Vazir Muayyadiddin Abu Tolib Muhammad ibn Ahmad ibn al-Alqamiy

Al-Mustaʼsimning bagʻdodlik vaziri. Al-Mustansir zamonida uzoq muddat xalifalik ustodi dori boʻlib xizmat qildi, soʻng al-Mustaʼsim uni vazir qildi — ammo u sodiq vazir emas, oʻziga ham, xalifaga ham, musulmonlarga ham yomon vazir boʻldi; garchi insho va adabda fozillardan boʻlsa-da, xabis rofiziy, islom va uning ahliga niyati buzuq edi. Al-Mustaʼsim kunlarida unga boshqa vazirlarga nasib boʻlmagan ulugʻlash va obroʻ nasib boʻldi, soʻng islom va uning ahliga qarshi tatarlar — Hulokuxon ashobi tomonga ogʻdi va oxiri qilgan ishini qildi. Keyin oʻzi ogʻdirgan tatarlar qoʻlida xoʻrlik va zillat koʻrdi, ustidan Allohning pardasi koʻtarildi. Bir ayol uni tatarlar kunlarida bir yaboqi ot minib, nazorat ostida, haydovchi otini urib borayotgan xor holida koʻrib, yoniga kelib: «Ey Ibn al-Alqamiy, abbosiylar sen bilan shundaymi muomala qilgan edi?» degan; bu soʻz yuragiga tushdi va uyiga qamalib, gʻam-alamdan oʻlgunicha chiqmadi. Shu yilning jumodul-oxirasi boshida, oltmish uch yoshida vafot etdi va rofiziylar qabristoniga koʻmildi. Oʻrniga xabis oʻgʻli vazir boʻldi. Baʼzi shoirlar uni hajv qilib: «Ey islom jamoasi, yigʻlanglar va nola qilinglar — al-Mustaʼsim boshiga tushganga afsus! Vazirlik dasti uning zamonidan avval Ibn al-Furotniki edi, endi Ibn al-Alqamiyniki boʻldi», deganlar.Ал-Мустаъсимнинг бағдодлик вазири. Ал-Мустансир замонида узоқ муддат халифалик устоди дори бўлиб хизмат қилди, сўнг ал-Мустаъсим уни вазир қилди — аммо у содиқ вазир эмас, ўзига ҳам, халифага ҳам, мусулмонларга ҳам ёмон вазир бўлди; гарчи иншо ва адабда фозиллардан бўлса-да, хабис рофизий, ислом ва унинг аҳлига нияти бузуқ эди. Ал-Мустаъсим кунларида унга бошқа вазирларга насиб бўлмаган улуғлаш ва обрў насиб бўлди, сўнг ислом ва унинг аҳлига қарши татарлар — Ҳулокухон ашоби томонга оғди ва охири қилган ишини қилди. Кейин ўзи оғдирган татарлар қўлида хўрлик ва зиллат кўрди, устидан Аллоҳнинг пардаси кўтарилди. Бир аёл уни татарлар кунларида бир ябоқи от миниб, назорат остида, ҳайдовчи отини уриб бораётган хор ҳолида кўриб, ёнига келиб: «Эй Ибн ал-Алқамий, аббосийлар сен билан шундайми муомала қилган эди?» деган; бу сўз юрагига тушди ва уйига қамалиб, ғам-аламдан ўлгунича чиқмади. Шу йилнинг жумодул-охираси бошида, олтмиш уч ёшида вафот этди ва рофизийлар қабристонига кўмилди. Ўрнига хабис ўғли вазир бўлди. Баъзи шоирлар уни ҳажв қилиб: «Эй ислом жамоаси, йиғланглар ва нола қилинглар — ал-Мустаъсим бошига тушганга афсус! Вазирлик дасти унинг замонидан аввал Ибн ал-Фуротники эди, энди Ибн ал-Алқамийники бўлди», деганлар.

Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 7193Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 7193