Rivoyatlari 50 ta, 11 toʻplamda.Ривоятлари 50 та, 11 тўпламда. Hadislarda 52 marta tilga olingan.Ҳадисларда 52 марта тилга олинган.
حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ ـ رضى الله عنهم ـ قَالَ قَصَّرْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِشْقَصٍ.
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning sochini uzun (qaychi) tigʻ bilan qisqartirdim.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг сочини узун (қайчи) тиғ билан қисқартирдим.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ، خَطِيبًا يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ يُرِدِ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ، وَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ وَاللَّهُ يُعْطِي، وَلَنْ تَزَالَ هَذِهِ الأُمَّةُ قَائِمَةً عَلَى أَمْرِ اللَّهِ لاَ يَضُرُّهُمْ مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ ".
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Alloh kimga yaxshilik istasa, uni dinda faqih (chuqur biluvchi) qiladi. Men faqat (ilmni) taqsimlovchiman, berish esa Allohdandir. Bu ummat (haq uzra) Allohning amri (Qiyomat) kelgunicha mustahkam turaveradi; ularga (boshqa) yoʻl tutganlar zarar yetkaza olmaydi», — dedilar.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Аллоҳ кимга яхшилик истаса, уни динда фақиҳ (чуқур билувчи) қилади. Мен фақат (илмни) тақсимловчиман, бериш эса Аллоҳдандир. Бу уммат (ҳақ узра) Аллоҳнинг амри (Қиёмат) келгунича мустаҳкам тураверади; уларга (бошқа) йўл тутганлар зарар етказа олмайди», — дедилар.
حَدَّثَنَا حِبَّانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاوِيَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ يُرِدِ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ، وَاللَّهُ الْمُعْطِي وَأَنَا الْقَاسِمُ، وَلاَ تَزَالُ هَذِهِ الأُمَّةُ ظَاهِرِينَ عَلَى مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ ظَاهِرُونَ ".
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Agar Alloh biror kishiga yaxshilik (xohlasa), uni dinda (yaʼni Islomda) chuqur bilimli qiladi; Alloh — beruvchi(dir), men esa — Qosim (yaʼni taqsimlovchi)man; va bu (musulmon) ummat — Allohning amri kelguncha — oʻz raqiblari ustidan gʻolib boʻlib qoladi va ular hamon gʻolib boʻladi», — dedi.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Агар Аллоҳ бирор кишига яхшилик (хоҳласа), уни динда (яъни Исломда) чуқур билимли қилади; Аллоҳ — берувчи(дир), мен эса — Қосим (яъни тақсимловчи)ман; ва бу (мусулмон) уммат — Аллоҳнинг амри келгунча — ўз рақиблари устидан ғолиб бўлиб қолади ва улар ҳамон ғолиб бўлади», — деди.
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ جَابِرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ، أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاوِيَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَزَالُ مِنْ أُمَّتِي أُمَّةٌ قَائِمَةٌ بِأَمْرِ اللَّهِ، لاَ يَضُرُّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ وَلاَ مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ عَلَى ذَلِكَ ". قَالَ عُمَيْرٌ فَقَالَ مَالِكُ بْنُ يُخَامِرَ قَالَ مُعَاذٌ وَهُمْ بِالشَّأْمِ. فَقَالَ مُعَاوِيَةُ هَذَا مَالِكٌ يَزْعُمُ أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاذًا يَقُولُ وَهُمْ بِالشَّامِ.
Men Paygʻambar ﷺ: «Ummatimdan bir jamoa Allohning amrini bajo keltirib turaveradi. Ularni xor qilganlar ham, ularga muxolif boʻlganlar ham zarar yetkaza olmaydi, toki Allohning amri (qiyomat) kelguncha, ular shu holatda boʻladilar», deganlarini eshitdim. Umayr aytdi: Molik ibn Yuxomir: «Muoz: ‹Ular Shomdadirlar›, dedi», dedi. Shunda Muoviya: «Mana shu Molik Muozning ‹Ular Shomdadirlar› deganini eshitganini daʼvo qilyapti», dedi.Мен Пайғамбар ﷺ: «Умматимдан бир жамоа Аллоҳнинг амрини бажо келтириб тураверади. Уларни хор қилганлар ҳам, уларга мухолиф бўлганлар ҳам зарар етказа олмайди, токи Аллоҳнинг амри (қиёмат) келгунча, улар шу ҳолатда бўладилар», деганларини эшитдим. Умайр айтди: Молик ибн Юхомир: «Муоз: ‹Улар Шомдадирлар›, деди», деди. Шунда Муовия: «Мана шу Молик Муознинг ‹Улар Шомдадирлар› деганини эшитганини даъво қиляпти», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ بْنَ أَبَانَ، يُحَدِّثُ عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ إِنَّكُمْ لَتُصَلُّونَ صَلاَةً، لَقَدْ صَحِبْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا رَأَيْنَاهُ يُصَلِّيهَا، وَلَقَدْ نَهَى عَنْهُمَا، يَعْنِي الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ.
