حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَاجْلِدُوهُ فَإِنْ عَادَ فِي الرَّابِعَةِ فَاقْتُلُوهُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَالشَّرِيدِ وَشُرَحْبِيلَ بْنِ أَوْسٍ وَجَرِيرٍ وَأَبِي الرَّمَدِ الْبَلَوِيِّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ مُعَاوِيَةَ هَكَذَا رَوَى الثَّوْرِيُّ أَيْضًا عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَرَوَى ابْنُ جُرَيْجٍ وَمَعْمَرٌ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَإِنَّمَا كَانَ هَذَا فِي أَوَّلِ الأَمْرِ ثُمَّ نُسِخَ بَعْدُ هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَاجْلِدُوهُ فَإِنْ عَادَ فِي الرَّابِعَةِ فَاقْتُلُوهُ " . قَالَ ثُمَّ أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ بِرَجُلٍ قَدْ شَرِبَ الْخَمْرَ فِي الرَّابِعَةِ فَضَرَبَهُ وَلَمْ يَقْتُلْهُ . وَكَذَلِكَ رَوَى الزُّهْرِيُّ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ ذُؤَيْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ هَذَا . قَالَ فَرُفِعَ الْقَتْلُ وَكَانَتْ رُخْصَةً . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ نَعْلَمُ بَيْنَهُمُ اخْتِلاَفًا فِي ذَلِكَ فِي الْقَدِيمِ وَالْحَدِيثِ وَمِمَّا يُقَوِّي هَذَا مَا رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَوْجُهٍ كَثِيرَةٍ أَنَّهُ قَالَ " لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلاَّ بِإِحْدَى ثَلاَثٍ النَّفْسُ بِالنَّفْسِ وَالثَّيِّبُ الزَّانِي وَالتَّارِكُ لِدِينِهِ " .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim xamr ichsa, uni qamchilanglar. Yana qaytarib, toʻrtinchi (marta ichib)ga yetsa, uni oʻldiringlar», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Hurayra, Sharid, Shurahbil ibn Avs, Jarir, Abu ar-Ramad al-Balaviy va Abdulloh ibn Amrlardan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Muoviya hadisini as-Savriy ham Osimdan, u Abu Solihdan, u Muoviyadan, u Nabiy ﷺdan shu tarzda rivoyat qildi. Ibn Jurayj va Maʼmar Suhayl ibn Abu Solihdan, u otasidan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildilar. (Abu Iso) aytdi: Muhammad (al-Buxoriy)ning shunday deganini eshitdim: Abu Solihning Muoviyadan, u Nabiy ﷺdan (qilgan) hadisi bu haqda Abu Solihning Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan (qilgan) hadisidan sahihroqdir. Bu faqat ish boshida (boʻlib), keyin u nasx qilingan. Muhammad ibn Ishoq Muhammad ibn al-Munkadirdan, u Jobir ibn Abdullohdan, u Nabiy ﷺdan shu tarzda rivoyat qilib, u zot: «Albatta, kim xamr ichsa, uni qamchilanglar; yana qaytarib, toʻrtinchi (marta)ga yetsa, uni oʻldiringlar», dedilar. (U) aytdi: Soʻng shundan keyin Nabiy ﷺning oldilariga toʻrtinchi (marta) xamr ichgan bir kishi keltirildi, u zot uni urdilar, lekin oʻldirmadilar. az-Zuhriy ham Qabisa ibn Zuʼaybdan, u Nabiy ﷺdan shu kabi rivoyat qildi. (U) aytdi: Shunday qilib, oʻldirish (hukmi) koʻtarildi, u (avvalida) bir ruxsat edi. Bu hadis boʻyicha umumiy ilm ahli nazdida amal qilinadi; bu haqda qadim va hozir ularning oʻrtasida ixtilof borligini bilmaymiz. Buni quvvatlaydigan (narsa) — Nabiy ﷺdan koʻp tariqlar bilan rivoyat qilinganidek, u zotning: «Allohdan oʻzga iloh yoʻq va men Allohning Rasuli ekanimga guvohlik beradigan musulmon kishining qoni faqat uch (narsa)ning biri bilan halol boʻladi: jonga jon (qasos), zino qilgan uylik kishi va dinini tark etgan (kishi)», deganlaridir.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким хамр ичса, уни қамчиланглар. Яна қайтариб, тўртинчи (марта ичиб)га етса, уни ўлдиринглар», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра, Шарид, Шураҳбил ибн Авс, Жарир, Абу ар-Рамад ал-Балавий ва Абдуллоҳ ибн Амрлардан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Муовия ҳадисини ас-Саврий ҳам Осимдан, у Абу Солиҳдан, у Муовиядан, у Набий ﷺдан шу тарзда ривоят қилди. Ибн Журайж ва Маъмар Суҳайл ибн Абу Солиҳдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан ривоят қилдилар. (Абу Исо) айтди: Муҳаммад (ал-Бухорий)нинг шундай деганини эшитдим: Абу Солиҳнинг Муовиядан, у Набий ﷺдан (қилган) ҳадиси бу ҳақда Абу Солиҳнинг Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан (қилган) ҳадисидан саҳиҳроқдир. Бу фақат иш бошида (бўлиб), кейин у насх қилинган. Муҳаммад ибн Ишоқ Муҳаммад ибн ал-Мункадирдан, у Жобир ибн Абдуллоҳдан, у Набий ﷺдан шу тарзда ривоят қилиб, у зот: «Албатта, ким хамр ичса, уни қамчиланглар; яна қайтариб, тўртинчи (марта)га етса, уни ўлдиринглар», дедилар. (У) айтди: Сўнг шундан кейин Набий ﷺнинг олдиларига тўртинчи (марта) хамр ичган бир киши келтирилди, у зот уни урдилар, лекин ўлдирмадилар. аз-Зуҳрий ҳам Қабиса ибн Зуъайбдан, у Набий ﷺдан шу каби ривоят қилди. (У) айтди: Шундай қилиб, ўлдириш (ҳукми) кўтарилди, у (аввалида) бир рухсат эди. Бу ҳадис бўйича умумий илм аҳли наздида амал қилинади; бу ҳақда қадим ва ҳозир уларнинг ўртасида ихтилоф борлигини билмаймиз. Буни қувватлайдиган (нарса) — Набий ﷺдан кўп тариқлар билан ривоят қилинганидек, у зотнинг: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва мен Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берадиган мусулмон кишининг қони фақат уч (нарса)нинг бири билан ҳалол бўлади: жонга жон (қасос), зино қилган уйлик киши ва динини тарк этган (киши)», деганларидир.