حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُتَوَكِّلِ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، - قَالَ الْحَسَنُ فِي حَدِيثِهِ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ - عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُرَغِّبُ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْمُرَهُمْ بِعَزِيمَةٍ ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ ثُمَّ كَانَ الأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ فِي خِلاَفَةِ أَبِي بَكْرٍ - رضى الله عنه - وَصَدْرًا مِنْ خِلاَفَةِ عُمَرَ رضى الله عنه ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَا رَوَاهُ عُقَيْلٌ وَيُونُسُ وَأَبُو أُوَيْسٍ ‏"‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ ‏"‏ ‏.‏ وَرَوَى عُقَيْلٌ ‏"‏ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ وَقَامَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ ularni qatʼiy buyruq bilan buyurmagan holda Ramazon (kechalari)da qiyom qilishga (namozga turishga) ragʻbatlantirar edilar va soʻngra: «Kim Ramazonni iymon va savob umidida qoim boʻlsa (kechalari ibodatda turib chiqsa), avval oʻtgan gunohlari magʻfirat qilinadi», der edilar. Rasululloh ﷺ vafot etdilar, ish ana shu holatda edi. Soʻngra Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning xalifaligida va Umar (roziyallohu anhu)ning xalifaligi avvalida ham ish ana shu holatda davom etdi. Abu Dovud aytdi: Buni Uqayl, Yunus va Abu Uvays ham xuddi shunday «Kim Ramazonda qoim boʻlsa» deb rivoyat qilganlar. Uqayl esa «Kim Ramazonda roʻza tutsa va uni qoim boʻlsa» deb rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ уларни қатъий буйруқ билан буюрмаган ҳолда Рамазон (кечалари)да қиём қилишга (намозга туришга) рағбатлантирар эдилар ва сўнгра: «Ким Рамазонни иймон ва савоб умидида қоим бўлса (кечалари ибодатда туриб чиқса), аввал ўтган гуноҳлари мағфират қилинади», дер эдилар. Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар, иш ана шу ҳолатда эди. Сўнгра Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг халифалигида ва Умар (розияллоҳу анҳу)нинг халифалиги аввалида ҳам иш ана шу ҳолатда давом этди. Абу Довуд айтди: Буни Уқайл, Юнус ва Абу Увайс ҳам худди шундай «Ким Рамазонда қоим бўлса» деб ривоят қилганлар. Уқайл эса «Ким Рамазонда рўза тутса ва уни қоим бўлса» деб ривоят қилган.

حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ، وَابْنُ أَبِي خَلَفٍ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَا رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u buni Nabiyga ﷺ yetkazgan holda rivoyat qiladi: «Kim Ramazonda iymon va savob umidida roʻza tutsa, avval oʻtgan gunohlari magʻfirat qilinadi. Va kim Qadr kechasini iymon va savob umidida qoim boʻlsa (ibodat bilan oʻtkazsa), avval oʻtgan gunohlari magʻfirat qilinadi». Abu Dovud aytdi: Buni Yahyo ibn Abu Kasir Abu Salamadan, hamda Muhammad ibn Amr Abu Salamadan xuddi shunday rivoyat qilganlar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у буни Набийга ﷺ етказган ҳолда ривоят қилади: «Ким Рамазонда иймон ва савоб умидида рўза тутса, аввал ўтган гуноҳлари мағфират қилинади. Ва ким Қадр кечасини иймон ва савоб умидида қоим бўлса (ибодат билан ўтказса), аввал ўтган гуноҳлари мағфират қилинади». Абу Довуд айтди: Буни Яҳё ибн Абу Касир Абу Саламадан, ҳамда Муҳаммад ибн Амр Абу Саламадан худди шундай ривоят қилганлар.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي الْمَسْجِدِ فَصَلَّى بِصَلاَتِهِ نَاسٌ ثُمَّ صَلَّى مِنَ الْقَابِلَةِ فَكَثُرَ النَّاسُ ثُمَّ اجْتَمَعُوا مِنَ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ ‏"‏ قَدْ رَأَيْتُ الَّذِي صَنَعْتُمْ فَلَمْ يَمْنَعْنِي مِنَ الْخُرُوجِ إِلَيْكُمْ إِلاَّ أَنِّي خَشِيتُ أَنْ يُفْرَضَ عَلَيْكُمْ ‏"‏ ‏.‏ وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ ‏.‏

Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ masjidda namoz oʻqidilar, u zotning namozlariga (ergashib) bir necha kishi ham namoz oʻqidi. Soʻngra keyingi kechasi yana namoz oʻqidilar, shunda odamlar koʻpaydi. Soʻngra uchinchi kechasi (ham) toʻplandilar, ammo Rasululloh ﷺ ularning oldiga chiqmadilar. Tong otgach, u zot: «Sizlar qilgan ishni koʻrdim. Sizlarning oldingizga chiqishimdan meni faqat shu (namoz) sizlarga farz qilib qoʻyilishidan qoʻrqqanim toʻsdi, xolos», dedilar. Bu Ramazonda boʻlgan edi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ масжидда намоз ўқидилар, у зотнинг намозларига (эргашиб) бир неча киши ҳам намоз ўқиди. Сўнгра кейинги кечаси яна намоз ўқидилар, шунда одамлар кўпайди. Сўнгра учинчи кечаси (ҳам) тўпландилар, аммо Расулуллоҳ ﷺ уларнинг олдига чиқмадилар. Тонг отгач, у зот: «Сизлар қилган ишни кўрдим. Сизларнинг олдингизга чиқишимдан мени фақат шу (намоз) сизларга фарз қилиб қўйилишидан қўрққаним тўсди, холос», дедилар. Бу Рамазонда бўлган эди.

حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّاسُ يُصَلُّونَ فِي الْمَسْجِدِ فِي رَمَضَانَ أَوْزَاعًا فَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَضَرَبْتُ لَهُ حَصِيرًا فَصَلَّى عَلَيْهِ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَتْ فِيهِ قَالَ - تَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم - ‏"‏ أَيُّهَا النَّاسُ أَمَا وَاللَّهِ مَا بِتُّ لَيْلَتِي هَذِهِ بِحَمْدِ اللَّهِ غَافِلاً وَلاَ خَفِيَ عَلَىَّ مَكَانُكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Odamlar Ramazonda masjidda turli-tuman (alohida-alohida guruh boʻlib) namoz oʻqir edilar. Bas, Rasululloh ﷺ menga buyurdilar, men u zot uchun boʻyra toʻshadim, u zot uning ustida namoz oʻqidilar — (roviy) shu qissani (keltirdi). U (Oisha) bu haqda: U zot, yaʼni Nabiy ﷺ aytdilar: «Ey odamlar! Alloh nomi bilan qasamki, men bu kechamni Allohga hamd aytib, gʻofil holda oʻtkazmadim va sizlarning joyingiz ham menga mahfiy boʻlmadi (yashirin qolmadi)», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у шундай деди: Одамлар Рамазонда масжидда турли-туман (алоҳида-алоҳида гуруҳ бўлиб) намоз ўқир эдилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ менга буюрдилар, мен у зот учун бўйра тўшадим, у зот унинг устида намоз ўқидилар — (ровий) шу қиссани (келтирди). У (Оиша) бу ҳақда: У зот, яъни Набий ﷺ айтдилар: «Эй одамлар! Аллоҳ номи билан қасамки, мен бу кечамни Аллоҳга ҳамд айтиб, ғофил ҳолда ўтказмадим ва сизларнинг жойингиз ҳам менга маҳфий бўлмади (яширин қолмади)», деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ صُمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَمَضَانَ فَلَمْ يَقُمْ بِنَا شَيْئًا مِنَ الشَّهْرِ حَتَّى بَقِيَ سَبْعٌ فَقَامَ بِنَا حَتَّى ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ فَلَمَّا كَانَتِ السَّادِسَةُ لَمْ يَقُمْ بِنَا فَلَمَّا كَانَتِ الْخَامِسَةُ قَامَ بِنَا حَتَّى ذَهَبَ شَطْرُ اللَّيْلِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ نَفَّلْتَنَا قِيَامَ هَذِهِ اللَّيْلَةِ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا صَلَّى مَعَ الإِمَامِ حَتَّى يَنْصَرِفَ حُسِبَ لَهُ قِيَامُ لَيْلَةٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا كَانَتِ الرَّابِعَةُ لَمْ يَقُمْ فَلَمَّا كَانَتِ الثَّالِثَةُ جَمَعَ أَهْلَهُ وَنِسَاءَهُ وَالنَّاسَ فَقَامَ بِنَا حَتَّى خَشِينَا أَنْ يَفُوتَنَا الْفَلاَحُ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ مَا الْفَلاَحُ قَالَ السُّحُورُ ثُمَّ لَمْ يَقُمْ بِنَا بَقِيَّةَ الشَّهْرِ ‏.‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Ramazonda roʻza tutdik. U zot oydan biror narsa (qolguncha) bizga (kechasi) namozda turib bermadilar, hatto (oydan) yetti (kecha) qolguncha. Soʻngra kechaning uchdan biri oʻtguncha bizga (imom boʻlib) namoz oʻqib berdilar. Oltinchi (qolgan) kecha boʻlganda esa bizga namoz oʻqib bermadilar. Beshinchi (qolgan) kecha boʻlganda kechaning yarmi oʻtguncha bizga namoz oʻqib berdilar. Shunda men: «Yo Rasululloh! Koshki shu kechani toʻliq bizga nafl namoz oʻqib berganingizda», dedim. U zot: «Albatta, kishi imom bilan (namozni tugatib) qaytguncha namoz oʻqisa, unga bir kechalik qiyom (savobi) yoziladi», dedilar. Soʻngra toʻrtinchi (qolgan) kecha boʻlganda namoz oʻqib bermadilar. Uchinchi (qolgan) kecha boʻlganda ahli-oilasini, ayollarini va odamlarni toʻpladilar va biz najotdan (saharlikdan) quruq qolishimizdan qoʻrqquncha bizga namoz oʻqib berdilar. (Abu Zar) aytdi: Men: «Najot (falah) nima?» dedim. U: «Saharlik», dedi. Soʻngra oyning qolgan (qismi)da bizga namoz oʻqib bermadilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у шундай деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Рамазонда рўза тутдик. У зот ойдан бирор нарса (қолгунча) бизга (кечаси) намозда туриб бермадилар, ҳатто (ойдан) етти (кеча) қолгунча. Сўнгра кечанинг учдан бири ўтгунча бизга (имом бўлиб) намоз ўқиб бердилар. Олтинчи (қолган) кеча бўлганда эса бизга намоз ўқиб бермадилар. Бешинчи (қолган) кеча бўлганда кечанинг ярми ўтгунча бизга намоз ўқиб бердилар. Шунда мен: «Ё Расулуллоҳ! Кошки шу кечани тўлиқ бизга нафл намоз ўқиб берганингизда», дедим. У зот: «Албатта, киши имом билан (намозни тугатиб) қайтгунча намоз ўқиса, унга бир кечалик қиём (савоби) ёзилади», дедилар. Сўнгра тўртинчи (қолган) кеча бўлганда намоз ўқиб бермадилар. Учинчи (қолган) кеча бўлганда аҳли-оиласини, аёлларини ва одамларни тўпладилар ва биз нажотдан (саҳарликдан) қуруқ қолишимиздан қўрққунча бизга намоз ўқиб бердилар. (Абу Зар) айтди: Мен: «Нажот (фалаҳ) нима?» дедим. У: «Саҳарлик», деди. Сўнгра ойнинг қолган (қисми)да бизга намоз ўқиб бермадилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، وَدَاوُدُ بْنُ أُمَيَّةَ، أَنَّ سُفْيَانَ، أَخْبَرَهُمْ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ، - وَقَالَ دَاوُدُ عَنِ ابْنِ عُبَيْدِ بْنِ نِسْطَاسٍ، - عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ أَحْيَا اللَّيْلَ وَشَدَّ الْمِئْزَرَ وَأَيْقَظَ أَهْلَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَأَبُو يَعْفُورٍ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ نِسْطَاسٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ (Ramazonning oxirgi) oʻn kechasi kirganda, kechani jonlantirar (ibodat bilan oʻtkazar), izorni mahkam bogʻlar (jiddiy kirishar) va ahli-oilasini (namozga) uygʻotar edilar. Abu Dovud aytdi: Abu Yaʼfurning ismi Abdurrahmon ibn Ubayd ibn Nistosdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ (Рамазоннинг охирги) ўн кечаси кирганда, кечани жонлантирар (ибодат билан ўтказар), изорни маҳкам боғлар (жиддий киришар) ва аҳли-оиласини (намозга) уйғотар эдилар. Абу Довуд айтди: Абу Яъфурнинг исми Абдурраҳмон ибн Убайд ибн Нистосдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا أُنَاسٌ فِي رَمَضَانَ يُصَلُّونَ فِي نَاحِيَةِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ ‏"‏ مَا هَؤُلاَءِ ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ هَؤُلاَءِ نَاسٌ لَيْسَ مَعَهُمْ قُرْآنٌ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ يُصَلِّي وَهُمْ يُصَلُّونَ بِصَلاَتِهِ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَصَابُوا وَنِعْمَ مَا صَنَعُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَيْسَ هَذَا الْحَدِيثُ بِالْقَوِيِّ مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ ضَعِيفٌ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ (masjidga) chiqdilar, qarasalar, Ramazonda bir necha kishi masjidning bir chetida namoz oʻqiyapti. Shunda u zot: «Bular kim?» dedilar. (Javoban): «Bular Qurʼonni (yod) bilmaydigan kishilar, Ubay ibn Kaʼb (imom boʻlib) namoz oʻqiyapti, ular esa uning namoziga (ergashib) oʻqiyaptilar», deyildi. Bas, Nabiy ﷺ: «Toʻgʻri qilibdilar va qilgan ishlari naqadar yaxshi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu hadis kuchli emas, (rovi) Muslim ibn Xolid zaifdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ (масжидга) чиқдилар, қарасалар, Рамазонда бир неча киши масжиднинг бир четида намоз ўқияпти. Шунда у зот: «Булар ким?» дедилар. (Жавобан): «Булар Қуръонни (ёд) билмайдиган кишилар, Убай ибн Каъб (имом бўлиб) намоз ўқияпти, улар эса унинг намозига (эргашиб) ўқияптилар», дейилди. Бас, Набий ﷺ: «Тўғри қилибдилар ва қилган ишлари нақадар яхши», дедилар. Абу Довуд айтди: Бу ҳадис кучли эмас, (рови) Муслим ибн Холид заифдир.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسَدَّدٌ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرٍّ، قَالَ قُلْتُ لأُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ أَخْبِرْنِي عَنْ لَيْلَةِ الْقَدْرِ، يَا أَبَا الْمُنْذِرِ فَإِنَّ صَاحِبَنَا سُئِلَ عَنْهَا ‏.‏ فَقَالَ مَنْ يَقُمِ الْحَوْلَ يُصِبْهَا ‏.‏ فَقَالَ رَحِمَ اللَّهُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمَ أَنَّهَا فِي رَمَضَانَ - زَادَ مُسَدَّدٌ وَلَكِنْ كَرِهَ أَنْ يَتَّكِلُوا أَوْ أَحَبَّ أَنْ لاَ يَتَّكِلُوا ثُمَّ اتَّفَقَا - وَاللَّهِ إِنَّهَا لَفِي رَمَضَانَ لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ لاَ يَسْتَثْنِي ‏.‏ قُلْتُ يَا أَبَا الْمُنْذِرِ أَنَّى عَلِمْتَ ذَلِكَ قَالَ بِالآيَةِ الَّتِي أَخْبَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قُلْتُ لِزِرٍّ مَا الآيَةُ قَالَ تُصْبِحُ الشَّمْسُ صَبِيحَةَ تِلْكَ اللَّيْلَةِ مِثْلَ الطَّسْتِ لَيْسَ لَهَا شُعَاعٌ حَتَّى تَرْتَفِعَ ‏.‏