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Sizlar shunday namozni oʻqiyapsizlarki, biz Rasululloh ﷺ bilan birga boʻlganimizda, men uni u zotning oʻqiyotganini koʻrmadim; albatta u zot uni (yaʼni asrdan keyingi ikki rakatni) taqiqlagan edilar».Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сизлар шундай намозни ўқияпсизларки, биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бўлганимизда, мен уни у зотнинг ўқиётганини кўрмадим; албатта у зот уни (яъни асрдан кейинги икки ракатни) тақиқлаган эдилар».
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جَابِرٍ، حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ، أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاوِيَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَزَالُ مِنْ أُمَّتِي أُمَّةٌ قَائِمَةٌ بِأَمْرِ اللَّهِ، مَا يَضُرُّهُمْ مَنْ كَذَّبَهُمْ، وَلاَ مَنْ خَالَفَهُمْ، حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ عَلَى ذَلِكَ ". فَقَالَ مَالِكُ بْنُ يُخَامِرَ سَمِعْتُ مُعَاذًا يَقُولُ وَهُمْ بِالشَّأْمِ. فَقَالَ مُعَاوِيَةُ هَذَا مَالِكٌ يَزْعُمُ أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاذًا يَقُولُ وَهُمْ بِالشَّأْمِ.
(Muoviya (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Mening ummatimdan bir jamoa — Allohning amri (dini)ni barpo qilgan holda — (doim) boʻlaveradi; ularni aldagan (yolgʻonchi degan) kishi ham, ularga muxolif boʻlgan kishi ham ularga zarar yetkaza olmaydi — toki Allohning amri (Qiyomat) kelguncha, ular shu (holatda turaveradilar)», dedilar. Shunda Molik ibn Yuxomir: «Men Muozning: ‹Ular — Shomdadir›, deganini eshitdim», dedi. Bas, Muoviya: «Mana bu — Molik — Muozning: ‹Ular Shomdadir›, deganini eshitganini daʼvo qilyapti», dedi.(Муовия (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Менинг умматимдан бир жамоа — Аллоҳнинг амри (дини)ни барпо қилган ҳолда — (доим) бўлаверади; уларни алдаган (ёлғончи деган) киши ҳам, уларга мухолиф бўлган киши ҳам уларга зарар етказа олмайди — токи Аллоҳнинг амри (Қиёмат) келгунча, улар шу (ҳолатда тураверадилар)», дедилар. Шунда Молик ибн Юхомир: «Мен Муознинг: ‹Улар — Шомдадир›, деганини эшитдим», деди. Бас, Муовия: «Мана бу — Молик — Муознинг: ‹Улар Шомдадир›, деганини эшитганини даъво қиляпти», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، أَخْبَرَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنِي رَبِيعَةُ بْنُ يَزِيدَ الدِّمَشْقِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرٍ الْيَحْصَبِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ، يَقُولُ إِيَّاكُمْ وَأَحَادِيثَ إِلاَّ حَدِيثًا كَانَ فِي عَهْدِ عُمَرَ فَإِنَّ عُمَرَ كَانَ يُخِيفُ النَّاسَ فِي اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَقُولُ " مَنْ يُرِدِ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ " . وَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّمَا أَنَا خَازِنٌ فَمَنْ أَعْطَيْتُهُ عَنْ طِيبِ نَفْسٍ فَيُبَارَكُ لَهُ فِيهِ وَمَنْ أَعْطَيْتُهُ عَنْ مَسْأَلَةٍ وَشَرَهٍ كَانَ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ " .
Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «(Rasulullohdan rivoyat qilinadigan) hadislardan ehtiyot boʻlinglar, faqat Umar zamonida (mashhur) boʻlgan hadisdan boshqa; chunki Umar odamlarni aziz va jalil Alloh (yoʻli)da (Uning haqqida xato qilishdan) qoʻrqitar edi. Men Rasululloh ﷺ ning: ‹Allohni kimga yaxshilikni iroda qilsa, uni dinda faqih (fahmli) qilib qoʻyadi›, deganlarini eshitganman. Yana Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitganman: ‹Men faqat xazinabonman, xolos. Bas, kimga koʻngil xushligi bilan bersam, unga (mol)da baraka boʻladi; kimga tilashi va ochkoʻzligi sababli bersam, u yeb-yeb toʻymaydigan kishidek boʻladi›».Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: «(Расулуллоҳдан ривоят қилинадиган) ҳадислардан эҳтиёт бўлинглар, фақат Умар замонида (машҳур) бўлган ҳадисдан бошқа; чунки Умар одамларни азиз ва жалил Аллоҳ (йўли)да (Унинг ҳаққида хато қилишдан) қўрқитар эди. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Аллоҳни кимга яхшиликни ирода қилса, уни динда фақиҳ (фаҳмли) қилиб қўяди›, деганларини эшитганман. Яна Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитганман: ‹Мен фақат хазинабонман, холос. Бас, кимга кўнгил хушлиги билан берсам, унга (мол)да барака бўлади; кимга тилаши ва очкўзлиги сабабли берсам, у еб-еб тўймайдиган кишидек бўлади›».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَخِيهِ، هَمَّامٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُلْحِفُوا فِي الْمَسْأَلَةِ فَوَاللَّهِ لاَ يَسْأَلُنِي أَحَدٌ مِنْكُمْ شَيْئًا فَتُخْرِجَ لَهُ مَسْأَلَتُهُ مِنِّي شَيْئًا وَأَنَا لَهُ كَارِهٌ فَيُبَارَكَ لَهُ فِيمَا أَعْطَيْتُهُ " .
Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Soʻrashda qistab-yalinmanglar. Ollohga qasamki, sizlardan biror kishi mendan biror narsa soʻrasa-yu, men yoqtirmagan holimda uning soʻrovi mendan biror narsa chiqartirsa, men bergan narsada unga baraka boʻlmaydi», — dedilar.Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сўрашда қистаб-ялинманглар. Оллоҳга қасамки, сизлардан бирор киши мендан бирор нарса сўраса-ю, мен ёқтирмаган ҳолимда унинг сўрови мендан бирор нарса чиқартирса, мен берган нарсада унга барака бўлмайди», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ حَسَّانَ - حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " وَكَأَنَّهُمَا " . فِي كِلَيْهِمَا وَلَمْ يَذْكُرْ قَوْلَ مُعَاوِيَةَ بَلَغَنِي .
Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: (avvalgi hadis) kabi; faqat (rivoyatchi) har ikkala oʻrinda ham «va goʻyo ular ikkovi» dedi va Muoviyaning «menga shu yetib keldi» degan soʻzini zikr qilmadi.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: (аввалги ҳадис) каби; фақат (ривоятчи) ҳар иккала ўринда ҳам «ва гўё улар иккови» деди ва Муовиянинг «менга шу етиб келди» деган сўзини зикр қилмади.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَاجْلِدُوهُ فَإِنْ عَادَ فِي الرَّابِعَةِ فَاقْتُلُوهُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَالشَّرِيدِ وَشُرَحْبِيلَ بْنِ أَوْسٍ وَجَرِيرٍ وَأَبِي الرَّمَدِ الْبَلَوِيِّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ مُعَاوِيَةَ هَكَذَا رَوَى الثَّوْرِيُّ أَيْضًا عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَرَوَى ابْنُ جُرَيْجٍ وَمَعْمَرٌ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَإِنَّمَا كَانَ هَذَا فِي أَوَّلِ الأَمْرِ ثُمَّ نُسِخَ بَعْدُ هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَاجْلِدُوهُ فَإِنْ عَادَ فِي الرَّابِعَةِ فَاقْتُلُوهُ " . قَالَ ثُمَّ أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ بِرَجُلٍ قَدْ شَرِبَ الْخَمْرَ فِي الرَّابِعَةِ فَضَرَبَهُ وَلَمْ يَقْتُلْهُ . وَكَذَلِكَ رَوَى الزُّهْرِيُّ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ ذُؤَيْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ هَذَا . قَالَ فَرُفِعَ الْقَتْلُ وَكَانَتْ رُخْصَةً . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ نَعْلَمُ بَيْنَهُمُ اخْتِلاَفًا فِي ذَلِكَ فِي الْقَدِيمِ وَالْحَدِيثِ وَمِمَّا يُقَوِّي هَذَا مَا رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَوْجُهٍ كَثِيرَةٍ أَنَّهُ قَالَ " لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلاَّ بِإِحْدَى ثَلاَثٍ النَّفْسُ بِالنَّفْسِ وَالثَّيِّبُ الزَّانِي وَالتَّارِكُ لِدِينِهِ " .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim xamr ichsa, uni qamchilanglar. Yana qaytarib, toʻrtinchi (marta ichib)ga yetsa, uni oʻldiringlar», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Hurayra, Sharid, Shurahbil ibn Avs, Jarir, Abu ar-Ramad al-Balaviy va Abdulloh ibn Amrlardan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Muoviya hadisini as-Savriy ham Osimdan, u Abu Solihdan, u Muoviyadan, u Nabiy ﷺdan shu tarzda rivoyat qildi. Ibn Jurayj va Maʼmar Suhayl ibn Abu Solihdan, u otasidan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildilar. (Abu Iso) aytdi: Muhammad (al-Buxoriy)ning shunday deganini eshitdim: Abu Solihning Muoviyadan, u Nabiy ﷺdan (qilgan) hadisi bu haqda Abu Solihning Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan (qilgan) hadisidan sahihroqdir. Bu faqat ish boshida (boʻlib), keyin u nasx qilingan. Muhammad ibn Ishoq Muhammad ibn al-Munkadirdan, u Jobir ibn Abdullohdan, u Nabiy ﷺdan shu tarzda rivoyat qilib, u zot: «Albatta, kim xamr ichsa, uni qamchilanglar; yana qaytarib, toʻrtinchi (marta)ga yetsa, uni oʻldiringlar», dedilar. (U) aytdi: Soʻng shundan keyin Nabiy ﷺning oldilariga toʻrtinchi (marta) xamr ichgan bir kishi keltirildi, u zot uni urdilar, lekin oʻldirmadilar. az-Zuhriy ham Qabisa ibn Zuʼaybdan, u Nabiy ﷺdan shu kabi rivoyat qildi. (U) aytdi: Shunday qilib, oʻldirish (hukmi) koʻtarildi, u (avvalida) bir ruxsat edi. Bu hadis boʻyicha umumiy ilm ahli nazdida amal qilinadi; bu haqda qadim va hozir ularning oʻrtasida ixtilof borligini bilmaymiz. Buni quvvatlaydigan (narsa) — Nabiy ﷺdan koʻp tariqlar bilan rivoyat qilinganidek, u zotning: «Allohdan oʻzga iloh yoʻq va men Allohning Rasuli ekanimga guvohlik beradigan musulmon kishining qoni faqat uch (narsa)ning biri bilan halol boʻladi: jonga jon (qasos), zino qilgan uylik kishi va dinini tark etgan (kishi)», deganlaridir.