Yahyo ibn Adiy ibn Hamid ibn Zakariyo

Abu Zakariyo kunyali faylasuf hakim; oʻz asrida mantiq ilmida raislik unga yetgan. Takritda tugʻilib, Bagʻdodga koʻchgan. Forobiydan oʻqigan va suryoniy tilidan arabchaga koʻp narsa tarjima qilgan. Bagʻdodda vafot etib, Qatiʼa cherkovida dafn qilingan. Kitoblarni oʻz qoʻli bilan koʻchirishdan boʻshamas edi: Tabariy tafsiridan ikki nusxa koʻchirib, ularni baʼzi podshohlarga hadya qilgan va mutakallimlarning koʻp kitoblarini koʻchirgan. Abu Hayyon: «yumshoq tabiatli, qoʻrqoq, tarjimasi xunuk, iborasi yomon shayx edi; ilohiyot masalalariga yaqinlashmasdi, ularda dovdirab, soddaligida adashib qolardi». Kitoblaridan: «Tahzib al-axloq», jins bilan modda orasidagi farq haqida «Sharh maqolat al-Iskandar», «Maqola fil-mavjudot», «Maqolat Aristu fi ilm mo baʼd at-tabia», Vatikan kutubxonasidagi «ar-Radd alo mo taʼtaqiduhu al-firaq as-salos: al-yaʼqubiya van-nasturiya val-malakiya», oʻn yetti masaladan iborat «al-Masoil», «Maqola fi anna hararat an-nor laysat javharan lin-nor», «Risola fir-radd alal-qoilin bi-tarkib al-ajsom min ajzoʼ lo tatajazzaʼ», «Risola fi tahlil al-qiyosot», «Risola fimo tahaqqaqa min iʼtiqod al-hukamoʼ»; suryoniydan arabchaga oʻgirganlaridan Aflotunning «an-Navomis»i, «Mo baʼd at-tabia» va «al-Kalom alash-sheʼr»; Bishr ibn Matto arabchaga koʻchirgan baʼzi narsalarni tuzatgan. Yana metafizikaga oid «Tafsir al-alif as-sugʻro» va «Nafy al-qavl bi-anna al-afʼol lilloh val-iktisob lil-abd» asarlari bor.Абу Закариё куняли файласуф ҳаким; ўз асрида мантиқ илмида раислик унга етган. Такритда туғилиб, Бағдодга кўчган. Форобийдан ўқиган ва сурёний тилидан арабчага кўп нарса таржима қилган. Бағдодда вафот этиб, Қатиъа черковида дафн қилинган. Китобларни ўз қўли билан кўчиришдан бўшамас эди: Табарий тафсиридан икки нусха кўчириб, уларни баъзи подшоҳларга ҳадя қилган ва мутакаллимларнинг кўп китобларини кўчирган. Абу Ҳайён: «юмшоқ табиатли, қўрқоқ, таржимаси хунук, ибораси ёмон шайх эди; илоҳиёт масалаларига яқинлашмасди, уларда довдираб, соддалигида адашиб қоларди». Китобларидан: «Таҳзиб ал-ахлоқ», жинс билан модда орасидаги фарқ ҳақида «Шарҳ мақолат ал-Искандар», «Мақола фил-мавжудот», «Мақолат Аристу фи илм мо баъд ат-табиа», Ватикан кутубхонасидаги «ар-Радд ало мо таътақидуҳу ал-фирақ ас-салос: ал-яъқубия ван-настурия вал-малакия», ўн етти масаладан иборат «ал-Масоил», «Мақола фи анна ҳарарат ан-нор лайсат жавҳаран лин-нор», «Рисола фир-радд алал-қоилин би-таркиб ал-ажсом мин ажзў ло татажаззаъ», «Рисола фи таҳлил ал-қиёсот», «Рисола фимо таҳаққақа мин иътиқод ал-ҳукамў»; сурёнийдан арабчага ўгирганларидан Афлотуннинг «ан-Навомис»и, «Мо баъд ат-табиа» ва «ал-Калом алаш-шеър»; Бишр ибн Матто арабчага кўчирган баъзи нарсаларни тузатган. Яна метафизикага оид «Тафсир ал-алиф ас-суғро» ва «Нафй ал-қавл би-анна ал-афъол лиллоҳ вал-иктисоб лил-абд» асарлари бор.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 8, b. 156Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 8, б. 156