Umar ibn Tuson ibn Muhammad Saʼid ibn Muhammad Ali

Tadqiqotchi tarixchi, Misrning sobiq amirlaridan; tugʻilgani ham, vafoti ham Iskandariyada. Shveytsariyada oʻqidi, koʻp sayohat qildi, yoshligida sport va ovga berildi; arabchadan tashqari turk, fransuz va ingliz tillarini puxta bilardi. Misrning yangi tarixi va osori atiqalariga berilib, arab va fransuz tillarida koʻp kitob tasnif qildi, ularni yozishda baʼzi yirik yozuvchilardan yordam oldi; oilasining omma ichiga kirmaslik anʼanasiga qaramay, Misr milliy harakatini qalami va moli bilan qoʻlladi, Italiya Tarobulusgʻarbga bostirib kirganda (1910) u yer ahliga koʻmak berdi. Misr va Damashq ilmiy majmalarining hamda Misr geografiya jamiyatining aʼzosi edi. Arabcha kitoblaridan: «al-Baʼsot al-ilmiya fi ahd Muhammad Ali va Abbos va Saʼid», ingliz floti Iskandariya qalʼalarini oʻqqa tutgan kun haqidagi «11-iyul 1882-yil kuni», uch juzʼli «Xatt al-istivo», «as-Sanoiʼ val-madoris al-harbiya», «Safha min tarix Misr val-jaysh al-barriy val-bahriy», «Aʼmol al-jaysh al-misriy fil-Maksik», «Kalimot fi sabil Misr», «Tarix xalij al-Iskandariya al-qadim va tarʼat al-Mahmudiya», «al-Masʼala as-sudoniya», «Vodi an-Natrun va ruhbonuhu va adyiratuhu va muxtasar tarix al-batoriqa», «Zahoyo Misr fis-Sudon va xafoyo as-siyosa al-inkiliziya», «al-Atlas at-tarixiy al-jugʻrofiy li-Misr as-sufloʼ munzu al-fath al-islomiy ilal-on», «Fath Dor Fur» va «Misr vas-Sudon». Fransuzcha kitoblari: uch jildli «Nil tarixi», «Arablar davrida Misr geografiyasi», avval fransuzcha, soʻng arabcha chiqqan «Firʼavnlar ahdidan shu kunimizgacha Misr moliyasi haqida xotiralar» va «1868-yilda Iskandariya».Тадқиқотчи тарихчи, Мисрнинг собиқ амирларидан; туғилгани ҳам, вафоти ҳам Искандарияда. Швейцарияда ўқиди, кўп саёҳат қилди, ёшлигида спорт ва овга берилди; арабчадан ташқари турк, франсуз ва инглиз тилларини пухта биларди. Мисрнинг янги тарихи ва осори атиқаларига берилиб, араб ва франсуз тилларида кўп китоб тасниф қилди, уларни ёзишда баъзи йирик ёзувчилардан ёрдам олди; оиласининг омма ичига кирмаслик анъанасига қарамай, Миср миллий ҳаракатини қалами ва моли билан қўллади, Италия Таробулусғарбга бостириб кирганда (1910) у ер аҳлига кўмак берди. Миср ва Дамашқ илмий мажмаларининг ҳамда Миср география жамиятининг аъзоси эди. Арабча китобларидан: «ал-Баъсот ал-илмия фи аҳд Муҳаммад Али ва Аббос ва Саъид», инглиз флоти Искандария қалъаларини ўққа тутган кун ҳақидаги «11-июл 1882-йил куни», уч жузъли «Хатт ал-истиво», «ас-Саноиъ вал-мадорис ал-ҳарбия», «Сафҳа мин тарих Миср вал-жайш ал-баррий вал-баҳрий», «Аъмол ал-жайш ал-мисрий фил-Максик», «Калимот фи сабил Миср», «Тарих халиж ал-Искандария ал-қадим ва таръат ал-Маҳмудия», «ал-Масъала ас-судония», «Води ан-Натрун ва руҳбонуҳу ва адйиратуҳу ва мухтасар тарих ал-баториқа», «Заҳоё Миср фис-Судон ва хафоё ас-сиёса ал-инкилизия», «ал-Атлас ат-тарихий ал-жуғрофий ли-Миср ас-суфлў мунзу ал-фатҳ ал-исломий илал-он», «Фатҳ Дор Фур» ва «Миср вас-Судон». Франсузча китоблари: уч жилдли «Нил тарихи», «Араблар даврида Миср географияси», аввал франсузча, сўнг арабча чиққан «Фиръавнлар аҳдидан шу кунимизгача Миср молияси ҳақида хотиралар» ва «1868-йилда Искандария».

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 5, b. 48Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 5, б. 48