حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، أَخْبَرَنَا قُرَّانُ بْنُ تَمَّامٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ، - وَهَذَا لَفْظُهُ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْلَى، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ جَدِّهِ، - قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ فِي حَدِيثِهِ أَوْسُ بْنُ حُذَيْفَةَ - قَالَ قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي وَفْدِ ثَقِيفٍ - قَالَ - فَنَزَلَتِ الأَحْلاَفُ عَلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ وَأَنْزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَنِي مَالِكٍ فِي قُبَّةٍ لَهُ . قَالَ مُسَدَّدٌ وَكَانَ فِي الْوَفْدِ الَّذِينَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ ثَقِيفٍ قَالَ كَانَ كُلَّ لَيْلَةٍ يَأْتِينَا بَعْدَ الْعِشَاءِ يُحَدِّثُنَا . قَالَ أَبُو سَعِيدٍ قَائِمًا عَلَى رِجْلَيْهِ حَتَّى يُرَاوِحَ بَيْنَ رِجْلَيْهِ مِنْ طُولِ الْقِيَامِ وَأَكْثَرُ مَا يُحَدِّثُنَا مَا لَقِيَ مِنْ قَوْمِهِ مِنْ قُرَيْشٍ ثُمَّ يَقُولُ لاَ سَوَاءً كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ مُسْتَذَلِّينَ - قَالَ مُسَدَّدٌ بِمَكَّةَ - فَلَمَّا خَرَجْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ كَانَتْ سِجَالُ الْحَرْبِ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ نُدَالُ عَلَيْهِمْ وَيُدَالُونَ عَلَيْنَا فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةً أَبْطَأَ عَنِ الْوَقْتِ الَّذِي كَانَ يَأْتِينَا فِيهِ فَقُلْنَا لَقَدْ أَبْطَأْتَ عَنَّا اللَّيْلَةَ . قَالَ إِنَّهُ طَرَأَ عَلَىَّ جُزْئِي مِنَ الْقُرْآنِ فَكَرِهْتُ أَنْ أَجِيءَ حَتَّى أُتِمَّهُ . قَالَ أَوْسٌ سَأَلْتُ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَيْفَ يُحَزِّبُونَ الْقُرْآنَ قَالُوا ثَلاَثٌ وَخَمْسٌ وَسَبْعٌ وَتِسْعٌ وَإِحْدَى عَشْرَةَ وَثَلاَثَ عَشْرَةَ وَحِزْبُ الْمُفَصَّلِ وَحْدَهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ أَتَمُّ .
Musaddad bizga rivoyat qildi: Qurron ibn Tammom bizga xabar berdi. (Boshqa sanad bilan) Abdulloh ibn Said bizga rivoyat qildi: Abu Xolid bizga xabar berdi — bu lafz uniki — u Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Yaʼlodan, u Usmon ibn Abdulloh ibn Avsdan, u bobosidan — Abdulloh ibn Said oʻz hadisida «Avs ibn Huzayfa» dedi — rivoyat qildi. U aytdi: Biz Saqif elchilari qatorida Rasululloh ﷺ huzurlariga keldik. (U aytdi:) Ahloflar Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)nikiga tushdilar, Rasululloh ﷺ esa Banu Molikni oʻzlarining bir chodirlariga tushirdilar. Musaddad aytdi: U Saqifdan Rasululloh ﷺ huzurlariga kelgan elchilar orasida edi. U aytdi: U zot har kecha xufton namozidan keyin huzurimizga kelib, biz bilan suhbatlashar edilar. Abu Said aytdi: U zot uzoq tik turishdan oyoqlarini bir-biriga almashtirib, oyoqlarida tik turgan holda (suhbatlashardilar). U zot biz bilan eng koʻp suhbatlashadigani — qavmi Qurayshdan koʻrgan azoblari haqida boʻlar, soʻng: «Biz teng emas edik; biz (— Musaddad ‹Makkada› dedi —) zaiflashtirilgan, xorlangan edik. Madinaga chiqqanimizda esa, bizning va ularning oramizda urush galma-gal boʻldi: gohida biz ulardan ustun kelar, gohida ular bizdan ustun kelar edi», der edilar. Bir kecha kelganda u zot odatda huzurimizga keladigan vaqtdan kechikdilar. Shunda biz: «Bu kecha bizning oldimizga kechikib keldingiz», dedik. U zot: «Qurʼondan boʻlgan juzʼimni (oʻqish) yodimga tushib qoldi, shuni tugatmagunimcha kelishni xush koʻrmadim», dedilar. Avs aytdi: Men Rasululloh ﷺning sahobalaridan: «Qurʼonni qanday qismlarga ajratasizlar?» deb soʻradim. Ular: «Uch, besh, yetti, toʻqqiz, oʻn bir va oʻn uch (sura), hamda Mufassalni alohida bir qism qilib (ajratamiz)», dedilar. Abu Dovud aytdi: Abu Saidning hadisi toʻliqroqdir.Мусаддад бизга ривоят қилди: Қуррон ибн Таммом бизга хабар берди. (Бошқа санад билан) Абдуллоҳ ибн Саид бизга ривоят қилди: Абу Холид бизга хабар берди — бу лафз уники — у Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Яълодан, у Усмон ибн Абдуллоҳ ибн Авсдан, у бобосидан — Абдуллоҳ ибн Саид ўз ҳадисида «Авс ибн Ҳузайфа» деди — ривоят қилди. У айтди: Биз Сақиф элчилари қаторида Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдик. (У айтди:) Аҳлофлар Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)никига тушдилар, Расулуллоҳ ﷺ эса Бану Моликни ўзларининг бир чодирларига туширдилар. Мусаддад айтди: У Сақифдан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келган элчилар орасида эди. У айтди: У зот ҳар кеча хуфтон намозидан кейин ҳузуримизга келиб, биз билан суҳбатлашар эдилар. Абу Саид айтди: У зот узоқ тик туришдан оёқларини бир-бирига алмаштириб, оёқларида тик турган ҳолда (суҳбатлашардилар). У зот биз билан энг кўп суҳбатлашадигани — қавми Қурайшдан кўрган азоблари ҳақида бўлар, сўнг: «Биз тенг эмас эдик; биз (— Мусаддад ‹Маккада› деди —) заифлаштирилган, хорланган эдик. Мадинага чиққанимизда эса, бизнинг ва уларнинг орамизда уруш галма-гал бўлди: гоҳида биз улардан устун келар, гоҳида улар биздан устун келар эди», дер эдилар. Бир кеча келганда у зот одатда ҳузуримизга келадиган вақтдан кечикдилар. Шунда биз: «Бу кеча бизнинг олдимизга кечикиб келдингиз», дедик. У зот: «Қуръондан бўлган жузъимни (ўқиш) ёдимга тушиб қолди, шуни тугатмагунимча келишни хуш кўрмадим», дедилар. Авс айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан: «Қуръонни қандай қисмларга ажратасизлар?» деб сўрадим. Улар: «Уч, беш, етти, тўққиз, ўн бир ва ўн уч (сура), ҳамда Муфассални алоҳида бир қисм қилиб (ажратамиз)», дедилар. Абу Довуд айтди: Абу Саиднинг ҳадиси тўлиқроқдир.