кетди. Отаси уни қайтариб олиб кетди, сўнг балоғатга яқинлашганда яна келди ва Қоҳирада ўрнашиб, ўша икки шайх ҳамда ал-Изз ибн Жамўа ва Ибн Адлон каби катта олимларга фанлардан ўқиди, кўплардан эшитди ва катталар унга ижозат берди. Ҳифзидан ҳикоя қилинадики, Комилияга биринчи кирганда нозирдан бир ҳужра сўради, у бермади; ан-Носирнинг шоири қасида билан келиб унинг ҳузурида ўқиганда нозирга «Ёдлаб олдим», деди — нозир «Шундай бўлса ҳужра бераман» деганда, ҳаммасини ёддан айтиб берди ва ҳужрани олди. Қоҳира олимларидан илм талаб қилишда давом этиб, барча илмларда етук бўлди, тенгдошларидан ўзиб кетди ва кўп маърифатларда якка қолди. Ибн Касир унга: «Бизга Ибн Таймияни эсладингиз», деди; Ибн Шайх ал-Жабал ҳам: «Ибн Таймиядан кейин сендан ҳофизроқ кишини кўрмадим», деди. 793 йили аз-Зоҳир Барқуқ билан Ҳалабга кирди ва у ерда бир жамоадан олди. Миср қазосига бир неча бор тайинланди, аммо тугамади — у бундан юқори турар ва катта қозиларнинг устида ўтирарди; ҳатто тириклигида ўғли қози бўлди. Номи мамлакатларга ёйилди, катталар ҳам, қуйилар ҳам уни улуғлади ва катта шайхлари уни мақтади. Ибн Ҳижжий: «Одамларнинг аш-Шофиъий мазҳабини энг яхши ёдлагани эди ва шу билан шайхлари ҳаётлигида машҳур бўлди; бизга Дамашққа қози бўлиб келганда ўрта ёшда эди ва ҳифзи, иборасининг гўзаллиги ва маърифатининг яхшилиги билан одамларни ҳайратга солди, ўша вақт шайхлари унга бўйсуниб фазлини эътироф этди; сўнг фатво ва дарсга ўтирди, талабалари кўпайиб ҳаётлигида шайх бўлдилар». Таснифлари кўп, аммо тугалланмаган — бир китобни бошлаб бир қисмини ёзар, кейин ташлаб қўярди. ал-Бурҳон ал-Ҳалабий: «Уни замонасининг ягонаси деб кўрдим; кўзим фиқҳни ва аҳком ҳадисларини ундан яхшироқ ёдлаган кишини кўрмади. Дарсларида бир неча бор ҳозир бўлдим: ал-Қуртубийнинг «Мухтасар Муслим»ини бир моликий киши унга ўқир, тўрт мазҳаб фуқаҳоси ҳозир бўларди; у битта ҳадис устида эрталабдан пешинга яқин гапирар, баъзан пешин азони айтилса ҳам ҳадисдан тугатмаган бўларди». Аш-Шавконий буни улкан чуқурлик деб санайди. Замондошларининг энг ҳофизи, маърифатлари энг кенги ва илмлари энг кўпи эканига иттифоқ бўлган; шу билан бирга шеър ёзишга уринар ва уяладиган нарса келтирар, ҳатто вазнини келтира олмасди — камол Аллоҳники. Ибн Ҳажар: «Унда ижтиҳод олатлари тўла эди»; яна: «Таснифларидан ози тугади, чунки бир нарсага киришса, илми кенглигидан иш чўзилиб кетарди — «Саҳиҳ ал-Бухорий» шарҳидан йигирмача ҳадисга икки жилд, «ар-Равза»га бир неча жилд таъқибот, аз-Заркашийнинг «ал-Бадр»ига қалин бир жилд ёзган». ал-Бадр ал-Башбакий: «Шайтон ал-Булқинийга йўллари берклигини кўриб, унга шеър ёзишни чиройли кўрсатди». Таснифларини ўғли ал-Жалол унинг таржимасида санаб чиққан. Барча илмий турларда ёдлаш ва борича келтиришда якка бўлиб қолди; жума куни, зулқаъданинг йигирма бирида вафот этди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 506Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 506