Yuklanmoqda...
Yuklanmoqda...
Musulmonning kofirga oʻz molidan uchdan bir qismidan kamini vasiyat qilishining hukmi qanday? Shuningdek, buning aksi, agar kofir vasiyat qilsa, musulmon kofirdan mol qabul qilishi joizmi?
Hanafiy, hanbaliy va aksariyat shofe’iy mazhabidagi fuqaholar musulmon kishi zimmiy (g‘ayridin)ga yoki zimmiy musulmonga qoldirgan vasiyatning shar’iy shartlarga muvofiq bo‘lsa durust bo‘lishida ittifoq qilganlar. Ular bunga Alloh taoloning quyidagi so‘zini dalil qilishgan:
﴿لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ٨﴾
«Alloh sizlarni dinlaringiz to‘g‘risida sizlar bilan urushmagan va sizlarni o‘z diyorlaringizdan haydab chiqarmagan kimsalardan — ularga yaxshilik qilishlaringizdan va ularga adolatli bo‘lishlaringizdan qaytarmas. Albatta Alloh adolat qilguvchilarni yoqtiradi» (Mumtahana: 8).
Chunki kufr mulkka egalik qilishga zid emas. Xuddi kofir bilan savdo va unga hadya qilish durust bo‘lganidek, vasiyat ham durust bo‘ladi. Ba’zi shofe’iylarning fikricha, vasiyat faqat muayyan bir zimmiyga qilinganda, masalan: «Falonchiga vasiyat qildim», deyilgandagina joiz bo‘ladi. Ammo kimdir: «Yahudiylarga yoki nasroniylarga vasiyat qildim...», desa, bu joiz emas, chunki u kufrni vasiyatga sabab qilgan bo‘ladi. Molikiylar esa zimmiyning musulmonga vasiyati joiz ekaniga boshqa mazhablarning fikriga qo‘shiladilar. Ammo musulmondan zimmiyga qoldirilgan vasiyatga kelsak, Ibn Qosim va Ashhab agar u silai rahm shaklida bo‘lsa – qarindoshlik tufayli bo‘lsa – joiz deyishadi, aks holda makruh bo‘ladi. Chunki faqat iymoni zaif musulmongina musulmon o‘rniga kofirga vasiyat qiladi (Mavsu’atul fiqhiyya, 2/312).
Bugungi kunda, afsuski, ayrim musulmonlarni, ayniqsa kofirlarning mamlakatlarida yashaydigan kishilarni, o‘z mablag‘larining katta qismini nasroniy yoki yahudiy yoki boshqa kofirlarning xayriya tashkilotlariga, ular xayriya, ta’limiy yoki insonparvarlik tashkilotlari degan bahonasida vasiyat qilayotganlarini ko‘ramiz. Bu kabi mablag‘lar musulmonlarga hech qanday foyda keltirmaydi. Bu paytda ular dunyodagi quvg‘inga uchragan, boshpanasiz qolgan, och qolgan musulmon birodarlarini yordamsiz va qo‘llab-quvvatlovsiz qoldiradi. Bu iymon zaifligidan va uning yemirilishi alomatlaridandir. Shuningdek, bu kofirlarga va ularning kofir jamiyatlariga sadoqat, do‘stlik, ulardan ta’sirlanish va havasning isbotidir.
Allohdan salomatlik va ofiyat so‘raymiz. Alloh payg‘ambarimiz Muhammad Mustafoga salavot va salomlar yo‘llasin.
Alloh bilguvchiroqdir.