Xalil ibn Ibrohim Baydas

Rus tilidan tarjimon; Falastinda hikoya yozish bilan mashhur boʻlgan birinchi kishi. Nosirada tugʻilgan, u yerdagi rus maktabini, soʻng oʻqituvchilar dorilmuallimini tugatgan. Muallimlik qilgan va Suriya bilan Livandagi bir necha kichik rus maktabini boshqargan. Hayfo va Qudsda «An-Nafois al-asriya» jurnalini chiqargan (1908–1912), soʻng uni 1919-yili Hayfoda qayta tiklagan. 1914-yilgi urushdan oldin milliy harakatda qatnashgan; urush yillarida turklar uni qamoqqa olishiga sal qolgani uchun Qudsdagi pravoslav patriarxligiga panoh tortgan. Urushdan keyin uni inglizlar qamagan. Soʻng Qudsda arab tili muallimi boʻlib oʻrnashgan; 1948-yilgi nakba boʻlganida Ammonga, keyin Bayrutga jon saqlab chiqib ketgan va oʻsha yerda vafot etgan. «An-Nafois»dan tashqari koʻpi rus tilidan tarjima qilingan kitoblari bosilgan: «Al-Aqd as-samin fi tarbiyat al-banin», rus tarixiga oid «Al-Aqd an-nazim», «Mirot al-muallimin», «Ad-Duval al-islomiya», «Tarix at-tayaron», «Rihla ilo Sino», olti juzli maktab kitobi «Darajot al-qiroa», «Umam al-Balqon», osori atiqaga oid «Tasrih al-anzor», «Tarix al-Quds» va «Al-Arab: abtoluhum va ashhar havodisihim». Oʻzi yozgan va rus tilidan oʻgirgan hikoyalari juda koʻp: baʼzisi alohida kitob boʻlib chiqqan, koʻpi esa «An-Nafois» jurnalida bosilgan. Doktor Nosiruddin al-Asadning u haqda «Xalil Baydas: Falastindagi zamonaviy arab hikoyasining peshqadami» risolasi bor.Рус тилидан таржимон; Фаластинда ҳикоя ёзиш билан машҳур бўлган биринчи киши. Носирада туғилган, у ердаги рус мактабини, сўнг ўқитувчилар дорилмуаллимини тугатган. Муаллимлик қилган ва Сурия билан Ливандаги бир неча кичик рус мактабини бошқарган. Ҳайфо ва Қудсда «Ан-Нафоис ал-асрия» журналини чиқарган (1908–1912), сўнг уни 1919-йили Ҳайфода қайта тиклаган. 1914-йилги урушдан олдин миллий ҳаракатда қатнашган; уруш йилларида турклар уни қамоққа олишига сал қолгани учун Қудсдаги православ патриархлигига паноҳ тортган. Урушдан кейин уни инглизлар қамаган. Сўнг Қудсда араб тили муаллими бўлиб ўрнашган; 1948-йилги накба бўлганида Аммонга, кейин Байрутга жон сақлаб чиқиб кетган ва ўша ерда вафот этган. «Ан-Нафоис»дан ташқари кўпи рус тилидан таржима қилинган китоблари босилган: «Ал-Ақд ас-самин фи тарбият ал-банин», рус тарихига оид «Ал-Ақд ан-назим», «Мирот ал-муаллимин», «Ад-Дувал ал-исломия», «Тарих ат-таярон», «Риҳла ило Сино», олти жузли мактаб китоби «Даражот ал-қироа», «Умам ал-Балқон», осори атиқага оид «Тасриҳ ал-анзор», «Тарих ал-Қудс» ва «Ал-Араб: абтолуҳум ва ашҳар ҳаводисиҳим». Ўзи ёзган ва рус тилидан ўгирган ҳикоялари жуда кўп: баъзиси алоҳида китоб бўлиб чиққан, кўпи эса «Ан-Нафоис» журналида босилган. Доктор Носируддин ал-Асаднинг у ҳақда «Халил Байдас: Фаластиндаги замонавий араб ҳикоясининг пешқадами» рисоласи бор.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 2, b. 313Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 2, б. 313