Yahyo ibn Yaʼmar al-Vashqiy al-Adavoniy

Abu Sulaymon kunyali; mushaflarga birinchi boʻlib nuqta qoʻygan kishi. Ahvozda tugʻilib, Basrada yashagan. Tobeʼin olimlaridan boʻlib, hadis, fiqh va arab lahjalarini bilardi; devon maktublarini yozadigan kotiblardan edi, tilida gʻaroyib va nozik soʻzlar koʻp uchrardi. Baʼzi sahobalarga yetishgan. Tilni otasidan, nahvni Abul-Asvad ad-Duʼaliydan olgan. Fasih edi; sof arab tilida, sunʼiylashtirmay, tabiiy ravishda soʻzlardi. Ahli baytga muhabbat qoʻygan, biroq boshqalarning fazlini kamsitmagan. 83-yili Yazid ibn al-Muhallab bilan Xurosonga hamroh boʻlib, uning maktublarini yozadigan kotib boʻlgan. Hajjoj uning uslubi kuchidan hayratlanib, uni Yaziddan soʻrab oldi va u Iroqqa keldi; Hajjoj bilan boʻlgan bir suhbatda uning ochiqligi Hajjojga yoqmadi va u Xurosonga qaytdi (bu — Jahshiyoriyning rivoyati, boshqalarnikidan farq qiladi). Qutayba ibn Muslim Rayga voliy boʻlgach, uni Marvda qozi qilib tayinladi, soʻng nabiz ichishga oʻrganganlik ayblovi bilan vazifadan olindi, deyiladi. Ibn al-Abbor «al-Iqd»dan keltirgan xabarda esa Hajjoj uni oʻz shahriga qozi qilgani va u vafotigacha Basrada qozi boʻlib turgani aytiladi.Абу Сулаймон куняли; мушафларга биринчи бўлиб нуқта қўйган киши. Аҳвозда туғилиб, Басрада яшаган. Тобеъин олимларидан бўлиб, ҳадис, фиқҳ ва араб лаҳжаларини биларди; девон мактубларини ёзадиган котиблардан эди, тилида ғаройиб ва нозик сўзлар кўп учрарди. Баъзи саҳобаларга етишган. Тилни отасидан, наҳвни Абул-Асвад ад-Дуъалийдан олган. Фасиҳ эди; соф араб тилида, сунъийлаштирмай, табиий равишда сўзларди. Аҳли байтга муҳаббат қўйган, бироқ бошқаларнинг фазлини камситмаган. 83-йили Язид ибн ал-Муҳаллаб билан Хуросонга ҳамроҳ бўлиб, унинг мактубларини ёзадиган котиб бўлган. Ҳажжож унинг услуби кучидан ҳайратланиб, уни Язиддан сўраб олди ва у Ироққа келди; Ҳажжож билан бўлган бир суҳбатда унинг очиқлиги Ҳажжожга ёқмади ва у Хуросонга қайтди (бу — Жаҳшиёрийнинг ривояти, бошқаларникидан фарқ қилади). Қутайба ибн Муслим Райга волий бўлгач, уни Марвда қози қилиб тайинлади, сўнг набиз ичишга ўрганганлик айблови билан вазифадан олинди, дейилади. Ибн ал-Аббор «ал-Иқд»дан келтирган хабарда эса Ҳажжож уни ўз шаҳрига қози қилгани ва у вафотигача Басрада қози бўлиб тургани айтилади.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 8, b. 177Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 8, б. 177