Yusuf Rizqulloh Gʻanima
Muhaddis
Iroqlik tadqiqotchi, kitob tarixchilaridan; asli kaldoniy. Bagʻdodda tugʻilib, oʻsha yerda oʻqigan, savdo bilan shugʻullangan, soʻng matbuotga oʻtib 1909-yilda «Sadoi Bobil» gazetasini chiqargan va oʻz toifasi uchun maktab hamda jamiyat tashkil etgan. Missis Forbsga «al-Maktaba as-salom al-Bagʻdodiyya»ni tashkil etishda koʻmaklashgan, Iroq atroflari va Eronga sayohatlar qilgan, «Dor al-muallimin»da qadimgi Iroq tarixidan maʼruzalar oʻqigan. 1925-yilda «as-Siyosa» gazetasini chiqargan va oʻsha yili Bagʻdoddan deputat saylangan; uch marta moliya vazirligini boshqargan, 1931-yilda «al-Ixoʼ al-vataniy» partiyasi asoschilaridan boʻlgan va boshqa vazifalarni ham bajargan. Arabchadan tashqari ingliz, fransuz, turk va kaldon tillarini yaxshi bilardi. «Tijorat al-Iroq qadiman va hadisan», «Nuzhat al-mushtoq fi tarix yahud al-Iroq», «Tarix mudun al-Iroq», «al-Hiyra: al-madina va-l-mamlaka al-arabiyya» kitoblari (hammasi bosilgan) hamda arab va boshqa jurnallarda maqolalari bor.Ироқлик тадқиқотчи, китоб тарихчиларидан; асли калдоний. Бағдодда туғилиб, ўша ерда ўқиган, савдо билан шуғулланган, сўнг матбуотга ўтиб 1909-йилда «Садои Бобил» газетасини чиқарган ва ўз тоифаси учун мактаб ҳамда жамият ташкил этган. Миссис Форбсга «ал-Мактаба ас-салом ал-Бағдодийя»ни ташкил этишда кўмаклашган, Ироқ атрофлари ва Эронга саёҳатлар қилган, «Дор ал-муаллимин»да қадимги Ироқ тарихидан маърузалар ўқиган. 1925-йилда «ас-Сиёса» газетасини чиқарган ва ўша йили Бағдоддан депутат сайланган; уч марта молия вазирлигини бошқарган, 1931-йилда «ал-Ихў ал-ватаний» партияси асосчиларидан бўлган ва бошқа вазифаларни ҳам бажарган. Арабчадан ташқари инглиз, франсуз, турк ва калдон тилларини яхши биларди. «Тижорат ал-Ироқ қадиман ва ҳадисан», «Нузҳат ал-муштоқ фи тарих яҳуд ал-Ироқ», «Тарих мудун ал-Ироқ», «ал-Ҳийра: ал-мадина ва-л-мамлака ал-арабийя» китоблари (ҳаммаси босилган) ҳамда араб ва бошқа журналларда мақолалари бор.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 8, b. 231Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 8, б. 231