Zirr ibn Hubaysh (rahimahulloh) aytdi: Men Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)ga: «Ey Abul Munzir, menga Qadr kechasi haqida xabar bering, chunki ulfatimiz (Ibn Masʼud) bu haqda soʻralganda: ‹Kim yil davomida (har kecha) qoim boʻlsa, unga (Qadr kechasi) erishadi›, degan edi», dedim. Shunda u: «Alloh Abu Abdurrahmonga rahm qilsin! Alloh nomi bilan qasamki, u uning Ramazonda ekanini bilar edi, ammo (Musaddad oʻz rivoyatida ziyoda qildi:) odamlar (faqat shunga) suyanib qolishlarini yoqtirmadi, yoki suyanib qolmasliklarini istadi — soʻngra (ikki rovi) ittifoq qildi: — Alloh nomi bilan qasamki, u (Qadr kechasi) hech shubhasiz Ramazonda, yigirma yettinchi kechadadir», dedi. Men: «Ey Abul Munzir, buni qaydan bildingiz?» dedim. U: «Rasululloh ﷺ bizga xabar bergan alomat (belgi) bilan», dedi. Men Zirrga: «Alomat nima?» dedim. U: «Oʻsha kechaning ertasiga quyosh tovoqdek (nursiz) chiqadi, koʻtarilguncha unda nur boʻlmaydi», dedi.Зирр ибн Ҳубайш (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)га: «Эй Абул Мунзир, менга Қадр кечаси ҳақида хабар беринг, чунки улфатимиз (Ибн Масъуд) бу ҳақда сўралганда: ‹Ким йил давомида (ҳар кеча) қоим бўлса, унга (Қадр кечаси) эришади›, деган эди», дедим. Шунда у: «Аллоҳ Абу Абдурраҳмонга раҳм қилсин! Аллоҳ номи билан қасамки, у унинг Рамазонда эканини билар эди, аммо (Мусаддад ўз ривоятида зиёда қилди:) одамлар (фақат шунга) суяниб қолишларини ёқтирмади, ёки суяниб қолмасликларини истади — сўнгра (икки рови) иттифоқ қилди: — Аллоҳ номи билан қасамки, у (Қадр кечаси) ҳеч шубҳасиз Рамазонда, йигирма еттинчи кечададир», деди. Мен: «Эй Абул Мунзир, буни қайдан билдингиз?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ бизга хабар берган аломат (белги) билан», деди. Мен Зиррга: «Аломат нима?» дедим. У: «Ўша кечанинг эртасига қуёш товоқдек (нурсиз) чиқади, кўтарилгунча унда нур бўлмайди», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ السُّلَمِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ الزُّهْرِيِّ، عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُنَيْسٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنْتُ فِي مَجْلِسِ بَنِي سَلِمَةَ وَأَنَا أَصْغَرُهُمْ، فَقَالُوا مَنْ يَسْأَلُ لَنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَذَلِكَ صَبِيحَةَ إِحْدَى وَعِشْرِينَ مِنْ رَمَضَانَ ‏.‏ فَخَرَجْتُ فَوَافَيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْمَغْرِبِ ثُمَّ قُمْتُ بِبَابِ بَيْتِهِ فَمَرَّ بِي فَقَالَ ‏"‏ ادْخُلْ ‏"‏ ‏.‏ فَدَخَلْتُ فَأُتِيَ بِعَشَائِهِ فَرَآنِي أَكُفُّ عَنْهُ مِنْ قِلَّتِهِ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ ‏"‏ نَاوِلْنِي نَعْلِي ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ وَقُمْتُ مَعَهُ فَقَالَ ‏"‏ كَأَنَّ لَكَ حَاجَةً ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ أَجَلْ أَرْسَلَنِي إِلَيْكَ رَهْطٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَسْأَلُونَكَ عَنْ لَيْلَةِ الْقَدْرِ فَقَالَ ‏"‏ كَمِ اللَّيْلَةُ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ اثْنَتَانِ وَعِشْرُونَ قَالَ ‏"‏ هِيَ اللَّيْلَةُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ رَجَعَ فَقَالَ ‏"‏ أَوِ الْقَابِلَةُ ‏"‏ ‏.‏ يُرِيدُ لَيْلَةَ ثَلاَثٍ وَعِشْرِينَ ‏.‏