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким хамр ичса, уни қамчиланглар. Яна қайтариб, тўртинчи (марта ичиб)га етса, уни ўлдиринглар», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра, Шарид, Шураҳбил ибн Авс, Жарир, Абу ар-Рамад ал-Балавий ва Абдуллоҳ ибн Амрлардан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Муовия ҳадисини ас-Саврий ҳам Осимдан, у Абу Солиҳдан, у Муовиядан, у Набий ﷺдан шу тарзда ривоят қилди. Ибн Журайж ва Маъмар Суҳайл ибн Абу Солиҳдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан ривоят қилдилар. (Абу Исо) айтди: Муҳаммад (ал-Бухорий)нинг шундай деганини эшитдим: Абу Солиҳнинг Муовиядан, у Набий ﷺдан (қилган) ҳадиси бу ҳақда Абу Солиҳнинг Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан (қилган) ҳадисидан саҳиҳроқдир. Бу фақат иш бошида (бўлиб), кейин у насх қилинган. Муҳаммад ибн Ишоқ Муҳаммад ибн ал-Мункадирдан, у Жобир ибн Абдуллоҳдан, у Набий ﷺдан шу тарзда ривоят қилиб, у зот: «Албатта, ким хамр ичса, уни қамчиланглар; яна қайтариб, тўртинчи (марта)га етса, уни ўлдиринглар», дедилар. (У) айтди: Сўнг шундан кейин Набий ﷺнинг олдиларига тўртинчи (марта) хамр ичган бир киши келтирилди, у зот уни урдилар, лекин ўлдирмадилар. аз-Зуҳрий ҳам Қабиса ибн Зуъайбдан, у Набий ﷺдан шу каби ривоят қилди. (У) айтди: Шундай қилиб, ўлдириш (ҳукми) кўтарилди, у (аввалида) бир рухсат эди. Бу ҳадис бўйича умумий илм аҳли наздида амал қилинади; бу ҳақда қадим ва ҳозир уларнинг ўртасида ихтилоф борлигини билмаймиз. Буни қувватлайдиган (нарса) — Набий ﷺдан кўп тариқлар билан ривоят қилинганидек, у зотнинг: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва мен Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берадиган мусулмон кишининг қони фақат уч (нарса)нинг бири билан ҳалол бўлади: жонга жон (қасос), зино қилган уйлик киши ва динини тарк этган (киши)», деганларидир.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْعَلاَءِ الزُّبَيْدِيُّ، مِنْ كِتَابِهِ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِي الأَزْهَرِ الْمُغِيرَةِ بْنِ فَرْوَةَ، قَالَ قَامَ مُعَاوِيَةُ فِي النَّاسِ بِدَيْرِ مِسْحَلٍ الَّذِي عَلَى بَابِ حِمْصَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا قَدْ رَأَيْنَا الْهِلاَلَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا وَأَنَا مُتَقَدِّمٌ بِالصِّيَامِ فَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَفْعَلَهُ فَلْيَفْعَلْهُ . قَالَ فَقَامَ إِلَيْهِ مَالِكُ بْنُ هُبَيْرَةَ السَّبَئِيُّ فَقَالَ يَا مُعَاوِيَةُ أَشَىْءٌ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمْ شَىْءٌ مِنْ رَأْيِكَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " صُومُوا الشَّهْرَ وَسِرَّهُ " .
Abul Azhar Mugʻiyra ibn Farva (rahimahulloh) aytadi: Muoviya Hims darvozasi yonidagi Dayri Mishal degan joyda odamlar oldida turib: «Ey odamlar, biz oyni falon-falon kuni koʻrdik, men roʻzani oldindan boshlamoqchiman. Kim shuni qilishni istasa, qilaversin», dedi. Shunda Molik ibn Hubayra as-Sabaiy oʻrnidan turib unga: «Ey Muoviya, buni Rasululloh ﷺdan eshitganmisan yoki bu oʻz fikringmi?» dedi. U: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Oyni va uning siri (boshini) roʻza tutinglar›, deganlarini eshitganman», dedi.Абул Азҳар Муғийра ибн Фарва (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Муовия Ҳимс дарвозаси ёнидаги Дайри Мишал деган жойда одамлар олдида туриб: «Эй одамлар, биз ойни фалон-фалон куни кўрдик, мен рўзани олдиндан бошламоқчиман. Ким шуни қилишни истаса, қилаверсин», деди. Шунда Молик ибн Ҳубайра ас-Сабаий ўрнидан туриб унга: «Эй Муовия, буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганмисан ёки бу ўз фикрингми?» деди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ойни ва унинг сири (бошини) рўза тутинглар›, деганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، عَنْ حَرِيزِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَوْفٍ، عَنْ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ تَنْقَطِعُ الْهِجْرَةُ حَتَّى تَنْقَطِعَ التَّوْبَةُ وَلاَ تَنْقَطِعُ التَّوْبَةُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا " .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Tavba uzilmaguncha hijrat uzilmaydi, kun magʻribidan chiqmaguncha tavba uzilmaydi», deb aytayotganlarini eshitdim.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Тавба узилмагунча ҳижрат узилмайди, кун мағрибидан чиқмагунча тавба узилмайди», деб айтаётганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا عِيسَى، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ الصُّنَابِحِيِّ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْغَلُوطَاتِ .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ qiyin va chigal (faqat odamni adashtiradigan) masalalardan nahy qildilar.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ қийин ва чигал (фақат одамни адаштирадиган) масалалардан наҳй қилдилар.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ أَبِي الْمُعْتَمِرِ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَرْكَبُوا الْخَزَّ وَلاَ النِّمَارَ " . قَالَ وَكَانَ مُعَاوِيَةُ لاَ يُتَّهَمُ فِي الْحَدِيثِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ لَنَا أَبُو سَعِيدٍ قَالَ لَنَا أَبُو دَاوُدَ أَبُو الْمُعْتَمِرِ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ طَهْمَانَ كَانَ يَنْزِلُ الْحِيرَةَ .
