Usmon ibn Qutlubek at-Turkmoniy, Diyorbakr turkmanlarining amiri, Omid va Moridin sohibi
Roviy
al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)
Otasi Artuqiylar davlatining amirlaridan edi; bu oʻgʻli esa Temurlangga qoʻshilib, uning yordamchilaridan boʻlgan va u Shom yurtlariga bostirib kirganida u bilan birga kirgan, soʻng oʻz yurtiga qaytib, yuqorida zikr qilingan joylarni Misr va Shom sohibi an-Nosir Faraj ibn Barquq kunlarida egallagan; an-Nosir unga ar-Ruhoni ham bergan va uning ishi ulugʻaygan. Al-Muayyad Shayx sharqiy yurtlarga chiqib, Bagʻdod tomonga qaytganida, unga elchilarini yuborib, oldingi bir gunohi uchun uzr soʻragan va: «Agar sulton meni afv qilmasa, uning dushmanlariga qoʻshilishdan boshqa chora topmayman», degan; sulton uning uzrini qabul qilgan. U kuchli, jasur va dadil erkaklardan boʻlib, podshohlarni ham oʻldirgan. Al-Ashraf Barsboy sulton boʻlib, kunlari uzaygach, oralari buzilgan: Barsboy uning ustiga bir necha bor qoʻshin yuborib, ar-Ruhoni tortib olgan, oʻgʻli Hobilni asir olib, togʻ qasridagi zalda vafotigacha hibsda saqlagan; soʻng sakkiz yuz oʻttiz oltinchi yilda oʻzi chiqib Omidga kelgan va bir oydan ortiq qamal qilgan, keyin sulh tuzilgach ketgan va unga sarupo hamda oltin bilan bezalgan egarli ot yuborgan. Shu holda turib, keyin Tabrizdan chiqqan Iskandar uning ustiga yurish qilgan; u oʻgʻli Aliy Bekni bir boʻlinma bilan joʻnatib, oʻzi ortidan borgan; ikki boʻlinma toʻqnashib, avval uning qoʻshini gʻolib kelgan, soʻng Iskandar yonidagilar bilan sabot qilib, bir kishidek hamla qilishgan va uning qoʻshinini sindirishgan; ular tarjima sohibini quvgan, u esa jonini saqlash uchun ustida jang aslahasi bilan qalʼa xandagiga oʻzini tashlagan va toshga tushib, miyasi ezilgan; keyin arqonlar bilan qalʼaga koʻtarilib, u yerda bir necha kun turgan va safar oyining birinchi oʻn kunligida vafot etgan. Toʻqson yoshga yetgan yoki undan oshgan, sultonligi esa ellik yildan ortiq davom etgan.Отаси Артуқийлар давлатининг амирларидан эди; бу ўғли эса Темурлангга қўшилиб, унинг ёрдамчиларидан бўлган ва у Шом юртларига бостириб кирганида у билан бирга кирган, сўнг ўз юртига қайтиб, юқорида зикр қилинган жойларни Миср ва Шом соҳиби ан-Носир Фараж ибн Барқуқ кунларида эгаллаган; ан-Носир унга ар-Руҳони ҳам берган ва унинг иши улуғайган. Ал-Муайяд Шайх шарқий юртларга чиқиб, Бағдод томонга қайтганида, унга элчиларини юбориб, олдинги бир гуноҳи учун узр сўраган ва: «Агар султон мени афв қилмаса, унинг душманларига қўшилишдан бошқа чора топмайман», деган; султон унинг узрини қабул қилган. У кучли, жасур ва дадил эркаклардан бўлиб, подшоҳларни ҳам ўлдирган. Ал-Ашраф Барсбой султон бўлиб, кунлари узайгач, оралари бузилган: Барсбой унинг устига бир неча бор қўшин юбориб, ар-Руҳони тортиб олган, ўғли Ҳобилни асир олиб, тоғ қасридаги залда вафотигача ҳибсда сақлаган; сўнг саккиз юз ўттиз олтинчи йилда ўзи чиқиб Омидга келган ва бир ойдан ортиқ қамал қилган, кейин сулҳ тузилгач кетган ва унга сарупо ҳамда олтин билан безалган эгарли от юборган. Шу ҳолда туриб, кейин Табриздан чиққан Искандар унинг устига юриш қилган; у ўғли Алий Бекни бир бўлинма билан жўнатиб, ўзи ортидан борган; икки бўлинма тўқнашиб, аввал унинг қўшини ғолиб келган, сўнг Искандар ёнидагилар билан сабот қилиб, бир кишидек ҳамла қилишган ва унинг қўшинини синдиришган; улар таржима соҳибини қувган, у эса жонини сақлаш учун устида жанг аслаҳаси билан қалъа хандагига ўзини ташлаган ва тошга тушиб, мияси эзилган; кейин арқонлар билан қалъага кўтарилиб, у ерда бир неча кун турган ва сафар ойининг биринчи ўн кунлигида вафот этган. Тўқсон ёшга етган ёки ундан ошган, султонлиги эса эллик йилдан ортиқ давом этган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 413Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 413
