حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا غَالِبٌ الْقَطَّانُ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّهُمْ كَانُوا عَلَى مَنْهَلٍ مِنَ الْمَنَاهِلِ فَلَمَّا بَلَغَهُمُ الإِسْلاَمُ جَعَلَ صَاحِبُ الْمَاءِ لِقَوْمِهِ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ عَلَى أَنْ يُسْلِمُوا فَأَسْلَمُوا وَقَسَمَ الإِبِلَ بَيْنَهُمْ وَبَدَا لَهُ أَنْ يَرْتَجِعَهَا مِنْهُمْ فَأَرْسَلَ ابْنَهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ ائْتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْ لَهُ إِنَّ أَبِي يُقْرِئُكَ السَّلاَمَ وَإِنَّهُ جَعَلَ لِقَوْمِهِ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ عَلَى أَنْ يُسْلِمُوا فَأَسْلَمُوا وَقَسَمَ الإِبِلَ بَيْنَهُمْ وَبَدَا لَهُ أَنْ يَرْتَجِعَهَا مِنْهُمْ أَفَهُوَ أَحَقُّ بِهَا أَمْ هُمْ فَإِنْ قَالَ لَكَ نَعَمْ أَوْ لاَ فَقُلْ لَهُ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ وَهُوَ عَرِيفُ الْمَاءِ وَإِنَّهُ يَسْأَلُكَ أَنْ تَجْعَلَ لِيَ الْعِرَافَةَ بَعْدَهُ . فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنَّ أَبِي يُقْرِئُكَ السَّلاَمَ . فَقَالَ " وَعَلَيْكَ وَعَلَى أَبِيكَ السَّلاَمُ " . فَقَالَ إِنَّ أَبِي جَعَلَ لِقَوْمِهِ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ عَلَى أَنْ يُسْلِمُوا فَأَسْلَمُوا وَحَسُنَ إِسْلاَمُهُمْ ثُمَّ بَدَا لَهُ أَنْ يَرْتَجِعَهَا مِنْهُمْ أَفَهُوَ أَحَقُّ بِهَا أَمْ هُمْ فَقَالَ " إِنْ بَدَا لَهُ أَنْ يُسْلِمَهَا لَهُمْ فَلْيُسْلِمْهَا وَإِنْ بَدَا لَهُ أَنْ يَرْتَجِعَهَا فَهُوَ أَحَقُّ بِهَا مِنْهُمْ فَإِنْ هُمْ أَسْلَمُوا فَلَهُمْ إِسْلاَمُهُمْ وَإِنْ لَمْ يُسْلِمُوا قُوتِلُوا عَلَى الإِسْلاَمِ " . فَقَالَ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ وَهُوَ عَرِيفُ الْمَاءِ وَإِنَّهُ يَسْأَلُكَ أَنْ تَجْعَلَ لِيَ الْعِرَافَةَ بَعْدَهُ . فَقَالَ " إِنَّ الْعِرَافَةَ حَقٌّ وَلاَ بُدَّ لِلنَّاسِ مِنَ الْعُرَفَاءِ وَلَكِنَّ الْعُرَفَاءَ فِي النَّارِ " .
Gʻolib al-Qatton (rahimahulloh) bir kishidan, u otasidan, u bobosidan rivoyat qiladiki: Ular suvli buloqlardan birining boshida yashar edilar. Ularga Islom yetib kelganida, suv egasi oʻz qavmiga, agar Islomni qabul qilsalar, yuzta tuya berishni vaʼda qildi. Shunda ular Islomni qabul qildilar, u esa tuyalarni ular orasida taqsimlab berdi. Soʻng unga tuyalarni ulardan qaytarib olish fikri kelib qoldi. Shunda u oʻgʻlini Nabiy ﷺning oldilariga yuborib, unga dedi: «Nabiy ﷺning huzurlariga borib, u zotga ayt: ‹Otam senga salom yoʻllamoqda. U oʻz qavmiga, agar Islomni qabul qilsalar, yuzta tuya berishni vaʼda qilgan edi. Ular Islomni qabul qildilar, u esa tuyalarni ular orasida taqsimlab berdi. Endi unga tuyalarni ulardan qaytarib olish fikri kelib qoldi. Bas, ularga u koʻproq haqlimi yoki ular?› Agar u senga ‹ha› yoki ‹yoʻq› desa, unga ayt: ‹Otam keksa chol, u suv boshining orifi (oqsoqoli)dir. U sendan oʻzidan keyin orif (oqsoqol)likni menga berishingni soʻramoqda›». Soʻng u (oʻgʻil) u zotning oldilariga kelib: «Otam senga salom yoʻllamoqda», dedi. U zot ﷺ: «Senga va otangga salom boʻlsin», dedilar. Soʻng u: «Otam oʻz qavmiga, agar Islomni qabul qilsalar, yuzta tuya berishni vaʼda qilgan edi, ular Islomni qabul qildilar va Islomlari goʻzal boʻldi. Keyin unga tuyalarni ulardan qaytarib olish fikri kelib qoldi. Bas, ularga u koʻproq haqlimi yoki ular?» dedi. U zot ﷺ: «Agar u tuyalarni ularga berib yuborishni istasa, bersin; agar ularni qaytarib olishni istasa, u ularga (tuyalarga) oʻsha qavmdan koʻra haqliroqdir. Agar ular Islomda qolsalar, Islomlari oʻzlari uchun; agar Islomda qolmasalar, Islom uchun ular bilan jang qilinadi», dedilar. Soʻng u: «Otam keksa chol, u suv boshining orifi (oqsoqoli)dir. U sendan oʻzidan keyin orif (oqsoqol)likni menga berishingni soʻramoqda», dedi. U zot ﷺ: «Orif (oqsoqol)lik haqdir, odamlarga oqsoqollar zarurdir, lekin oqsoqollar doʻzaxdadirlar», dedilar.
