حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ حَدَّثَنِي جَمِيلٌ أَخْبَرَنَا وَمُجَاهِدٌ عَنْ نَافِعِ بْنِ عَبْدِ الْحَارِثِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ سَعَادَةِ الْمَرْءِ الْجَارُ الصَّالِحُ وَالْمَرْكَبُ الْهَنِيءُ وَالْمَسْكَنُ الْوَاسِعُحَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ جَمِيلٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ عَبْدِ الْحَارِثِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ

Nofeʼ ibn Abdulhoris (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kishining saodatidan — solih qoʻshni, rohat ulov va keng maskandir», dedilar. (Boshqa isnod bilan ham) Rasululloh ﷺdan shunga oʻxshashi zikr qilindi.Нофеъ ибн Абдулҳорис (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг саодатидан — солиҳ қўшни, роҳат улов ва кенг маскандир», дедилар. (Бошқа иснод билан ҳам) Расулуллоҳ ﷺдан шунга ўхшаши зикр қилинди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ قَالَ قَالَ نَافِعُ بْنُ عَبْدِ الْحَارِثِخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى دَخَلَ حَائِطًا فَقَالَ لِي أَمْسِكْ عَلَيَّ الْبَابَ فَجَاءَ حَتَّى جَلَسَ عَلَى الْقُفِّ وَدَلَّى رِجْلَيْهِ فِي الْبِئْرِ فَضُرِبَ الْبَابُ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا أَبُو بَكْرٍ قَالَ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَأَذِنْتُ لَهُ وَبَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَدَخَلَ فَجَلَسَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْقُفِّ وَدَلَّى رِجْلَيْهِ فِي الْبِئْرِ ثُمَّ ضُرِبَ الْبَابُ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ عُمَرُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا عُمَرُ قَالَ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَأَذِنْتُ لَهُ وَبَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَدَخَلَ فَجَلَسَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْقُفِّ وَدَلَّى رِجْلَيْهِ فِي الْبِئْرِ قَالَ ثُمَّ ضُرِبَ الْبَابُ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ عُثْمَانُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا عُثْمَانُ قَالَ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ مَعَهَا بَلَاءٌ فَأَذِنْتُ لَهُ وَبَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ فَجَلَسَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْقُفِّ وَدَلَّى رِجْلَيْهِ فِي الْبِئْرِ