al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)
Diyorbakr turkmanlarining amiri, Omid, Mordin va boshqa yerlarning sohibi. Otasi Ortuqiylar davlatining amirlaridan edi; oʻgʻli esa Temurlangga qoʻshilib uning yordamchilaridan boʻldi va u bilan Shom yurtlariga kirdi, soʻng oʻz yurtiga qaytib, Misr va Shom sohibi an-Nosir Faraj ibn Barquq kunlarida yuqorida zikr etilgan yerlarni egalladi; unga ar-Ruho berildi va ishi ulugʻaydi. al-Muayyad Shayx sharqiy yurtlarga yurish qilib Bagʻdod tomon qaytganda, unga elchilar yuborib oʻtgan gunohi uchun uzr soʻradi va afv etilmasa dushmanlariga qoʻshilishdan boshqa chora topolmasligini aytdi, u esa javob berdi. Kuchli, shijoatli va tashabbuskor erlardan edi, podshohlarni oʻldirgan. al-Ashraf Barsboy sulton boʻlgach oralari buzildi: u bir necha bor qoʻshin yubordi, ar-Ruhoni tortib oldi, oʻgʻli Hobilni qoʻlga olib Jabal qalʼasida oʻlgunicha qamadi; 836 yili oʻzi yurib Omidga kelib bir oydan ortiq qamal qildi, soʻng sulh boʻlgach ketdi va unga xilʼat hamda oltin egarli ot yubordi. 839 yili Tabrizdan Iskandarga qarshi chiqdi va oʻgʻli Aliybekni bir boʻlik qoʻshin bilan yubordi; ikki tomon toʻqnashib, avval uning qoʻshini ustun keldi, soʻng Iskandar bir kishidek hamla qilib uni sindirdi. Qochib qalʼa xandagiga oʻzini tashladi, ustida jang aslahasi bilan tosh ustiga tushib miyasi ezildi; arqonlar bilan qalʼaga koʻtarildi va bir necha kundan soʻng safar oyining birinchi oʻn kunligida vafot etdi. Toʻqson yoshga yetgan yoki oshgan, saltanati ellik yildan ziyod davom etgan edi.Диёрбакр туркманларининг амири, Омид, Мордин ва бошқа ерларнинг соҳиби. Отаси Ортуқийлар давлатининг амирларидан эди; ўғли эса Темурлангга қўшилиб унинг ёрдамчиларидан бўлди ва у билан Шом юртларига кирди, сўнг ўз юртига қайтиб, Миср ва Шом соҳиби ан-Носир Фараж ибн Барқуқ кунларида юқорида зикр этилган ерларни эгаллади; унга ар-Руҳо берилди ва иши улуғайди. ал-Муайяд Шайх шарқий юртларга юриш қилиб Бағдод томон қайтганда, унга элчилар юбориб ўтган гуноҳи учун узр сўради ва афв этилмаса душманларига қўшилишдан бошқа чора тополмаслигини айтди, у эса жавоб берди. Кучли, шижоатли ва ташаббускор эрлардан эди, подшоҳларни ўлдирган. ал-Ашраф Барсбой султон бўлгач оралари бузилди: у бир неча бор қўшин юборди, ар-Руҳони тортиб олди, ўғли Ҳобилни қўлга олиб Жабал қалъасида ўлгунича қамади; 836 йили ўзи юриб Омидга келиб бир ойдан ортиқ қамал қилди, сўнг сулҳ бўлгач кетди ва унга хилъат ҳамда олтин эгарли от юборди. 839 йили Табриздан Искандарга қарши чиқди ва ўғли Алийбекни бир бўлик қўшин билан юборди; икки томон тўқнашиб, аввал унинг қўшини устун келди, сўнг Искандар бир кишидек ҳамла қилиб уни синдирди. Қочиб қалъа хандагига ўзини ташлади, устида жанг аслаҳаси билан тош устига тушиб мияси эзилди; арқонлар билан қалъага кўтарилди ва бир неча кундан сўнг сафар ойининг биринчи ўн кунлигида вафот этди. Тўқсон ёшга етган ёки ошган, салтанати эллик йилдан зиёд давом этган эди.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 413Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 413