Muoviya (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ: «Xazz (ipak) ham, qoplon terilari ham (ustiga) minmanglar», dedilar. (Roviy) aytdi: Muoviya Rasululloh ﷺdan rivoyat qilishda gumon qilinmas (ishonchli) edi. Abu Said bizga aytdi: Abu Dovud bizga aytdi: Abu al-Muʼtamirning ismi Yazid ibn Tahmon boʼlib, u Hiyrada yashar edi.Муовия (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Хазз (ипак) ҳам, қоплон терилари ҳам (устига) минманглар», дедилар. (Ровий) айтди: Муовия Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилишда гумон қилинмас (ишончли) эди. Абу Саид бизга айтди: Абу Довуд бизга айтди: Абу ал-Муътамирнинг исми Язид ибн Таҳмон бўлиб, у Ҳийрада яшар эди.
حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ مُحَمَّدٍ الرَّمْلِيُّ، وَابْنُ، عَوْفٍ - وَهَذَا لَفْظُهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ ثَوْرٍ، عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّكَ إِنِ اتَّبَعْتَ عَوْرَاتِ النَّاسِ أَفْسَدْتَهُمْ أَوْ كِدْتَ أَنْ تُفْسِدَهُمْ " . فَقَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ كَلِمَةٌ سَمِعَهَا مُعَاوِيَةُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفَعَهُ اللَّهُ تَعَالَى بِهَا .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Men Rasululloh ﷺ ning: «Agar sen odamlarning aybu nuqsonlarini izlasang, ularni buzasan yoki buzishga oz qolasan», deyayotganlarini eshitdim. Shunda Abu Dardo: «Bu Muoviya Rasululloh ﷺ dan eshitgan bir kalimadir, Alloh taolo uni shu bilan manfaatdor qildi», dedi.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Агар сен одамларнинг айбу нуқсонларини изласанг, уларни бузасан ёки бузишга оз қоласан», деяётганларини эшитдим. Шунда Абу Дардо: «Бу Муовия Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган бир калимадир, Аллоҳ таоло уни шу билан манфаатдор қилди», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَخِيهِ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، اشْفَعُوا تُؤْجَرُوا فَإِنِّي لأُرِيدُ الأَمْرَ فَأُؤَخِّرُهُ كَيْمَا تَشْفَعُوا فَتُؤْجَرُوا فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اشْفَعُوا تُؤْجَرُوا " .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Vositachilik qilinglar, ajr olasizlar. Men bir ishni shafoat qilishingiz va ajr olishingiz uchun ataylab kechiktiraman. Chunki Rasululloh ﷺ: ‹Vositachilik qilinglar, ajr olasizlar›, dedilar», dedi.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Воситачилик қилинглар, ажр оласизлар. Мен бир ишни шафоат қилишингиз ва ажр олишингиз учун атайлаб кечиктираман. Чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Воситачилик қилинглар, ажр оласизлар›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، قَالَ خَرَجَ مُعَاوِيَةُ عَلَى ابْنِ الزُّبَيْرِ وَابْنِ عَامِرٍ فَقَامَ ابْنُ عَامِرٍ وَجَلَسَ ابْنُ الزُّبَيْرِ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ لاِبْنِ عَامِرٍ اجْلِسْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَمْثُلَ لَهُ الرِّجَالُ قِيَامًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ " .
Abu Mijlaz aytadi: Muoviya Ibn Zubayr va Ibn Omirning oldiga chiqdi. Ibn Omir oʻrnidan turdi, Ibn Zubayr esa oʻtirgan holida qoldi. Shunda Muoviya Ibn Omirga: «Oʻtir, chunki men Rasululloh ﷺ ning ‹Kim odamlarning oʻzi uchun tik turishini yaxshi koʻrsa, doʻzaxdan joyini tayyorlasin› deb aytganlarini eshitganman» dedi.Абу Мижлаз айтади: Муовия Ибн Зубайр ва Ибн Омирнинг олдига чиқди. Ибн Омир ўрнидан турди, Ибн Зубайр эса ўтирган ҳолида қолди. Шунда Муовия Ибн Омирга: «Ўтир, чунки мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ‹Ким одамларнинг ўзи учун тик туришини яхши кўрса, дўзахдан жойини тайёрласин› деб айтганларини эшитганман» деди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ مُطَرِّفًا، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ قَالَ " لَيْلَةُ الْقَدْرِ لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ " .
Ubaydulloh ibn Muoz bizga rivoyat qildi: otam bizga rivoyat qildi: Shuʼba bizga Qatodadan xabar berdi, u Mutarrifdan eshitgan, u Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺdan laylatul qadr haqida (rivoyat qildi). U zot: «Laylatul qadr — yigirma yettinchi kechadir», dedilar.Убайдуллоҳ ибн Муоз бизга ривоят қилди: отам бизга ривоят қилди: Шуъба бизга Қатодадан хабар берди, у Мутаррифдан эшитган, у Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺдан лайлатул қадр ҳақида (ривоят қилди). У зот: «Лайлатул қадр — йигирма еттинчи кечадир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ سُوَيْدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ حُدَيْجٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، أَنَّهُ سَأَلَ أُمَّ حَبِيبَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فِي الثَّوْبِ الَّذِي كَانَ يُجَامِعُ فِيهِ قَالَتْ نَعَمْ إِذَا لَمْ يَرَ فِيهِ أَذًى .
Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Paygʻambar ﷺning zavjalari Umm Habibadan: «Rasululloh ﷺ oʻzi jimo qilgan kiyimida namoz oʻqirmidilar?» deb soʻradi. U: «Ha, agar unda biror nopoklik koʻrmasalar», dedi.Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Пайғамбар ﷺнинг завжалари Умм Ҳабибадан: «Расулуллоҳ ﷺ ўзи жимо қилган кийимида намоз ўқирмидилар?» деб сўради. У: «Ҳа, агар унда бирор нопоклик кўрмасалар», деди.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَخِيهِ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُلْحِفُوا فِي الْمَسْأَلَةِ وَلاَ يَسْأَلْنِي أَحَدٌ مِنْكُمْ شَيْئًا وَأَنَا لَهُ كَارِهٌ فَيُبَارَكُ لَهُ فِيمَا أَعْطَيْتُهُ " .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Soʻrashda qattiq turib olmanglar. Biringiz mendan bir narsani soʻrab, men esa uni yoqtirmay tursam-da bersam, bergan narsamda unga baraka boʻlmaydi», dedilar.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сўрашда қаттиқ туриб олманглар. Бирингиз мендан бир нарсани сўраб, мен эса уни ёқтирмай турсам-да берсам, берган нарсамда унга барака бўлмайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ، أَنَّ طَاوُسًا، أَخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ عَنْ مُعَاوِيَةَ، أَنَّهُ قَصَّرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِشْقَصٍ فِي عُمْرَةٍ عَلَى الْمَرْوَةِ .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U umrada Marva ustida oʻq uchi bilan Nabiy ﷺning sochlarini qisqartirdi.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У умрада Марва устида ўқ учи билан Набий ﷺнинг сочларини қисқартирди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ قَصَّرْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمَرْوَةِ بِمِشْقَصِ أَعْرَابِيٍّ .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Marva ustida bir aʼrobiyning oʻq uchi bilan Rasululloh ﷺning sochlarini qisqartirdim.»Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Марва устида бир аъробийнинг ўқ учи билан Расулуллоҳ ﷺнинг сочларини қисқартирдим.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ أَخَذْتُ مِنْ أَطْرَافِ شَعْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِشْقَصٍ كَانَ مَعِي بَعْدَ مَا طَافَ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فِي أَيَّامِ الْعَشْرِ . قَالَ قَيْسٌ وَالنَّاسُ يُنْكِرُونَ هَذَا عَلَى مُعَاوِيَةَ .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Baytni tavof qilib, Safo va Marva orasida saʼy qilganlaridan soʻng, oʻn kunlik ayyomda oʻzimda boʻlgan oʻq uchi bilan u zotning soch uchlaridan oldim.» Qays: «Odamlar Muoviyaning bu ishini inkor qilishardi», dedi.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Байтни тавоф қилиб, Сафо ва Марва орасида саъй қилганларидан сўнг, ўн кунлик айёмда ўзимда бўлган ўқ учи билан у зотнинг соч учларидан олдим.» Қайс: «Одамлар Муовиянинг бу ишини инкор қилишарди», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ مُعَاوِيَةَ، قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الزُّورِ .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ soch ulashdan (yolgʻon koʻrsatishdan) qaytardilar».Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ соч улашдан (ёлғон кўрсатишдан) қайтардилар».
