Sunan Abi Dawud 4564-hadis — oʻzbekcha tarjima | Hadislar

قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَجَدْتُ فِي كِتَابِي عَنْ شَيْبَانَ، - وَلَمْ أَسْمَعْهُ مِنْهُ - فَحَدَّثْنَاهُ أَبُو بَكْرٍ، - صَاحِبٌ لَنَا ثِقَةٌ - قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ رَاشِدٍ - عَنْ سُلَيْمَانَ، - يَعْنِي ابْنَ مُوسَى - عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَوِّمُ دِيَةَ الْخَطَإِ عَلَى أَهْلِ الْقُرَى أَرْبَعَمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عَدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ يُقَوِّمُهَا عَلَى أَثْمَانِ الإِبِلِ فَإِذَا غَلَتْ رَفَعَ فِي قِيمَتِهَا وَإِذَا هَاجَتْ رُخْصًا نَقَصَ مِنْ قِيمَتِهَا وَبَلَغَتْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا بَيْنَ أَرْبَعِمِائَةِ دِينَارٍ إِلَى ثَمَانِمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عَدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ ثَمَانِيَةَ آلاَفِ دِرْهَمٍ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ مِائَتَىْ بَقَرَةٍ وَمَنْ كَانَ دِيَةُ عَقْلِهِ فِي الشَّاءِ فَأَلْفَىْ شَاةٍ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الْعَقْلَ مِيرَاثٌ بَيْنَ وَرَثَةِ الْقَتِيلِ عَلَى قَرَابَتِهِمْ فَمَا فَضَلَ فَلِلْعَصَبَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الأَنْفِ إِذَا جُدِعَ الدِّيَةَ كَامِلَةً وَإِنْ جُدِعَتْ ثَنْدُوَتُهُ فَنِصْفُ الْعَقْلِ خَمْسُونَ مِنَ الإِبِلِ أَوْ عَدْلُهَا مِنَ الذَّهَبِ أَوِ الْوَرِقِ أَوْ مِائَةُ بَقَرَةٍ أَوْ أَلْفُ شَاةٍ وَفِي الْيَدِ إِذَا قُطِعَتْ نِصْفُ الْعَقْلِ وَفِي الرِّجْلِ نِصْفُ الْعَقْلِ وَفِي الْمَأْمُومَةِ ثُلُثُ الْعَقْلِ ثَلاَثٌ وَثَلاَثُونَ مِنَ الإِبِلِ وَثُلْثٌ أَوْ قِيمَتُهَا مِنَ الذَّهَبِ أَوِ الْوَرِقِ أَوِ الْبَقَرِ أَوِ الشَّاءِ وَالْجَائِفَةُ مِثْلُ ذَلِكَ وَفِي الأَصَابِعِ فِي كُلِّ أُصْبُعٍ عَشْرٌ مِنَ الإِبِلِ وَفِي الأَسْنَانِ فِي كُلِّ سِنٍّ خَمْسٌ مِنَ الإِبِلِ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ عَقْلَ الْمَرْأَةِ بَيْنَ عَصَبَتِهَا مَنْ كَانُوا لاَ يَرِثُونَ مِنْهَا شَيْئًا إِلاَّ مَا فَضَلَ عَنْ وَرَثَتِهَا فَإِنْ قُتِلَتْ فَعَقْلُهَا بَيْنَ وَرَثَتِهَا وَهُمْ يَقْتُلُونَ قَاتِلَهُمْ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيْسَ لِلْقَاتِلِ شَىْءٌ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَارِثٌ فَوَارِثُهُ أَقْرَبُ النَّاسِ إِلَيْهِ وَلاَ يَرِثُ الْقَاتِلُ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ هَذَا كُلُّهُ حَدَّثَنِي بِهِ سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ مِنْ أَهْلِ دِمَشْقَ هَرَبَ إِلَى الْبَصْرَةِ مِنَ الْقَتْلِ ‏.‏

Abu Dovud aytdi: Men daftarimda Shaybondan (yozib olganimni) topdim, ammo uni undan eshitmagan edim, shuning uchun uni bizga Abu Bakr — bizning ishonchli doʻstimiz — soʻzlab berib aytdi: Bizga Shaybon soʻzlab berdi, bizga Muhammad — yaʼni ibn Roshid — Sulaymondan — yaʼni ibn Musodan — u Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan rivoyat qildi. (Bobosi) aytdi: Rasululloh ﷺ qishloq ahli uchun xato (bilan oʻldirish) diyatini toʻrt yuz dinor yoki uning kumushdagi muqobili qilib belgilar edilar. U zot uni tuyalarning narxiga qarab belgilar edilar; tuyalar qimmatlashganda diyat qiymatini koʻtarar, arzonlashganda esa qiymatidan kamaytirar edilar. Rasululloh ﷺ zamonlarida u toʻrt yuz dinor bilan sakkiz yuz dinor orasiga yetdi, yoki uning kumushdagi muqobili — sakkiz ming dirham (boʻldi). Rasululloh ﷺ sigir egalariga ikki yuz sigir, qoʻy egalariga esa ikki ming qoʻy (toʻlashga) hukm qildilar. (Bobosi) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Diyat oʻldirilganning vorislari orasida ularning qarindoshlik darajasiga koʻra (boʻlinadigan) merosdir; ortib qolgani esa asabaga (otadan boʻlgan erkak qarindoshlarga) tegishlidir», dedilar. (Bobosi) aytdi: Rasululloh ﷺ burun butunlay kesib tashlansa toʻliq diyat — bir yuz (tuya) toʻlashga, agar burun uchi kesilsa diyatning yarmi — ellik tuya yoki uning oltin yoki kumushdagi muqobili, yoki bir yuz sigir, yoki bir ming qoʻy toʻlashga hukm qildilar. Qoʻl kesilganda diyatning yarmi, oyoq (kesilganda ham) diyatning yarmi, bosh suyagiga yetgan jarohat (maʼmuma)da diyatning uchdan biri — oʻttiz uch tuya va uchdan bir, yoki uning oltin, kumush, sigir yoxud qoʻydagi qiymati (toʻlanadi); ich-koʻrak yorilgan jarohat (joifa) ham xuddi shunday. Barmoqlarda — har bir barmoq uchun oʻn tuya, tishlarda — har bir tish uchun besh tuya (toʻlanadi). Rasululloh ﷺ ayolning diyati uning asabasi (otadan boʻlgan erkak qarindoshlari) orasida boʻlishiga hukm qildilar; (asaba) uning vorislaridan ortib qolganidan boshqa hech narsasini meros olmaydi. Agar (ayol) oʻldirilsa, uning diyati vorislari orasida (boʻlinadi) va ular qotilidan qasos oladilar. Rasululloh ﷺ: «Qotilga hech narsa yoʻq; agar (oʻldirilganning) vorisi boʻlmasa, uning vorisi odamlar ichida unga eng yaqin boʻlganidir; qotil esa hech narsani meros olmaydi», dedilar. Muhammad aytdi: Bularning hammasini menga Sulaymon ibn Muso Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilib soʻzlab berdi. Abu Dovud aytdi: Muhammad ibn Roshid Damashq ahlidan boʻlib, qotldan (qochib) Basraga qochib ketgan edi.