Abdulloh ibn Unays (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Men Banu Salima majlisida edim va ularning eng kichigi edim. Ular: «Biz uchun Qadr kechasi haqida Rasululloh ﷺdan kim soʻraydi?» deyishdi. Bu Ramazonning yigirma birinchi (kuni) tongida edi. Men chiqdim va Rasululloh ﷺ bilan birga shom namozini oʻqidim. Soʻngra u zotning uyi eshigi oldida turdim. U zot oldimdan oʻtib: «Kirgin», dedilar. Men kirdim. U zotga kechki taom keltirildi. (Taom) ozligi sababli men undan tiyilib turganimni koʻrdilar. (Taomdan) boʻshaganlarida: «Menga kavshimni uzatgin», dedilar. U zot turdilar, men ham u zot bilan turdim. Shunda u zot: «Goʻyo sening bir hojating bordek», dedilar. Men: «Ha, meni sizning oldingizga Banu Salimadan bir guruh kishi yubordi, ular sizdan Qadr kechasi haqida soʻramoqdalar», dedim. Shunda u zot: «Bugun nechanchi kecha?» dedilar. Men: «Yigirma ikkinchi», dedim. U zot: «U (Qadr kechasi) shu kechadir», dedilar. Soʻngra (fikrlariga) qaytib: «Yoki keyingisi», dedilar, yigirma uchinchi kechani nazarda tutib.Абдуллоҳ ибн Унайс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у шундай деди: Мен Бану Салима мажлисида эдим ва уларнинг энг кичиги эдим. Улар: «Биз учун Қадр кечаси ҳақида Расулуллоҳ ﷺдан ким сўрайди?» дейишди. Бу Рамазоннинг йигирма биринчи (куни) тонгида эди. Мен чиқдим ва Расулуллоҳ ﷺ билан бирга шом намозини ўқидим. Сўнгра у зотнинг уйи эшиги олдида турдим. У зот олдимдан ўтиб: «Киргин», дедилар. Мен кирдим. У зотга кечки таом келтирилди. (Таом) озлиги сабабли мен ундан тийилиб турганимни кўрдилар. (Таомдан) бўшаганларида: «Менга кавшимни узатгин», дедилар. У зот турдилар, мен ҳам у зот билан турдим. Шунда у зот: «Гўё сенинг бир ҳожатинг бордек», дедилар. Мен: «Ҳа, мени сизнинг олдингизга Бану Салимадан бир гуруҳ киши юборди, улар сиздан Қадр кечаси ҳақида сўрамоқдалар», дедим. Шунда у зот: «Бугун нечанчи кеча?» дедилар. Мен: «Йигирма иккинчи», дедим. У зот: «У (Қадр кечаси) шу кечадир», дедилар. Сўнгра (фикрларига) қайтиб: «Ёки кейингиси», дедилар, йигирма учинчи кечани назарда тутиб.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُنَيْسٍ الْجُهَنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي بَادِيَةً أَكُونُ فِيهَا وَأَنَا أُصَلِّي فِيهَا بِحَمْدِ اللَّهِ فَمُرْنِي بِلَيْلَةٍ أَنْزِلُهَا إِلَى هَذَا الْمَسْجِدِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ انْزِلْ لَيْلَةَ ثَلاَثٍ وَعِشْرِينَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ لاِبْنِهِ كَيْفَ كَانَ أَبُوكَ يَصْنَعُ قَالَ كَانَ يَدْخُلُ الْمَسْجِدَ إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ فَلاَ يَخْرُجُ مِنْهُ لِحَاجَةٍ حَتَّى يُصَلِّيَ الصُّبْحَ فَإِذَا صَلَّى الصُّبْحَ وَجَدَ دَابَّتَهُ عَلَى بَابِ الْمَسْجِدِ فَجَلَسَ عَلَيْهَا فَلَحِقَ بِبَادِيَتِهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Unays al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Men: «Yo Rasululloh! Mening choʻlda (sahroda) yashaydigan joyim bor, Allohga hamd, men oʻsha yerda namoz oʻqiyman. Bas, menga shu masjidga (qaysi) kechada tushishimni buyuring», dedim. Shunda u zot: «Yigirma uchinchi kechada tushgin», dedilar. (Muhammad ibn Ibrohim) uning (Abdulloh ibn Unaysning) oʻgʻliga: «Otang qanday qilar edi?» dedim. U: «U asr namozini oʻqigach masjidga kirar va subh namozini oʻqigunicha biror hojat uchun undan chiqmas edi. Subh namozini oʻqib boʻlgach, masjid eshigi oldida ulovini topib, unga minib choʻliga (sahrosiga) qaytar edi», dedi.Абдуллоҳ ибн Унайс ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у шундай деди: Мен: «Ё Расулуллоҳ! Менинг чўлда (саҳрода) яшайдиган жойим бор, Аллоҳга ҳамд, мен ўша ерда намоз ўқийман. Бас, менга шу масжидга (қайси) кечада тушишимни буюринг», дедим. Шунда у зот: «Йигирма учинчи кечада тушгин», дедилар. (Муҳаммад ибн Иброҳим) унинг (Абдуллоҳ ибн Унайснинг) ўғлига: «Отанг қандай қилар эди?» дедим. У: «У аср намозини ўқигач масжидга кирар ва субҳ намозини ўқигунича бирор ҳожат учун ундан чиқмас эди. Субҳ намозини ўқиб бўлгач, масжид эшиги олдида уловини топиб, унга миниб чўлига (саҳросига) қайтар эди», деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ فِي تَاسِعَةٍ تَبْقَى وَفِي سَابِعَةٍ تَبْقَى وَفِي خَامِسَةٍ تَبْقَى ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Uni (Qadr kechasini) Ramazonning oxirgi oʻn kunligida — toʻqqizinchi (kecha) qolganda, yettinchi (kecha) qolganda va beshinchi (kecha) qolganda izlanglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Уни (Қадр кечасини) Рамазоннинг охирги ўн кунлигида — тўққизинчи (кеча) қолганда, еттинчи (кеча) қолганда ва бешинчи (кеча) қолганда изланглар», дедилар.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْتَكِفُ الْعَشْرَ الأَوْسَطَ مِنْ رَمَضَانَ فَاعْتَكَفَ عَامًا حَتَّى إِذَا كَانَتْ لَيْلَةُ إِحْدَى وَعِشْرِينَ وَهِيَ اللَّيْلَةُ الَّتِي يَخْرُجُ فِيهَا مِنَ اعْتِكَافِهِ قَالَ ‏"‏ مَنْ كَانَ اعْتَكَفَ مَعِي فَلْيَعْتَكِفِ الْعَشْرَ الأَوَاخِرَ وَقَدْ رَأَيْتُ هَذِهِ اللَّيْلَةَ ثُمَّ أُنْسِيتُهَا وَقَدْ رَأَيْتُنِي أَسْجُدُ مِنْ صَبِيحَتِهَا فِي مَاءٍ وَطِينٍ فَالْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ وَالْتَمِسُوهَا فِي كُلِّ وِتْرٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَمُطِرَتِ السَّمَاءُ مِنْ تِلْكَ اللَّيْلَةِ وَكَانَ الْمَسْجِدُ عَلَى عَرِيشٍ فَوَكَفَ الْمَسْجِدُ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَأَبْصَرَتْ عَيْنَاىَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَى جَبْهَتِهِ وَأَنْفِهِ أَثَرُ الْمَاءِ وَالطِّينِ مِنْ صَبِيحَةِ إِحْدَى وَعِشْرِينَ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ Ramazonning oʻrta oʻn kunligida (masjidda) iʼtikof oʻtirar edilar. Bir yili (odatdagidek) iʼtikof oʻtirdilar, qachonki yigirma birinchi kecha boʻlganda — bu u zot iʼtikofdan chiqadigan kecha edi — u zot: «Kim men bilan iʼtikof oʻtirgan boʻlsa, oxirgi oʻn kunlikda (ham) iʼtikof oʻtirsin. Men bu kechani (Qadr kechasini) koʻrgan edim, soʻngra u menga unutdirildi. Va men oʻzimni uning ertasi tongida suv va loy ichida sajda qilayotganimni koʻrdim. Bas, uni oxirgi oʻn kunlikda izlanglar va uni har bir toq (kecha)da izlanglar», dedilar. Abu Said aytdi: Oʻsha kechadan (boshlab) osmondan yomgʻir yogʻdi. Masjid esa (shox-shabbadan qilingan) soyabon ostida edi, shu sababli masjid (tomidan suv) tomchiladi. Abu Said aytdi: Bas, koʻzlarim Rasululloh ﷺni koʻrdi — yigirma birinchi (kecha) tongida u zotning peshonalari va burunlarida suv va loy izi bor edi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ Рамазоннинг ўрта ўн кунлигида (масжидда) иътикоф ўтирар эдилар. Бир йили (одатдагидек) иътикоф ўтирдилар, қачонки йигирма биринчи кеча бўлганда — бу у зот иътикофдан чиқадиган кеча эди — у зот: «Ким мен билан иътикоф ўтирган бўлса, охирги ўн кунликда (ҳам) иътикоф ўтирсин. Мен бу кечани (Қадр кечасини) кўрган эдим, сўнгра у менга унутдирилди. Ва мен ўзимни унинг эртаси тонгида сув ва лой ичида сажда қилаётганимни кўрдим. Бас, уни охирги ўн кунликда изланглар ва уни ҳар бир тоқ (кеча)да изланглар», дедилар. Абу Саид айтди: Ўша кечадан (бошлаб) осмондан ёмғир ёғди. Масжид эса (шох-шаббадан қилинган) соябон остида эди, шу сабабли масжид (томидан сув) томчилади. Абу Саид айтди: Бас, кўзларим Расулуллоҳ ﷺни кўрди — йигирма биринчи (кеча) тонгида у зотнинг пешоналари ва бурунларида сув ва лой изи бор эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ وَالْتَمِسُوهَا فِي التَّاسِعَةِ وَالسَّابِعَةِ وَالْخَامِسَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ يَا أَبَا سَعِيدٍ إِنَّكُمْ أَعْلَمُ بِالْعَدَدِ مِنَّا ‏.‏ قَالَ أَجَلْ ‏.‏ قُلْتُ مَا التَّاسِعَةُ وَالسَّابِعَةُ وَالْخَامِسَةُ قَالَ إِذَا مَضَتْ وَاحِدَةٌ وَعِشْرُونَ فَالَّتِي تَلِيهَا التَّاسِعَةُ وَإِذَا مَضَى ثَلاَثٌ وَعِشْرُونَ فَالَّتِي تَلِيهَا السَّابِعَةُ وَإِذَا مَضَى خَمْسٌ وَعِشْرُونَ فَالَّتِي تَلِيهَا الْخَامِسَةُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ لاَ أَدْرِي أَخَفِيَ عَلَىَّ مِنْهُ شَىْءٌ أَمْ لاَ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ: «Uni (Qadr kechasini) Ramazonning oxirgi oʻn kunligida izlanglar, uni toʻqqizinchi, yettinchi va beshinchi (kecha)da izlanglar», dedilar. (Abu Nazra) aytdi: Men: «Ey Abu Said! Sizlar son (hisob) ishida bizdan koʻra biluvchiroqsiz», dedim. U: «Ha», dedi. Men: «Toʻqqizinchi, yettinchi va beshinchi (kecha) nima?» dedim. U: «Yigirma birinchi (kecha) oʻtsa, undan keyingisi toʻqqizinchidir; yigirma uchinchi (kecha) oʻtsa, undan keyingisi yettinchidir; yigirma beshinchi (kecha) oʻtsa, undan keyingisi beshinchidir», dedi. Abu Dovud aytdi: Men undan biror narsa menga mahfiy qolganmi yoki yoʻqmi, bilmayman.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Уни (Қадр кечасини) Рамазоннинг охирги ўн кунлигида изланглар, уни тўққизинчи, еттинчи ва бешинчи (кеча)да изланглар», дедилар. (Абу Назра) айтди: Мен: «Эй Абу Саид! Сизлар сон (ҳисоб) ишида биздан кўра билувчироқсиз», дедим. У: «Ҳа», деди. Мен: «Тўққизинчи, еттинчи ва бешинчи (кеча) нима?» дедим. У: «Йигирма биринчи (кеча) ўтса, ундан кейингиси тўққизинчидир; йигирма учинчи (кеча) ўтса, ундан кейингиси еттинчидир; йигирма бешинчи (кеча) ўтса, ундан кейингиси бешинчидир», деди. Абу Довуд айтди: Мен ундан бирор нарса менга маҳфий қолганми ёки йўқми, билмайман.

حَدَّثَنَا حَكِيمُ بْنُ سَيْفٍ الرَّقِّيُّ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو - عَنْ زَيْدٍ، - يَعْنِي ابْنَ أَبِي أُنَيْسَةَ - عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اطْلُبُوهَا لَيْلَةَ سَبْعَ عَشْرَةَ مِنْ رَمَضَانَ وَلَيْلَةَ إِحْدَى وَعِشْرِينَ وَلَيْلَةَ ثَلاَثٍ وَعِشْرِينَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ سَكَتَ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ bizga: «Uni (Qadr kechasini) Ramazonning oʻn yettinchi kechasida, yigirma birinchi kechasida va yigirma uchinchi kechasida izlanglar», dedilar. Soʻngra jim boʻldilar (sukut qildilar).Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Уни (Қадр кечасини) Рамазоннинг ўн еттинчи кечасида, йигирма биринчи кечасида ва йигирма учинчи кечасида изланглар», дедилар. Сўнгра жим бўлдилар (сукут қилдилар).

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَحَرَّوْا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي السَّبْعِ الأَوَاخِرِ ‏"‏ ‏.‏

Qaʼnabiy bizga Molikdan, u Abdulloh ibn Dinordan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Laylatul qadrni soʻnggi yetti kechada izlanglar», dedilar.Қаънабий бизга Моликдан, у Абдуллоҳ ибн Динордан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Лайлатул қадрни сўнгги етти кечада изланглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ مُطَرِّفًا، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ قَالَ ‏"‏ لَيْلَةُ الْقَدْرِ لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ ‏"‏ ‏.‏

Ubaydulloh ibn Muoz bizga rivoyat qildi: otam bizga rivoyat qildi: Shuʼba bizga Qatodadan xabar berdi, u Mutarrifdan eshitgan, u Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺdan laylatul qadr haqida (rivoyat qildi). U zot: «Laylatul qadr — yigirma yettinchi kechadir», dedilar.Убайдуллоҳ ибн Муоз бизга ривоят қилди: отам бизга ривоят қилди: Шуъба бизга Қатодадан хабар берди, у Мутаррифдан эшитган, у Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺдан лайлатул қадр ҳақида (ривоят қилди). У зот: «Лайлатул қадр — йигирма еттинчи кечадир», дедилар.

حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ زَنْجُويَهْ النَّسَائِيُّ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَسْمَعُ عَنْ لَيْلَةِ الْقَدْرِ فَقَالَ ‏"‏ هِيَ فِي كُلِّ رَمَضَانَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ سُفْيَانُ وَشُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ مَوْقُوفًا عَلَى ابْنِ عُمَرَ لَمْ يَرْفَعَاهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Humayd ibn Zanjuya an-Nasoiy bizga rivoyat qildi: Said ibn Abu Maryam bizga xabar berdi: Muhammad ibn Jaʼfar ibn Abu Kasir bizga rivoyat qildi: Muso ibn Uqba bizga xabar berdi, u Abu Ishoqdan, u Said ibn Jubayrdan, u Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: Men eshitib turganimda Rasululloh ﷺdan laylatul qadr haqida soʻraldi. Shunda u zot: «U butun Ramazon ichidadir», dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Sufyon va Shuʼba Abu Ishoqdan Ibn Umarning oʻz soʻzi sifatida mavquf qilib rivoyat qildilar, uni Paygʻambar ﷺga koʻtarmadilar.Ҳумайд ибн Занжуя ан-Насоий бизга ривоят қилди: Саид ибн Абу Марям бизга хабар берди: Муҳаммад ибн Жаъфар ибн Абу Касир бизга ривоят қилди: Мусо ибн Уқба бизга хабар берди, у Абу Ишоқдан, у Саид ибн Жубайрдан, у Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: Мен эшитиб турганимда Расулуллоҳ ﷺдан лайлатул қадр ҳақида сўралди. Шунда у зот: «У бутун Рамазон ичидадир», дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Суфён ва Шуъба Абу Ишоқдан Ибн Умарнинг ўз сўзи сифатида мавқуф қилиб ривоят қилдилар, уни Пайғамбар ﷺга кўтармадилар.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ أَخْبَرَنَا أَبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ ‏"‏ اقْرَإِ الْقُرْآنَ فِي شَهْرٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اقْرَأْ فِي عِشْرِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اقْرَأْ فِي خَمْسَ عَشْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اقْرَأْ فِي عَشْرٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اقْرَأْ فِي سَبْعٍ وَلاَ تَزِيدَنَّ عَلَى ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدِيثُ مُسْلِمٍ أَتَمُّ ‏.‏

Muslim ibn Ibrohim va Muso ibn Ismoil bizga rivoyat qildilar, ikkisi aytdi: Abon bizga xabar berdi, u Yahyodan, u Muhammad ibn Ibrohimdan, u Abu Salamadan, u Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan (rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ unga: «Qurʼonni bir oyda oʻqib chiq», dedilar. U: «Menda (bundan koʻproq) quvvat bor», dedi. U zot: «Yigirma kunda oʻqib chiq», dedilar. U: «Menda quvvat bor», dedi. U zot: «Oʻn besh kunda oʻqib chiq», dedilar. U: «Menda quvvat bor», dedi. U zot: «Oʻn kunda oʻqib chiq», dedilar. U: «Menda quvvat bor», dedi. U zot: «Yetti kunda oʻqib chiq va bundan oshirma», dedilar. Abu Dovud aytdi: Muslimning hadisi toʻliqroqdir.Муслим ибн Иброҳим ва Мусо ибн Исмоил бизга ривоят қилдилар, иккиси айтди: Абон бизга хабар берди, у Яҳёдан, у Муҳаммад ибн Иброҳимдан, у Абу Саламадан, у Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан (ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ унга: «Қуръонни бир ойда ўқиб чиқ», дедилар. У: «Менда (бундан кўпроқ) қувват бор», деди. У зот: «Йигирма кунда ўқиб чиқ», дедилар. У: «Менда қувват бор», деди. У зот: «Ўн беш кунда ўқиб чиқ», дедилар. У: «Менда қувват бор», деди. У зот: «Ўн кунда ўқиб чиқ», дедилар. У: «Менда қувват бор», деди. У зот: «Етти кунда ўқиб чиқ ва бундан оширма», дедилар. Абу Довуд айтди: Муслимнинг ҳадиси тўлиқроқдир.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، أَخْبَرَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صُمْ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ وَاقْرَإِ الْقُرْآنَ فِي شَهْرٍ ‏"‏ ‏.‏ فَنَاقَصَنِي وَنَاقَصْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ صُمْ يَوْمًا وَأَفْطِرْ يَوْمًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَطَاءٌ وَاخْتَلَفْنَا عَنْ أَبِي فَقَالَ بَعْضُنَا سَبْعَةَ أَيَّامٍ وَقَالَ بَعْضُنَا خَمْسًا ‏.‏

Sulaymon ibn Harb bizga rivoyat qildi: Hammod bizga xabar berdi, u Ato ibn Soibdan, u otasidan, u Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Har oydan uch kun roʻza tut va Qurʼonni bir oyda oʻqib chiq», dedilar. Soʻng u zot (muddatni) kamaytirdilar, men ham kamaytirishni soʻradim. Bas, u zot: «Bir kun roʻza tut, bir kun tutma», dedilar. Ato aytdi: Biz otamdan (rivoyat qilishda muddat haqida) ixtilof qildik: baʼzimiz yetti kun dedi, baʼzimiz besh kun dedi.Сулаймон ибн Ҳарб бизга ривоят қилди: Ҳаммод бизга хабар берди, у Ато ибн Соибдан, у отасидан, у Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Ҳар ойдан уч кун рўза тут ва Қуръонни бир ойда ўқиб чиқ», дедилар. Сўнг у зот (муддатни) камайтирдилар, мен ҳам камайтиришни сўрадим. Бас, у зот: «Бир кун рўза тут, бир кун тутма», дедилар. Ато айтди: Биз отамдан (ривоят қилишда муддат ҳақида) ихтилоф қилдик: баъзимиз етти кун деди, баъзимиз беш кун деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ، أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي كَمْ أَقْرَأُ الْقُرْآنَ قَالَ ‏"‏ فِي شَهْرٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنِّي أَقْوَى مِنْ ذَلِكَ - يُرَدِّدُ الْكَلاَمَ أَبُو مُوسَى - وَتَنَاقَصَهُ حَتَّى قَالَ ‏"‏ اقْرَأْهُ فِي سَبْعٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنِّي أَقْوَى مِنْ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ يَفْقَهُ مَنْ قَرَأَهُ فِي أَقَلَّ مِنْ ثَلاَثٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibnul Musanno bizga rivoyat qildi: Abdussamad bizga rivoyat qildi: Hammom bizga xabar berdi: Qatoda bizga xabar berdi, u Yazid ibn Abdullohdan, u Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: «Ey Allohning Rasuli, Qurʼonni necha kunda oʻqib chiqay?» dedi. U zot: «Bir oyda», dedilar. U: «Men bundan kuchliroqman», dedi. — Abu Muso bu soʻzlarni takrorlardi. — Va u zot (muddatni) kamaytirib bordilar, hatto: «Uni yetti kunda oʻqib chiq», dedilar. U: «Men bundan kuchliroqman», dedi. U zot: «Qurʼonni uch kundan kamda oʻqigan kishi uni anglamaydi», dedilar.Ибнул Мусанно бизга ривоят қилди: Абдуссамад бизга ривоят қилди: Ҳаммом бизга хабар берди: Қатода бизга хабар берди, у Язид ибн Абдуллоҳдан, у Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: «Эй Аллоҳнинг Расули, Қуръонни неча кунда ўқиб чиқай?» деди. У зот: «Бир ойда», дедилар. У: «Мен бундан кучлироқман», деди. — Абу Мусо бу сўзларни такрорларди. — Ва у зот (муддатни) камайтириб бордилар, ҳатто: «Уни етти кунда ўқиб чиқ», дедилар. У: «Мен бундан кучлироқман», деди. У зот: «Қуръонни уч кундан камда ўқиган киши уни англамайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَفْصٍ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَطَّانُ، خَالُ عِيسَى بْنِ شَاذَانَ أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَخْبَرَنَا الْحَرِيشُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اقْرَإِ الْقُرْآنَ فِي شَهْرٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنَّ بِي قُوَّةً ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اقْرَأْهُ فِي ثَلاَثٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَلِيٍّ سَمِعْتُ أَبَا دَاوُدَ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ - يَعْنِي ابْنَ حَنْبَلٍ - يَقُولُ عِيسَى بْنُ شَاذَانَ كَيِّسٌ ‏.‏

