حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ بْنِ جَوْشَنٍ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ أَوْسٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ فَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ نَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ قَالَ هُشَيْمٌ مَرَّةً أُخْرَى الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ أَلَا إِنَّ كُلَّ مَأْثَرَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ تُعَدُّ وَتُدَّعَى وَكُلَّ دَمٍ أَوْ دَعْوَى مَوْضُوعَةٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ إِلَّا سِدَانَةَ الْبَيْتِ وَسِقَايَةَ الْحَاجِّ أَلَا وَإِنَّ قَتِيلَ خَطَإِ الْعَمْدِ قَالَ هُشَيْمٌ مَرَّةً بِالسَّوْطِ وَالْعَصَا وَالْحَجَرِ دِيَةٌ مُغَلَّظَةٌ مِائَةٌ مِنْ الْإِبِلِ مِنْهَا أَرْبَعُونَ فِي بُطُونِهَا أَوْلَادُهَا وَقَالَ مَرَّةً أَرْبَعُونَ مِنْ ثَنِيَّةٍ إِلَى بَازِلِ عَامِهَا كُلُّهُنَّ خَلِفَةٌحَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ أَنَّهُ قَالَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَإِنَّ قَتِيلَ خَطَإِ الْعَمْدِ بِالسَّوْطِ وَالْعَصَا وَالْحَجَرِ مِائَةٌ مِنْ الْإِبِلِ مِنْهَا أَرْبَعُونَ فِي بُطُونِهَا أَوْلَادُهَا فَمَنْ ازْدَادَ بَعِيرًا فَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَرِيبٍ مِنْ ذَلِكَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ مِائَةٌ مِنْ الْإِبِلِ ثَلَاثُونَ حِقَّةً وَثَلَاثُونَ جَذَعَةً وَثَلَاثُونَ بَنَاتُ لَبُونٍ وَأَرْبَعُونَ ثَنِيَّةً خَلِفَةً إِلَى بَازِلِ عَامِهِ
Nabiy ﷺning sahobalaridan bir kishidan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Makka fathi kuni xutba qilib shunday dedilar: «Yolgʻiz Allohdan oʻzga iloh yoʻq; U bandasiga nusrat berdi va ahzobni yolgʻiz Oʻzi magʻlub etdi». Hushaym boshqa safar: «Vaʼdasini rost qilgan va bandasiga nusrat bergan Allohga hamd boʻlsin», (deb rivoyat qildi). «Ogoh boʻlinglar! Johiliyatda sanab kelingan va daʼvo qilingan har bir faxr, har bir qon va har bir daʼvo mana shu ikki oyogʻim ostidadir — faqat Bayt sidonati va hojilarni suv bilan taʼminlash mustasno. Ogoh boʻlinglarki, xatoi amd bilan — Hushaym bir safar: qamchi, tayoq va tosh bilan (dedi) — oʻldirilganning diyati ogʻirlashtirilgan diyat: yuzta tuya, ulardan qirqtasining qorinlarida bolalari bor». (Hushaym) bir safar: «Qirqtasi saniyyadan tortib oʻsha yilgi bozilgacha, hammasi boʻgʻoz», dedi. Qosim ibn Robiʼa bu hadisda: «Xatoi amd bilan — qamchi, tayoq va tosh bilan — oʻldirilganning (diyati) yuzta tuya; ulardan qirqtasining qorinlarida bolalari bor. Kim bir tuya ziyoda qilsa, u johiliyat ahlidandir», dedi. Yunus esa Qosim ibn Robiʼadan, u Nabiy ﷺdan shunga yaqinini (rivoyat qildi), faqat u: «Yuzta tuya: oʻttizta hiqqa, oʻttizta jazaa, oʻttizta bintu labun va qirqta boʻgʻoz saniyya — oʻsha yilgi bozilgacha», dedi.Набий ﷺнинг саҳобаларидан бир кишидан ривоят қилинади: Набий ﷺ Макка фатҳи куни хутба қилиб шундай дедилар: «Ёлғиз Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; У бандасига нусрат берди ва аҳзобни ёлғиз Ўзи мағлуб этди». Ҳушайм бошқа сафар: «Ваъдасини рост қилган ва бандасига нусрат берган Аллоҳга ҳамд бўлсин», (деб ривоят қилди). «Огоҳ бўлинглар! Жоҳилиятда санаб келинган ва даъво қилинган ҳар бир фахр, ҳар бир қон ва ҳар бир даъво мана шу икки оёғим остидадир — фақат Байт сидонати ва ҳожиларни сув билан таъминлаш мустасно. Огоҳ бўлингларки, хатои амд билан — Ҳушайм бир сафар: қамчи, таёқ ва тош билан (деди) — ўлдирилганнинг дияти оғирлаштирилган дият: юзта туя, улардан қирқтасининг қоринларида болалари бор». (Ҳушайм) бир сафар: «Қирқтаси санийядан тортиб ўша йилги бозилгача, ҳаммаси бўғоз», деди. Қосим ибн Робиъа бу ҳадисда: «Хатои амд билан — қамчи, таёқ ва тош билан — ўлдирилганнинг (дияти) юзта туя; улардан қирқтасининг қоринларида болалари бор. Ким бир туя зиёда қилса, у жоҳилият аҳлидандир», деди. Юнус эса Қосим ибн Робиъадан, у Набий ﷺдан шунга яқинини (ривоят қилди), фақат у: «Юзта туя: ўттизта ҳиққа, ўттизта жазаа, ўттизта бинту лабун ва қирқта бўғоз санийя — ўша йилги бозилгача», деди.