Yaʼqub ibn Niqulo Sarruf

Falsafa, matematika va falakiyot olimi; ingliz tilidan tarjima qilganlarning peshvolaridan. Bayrutga yaqin «al-Hadas» qishlogʻida tugʻilgan, Bayrutdagi Amerika universitetida oʻqib, matematika va falsafada ajralib turgan; adabiyot bilan ham shugʻullangan va yaxshi nazmi bor. Saydo, Tarabulus va Bayrutda dars bergan. Foris Nimr hamda Shohin Makoryus bilan birga 1876-yili «al-Muqtataf» jurnalini chiqara boshlagan va 1885-yili uni Misrga koʻchirganlar; jurnal eng yuksak arab ilmiy jurnallaridan boʻlib, doktor Yaʼqub uning yetmish bir jildini chiqargan. 1889-yili «al-Muqattam» gazetasini chiqarishda ham qatnashgan. Bir necha kitob tasnif qilgan va tarjima qilgan: «Sirr an-najoh», «Basoit ilm al-falak», «al-Harb al-muqaddasa», «al-Hikma al-ilohiya», ingliz tilidan tarjimasida Foris Nimr sherik boʻlgan «Siyar al-abtol val-uzamoʼ», «Fusul fit-tarix at-tabiiy» va «al-Huliy al-fayruziya fil-lugʻa al-ingliziya». «al-Muqtataf»da «arab va ingliz nodirlari» haqida uzun tadqiqot chop etib, unda Maarriy bilan Miltonni, Ibn Xaldun bilan Spenserni va Salohuddin bilan Richard Sherqalbni qiyoslagan. Yigirmaga yaqin qissasi bor, jumladan «Fatot al-Fayyum», «Amir Lubnon» va «Fatot Misr». Xalil Sobit: «u tekshiruvchi tadqiqotchi edi; arab tili boyligiga oʻzi ixtiro qilgan yoki yasagan yoxud nomaʼlum manbalardan chiqarib olgan koʻplab soʻz va ilmiy atamalarni qoʻshdi va ularni falsafa, adabiyot hamda tarixga oid maqolalarida ishlatdi».Фалсафа, математика ва фалакиёт олими; инглиз тилидан таржима қилганларнинг пешволаридан. Байрутга яқин «ал-Ҳадас» қишлоғида туғилган, Байрутдаги Америка университетида ўқиб, математика ва фалсафада ажралиб турган; адабиёт билан ҳам шуғулланган ва яхши назми бор. Сайдо, Тарабулус ва Байрутда дарс берган. Форис Нимр ҳамда Шоҳин Макорюс билан бирга 1876-йили «ал-Муқтатаф» журналини чиқара бошлаган ва 1885-йили уни Мисрга кўчирганлар; журнал энг юксак араб илмий журналларидан бўлиб, доктор Яъқуб унинг етмиш бир жилдини чиқарган. 1889-йили «ал-Муқаттам» газетасини чиқаришда ҳам қатнашган. Бир неча китоб тасниф қилган ва таржима қилган: «Сирр ан-нажоҳ», «Басоит илм ал-фалак», «ал-Ҳарб ал-муқаддаса», «ал-Ҳикма ал-илоҳия», инглиз тилидан таржимасида Форис Нимр шерик бўлган «Сияр ал-абтол вал-узамў», «Фусул фит-тарих ат-табиий» ва «ал-Ҳулий ал-файрузия фил-луға ал-инглизия». «ал-Муқтатаф»да «араб ва инглиз нодирлари» ҳақида узун тадқиқот чоп этиб, унда Мааррий билан Милтонни, Ибн Халдун билан Спенсерни ва Салоҳуддин билан Ричард Шерқалбни қиёслаган. Йигирмага яқин қиссаси бор, жумладан «Фатот ал-Файюм», «Амир Лубнон» ва «Фатот Миср». Халил Собит: «у текширувчи тадқиқотчи эди; араб тили бойлигига ўзи ихтиро қилган ёки ясаган ёхуд номаълум манбалардан чиқариб олган кўплаб сўз ва илмий атамаларни қўшди ва уларни фалсафа, адабиёт ҳамда тарихга оид мақолаларида ишлатди».

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 8, b. 202Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 8, б. 202