Ziyoʼ al-Ajamiy
Roviy
al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)
Damashqqa kelib xonaqohga tayinlangan va nahvdan dars bergan; Ibn al-Hojibning «Muqaddima»sini maqtardi va undan bir jamoa foyda koʻrgan. Xulqi goʻzal edi, ammo chiroyli soqolsiz yigitlarga qarashga oshuftaligi bor edi — bir ishqdan xoli boʻlmas, unda pardani yirtib, aql chegarasidan chiqib ketardi, shu bilan birga iffatli edi. Qoʻlida bir dasta rayhon bilan yurar, uchragan soqolsiz yigitga uni hidlatar, soqolli kishi soʻrasa, dastani agʻdarib burniga urardi. Askar bolalaridan biriga koʻngil qoʻyib, u otga minganda koʻrish uchun ot bozoriga chiqardi; Shayx Kamoluddin ibn az-Zamlakoniy unga: «Nega buni sevding, undan chiroyliroq akasini sevmading?» deganda: «Uni sen sev», degan; «Izn bersang» degan edi, «Sen iznga muhtoj emassan», degan. Ibn Fazlullohning majlisida bir kishi: «Qachongacha ishq ketidan ishqdasan?» deganda, Ibn Fazlulloh bir bayt oʻqigan va u qichqirib hushidan ketgan; oʻziga kelgach: «Sen mening koʻnglimdagini aytding», degan; ash-Shihob Mahmud bir kuni unga «Aql bilan tadbir qilinadigan sevgida yaxshilik yoʻq» degan baytni oʻqiganda ham qichqirib yiqilgan. Misrga kirganda bir nasroniy bilan bir ishda tortishib qolib, qoʻlidagi hassa bilan bir urgan va u shu zahoti oʻlgan; baʼzi raislar unga qarshi taassub qilib, sulton uni oʻldirishga buyurgan va u qatl etilgan. ash-Shavkoniy uni shubhasiz mazlum deb biladi: musulmon kofir uchun oʻldiriladi deydiganlar — hanafiylar — kaltak bilan oʻldirishda qasosni vojib qilmaydi, qolgan ulamo esa musulmon kofir uchun oʻldiriladi demaydi. U sakkizinchi asrda yashagan.Дамашққа келиб хонақоҳга тайинланган ва наҳвдан дарс берган; Ибн ал-Ҳожибнинг «Муқаддима»сини мақтарди ва ундан бир жамоа фойда кўрган. Хулқи гўзал эди, аммо чиройли соқолсиз йигитларга қарашга ошуфталиги бор эди — бир ишқдан холи бўлмас, унда пардани йиртиб, ақл чегарасидан чиқиб кетарди, шу билан бирга иффатли эди. Қўлида бир даста райҳон билан юрар, учраган соқолсиз йигитга уни ҳидлатар, соқолли киши сўраса, дастани ағдариб бурнига урарди. Аскар болаларидан бирига кўнгил қўйиб, у отга минганда кўриш учун от бозорига чиқарди; Шайх Камолуддин ибн аз-Замлаконий унга: «Нега буни севдинг, ундан чиройлироқ акасини севмадинг?» деганда: «Уни сен сев», деган; «Изн берсанг» деган эди, «Сен изнга муҳтож эмассан», деган. Ибн Фазлуллоҳнинг мажлисида бир киши: «Қачонгача ишқ кетидан ишқдасан?» деганда, Ибн Фазлуллоҳ бир байт ўқиган ва у қичқириб ҳушидан кетган; ўзига келгач: «Сен менинг кўнглимдагини айтдинг», деган; аш-Шиҳоб Маҳмуд бир куни унга «Ақл билан тадбир қилинадиган севгида яхшилик йўқ» деган байтни ўқиганда ҳам қичқириб йиқилган. Мисрга кирганда бир насроний билан бир ишда тортишиб қолиб, қўлидаги ҳасса билан бир урган ва у шу заҳоти ўлган; баъзи раислар унга қарши таассуб қилиб, султон уни ўлдиришга буюрган ва у қатл этилган. аш-Шавконий уни шубҳасиз мазлум деб билади: мусулмон кофир учун ўлдирилади дейдиганлар — ҳанафийлар — калтак билан ўлдиришда қасосни вожиб қилмайди, қолган уламо эса мусулмон кофир учун ўлдирилади демайди. У саккизинчи асрда яшаган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 0Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 0
