Yusuf Ogʻo ar-Rumiy

Posho Xalilning xoslaridan boʻlgan turk sarkardasi. Posho Xalil Sharif Hamud va uning oʻgʻli Ahmad qoʻlidagi — al-Luhayya, al-Hudayda, Zabid, Bayt al-Faqih va az-Zaydiyya kabi mustahkam — yurtlarni bir zarba va bir nayzasiz tortib olgach, Imom tomonidan ishonchli kishi yuborilishini soʻradi; Imom ash-Shavkoniy bilan maslahatlashib qozi allomasi Muhammad ibn Ahmad al-Haroziyni yubordi va u bir haftadan soʻng qaytganida hamrohligida kelgan turklar guruhiga shu kishi amir edi. Ash-Shavkoniy uni koʻrib: «Har jihatdan kamolning eng yuqori darajasidagi kishi ekan, arab kishilari orasida ham uning misli nodir topiladi», deydi. U olib kelgan gap va Poshoning maktubi mazmuni shu ediki, agar avval bu yurtlar zimmasidagi narsa topshirilsa, ular Imomga qaytariladi; aslida Imom Qosim avlodi ularni tortib olganidan buyon, ikki yuz yildan ortiq vaqt ichida u yurtlar zimmasida hech narsa yoʻq edi va bu ularga tushuntirildi. Keyin har yili sultonning oshxonasiga oz miqdorda qahva va yurtni tortib olgan rumiy qoʻshinga bir oz naqd baxshish berish shart qilinib, ular yaxshilikni oʻzlari boshlagani uchun rozilik berildi; odamlar buni makr va aldov deb bildi va uzoq-yaqindan maktublar bilan ash-Shavkoniyni bundan qattiq ogohlantirdi, u esa: «Ular bizga sulhni oʻzlari birinchi boʻlib taklif qildilar, Alloh: “Agar ular sulhga moyil boʻlsalar, sen ham moyil boʻl”, degan», deb javob berardi.Пошо Халилнинг хосларидан бўлган турк саркардаси. Пошо Халил Шариф Ҳамуд ва унинг ўғли Аҳмад қўлидаги — ал-Луҳайя, ал-Ҳудайда, Забид, Байт ал-Фақиҳ ва аз-Зайдийя каби мустаҳкам — юртларни бир зарба ва бир найзасиз тортиб олгач, Имом томонидан ишончли киши юборилишини сўради; Имом аш-Шавконий билан маслаҳатлашиб қози алломаси Муҳаммад ибн Аҳмад ал-Ҳарозийни юборди ва у бир ҳафтадан сўнг қайтганида ҳамроҳлигида келган турклар гуруҳига шу киши амир эди. Аш-Шавконий уни кўриб: «Ҳар жиҳатдан камолнинг энг юқори даражасидаги киши экан, араб кишилари орасида ҳам унинг мисли нодир топилади», дейди. У олиб келган гап ва Пошонинг мактуби мазмуни шу эдики, агар аввал бу юртлар зиммасидаги нарса топширилса, улар Имомга қайтарилади; аслида Имом Қосим авлоди уларни тортиб олганидан буён, икки юз йилдан ортиқ вақт ичида у юртлар зиммасида ҳеч нарса йўқ эди ва бу уларга тушунтирилди. Кейин ҳар йили султоннинг ошхонасига оз миқдорда қаҳва ва юртни тортиб олган румий қўшинга бир оз нақд бахшиш бериш шарт қилиниб, улар яхшиликни ўзлари бошлагани учун розилик берилди; одамлар буни макр ва алдов деб билди ва узоқ-яқиндан мактублар билан аш-Шавконийни бундан қаттиқ огоҳлантирди, у эса: «Улар бизга сулҳни ўзлари биринчи бўлиб таклиф қилдилар, Аллоҳ: “Агар улар сулҳга мойил бўлсалар, сен ҳам мойил бўл”, деган», деб жавоб берарди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 368Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 368