Yusuf Posho

Madinai munavvara va Jidda bandarining amiri. Yetib kelgan xabarlarga koʻra, u Usmonli davlatining eng ulugʻ amirlaridan boʻlib, farang yurtlarida boshqa hech kimga nasib boʻlmagan jihodi va katta fathlari bor edi. Sanʼoga kelgan as-Sayyid Muhammad al-Kitobjiy ar-Rumiy degan fasohatli va soʻzga usta kishi xabar berishicha, nasorolarga qarshi jihoddan va ularning koʻp qalʼalarini fath etib qaytgach, Rum sultoni uni ulugʻ vazirlikka — saltanatning barcha ishlarini boshqarish maqomiga tayinlagan; u vazirlarni yurtlardagi buzilishlarni sultonga yetkazmay qoʻygani uchun koyib, hammasining boʻynini uzdirgan, soʻng sulton bilan oʻtirib turadigan masxaraboz «seni vazir qilishga men undadim» deganida uni ham oʻsha zahoti oʻldirtirgan va gʻazablangan sultonga: «Agar vazirlikni menga shunga oʻxshaganning yordami bilan bergan boʻlsang, menga uning hojati yoʻq, ahdingni qaytarib ol; agar loyiq deb bergan boʻlsang, bu tuhmatchining oʻldirilishi menga zarar qilmaydi», deb javob bergach, sultonning gʻazabi bosilgan. Toʻrt yilcha vazirlikda turgach, Haram va qabri nabaviy jivorida boʻlishni istab, sultondan Jidda bandarini va Madina viloyatini soʻradi — bu maqomidan past boʻlsa-da, u ibodatga berilishni koʻzlagan edi. Vazifani olgach koʻp qoʻshin va katta jihoz bilan yetib kelib, isyonchilarni bostirdi, natijada Madina va uning atrofi tinchidi va odatdagi qoʻrquvdan asar qolmadi. Undan mavlono Imom al-Mansur billohga maktub keldi; unda goʻyo Imomdan xat kelgani aytilgan, aslida bunday xat yoʻq — uni kimdir uydirgan boʻlsa kerak; maktubida u fransuzlar toifasi va inglizlar ahvoli haqidagi soʻrovga javob berib, musulmonlar dinga nusrat berishda bir-biriga koʻmakchi ekanini yozgan.Мадинаи мунаввара ва Жидда бандарининг амири. Етиб келган хабарларга кўра, у Усмонли давлатининг энг улуғ амирларидан бўлиб, фаранг юртларида бошқа ҳеч кимга насиб бўлмаган жиҳоди ва катта фатҳлари бор эди. Санъога келган ас-Саййид Муҳаммад ал-Китобжий ар-Румий деган фасоҳатли ва сўзга уста киши хабар беришича, насороларга қарши жиҳоддан ва уларнинг кўп қалъаларини фатҳ этиб қайтгач, Рум султони уни улуғ вазирликка — салтанатнинг барча ишларини бошқариш мақомига тайинлаган; у вазирларни юртлардаги бузилишларни султонга етказмай қўйгани учун койиб, ҳаммасининг бўйнини уздирган, сўнг султон билан ўтириб турадиган масхарабоз «сени вазир қилишга мен ундадим» деганида уни ҳам ўша заҳоти ўлдиртирган ва ғазабланган султонга: «Агар вазирликни менга шунга ўхшаганнинг ёрдами билан берган бўлсанг, менга унинг ҳожати йўқ, аҳдингни қайтариб ол; агар лойиқ деб берган бўлсанг, бу туҳматчининг ўлдирилиши менга зарар қилмайди», деб жавоб бергач, султоннинг ғазаби босилган. Тўрт йилча вазирликда тургач, Ҳарам ва қабри набавий живорида бўлишни истаб, султондан Жидда бандарини ва Мадина вилоятини сўради — бу мақомидан паст бўлса-да, у ибодатга берилишни кўзлаган эди. Вазифани олгач кўп қўшин ва катта жиҳоз билан етиб келиб, исёнчиларни бостирди, натижада Мадина ва унинг атрофи тинчиди ва одатдаги қўрқувдан асар қолмади. Ундан мавлоно Имом ал-Мансур биллоҳга мактуб келди; унда гўё Имомдан хат келгани айтилган, аслида бундай хат йўқ — уни кимдир уйдирган бўлса керак; мактубида у франсузлар тоифаси ва инглизлар аҳволи ҳақидаги сўровга жавоб бериб, мусулмонлар динга нусрат беришда бир-бирига кўмакчи эканини ёзган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 357Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 357