Xuzayma ibn Sobit
خزيمة بن ثابت
Sahobiy
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
Xuzayma ibn Sobit ibn al-Fokih ibn Saʼlaba ibn Soida — faqih, Abu Umora al-Ansoriy al-Xatmiy al-Madaniy, «Zush-shahodatayn» (ikki guvohlik sohibi) laqabi bilan mashhur. Aytilishicha, u badrlik; toʻgʻrisi shuki, u Uhudda va undan keyingi gʻazotlarda qatnashgan. Uning bir necha hadisi bor. U Alining lashkaridagi kattalardan edi va Siffin kunida u bilan birga shahid boʻldi. Undan oʻgʻli Umora, Abu Abdulloh al-Jadaliy, Amr ibn Maymun al-Avdiy, Ibrohim ibn Saʼd ibn Abu Vaqqos va bir jamoat hadis rivoyat qilgan. U roziyallohu anhu 37 h. yilda oʻldirilgan; Banu Xatma bayrogʻining sohibi edi va Muʼta gʻazotida ham qatnashgan. Voqidiy Bukayr ibn Mismor orqali Umora ibn Xuzaymadan, u otasidan naql qiladi: «Muʼtada hozir boʻldim va bir kishi bilan yakkama-yakka olishib, uni yarador qildim. Uning dubulgʻasida yoqut bor edi; mening butun gʻamim shu yoqut edi, uni oldim. Chekinib, magʻlub boʻlganimizdan keyin uni Madinaga olib qaytdim va Paygʻambarga ﷺ keltirdim; u zot uni menga nafl qilib berdilar. Uni Umar zamonida yuz dinorga sotdim». Xorija ibn Zayd otasidan rivoyat qiladi: «Mushaflarni yozayotganimizda, men Rasulullohdan ﷺ eshitgan bir oyatni topolmay qoldim; uni Xuzayma ibn Sobitning huzuridan topdim: “Moʻminlar orasida Allohga bergan ahdlariga sodiq qolgan erkaklar bor”». Zayd aytadi: Xuzayma «Zush-shahodatayn» deb atalar edi, chunki Rasululloh ﷺ uning guvohligini ikki kishining guvohligi oʻrnida joriy qilganlar. Qatoda Anasdan naql qiladi: ansorlarning ikki qabilasi faxrlanishdi; avslar: «Bizdan farishtalar yuvgan kishi — Hanzala ibn ar-Rohib chiqqan; bizdan arsh larzaga kelgan kishi — Saʼd chiqqan; bizdan asalarilar himoya qilgan kishi — Osim ibn Abu al-Aqlah chiqqan; bizdan guvohligi ikki guvohlik oʻrnida qabul qilingan kishi — Xuzayma ibn Sobit chiqqan», dedilar. Abu Maʼshar Muhammad ibn Umora ibn Xuzaymadan naql qiladi: «Bobom to Ammor oʻldirilgunicha qurolini qinidan chiqarmadi; Ammor oʻldirilgach, qilichini yalangʻochlab, oʻzi oʻldirilgunicha jang qildi».Хузайма ибн Собит ибн ал-Фокиҳ ибн Саълаба ибн Соида — фақиҳ, Абу Умора ал-Ансорий ал-Хатмий ал-Маданий, «Зуш-шаҳодатайн» (икки гувоҳлик соҳиби) лақаби билан машҳур. Айтилишича, у бадрлик; тўғриси шуки, у Уҳудда ва ундан кейинги ғазотларда қатнашган. Унинг бир неча ҳадиси бор. У Алининг лашкаридаги катталардан эди ва Сиффин кунида у билан бирга шаҳид бўлди. Ундан ўғли Умора, Абу Абдуллоҳ ал-Жадалий, Амр ибн Маймун ал-Авдий, Иброҳим ибн Саъд ибн Абу Ваққос ва бир жамоат ҳадис ривоят қилган. У розияллоҳу анҳу 37 ҳ. йилда ўлдирилган; Бану Хатма байроғининг соҳиби эди ва Муъта ғазотида ҳам қатнашган. Воқидий Букайр ибн Мисмор орқали Умора ибн Хузаймадан, у отасидан нақл қилади: «Муътада ҳозир бўлдим ва бир киши билан яккама-якка олишиб, уни ярадор қилдим. Унинг дубулғасида ёқут бор эди; менинг бутун ғамим шу ёқут эди, уни олдим. Чекиниб, мағлуб бўлганимиздан кейин уни Мадинага олиб қайтдим ва Пайғамбарга ﷺ келтирдим; у зот уни менга нафл қилиб бердилар. Уни Умар замонида юз динорга сотдим». Хорижа ибн Зайд отасидан ривоят қилади: «Мушафларни ёзаётганимизда, мен Расулуллоҳдан ﷺ эшитган бир оятни тополмай қолдим; уни Хузайма ибн Собитнинг ҳузуридан топдим: “Мўминлар орасида Аллоҳга берган аҳдларига содиқ қолган эркаклар бор”». Зайд айтади: Хузайма «Зуш-шаҳодатайн» деб аталар эди, чунки Расулуллоҳ ﷺ унинг гувоҳлигини икки кишининг гувоҳлиги ўрнида жорий қилганлар. Қатода Анасдан нақл қилади: ансорларнинг икки қабиласи фахрланишди; авслар: «Биздан фаришталар ювган киши — Ҳанзала ибн ар-Роҳиб чиққан; биздан арш ларзага келган киши — Саъд чиққан; биздан асаларилар ҳимоя қилган киши — Осим ибн Абу ал-Ақлаҳ чиққан; биздан гувоҳлиги икки гувоҳлик ўрнида қабул қилинган киши — Хузайма ибн Собит чиққан», дедилар. Абу Маъшар Муҳаммад ибн Умора ибн Хузаймадан нақл қилади: «Бобом то Аммор ўлдирилгунича қуролини қинидан чиқармади; Аммор ўлдирилгач, қиличини яланғочлаб, ўзи ўлдирилгунича жанг қилди».
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 6, b. 485Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 6, б. 485
al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)
Xuzayma ibn Sobit ibn Fokih ibn Saʼlaba ibn Soida al-Ansoriy — «Zush-shahodatayn» (ikki guvohlik sohibi). Fath kuni Banu Xatma bayrogʻi uning qoʻlida edi. Sifiynda Ali bilan birga qatnashdi va oʻsha kuni oʻldirildi.Хузайма ибн Собит ибн Фокиҳ ибн Саълаба ибн Соида ал-Ансорий — «Зуш-шаҳодатайн» (икки гувоҳлик соҳиби). Фатҳ куни Бану Хатма байроғи унинг қўлида эди. Сифийнда Али билан бирга қатнашди ва ўша куни ўлдирилди.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 3724Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 3724