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ قَزَعَةَ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ حَبِيبٍ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ وَالذَّهَبِ إِلاَّ مُقَطَّعًا . خَالَفَهُ عَبْدُ الْوَهَّابِ رَوَاهُ عَنْ خَالِدٍ عَنْ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ipak va oltin kiyishdan qaytardilar, faqat oz miqdorda (kesib ishlatilgani) bundan mustasno.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ипак ва олтин кийишдан қайтардилар, фақат оз миқдорда (кесиб ишлатилгани) бундан мустасно.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ مَيْمُونٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ لُبْسِ الذَّهَبِ إِلاَّ مُقَطَّعًا وَعَنْ رُكُوبِ الْمَيَاثِرِ .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oltin kiyishdan, faqat oz miqdorda (kesib ishlatilgani) bundan mustasno, hamda egarga yopiladigan ipak toʻshakchaga minishdan qaytardilar.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ олтин кийишдан, фақат оз миқдорда (кесиб ишлатилгани) бундан мустасно, ҳамда эгарга ёпиладиган ипак тўшакчага минишдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَحْبُوبُ بْنُ مُوسَى، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، أَنَّهُ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَاكُمْ عَنِ الزُّورِ . قَالَ وَجَاءَ بِخِرْقَةٍ سَوْدَاءَ فَأَلْقَاهَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ فَقَالَ هُوَ هَذَا تَجْعَلُهُ الْمَرْأَةُ فِي رَأْسِهَا ثُمَّ تَخْتَمِرُ عَلَيْهِ .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Ey odamlar, Nabiy ﷺ sizlarni zoʻrdan (yolgʻon koʻrsatishdan) qaytardilar», dedi. Soʻng qora bir latta keltirib, uni ularning oldiga tashladi va: «Mana shu, ayol uni boshiga qoʻyib, ustidan roʻmol oʻraydi», dedi.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Эй одамлар, Набий ﷺ сизларни зўрдан (ёлғон кўрсатишдан) қайтардилар», деди. Сўнг қора бир латта келтириб, уни уларнинг олдига ташлади ва: «Мана шу, аёл уни бошига қўйиб, устидан рўмол ўрайди», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الزُّورِ وَالزُّورُ الْمَرْأَةُ تَلِفُّ عَلَى رَأْسِهَا .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zoʻrdan (yolgʻon koʻrsatishdan) qaytardilar. Zoʻr esa ayolning oʻz boshiga (begona soch) oʻrab olishidir.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ зўрдан (ёлғон кўрсатишдан) қайтардилар. Зўр эса аёлнинг ўз бошига (бегона соч) ўраб олишидир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ حَيَّانَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزِّبْرِقَانِ، عَنْ يَعْلَى بْنِ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ، سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ عَلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ " . وَهَذَا حَدِيثُ الرَّقِّيِّينَ .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni: «Har bir mast qiluvchi narsa har bir moʻminga haromdir», deb aytayotganlarini eshitdim.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳар бир мўминга ҳаромдир», деб айтаётганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ أَبِي الْمُعْتَمِرِ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَنْهَى عَنْ رُكُوبِ النُّمُورِ .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ qoplon terisiga minishdan qaytarar edilar», dedi.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ қоплон терисига минишдан қайтарар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ مَعْبَدٍ الْجُهَنِيِّ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " إِيَّاكُمْ وَالتَّمَادُحَ فَإِنَّهُ الذَّبْحُ " .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Bir-biringizni maqtashdan saqlaning, chunki bu (goʻyo) boʻgʻizlashdir», deganlarini eshitdim.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Бир-бирингизни мақташдан сақланинг, чунки бу (гўё) бўғизлашдир», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا غِيَاثُ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّحْبِيُّ، أَنْبَأَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، سَمِعْتُ ابْنَ جَابِرٍ، يَقُولُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ رَبِّهِ، يَقُولُ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنْيَا إِلاَّ بَلاَءٌ وَفِتْنَةٌ " .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: «Nabiy ﷺning: ‹Dunyodan balo va fitnadan boshqa narsa qolmadi›, deganlarini eshitdim.»Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: «Набий ﷺнинг: ‹Дунёдан бало ва фитнадан бошқа нарса қолмади›, деганларини эшитдим.»
- وعن معاوية رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من يرد الله به خيرًا يفقه في الدين" ((متفق عليه))
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh kimga yaxshilikni istasa, uni dinda chuqur bilimli (faqih) qiladi», dedilar.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ кимга яхшиликни истаса, уни динда чуқур билимли (фақиҳ) қилади», дедилар.
- وعن معاوية رضي الله عنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: "إنك إن اتبعت عورات المسلمين أفسدتهم، أو كدت تفسدهم". حديث صحيح رواه أبو داود بإسناد صحيح.
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Men Rasululloh ﷺ ning: «Agar sen odamlarning aybu nuqsonlarini izlasang, ularni buzasan yoki buzishga oz qolasan», deyayotganlarini eshitdim. Shunda Abu Dardo: «Bu Muoviya Rasululloh ﷺ dan eshitgan bir kalimadir, Alloh taolo uni shu bilan manfaatdor qildi», dedi.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Агар сен одамларнинг айбу нуқсонларини изласанг, уларни бузасан ёки бузишга оз қоласан», деяётганларини эшитдим. Шунда Абу Дардо: «Бу Муовия Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган бир калимадир, Аллоҳ таоло уни шу билан манфаатдор қилди», деди.