Muhammad ibn Hafs Abu Abdurrahmon al-Qatton — Iso ibn Shozonning togʻasi — bizga rivoyat qildi: Abu Dovud bizga xabar berdi: Harish ibn Sulaym bizga xabar berdi, u Talha ibn Musarrifdan, u Xaysamadan, u Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Qurʼonni bir oyda oʻqib chiq», dedilar. U: «Menda quvvat bor», dedi. U zot: «Uni uch kunda oʻqib chiq», dedilar. Abu Ali aytdi: Men Abu Dovudni shunday deganini eshitdim: Men Ahmad — yaʼni Ibn Hanbalni — shunday deganini eshitdim: Iso ibn Shozon zukko kishidir.Муҳаммад ибн Ҳафс Абу Абдурраҳмон ал-Қаттон — Исо ибн Шозоннинг тоғаси — бизга ривоят қилди: Абу Довуд бизга хабар берди: Ҳариш ибн Сулайм бизга хабар берди, у Талҳа ибн Мусаррифдан, у Хайсамадан, у Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Қуръонни бир ойда ўқиб чиқ», дедилар. У: «Менда қувват бор», деди. У зот: «Уни уч кунда ўқиб чиқ», дедилар. Абу Али айтди: Мен Абу Довудни шундай деганини эшитдим: Мен Аҳмад — яъни Ибн Ҳанбални — шундай деганини эшитдим: Исо ибн Шозон зукко кишидир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، قَالَ سَأَلَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ فَقَالَ لِي فِي كَمْ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ فَقُلْتُ مَا أُحَزِّبُهُ ‏.‏ فَقَالَ لِي نَافِعٌ لاَ تَقُلْ مَا أُحَزِّبُهُ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ قَرَأْتُ جُزْءًا مِنَ الْقُرْآنِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ حَسِبْتُ أَنَّهُ ذَكَرَهُ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ‏.‏

Muhammad ibn Yahyo ibn Foris bizga rivoyat qildi: Ibn Abu Maryam bizga xabar berdi: Yahyo ibn Ayyub bizga xabar berdi, u Ibnul Hoddan rivoyat qildi. U aytdi: Nofeʼ ibn Jubayr ibn Mutʼim mendan soʻrab: «Qurʼonni necha kunda oʻqib chiqasan?» dedi. Men: «Men uni (kunlik) qismlarga ajratmayman», dedim. Shunda Nofeʼ menga aytdi: «‹Men uni qismlarga ajratmayman› dema, chunki Rasululloh ﷺ: ‹Men Qurʼondan bir juzʼ oʻqidim›, dedilar». Ibnul Hod aytdi: Menimcha, u buni Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan zikr qildi.Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис бизга ривоят қилди: Ибн Абу Марям бизга хабар берди: Яҳё ибн Айюб бизга хабар берди, у Ибнул Ҳоддан ривоят қилди. У айтди: Нофеъ ибн Жубайр ибн Мутъим мендан сўраб: «Қуръонни неча кунда ўқиб чиқасан?» деди. Мен: «Мен уни (кунлик) қисмларга ажратмайман», дедим. Шунда Нофеъ менга айтди: «‹Мен уни қисмларга ажратмайман› дема, чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен Қуръондан бир жузъ ўқидим›, дедилар». Ибнул Ҳод айтди: Менимча, у буни Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، أَخْبَرَنَا قُرَّانُ بْنُ تَمَّامٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ، - وَهَذَا لَفْظُهُ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْلَى، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ جَدِّهِ، - قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ فِي حَدِيثِهِ أَوْسُ بْنُ حُذَيْفَةَ - قَالَ قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي وَفْدِ ثَقِيفٍ - قَالَ - فَنَزَلَتِ الأَحْلاَفُ عَلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ وَأَنْزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَنِي مَالِكٍ فِي قُبَّةٍ لَهُ ‏.‏ قَالَ مُسَدَّدٌ وَكَانَ فِي الْوَفْدِ الَّذِينَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ ثَقِيفٍ قَالَ كَانَ كُلَّ لَيْلَةٍ يَأْتِينَا بَعْدَ الْعِشَاءِ يُحَدِّثُنَا ‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ قَائِمًا عَلَى رِجْلَيْهِ حَتَّى يُرَاوِحَ بَيْنَ رِجْلَيْهِ مِنْ طُولِ الْقِيَامِ وَأَكْثَرُ مَا يُحَدِّثُنَا مَا لَقِيَ مِنْ قَوْمِهِ مِنْ قُرَيْشٍ ثُمَّ يَقُولُ لاَ سَوَاءً كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ مُسْتَذَلِّينَ - قَالَ مُسَدَّدٌ بِمَكَّةَ - فَلَمَّا خَرَجْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ كَانَتْ سِجَالُ الْحَرْبِ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ نُدَالُ عَلَيْهِمْ وَيُدَالُونَ عَلَيْنَا فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةً أَبْطَأَ عَنِ الْوَقْتِ الَّذِي كَانَ يَأْتِينَا فِيهِ فَقُلْنَا لَقَدْ أَبْطَأْتَ عَنَّا اللَّيْلَةَ ‏.‏ قَالَ إِنَّهُ طَرَأَ عَلَىَّ جُزْئِي مِنَ الْقُرْآنِ فَكَرِهْتُ أَنْ أَجِيءَ حَتَّى أُتِمَّهُ ‏.‏ قَالَ أَوْسٌ سَأَلْتُ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَيْفَ يُحَزِّبُونَ الْقُرْآنَ قَالُوا ثَلاَثٌ وَخَمْسٌ وَسَبْعٌ وَتِسْعٌ وَإِحْدَى عَشْرَةَ وَثَلاَثَ عَشْرَةَ وَحِزْبُ الْمُفَصَّلِ وَحْدَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ أَتَمُّ ‏.‏

Musaddad bizga rivoyat qildi: Qurron ibn Tammom bizga xabar berdi. (Boshqa sanad bilan) Abdulloh ibn Said bizga rivoyat qildi: Abu Xolid bizga xabar berdi — bu lafz uniki — u Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Yaʼlodan, u Usmon ibn Abdulloh ibn Avsdan, u bobosidan — Abdulloh ibn Said oʻz hadisida «Avs ibn Huzayfa» dedi — rivoyat qildi. U aytdi: Biz Saqif elchilari qatorida Rasululloh ﷺ huzurlariga keldik. (U aytdi:) Ahloflar Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)nikiga tushdilar, Rasululloh ﷺ esa Banu Molikni oʻzlarining bir chodirlariga tushirdilar. Musaddad aytdi: U Saqifdan Rasululloh ﷺ huzurlariga kelgan elchilar orasida edi. U aytdi: U zot har kecha xufton namozidan keyin huzurimizga kelib, biz bilan suhbatlashar edilar. Abu Said aytdi: U zot uzoq tik turishdan oyoqlarini bir-biriga almashtirib, oyoqlarida tik turgan holda (suhbatlashardilar). U zot biz bilan eng koʻp suhbatlashadigani — qavmi Qurayshdan koʻrgan azoblari haqida boʻlar, soʻng: «Biz teng emas edik; biz (— Musaddad ‹Makkada› dedi —) zaiflashtirilgan, xorlangan edik. Madinaga chiqqanimizda esa, bizning va ularning oramizda urush galma-gal boʻldi: gohida biz ulardan ustun kelar, gohida ular bizdan ustun kelar edi», der edilar. Bir kecha kelganda u zot odatda huzurimizga keladigan vaqtdan kechikdilar. Shunda biz: «Bu kecha bizning oldimizga kechikib keldingiz», dedik. U zot: «Qurʼondan boʻlgan juzʼimni (oʻqish) yodimga tushib qoldi, shuni tugatmagunimcha kelishni xush koʻrmadim», dedilar. Avs aytdi: Men Rasululloh ﷺning sahobalaridan: «Qurʼonni qanday qismlarga ajratasizlar?» deb soʻradim. Ular: «Uch, besh, yetti, toʻqqiz, oʻn bir va oʻn uch (sura), hamda Mufassalni alohida bir qism qilib (ajratamiz)», dedilar. Abu Dovud aytdi: Abu Saidning hadisi toʻliqroqdir.Мусаддад бизга ривоят қилди: Қуррон ибн Таммом бизга хабар берди. (Бошқа санад билан) Абдуллоҳ ибн Саид бизга ривоят қилди: Абу Холид бизга хабар берди — бу лафз уники — у Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Яълодан, у Усмон ибн Абдуллоҳ ибн Авсдан, у бобосидан — Абдуллоҳ ибн Саид ўз ҳадисида «Авс ибн Ҳузайфа» деди — ривоят қилди. У айтди: Биз Сақиф элчилари қаторида Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдик. (У айтди:) Аҳлофлар Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)никига тушдилар, Расулуллоҳ ﷺ эса Бану Моликни ўзларининг бир чодирларига туширдилар. Мусаддад айтди: У Сақифдан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келган элчилар орасида эди. У айтди: У зот ҳар кеча хуфтон намозидан кейин ҳузуримизга келиб, биз билан суҳбатлашар эдилар. Абу Саид айтди: У зот узоқ тик туришдан оёқларини бир-бирига алмаштириб, оёқларида тик турган ҳолда (суҳбатлашардилар). У зот биз билан энг кўп суҳбатлашадигани — қавми Қурайшдан кўрган азоблари ҳақида бўлар, сўнг: «Биз тенг эмас эдик; биз (— Мусаддад ‹Маккада› деди —) заифлаштирилган, хорланган эдик. Мадинага чиққанимизда эса, бизнинг ва уларнинг орамизда уруш галма-гал бўлди: гоҳида биз улардан устун келар, гоҳида улар биздан устун келар эди», дер эдилар. Бир кеча келганда у зот одатда ҳузуримизга келадиган вақтдан кечикдилар. Шунда биз: «Бу кеча бизнинг олдимизга кечикиб келдингиз», дедик. У зот: «Қуръондан бўлган жузъимни (ўқиш) ёдимга тушиб қолди, шуни тугатмагунимча келишни хуш кўрмадим», дедилар. Авс айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан: «Қуръонни қандай қисмларга ажратасизлар?» деб сўрадим. Улар: «Уч, беш, етти, тўққиз, ўн бир ва ўн уч (сура), ҳамда Муфассални алоҳида бир қисм қилиб (ажратамиз)», дедилар. Абу Довуд айтди: Абу Саиднинг ҳадиси тўлиқроқдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمِنْهَالِ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْعَلاَءِ، يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَفْقَهُ مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ فِي أَقَلَّ مِنْ ثَلاَثٍ ‏"‏ ‏.‏