al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)
Damashqqa kelib xonaqohga tayinlangan va nahvdan dars bergan; Ibn al-Hojibning «Muqaddima»sini maqtar edi va undan bir jamoa foyda olgan. Axloqi goʻzal edi, biroq goʻzal yigitlarni tomosha qilishga oshufta boʻlib, hech qachon bir ishqdan xoli emasdi — unda oʻzini sharmanda qilib, aql chegarasidan chiqib ketardi, shu bilan birga iffatli edi. Qoʻlida bir dasta rayhon bilan yurar, uchragan soqolsiz yigitning burniga tutib hidlatar, soqolli kishi shuni soʻrasa, dastani agʻdarib burniga urardi. Keyin askar bolalaridan biriga koʻngil qoʻyib, uni ot minganida koʻrish uchun ot bozoriga chiqadigan boʻlgan; Shayx Kamoluddin ibn az-Zamlakoniy unga: «Nega bunga oshiq boʻlding-u, undan chiroyliroq akasiga boʻlmading?» deganida: «Unga sen oshiq boʻl», degan. Ibn Fazlulloh majlisida biri: «Qachongacha bir ishqdan keyin yana bir ishqdasan?» deganida, Ibn Fazlulloh bir bayt oʻqigan va u qichqirib hushidan ketgan, oʻziga kelganda: «Sen mening ich-ichimdagini aytding», degan; ash-Shihob Mahmud ham bir kuni unga bayt oʻqiganida yiqilib behush boʻlgan. Misrga kirganida bir nasroniy u bilan bir ish ustida tortishgani uchun qoʻlidagi hassa bilan urib yuborgan va u shu zahoti oʻlgan; baʼzi raislar unga qarshi turib, oxiri sulton uni oʻldirishga buyurgan va u oʻldirilgan. Ash-Shavkoniy uni shubhasiz mazlum deb hisoblaydi: musulmon kofir uchun oʻldiriladi degan hanafiylar mutlaq ogʻir narsa bilan oʻldirishda qasos vojib demaydi, qolgan ulamolar esa musulmon kofir uchun oʻldirilmaydi, deydilar. Sakkizinchi asrda yashagan.Дамашққа келиб хонақоҳга тайинланган ва наҳвдан дарс берган; Ибн ал-Ҳожибнинг «Муқаддима»сини мақтар эди ва ундан бир жамоа фойда олган. Ахлоқи гўзал эди, бироқ гўзал йигитларни томоша қилишга ошуфта бўлиб, ҳеч қачон бир ишқдан холи эмасди — унда ўзини шарманда қилиб, ақл чегарасидан чиқиб кетарди, шу билан бирга иффатли эди. Қўлида бир даста райҳон билан юрар, учраган соқолсиз йигитнинг бурнига тутиб ҳидлатар, соқолли киши шуни сўраса, дастани ағдариб бурнига урарди. Кейин аскар болаларидан бирига кўнгил қўйиб, уни от минганида кўриш учун от бозорига чиқадиган бўлган; Шайх Камолуддин ибн аз-Замлаконий унга: «Нега бунга ошиқ бўлдинг-у, ундан чиройлироқ акасига бўлмадинг?» деганида: «Унга сен ошиқ бўл», деган. Ибн Фазлуллоҳ мажлисида бири: «Қачонгача бир ишқдан кейин яна бир ишқдасан?» деганида, Ибн Фазлуллоҳ бир байт ўқиган ва у қичқириб ҳушидан кетган, ўзига келганда: «Сен менинг ич-ичимдагини айтдинг», деган; аш-Шиҳоб Маҳмуд ҳам бир куни унга байт ўқиганида йиқилиб беҳуш бўлган. Мисрга кирганида бир насроний у билан бир иш устида тортишгани учун қўлидаги ҳасса билан уриб юборган ва у шу заҳоти ўлган; баъзи раислар унга қарши туриб, охири султон уни ўлдиришга буюрган ва у ўлдирилган. Аш-Шавконий уни шубҳасиз мазлум деб ҳисоблайди: мусулмон кофир учун ўлдирилади деган ҳанафийлар мутлақ оғир нарса билан ўлдиришда қасос вожиб демайди, қолган уламолар эса мусулмон кофир учун ўлдирилмайди, дейдилар. Саккизинчи асрда яшаган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 300Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 300