Xayruddin (Xayriy) ibn Solih ibn Abdulqodir ibn Xizr al-Husayniy al-Alaviy al-Hindoviy
Muhaddis
Iroqlik shoir. Nisbasi Bagʻdod qishloqlaridan Hindoviyaga. Diyola livosining Abu Sayda qishlogʻida tugʻilgan. Yoshligida otasi bilan koʻchib yurib, Bagʻdodda oʻrnashgan va Alouddin al-Olusiy hamda Mustafo al-Voiz degan ikki shayxdan oʻqigan. 1906-yili Suvayrada bir shirkatda ishga olingan; sheʼri shu davrda mashhur boʻlgan. Birinchi jahon urushi yillarida usmonli qoʻshiniga safarbar qilingan. Nomaʼlum sabab bilan qalʼada qamalgan va oʻzini oʻldirish haqida oʻylagan; inglizlar Bagʻdodga kirganida qamoqdan qochib chiqqan. Inglizlar uni 1917-yili Hillada bir vazifaga qoʻyishgan, oʻsha yerda inqilob boshlangan: aholi katta masjidda toʻplanganida ingliz hokimi uni ularni tinchitishga yuborgan, u esa ularga qoʻshilib ketgan. Qoʻlga olinib, temirga bogʻlangan holda Arab koʻrfazi orollaridan Hinjomga toʻqqiz oyga surgun qilingan. Ozod boʻlgach 1921-yili Jarbuiya nohiyasiga mudir, 1922-yili Shomiya qazosiga qoimmaqom, 1933-yili Amora livosiga mutasarrif etib tayinlangan, boshqa vazifalarda ham ishlab, 1949-yili nafaqaga chiqqan va Aʼzamiyadagi uyida qolgan. Olti yil yurak kasaliga chalinib, Bagʻdodda vafot etgan va vasiyatiga koʻra Najafda dafn qilingan. Doktor Yusuf Izzuddin uning sheʼrlaridan bir toʻplamni topib, u haqdagi «Xayriy al-Hindoviy, hayoti va sheʼri» kitobiga kiritgan; sheʼri 128 sahifani tashkil qilgan.Ироқлик шоир. Нисбаси Бағдод қишлоқларидан Ҳиндовияга. Диёла ливосининг Абу Сайда қишлоғида туғилган. Ёшлигида отаси билан кўчиб юриб, Бағдодда ўрнашган ва Алоуддин ал-Олусий ҳамда Мустафо ал-Воиз деган икки шайхдан ўқиган. 1906-йили Сувайрада бир ширкатда ишга олинган; шеъри шу даврда машҳур бўлган. Биринчи жаҳон уруши йилларида усмонли қўшинига сафарбар қилинган. Номаълум сабаб билан қалъада қамалган ва ўзини ўлдириш ҳақида ўйлаган; инглизлар Бағдодга кирганида қамоқдан қочиб чиққан. Инглизлар уни 1917-йили Ҳиллада бир вазифага қўйишган, ўша ерда инқилоб бошланган: аҳоли катта масжидда тўпланганида инглиз ҳокими уни уларни тинчитишга юборган, у эса уларга қўшилиб кетган. Қўлга олиниб, темирга боғланган ҳолда Араб кўрфази оролларидан Ҳинжомга тўққиз ойга сургун қилинган. Озод бўлгач 1921-йили Жарбуия ноҳиясига мудир, 1922-йили Шомия қазосига қоиммақом, 1933-йили Амора ливосига мутасарриф этиб тайинланган, бошқа вазифаларда ҳам ишлаб, 1949-йили нафақага чиққан ва Аъзамиядаги уйида қолган. Олти йил юрак касалига чалиниб, Бағдодда вафот этган ва васиятига кўра Нажафда дафн қилинган. Доктор Юсуф Иззуддин унинг шеърларидан бир тўпламни топиб, у ҳақдаги «Хайрий ал-Ҳиндовий, ҳаёти ва шеъри» китобига киритган; шеъри 128 саҳифани ташкил қилган.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 2, b. 327Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 2, б. 327