Muhammad ibnul Minhol bizga rivoyat qildi: Yazid ibn Zurayʼ bizga xabar berdi: Said bizga xabar berdi, u Qatodadan, u Abul Aloʼ Yazid ibn Abdulloh ibnush Shixxirdan, u Abdulloh — yaʼni Ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni uch kundan kamda oʻqigan kishi uni anglamaydi», dedilar.Муҳаммад ибнул Минҳол бизга ривоят қилди: Язид ибн Зурайъ бизга хабар берди: Саид бизга хабар берди, у Қатодадан, у Абул Алў Язид ибн Абдуллоҳ ибнуш Шиххирдан, у Абдуллоҳ — яъни Ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни уч кундан камда ўқиган киши уни англамайди», дедилар.

حَدَّثَنَا نُوحُ بْنُ حَبِيبٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي كَمْ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ قَالَ ‏"‏ فِي أَرْبَعِينَ يَوْمًا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ فِي شَهْرٍ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ فِي عِشْرِينَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ فِي خَمْسَ عَشْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ فِي عَشْرٍ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ فِي سَبْعٍ ‏"‏ ‏.‏ لَمْ يَنْزِلْ مِنْ سَبْعٍ ‏.‏

Nuh ibn Habib bizga rivoyat qildi: Abdurrazzoq bizga xabar berdi: Maʼmar bizga xabar berdi, u Simok ibnul Fazldan, u Vahb ibn Munabbihdan, u Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan (rivoyat qildi)ki, u Paygʻambar ﷺdan: «Qurʼonni necha kunda oʻqiyin?» deb soʻradi. U zot: «Qirq kunda», dedilar. Soʻng: «Bir oyda», dedilar. Soʻng: «Yigirma kunda», dedilar. Soʻng: «Oʻn besh kunda», dedilar. Soʻng: «Oʻn kunda», dedilar. Soʻng: «Yetti kunda», dedilar. Yetti kundan pastga tushmadilar.Нуҳ ибн Ҳабиб бизга ривоят қилди: Абдурраззоқ бизга хабар берди: Маъмар бизга хабар берди, у Симок ибнул Фазлдан, у Ваҳб ибн Мунаббиҳдан, у Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан (ривоят қилди)ки, у Пайғамбар ﷺдан: «Қуръонни неча кунда ўқийин?» деб сўради. У зот: «Қирқ кунда», дедилар. Сўнг: «Бир ойда», дедилар. Сўнг: «Йигирма кунда», дедилар. Сўнг: «Ўн беш кунда», дедилар. Сўнг: «Ўн кунда», дедилар. Сўнг: «Етти кунда», дедилар. Етти кундан пастга тушмадилар.

حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، وَالأَسْوَدِ، قَالاَ أَتَى ابْنَ مَسْعُودٍ رَجُلٌ فَقَالَ إِنِّي أَقْرَأُ الْمُفَصَّلَ فِي رَكْعَةٍ ‏.‏ فَقَالَ أَهَذًّا كَهَذِّ الشِّعْرِ وَنَثْرًا كَنَثْرِ الدَّقَلِ لَكِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَأُ النَّظَائِرَ السُّورَتَيْنِ فِي رَكْعَةٍ الرَّحْمَنَ وَالنَّجْمَ فِي رَكْعَةٍ وَاقْتَرَبَتْ وَالْحَاقَّةَ فِي رَكْعَةٍ وَالطُّورَ وَالذَّارِيَاتِ فِي رَكْعَةٍ وَإِذَا وَقَعَتْ وَن فِي رَكْعَةٍ وَسَأَلَ سَائِلٌ وَالنَّازِعَاتِ فِي رَكْعَةٍ وَوَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ وَعَبَسَ فِي رَكْعَةٍ وَالْمُدَّثِّرَ وَالْمُزَّمِّلَ فِي رَكْعَةٍ وَهَلْ أَتَى وَلاَ أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيَامَةِ فِي رَكْعَةٍ ‏.‏ وَعَمَّ يَتَسَاءَلُونَ وَالْمُرْسَلاَتِ فِي رَكْعَةٍ وَالدُّخَانَ وَإِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ فِي رَكْعَةٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا تَأْلِيفُ ابْنِ مَسْعُودٍ رَحِمَهُ اللَّهُ ‏.‏

Abbod ibn Muso bizga rivoyat qildi: Ismoil ibn Jaʼfar bizga xabar berdi, u Isroildan, u Abu Ishoqdan, u Alqama va Asvaddan rivoyat qildi. Ikkisi aytdi: Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)ning oldiga bir kishi kelib: «Men Mufassalni bir rakaatda oʻqiyman», dedi. Shunda u: «Sheʼrni shoshib oʻqigandek shoshib oʻqiysanmi yoki yomon xurmoni toʻkkandek (shoshib) toʻkasanmi?! Lekin Paygʻambar ﷺ oʻxshash suralarni bir rakaatda oʻqir edilar: ar-Rahmon bilan an-Najmni bir rakaatda, Iqtarabat (al-Qamar) bilan al-Hoqqani bir rakaatda, at-Tur bilan az-Zoriyotni bir rakaatda, Izaa vaqaat (al-Voqia) bilan Nun (al-Qalam)ni bir rakaatda, Saala soil (al-Maorij) bilan an-Naziotni bir rakaatda, Vaylul lil mutoffifin (al-Mutoffifin) bilan Abasani bir rakaatda, al-Muddassir bilan al-Muzzammilni bir rakaatda, Hal ataa (al-Inson) bilan Laa uqsimu bi yavmil qiyaama (al-Qiyaama)ni bir rakaatda, Amma yatasaaaluun (an-Nabaʼ) bilan al-Mursalotni bir rakaatda, ad-Duxon bilan Izash shamsu kuvvirat (at-Takvir)ni bir rakaatda (oʻqir edilar)», dedi. Abu Dovud aytdi: Bu Ibn Masʼud (rahimahulloh)ning taʼlifidir.Аббод ибн Мусо бизга ривоят қилди: Исмоил ибн Жаъфар бизга хабар берди, у Исроилдан, у Абу Ишоқдан, у Алқама ва Асваддан ривоят қилди. Иккиси айтди: Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)нинг олдига бир киши келиб: «Мен Муфассални бир ракаатда ўқийман», деди. Шунда у: «Шеърни шошиб ўқигандек шошиб ўқийсанми ёки ёмон хурмони тўккандек (шошиб) тўкасанми?! Лекин Пайғамбар ﷺ ўхшаш сураларни бир ракаатда ўқир эдилар: ар-Раҳмон билан ан-Нажмни бир ракаатда, Иқтарабат (ал-Қамар) билан ал-Ҳоққани бир ракаатда, ат-Тур билан аз-Зориётни бир ракаатда, Изаа вақаат (ал-Воқиа) билан Нун (ал-Қалам)ни бир ракаатда, Саала соил (ал-Маориж) билан ан-Назиотни бир ракаатда, Вайлул лил мутоффифин (ал-Мутоффифин) билан Абасани бир ракаатда, ал-Муддассир билан ал-Муззаммилни бир ракаатда, Ҳал атаа (ал-Инсон) билан Лаа уқсиму би явмил қияама (ал-Қияама)ни бир ракаатда, Амма ятасааалуун (ан-Набаъ) билан ал-Мурсалотни бир ракаатда, ад-Духон билан Изаш шамсу куввират (ат-Таквир)ни бир ракаатда (ўқир эдилар)», деди. Абу Довуд айтди: Бу Ибн Масъуд (раҳимаҳуллоҳ)нинг таълифидир.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ سَأَلْتُ أَبَا مَسْعُودٍ وَهُوَ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَرَأَ الآيَتَيْنِ مِنْ آخِرِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ فِي لَيْلَةٍ كَفَتَاهُ ‏"‏ ‏.‏

