Yalbugʻo ibn Abdulloh al-Xossakiy an-Nosiriy

«ad-Durar»da aytilishicha, Tankiz oʻlgach an-Nosir Hasan uni ming boshi qilib tayinlagan; keyin oʻz xoʻjasi an-Nosir Hasanga qarshi qoʻzgʻalganlarning boshida turgan va u oʻldirilib, al-Mansur Muhammad ibn Hojiy sulton boʻlgach, unga otabek boʻlgan. 764 yil shaʼbonida uni taxtdan tushirib al-Ashraf Shaʼbonni sultan qildi; oʻzi Nizomul-Mulk laqabini olib, amru nahy uning qoʻliga oʻtdi — zohirda sulton al-Ashraf, botinda esa u edi; mamluklarining soni uch mingga yetdi va koʻplari viloyatlarga noib boʻldi. Uning zamonida yoʻllar arab va turkmanlardan omon boʻldi; 767 yil boshida franklar Iskandariyani olganda uni ulardan tortib olgan, nasroniylar va rohiblarni musodara qilib juda koʻp mol yiggan. Ilm talabalariga koʻp sadaqalari, Hijoz yurtlarida koʻp yaxshiliklari bor edi; Makkada hojilardan olinadigan boj (maks)ni bekor qilib, amirlariga Misrdan bir shahar berdi. Hanafiylarga taassub qilar, Abu Hanifa mazhabiga oʻtganga koʻp ato berar va ularga ortiqcha maosh belgilar edi, shu sabab bir guruh shofiʼiylar dunyo uchun hanafiylikka oʻtdi; umrining oxirida hanafiyni shofiʼiydan yuqori oʻtqazmoqchi boʻlganda qatl uni ilgarilab ketdi: mamluklari uni oʻldirishga til biriktirgach qochdi, soʻng boʻyniga roʻmol solib itoat bilan keldi, sulton uni hibsga buyurdi va Rabiʼul-oxirda oʻldirishga izn berdi.«ад-Дурар»да айтилишича, Танкиз ўлгач ан-Носир Ҳасан уни минг боши қилиб тайинлаган; кейин ўз хўжаси ан-Носир Ҳасанга қарши қўзғалганларнинг бошида турган ва у ўлдирилиб, ал-Мансур Муҳаммад ибн Ҳожий султон бўлгач, унга отабек бўлган. 764 йил шаъбонида уни тахтдан тушириб ал-Ашраф Шаъбонни султан қилди; ўзи Низомул-Мулк лақабини олиб, амру наҳй унинг қўлига ўтди — зоҳирда султон ал-Ашраф, ботинда эса у эди; мамлукларининг сони уч мингга етди ва кўплари вилоятларга ноиб бўлди. Унинг замонида йўллар араб ва туркманлардан омон бўлди; 767 йил бошида франклар Искандарияни олганда уни улардан тортиб олган, насронийлар ва роҳибларни мусодара қилиб жуда кўп мол йигган. Илм талабаларига кўп садақалари, Ҳижоз юртларида кўп яхшиликлари бор эди; Маккада ҳожилардан олинадиган бож (макс)ни бекор қилиб, амирларига Мисрдан бир шаҳар берди. Ҳанафийларга таассуб қилар, Абу Ҳанифа мазҳабига ўтганга кўп ато берар ва уларга ортиқча маош белгилар эди, шу сабаб бир гуруҳ шофиъийлар дунё учун ҳанафийликка ўтди; умрининг охирида ҳанафийни шофиъийдан юқори ўтқазмоқчи бўлганда қатл уни илгарилаб кетди: мамлуклари уни ўлдиришга тил бириктиргач қочди, сўнг бўйнига рўмол солиб итоат билан келди, султон уни ҳибсга буюрди ва Рабиъул-охирда ўлдиришга изн берди.

Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 8, b. 362Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 8, б. 362