عن معاوية رضى الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "لا تركبوا الخز ولا النمار". ((رواه أبو داود))
Muoviya (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ: «Xazz (ipak) ham, qoplon terilari ham (ustiga) minmanglar», dedilar. (Roviy) aytdi: Muoviya Rasululloh ﷺdan rivoyat qilishda gumon qilinmas (ishonchli) edi. Abu Said bizga aytdi: Abu Dovud bizga aytdi: Abu al-Muʼtamirning ismi Yazid ibn Tahmon boʼlib, u Hiyrada yashar edi.Муовия (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Хазз (ипак) ҳам, қоплон терилари ҳам (устига) минманглар», дедилар. (Ровий) айтди: Муовия Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилишда гумон қилинмас (ишончли) эди. Абу Саид бизга айтди: Абу Довуд бизга айтди: Абу ал-Муътамирнинг исми Язид ибн Таҳмон бўлиб, у Ҳийрада яшар эди.
- وعن معاوية رضي الله عنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: "المؤذنون أطول الناس أعناقًا يوم القيامة" ((رواه مسلم)).
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Muazzinlar qiyomat kuni odamlarning eng uzun boʻyinlilaridir», deyayotganlarini eshitdim.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муаззинлар қиёмат куни одамларнинг энг узун бўйинлиларидир», деяётганларини эшитдим.
وَعَنْ مُعَاوِيَةَ - رضى الله عنه - قَالَ: قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم -{ الْعَيْنُ وِكَاءُ السَّهِ, فَإِذَا نَامَتْ اَلْعَيْنَانِ اِسْتَطْلَقَ اَلْوِكَاءُ } رَوَاهُ أَحْمَدُ, وَالطَّبَرَانِيُّ وَزَادَ { وَمَنْ نَامَ فَلْيَتَوَضَّأْ }
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Koʻz — orqa teshikning bogʻichidir. Ikki koʻz uxlaganda, bogʻich yechiladi», dedilar. Ahmad va Tabaroniy rivoyat qilib, ‹Kim uxlasa, tahorat qilsin› ziyodasini qoʻshgan.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кўз — орқа тешикнинг боғичидир. Икки кўз ухлаганда, боғич ечилади», дедилар. Аҳмад ва Табароний ривоят қилиб, ‹Ким ухласа, таҳорат қилсин› зиёдасини қўшган.
وَعَنْ مُعَاوِيَةَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِنَّكَ إِذَا اتَّبَعْتَ عَوْرَاتِ النَّاسِ أَفْسَدْتَهُمْ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي «شُعَبِ الْإِيمَان»
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Men Rasululloh ﷺ ning: «Agar sen odamlarning aybu nuqsonlarini izlasang, ularni buzasan yoki buzishga oz qolasan», deyayotganlarini eshitdim. Shunda Abu Dardo: «Bu Muoviya Rasululloh ﷺ dan eshitgan bir kalimadir, Alloh taolo uni shu bilan manfaatdor qildi», dedi.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Агар сен одамларнинг айбу нуқсонларини изласанг, уларни бузасан ёки бузишга оз қоласан», деяётганларини эшитдим. Шунда Абу Дардо: «Бу Муовия Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган бир калимадир, Аллоҳ таоло уни шу билан манфаатдор қилди», деди.
وَعَنْ مُعَاوِيَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا مُعَاوِيَةُ إِنْ وُلِّيتَ أَمْرًا فَاتَّقِ اللَّهَ وَاعْدِلْ» . قَالَ: فَمَا زِلْتُ أَظُنُّ أَنِّي مُبْتَلًى بِعَمَلٍ لِقَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم حَتَّى ابْتليت
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Muoviya, agar biror ishga (amaldorlikka) tayinlansang, Allohdan qoʻrq va adolat qil», dedilar. (Muoviya) dedi: «Nabiy ﷺning bu soʻzlari sababli men biror amaldorlik bilan sinalsam kerak, deb oʻylab yurdim, nihoyat sinaldim (amaldor boʻldim)». Ahmad rivoyat qilgan.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Муовия, агар бирор ишга (амалдорликка) тайинлансанг, Аллоҳдан қўрқ ва адолат қил», дедилар. (Муовия) деди: «Набий ﷺнинг бу сўзлари сабабли мен бирор амалдорлик билан синалсам керак, деб ўйлаб юрдим, ниҳоят синалдим (амалдор бўлдим)». Аҳмад ривоят қилган.
وَعَنْ مُعَاوِيَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ يُرِدِ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ وَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ وَاللَّهِ يُعْطِي»
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Agar Alloh biror kishiga yaxshilik (xohlasa), uni dinda (yaʼni Islomda) chuqur bilimli qiladi; Alloh — beruvchi(dir), men esa — Qosim (yaʼni taqsimlovchi)man; va bu (musulmon) ummat — Allohning amri kelguncha — oʻz raqiblari ustidan gʻolib boʻlib qoladi va ular hamon gʻolib boʻladi», — dedi.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Агар Аллоҳ бирор кишига яхшилик (хоҳласа), уни динда (яъни Исломда) чуқур билимли қилади; Аллоҳ — берувчи(дир), мен эса — Қосим (яъни тақсимловчи)ман; ва бу (мусулмон) уммат — Аллоҳнинг амри келгунча — ўз рақиблари устидан ғолиб бўлиб қолади ва улар ҳамон ғолиб бўлади», — деди.