حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ ذَاتَ يَوْمٍ عِنْدَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى قَالَ يَزِيدُ لَا نَرَى عَلَيْهِ أَثَرَ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ مَا الْإِسْلَامُ فَقَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ يَزِيدُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ بِهَا مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبِنَاءِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ قَالَ فَلَبِثَ مَلِيًّا قَالَ يَزِيدُ ثَلَاثًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَلَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَقَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُمَرُ.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: «Bir kuni biz Allohning Nabiysi ﷺ huzurida oʻtirgan edik, birdan oldimizga kiyimi juda oq, sochi juda qora bir kishi keldi. Unda safar asari koʻrinmasdi va bizdan hech kim uni tanimasdi. U Allohning Nabiysi ﷺ huzuriga kelib oʻtirdi, tizzalarini u zotning tizzalariga tiradi, kaftlarini u zotning sonlariga qoʻydi, soʻng: ‹Ey Muhammad, menga Islom haqida xabar bering, Islom nima?› dedi. U zot: ‹Islom Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va Muhammad Allohning Rasuli ekaniga guvohlik berishing, namozni toʻkis ado etishing, zakotni berishing, Ramazonda roʻza tutishing va yoʻlga qodir boʻlsang, Baytni haj qilishingdir›, dedilar. U: ‹Toʻgʻri aytdingiz›, dedi. Biz undan taajjublandik, uning oʻzi soʻrab, oʻzi tasdiqlayotganiga. Soʻng u: ‹Menga iymon haqida xabar bering›, dedi. U zot: ‹Iymon Allohga, Uning farishtalariga, kitoblariga, paygʻambarlariga, oxirat kuniga va yaxshi-yomonining barchasi bilan qadarga iymon keltirishingdir›, dedilar. U: ‹Toʻgʻri aytdingiz›, dedi. Soʻng: ‹Menga ehson haqida xabar bering, ehson nima?› dedi. U zot: ‹Allohga xuddi Uni koʻrayotgandek ibodat qilishingdir, agar Uni koʻrmasang ham, albatta U seni koʻrib turadi›, dedilar. U: ‹Menga qiyomat soati haqida xabar bering›, dedi. U zot: ‹Bu haqda soʻralgan kishi soʻrovchidan koʻra bilimliroq emas›, dedilar. U: ‹Menga uning alomatlaridan xabar bering›, dedi. U zot: ‹Choʻri oʻz xojasini tugʻishi va yalangoyoq, yalangʻoch, qoʻy boquvchilarni bino qurishda bir-birlaridan oʻzib ketishga urinayotganini koʻrishingdir›, dedilar. Soʻng u kishi ketdi. Men bir muddat kutib turdim. Rasululloh ﷺ menga: ‹Ey Umar, soʻrovchi kim ekanini bilasanmi?› dedilar. Men: ‹Alloh va Uning Rasuli biluvchiroq›, dedim. U zot: ‹Bu Jibril edi, sizlarga diningizni oʻrgatgani kelibdi›, dedilar».Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: «Бир куни биз Аллоҳнинг Набийси ﷺ ҳузурида ўтирган эдик, бирдан олдимизга кийими жуда оқ, сочи жуда қора бир киши келди. Унда сафар асари кўринмасди ва биздан ҳеч ким уни танимасди. У Аллоҳнинг Набийси ﷺ ҳузурига келиб ўтирди, тиззаларини у зотнинг тиззаларига тиради, кафтларини у зотнинг сонларига қўйди, сўнг: ‹Эй Муҳаммад, менга Ислом ҳақида хабар беринг, Ислом нима?› деди. У зот: ‹Ислом Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули эканига гувоҳлик беришинг, намозни тўкис адо этишинг, закотни беришинг, Рамазонда рўза тутишинг ва йўлга қодир бўлсанг, Байтни ҳаж қилишингдир›, дедилар. У: ‹Тўғри айтдингиз›, деди. Биз ундан таажжубландик, унинг ўзи сўраб, ўзи тасдиқлаётганига. Сўнг у: ‹Менга иймон ҳақида хабар беринг›, деди. У зот: ‹Иймон Аллоҳга, Унинг фаришталарига, китобларига, пайғамбарларига, охират кунига ва яхши-ёмонининг барчаси билан қадарга иймон келтиришингдир›, дедилар. У: ‹Тўғри айтдингиз›, деди. Сўнг: ‹Менга эҳсон ҳақида хабар беринг, эҳсон нима?› деди. У зот: ‹Аллоҳга худди Уни кўраётгандек ибодат қилишингдир, агар Уни кўрмасанг ҳам, албатта У сени кўриб туради›, дедилар. У: ‹Менга қиёмат соати ҳақида хабар беринг›, деди. У зот: ‹Бу ҳақда сўралган киши сўровчидан кўра билимлироқ эмас›, дедилар. У: ‹Менга унинг аломатларидан хабар беринг›, деди. У зот: ‹Чўри ўз хожасини туғиши ва ялангоёқ, яланғоч, қўй боқувчиларни бино қуришда бир-бирларидан ўзиб кетишга уринаётганини кўришингдир›, дедилар. Сўнг у киши кетди. Мен бир муддат кутиб турдим. Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Эй Умар, сўровчи ким эканини биласанми?› дедилар. Мен: ‹Аллоҳ ва Унинг Расули билувчироқ›, дедим. У зот: ‹Бу Жибрил эди, сизларга динингизни ўргатгани келибди›, дедилар».