Hafs ibn Umar bizga rivoyat qildi: Shuʼba bizga xabar berdi, u Mansurdan, u Ibrohimdan, u Abdurrahmon ibn Yaziddan rivoyat qildi. U aytdi: Men Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan — u Baytni tavof qilayotgan edi — soʻradim. U: Rasululloh ﷺ: «Kim al-Baqara surasining oxiridagi ikki oyatni kechasi oʻqisa, ular unga kifoya qiladi», dedilar, dedi.Ҳафс ибн Умар бизга ривоят қилди: Шуъба бизга хабар берди, у Мансурдан, у Иброҳимдан, у Абдурраҳмон ибн Язиддан ривоят қилди. У айтди: Мен Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан — у Байтни тавоф қилаётган эди — сўрадим. У: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ал-Бақара сурасининг охиридаги икки оятни кечаси ўқиса, улар унга кифоя қилади», дедилар, деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا عَمْرٌو، أَنَّ أَبَا سَوِيَّةَ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ ابْنَ حُجَيْرَةَ، يُخْبِرُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَامَ بِعَشْرِ آيَاتٍ لَمْ يُكْتَبْ مِنَ الْغَافِلِينَ وَمَنْ قَامَ بِمِائَةِ آيَةٍ كُتِبَ مِنَ الْقَانِتِينَ وَمَنْ قَامَ بِأَلْفِ آيَةٍ كُتِبَ مِنَ الْمُقَنْطَرِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ ابْنُ حُجَيْرَةَ الأَصْغَرُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حُجَيْرَةَ ‏.‏

Ahmad ibn Solih bizga rivoyat qildi: Ibn Vahb bizga rivoyat qildi: Amr bizga xabar berdi, unga Abu Saviyya rivoyat qilib, u Ibn Hujayrani Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan xabar berayotganini eshitganini (aytdi). U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻn oyat (oʻqib kechasi) qoim boʻlsa, gʻofillardan yozilmaydi; kim yuz oyat (oʻqib) qoim boʻlsa, qonitlardan (itoatgoʻylardan) yoziladi; kim ming oyat (oʻqib) qoim boʻlsa, muqantirlardan (qantorlab savob olguvchilardan) yoziladi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Ibn Hujayra al-Asgʻar — Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Hujayradir.Аҳмад ибн Солиҳ бизга ривоят қилди: Ибн Ваҳб бизга ривоят қилди: Амр бизга хабар берди, унга Абу Савийя ривоят қилиб, у Ибн Ҳужайрани Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан хабар бераётганини эшитганини (айтди). У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўн оят (ўқиб кечаси) қоим бўлса, ғофиллардан ёзилмайди; ким юз оят (ўқиб) қоим бўлса, қонитлардан (итоатгўйлардан) ёзилади; ким минг оят (ўқиб) қоим бўлса, муқантирлардан (қанторлаб савоб олгувчилардан) ёзилади», дедилар. Абу Довуд айтди: Ибн Ҳужайра ал-Асғар — Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Ҳужайрадир.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى الْبَلْخِيُّ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، حَدَّثَنِي عَيَّاشُ بْنُ عَبَّاسٍ الْقِتْبَانِيُّ، عَنْ عِيسَى بْنِ هِلاَلٍ الصَّدَفِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ أَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَقْرِئْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اقْرَأْ ثَلاَثًا مِنْ ذَوَاتِ الرَّاءِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ كَبِرَتْ سِنِّي وَاشْتَدَّ قَلْبِي وَغَلُظَ لِسَانِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاقْرَأْ ثَلاَثًا مِنْ ذَوَاتِ حم ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ مِثْلَ مَقَالَتِهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اقْرَأْ ثَلاَثًا مِنَ الْمُسَبِّحَاتِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ مِثْلَ مَقَالَتِهِ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقْرِئْنِي سُورَةً جَامِعَةً ‏.‏ فَأَقْرَأَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏{‏ إِذَا زُلْزِلَتِ الأَرْضُ ‏}‏ حَتَّى فَرَغَ مِنْهَا ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ أَزِيدُ عَلَيْهَا أَبَدًا ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَفْلَحَ الرُّوَيْجِلُ ‏"‏ ‏.‏ مَرَّتَيْنِ ‏.‏

Yahyo ibn Muso al-Balxiy va Horun ibn Abdulloh bizga hadis aytib, ular: Abdulloh ibn Yazid bizga xabar berib, (u): Said ibn Abu Ayyub bizga xabar berib, (u): Ayyosh ibn Abbos al-Qitboniy menga hadis aytib, (u) Iso ibn Hilol as-Sadafiydan, (u) Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi. U dedi: Bir kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Rasululloh, menga (Qurʼon) oʻrgating», dedi. Shunda (u zot): «‹Ro›li uchta surani oʻqi», dedilar. U: «Yoshim ulgʻaydi, qalbim qattiqlashdi va tilim ogʻirlashdi», dedi. (U zot): «Unday boʻlsa, ‹Ho Mim›li uchta surani oʻqi», dedilar. U yana avvalgi gapining oʻzini aytdi. (U zot): «Musabbihotlardan uchtasini oʻqi», dedilar. U yana avvalgi gapining oʻzini aytdi. Soʻng u kishi: «Ey Rasululloh, menga (hammasini) jamlovchi bir surani oʻrgating», dedi. Bas, Nabiy ﷺ unga {Izo zulzilatil-arz} (surasini) tamom boʻlguncha oʻqitib berdilar. Shunda u kishi: «Seni haq bilan (paygʻambar qilib) yuborgan Zotga qasamki, men bunga aslo (boshqasini) qoʻshmayman», dedi. Soʻng u kishi orqasiga oʻgirilib ketdi. Bas, Nabiy ﷺ ikki marta: «Bu kichkina kishi najot topdi», dedilar.Яҳё ибн Мусо ал-Балхий ва Ҳорун ибн Абдуллоҳ бизга ҳадис айтиб, улар: Абдуллоҳ ибн Язид бизга хабар бериб, (у): Саид ибн Абу Айюб бизга хабар бериб, (у): Айёш ибн Аббос ал-Қитбоний менга ҳадис айтиб, (у) Исо ибн Ҳилол ас-Садафийдан, (у) Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади. У деди: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Расулуллоҳ, менга (Қуръон) ўргатинг», деди. Шунда (у зот): «‹Ро›ли учта сурани ўқи», дедилар. У: «Ёшим улғайди, қалбим қаттиқлашди ва тилим оғирлашди», деди. (У зот): «Ундай бўлса, ‹Ҳо Мим›ли учта сурани ўқи», дедилар. У яна аввалги гапининг ўзини айтди. (У зот): «Мусаббиҳотлардан учтасини ўқи», дедилар. У яна аввалги гапининг ўзини айтди. Сўнг у киши: «Эй Расулуллоҳ, менга (ҳаммасини) жамловчи бир сурани ўргатинг», деди. Бас, Набий ﷺ унга {Изо зулзилатил-арз} (сурасини) тамом бўлгунча ўқитиб бердилар. Шунда у киши: «Сени ҳақ билан (пайғамбар қилиб) юборган Зотга қасамки, мен бунга асло (бошқасини) қўшмайман», деди. Сўнг у киши орқасига ўгирилиб кетди. Бас, Набий ﷺ икки марта: «Бу кичкина киши нажот топди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ، عَنْ عَبَّاسٍ الْجُشَمِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ سُورَةٌ مِنَ الْقُرْآنِ ثَلاَثُونَ آيَةً تَشْفَعُ لِصَاحِبِهَا حَتَّى يُغْفَرَ لَهُ ‏{‏ تَبَارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Marzuq bizga hadis aytib, (u): Shuʼba bizga xabar berib, (u): Qatoda bizga xabar berib, (u) Abbos al-Jushamiydan, (u) Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, (u) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. (U zot) dedilar: «Qurʼonda oʻttiz oyatdan iborat bir sura bor, u oʻz egasiga, toki uning (gunohi) kechirilgunicha shafoat qiladi. U {Tabarakallaziy biyadihil-mulk} (surasidir)».Амр ибн Марзуқ бизга ҳадис айтиб, (у): Шуъба бизга хабар бериб, (у): Қатода бизга хабар бериб, (у) Аббос ал-Жушамийдан, (у) Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, (у) Набий ﷺдан ривоят қилади. (У зот) дедилар: «Қуръонда ўттиз оятдан иборат бир сура бор, у ўз эгасига, токи унинг (гуноҳи) кечирилгунича шафоат қилади. У {Табаракаллазий биядиҳил-мулк} (сурасидир)».