Yuklanmoqda…
Yuklanmoqda…
Kishini xato qilishdan qattiq qo‘rqitib, unga ortiqcha to‘siqlar qo‘yish yuqoridagi xislatlarni o‘ldirib yuborishga sabab bo‘ladi. Shuning uchun bugun bizning ichimizda har qanday sohada yangi fikr va reja bera oladiganlar yo‘q! «Kitoblarda borini o‘qi, o‘zingcha tushunma» «Avvalgilar qilgandek qil, o‘zingcha reja qilma» degan gaplar bilan qoloq fikr va muzlagan rejalardan nariga o‘ta olmayapmiz. Endi sahobalar siyratiga qarang: Xolid ibn Validga janglarda mustaqil rejalar tuzish havola qilingach, «Biz eski dindan qaytdik» deganlarni o‘ldirib yubordilar. Bu katta xato bo‘ldi, lekin boshqa janglarda esa bu mustaqillik foyda berib, musulmonlarni qamal holatidan olib chiqib ketdi. Bu Rasululloh alayhissalom amri bilan bo‘lmagan, balki mustaqil reja natijasi edi. U zot esa buni ma’qulladilar! Usoma ham kalima aytgan odamni o‘ldirib qo‘ydi, lekin bu ham u kishiga 17 yoshida armiya boshqaruvini topshirishdan Rasululloh alayhissalomni to‘xtatmadi. Hatto iblis siyosatiga qarang: shayton har kuni taxtini qo‘yib, o‘zining malaylarini birma-bir hisob qiladi. «Sen nima qilding?» «Bir insonga zino qildirdim.» «Hech vaqo qilmabsan.» Oxiri biri: «Er-xotin o‘rtasini ajratdim», desa, shayton uni taqdirlab: «Ha, sen qanday ham yaxshisan, sen bo‘ladig‘ansan!» deydi (Sahihi Muslim rivoyati). E’tibor bering, hamma shaytonvachchalar o‘zicha harakatda: kimdir to‘g‘ri, kimdir noto‘g‘ri, lekin tinimsiz harakatda. Katta shayton esa buni kundalik nazorat bilan kuzatib, odatiy xunrezliklar — «zino, o‘g‘irlik» ishlarini: «Hech vaqo qilmabsan» deb ataydi. Oxiri esa bir mustaqil reja sohibi bo‘lgan, ijtihod qilgan shaytonchaga: «Sen naqadar yaxshisan!» deb uni rag‘batlantiradi. Agar biz olamni o‘zgartiradigan islohotchi ulamolar, boshliq «Mujaddidlar»ni xohlasak, albatta, mustaqil fikr eshigini ochish kerak. Ularning yangi fikr va rejalarini taftish qilib, xatolari sabab ularni sindirmasdan, balki rivojlantirish lozim! Ham xato qilmaydigan, ham yangilik kiritadigan farishtani hech qachon topa olmaysiz!