Nofeʼ ibn Abdulhoris (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bilan chiqdim, u zot bir bogʻga kirdilar va menga: «Menga eshikni qoʻriqlab tur», dedilar. Soʻng kelib quduqning tokchasiga oʻtirdilar va oyoqlarini quduqqa osiltirdilar. Shunda eshik taqillatildi. Men: «Bu kim?» dedim. U: «Abu Bakr», dedi. Men: «Ey Allohning Rasuli, bu Abu Bakr», dedim. U zot: «Unga izn ber va uni jannat bilan xushxabarla», dedilar. Men unga izn berdim va uni jannat bilan xushxabarladim. U kirdi va Rasululloh ﷺ bilan tokchada oʻtirib, oyoqlarini quduqqa osiltirdi. Soʻng yana eshik taqillatildi. Men: «Bu kim?» dedim. U: «Umar», dedi. Men: «Ey Allohning Rasuli, bu Umar», dedim. U zot: «Unga izn ber va uni jannat bilan xushxabarla», dedilar. Men unga izn berdim va uni jannat bilan xushxabarladim. U kirdi va Rasululloh ﷺ bilan tokchada oʻtirib, oyoqlarini quduqqa osiltirdi. Soʻng yana eshik taqillatildi. Men: «Bu kim?» dedim. U: «Usmon», dedi. Men: «Ey Allohning Rasuli, bu Usmon», dedim. U zot: «Unga izn ber va uni jannat bilan xushxabarla, u bilan birga balo ham bordir», dedilar. Men unga izn berdim va uni jannat bilan xushxabarladim. U Rasululloh ﷺ bilan tokchada oʻtirib, oyoqlarini quduqqa osiltirdi.Нофеъ ибн Абдулҳорис (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ билан чиқдим, у зот бир боғга кирдилар ва менга: «Менга эшикни қўриқлаб тур», дедилар. Сўнг келиб қудуқнинг токчасига ўтирдилар ва оёқларини қудуққа осилтирдилар. Шунда эшик тақиллатилди. Мен: «Бу ким?» дедим. У: «Абу Бакр», деди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу Абу Бакр», дедим. У зот: «Унга изн бер ва уни жаннат билан хушхабарла», дедилар. Мен унга изн бердим ва уни жаннат билан хушхабарладим. У кирди ва Расулуллоҳ ﷺ билан токчада ўтириб, оёқларини қудуққа осилтирди. Сўнг яна эшик тақиллатилди. Мен: «Бу ким?» дедим. У: «Умар», деди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу Умар», дедим. У зот: «Унга изн бер ва уни жаннат билан хушхабарла», дедилар. Мен унга изн бердим ва уни жаннат билан хушхабарладим. У кирди ва Расулуллоҳ ﷺ билан токчада ўтириб, оёқларини қудуққа осилтирди. Сўнг яна эшик тақиллатилди. Мен: «Бу ким?» дедим. У: «Усмон», деди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу Усмон», дедим. У зот: «Унга изн бер ва уни жаннат билан хушхабарла, у билан бирга бало ҳам бордир», дедилар. Мен унга изн бердим ва уни жаннат билан хушхабарладим. У Расулуллоҳ ﷺ билан токчада ўтириб, оёқларини қудуққа осилтирди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ يُحَدِّثُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا عَنْ نَافِعِ بْنِ عَبْدِ الْحَارِثِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ حَائِطًا مِنْ حَوَائِطِ الْمَدِينَةِ فَجَلَسَ عَلَى قُفِّ الْبِئْرِ فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ يَسْتَأْذِنُ فَقَالَ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ ثُمَّ جَاءَ عُمَرُ يَسْتَأْذِنُ فَقَالَ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ ثُمَّ جَاءَ عُثْمَانُ يَسْتَأْذِنُ فَقَالَ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ وَسَيَلْقَى بَلَاءً

Nofeʼ ibn Abdulhoris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madina bogʻlaridan biriga kirdilar va quduq tokchasiga oʻtirdilar. Shunda Abu Bakr kelib izn soʻradi. U zot: «Unga izn ber va uni jannat bilan xushxabarla», dedilar. Soʻng Umar kelib izn soʻradi. U zot: «Unga izn ber va uni jannat bilan xushxabarla», dedilar. Soʻng Usmon kelib izn soʻradi. U zot: «Unga izn ber va uni jannat bilan xushxabarla, u albatta baloga duch keladi», dedilar.Нофеъ ибн Абдулҳорис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадина боғларидан бирига кирдилар ва қудуқ токчасига ўтирдилар. Шунда Абу Бакр келиб изн сўради. У зот: «Унга изн бер ва уни жаннат билан хушхабарла», дедилар. Сўнг Умар келиб изн сўради. У зот: «Унга изн бер ва уни жаннат билан хушхабарла», дедилар. Сўнг Усмон келиб изн сўради. У зот: «Унга изн бер ва уни жаннат билан хушхабарла, у албатта балога дуч келади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي عُثْمَانُ بْنُ السَّائِبِ مَوْلَاهُمْ عَنْ أَبِيهِ السَّائِبِ مَوْلَى أَبِي مَحْذُورَةَ وَعَنْ أُمِّ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ أَنَّهُمَا سَمِعَاهُ مِنْ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَ أَبُو مَحْذُورَةَخَرَجْتُ فِي عَشَرَةِ فِتْيَانٍ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ أَبْغَضُ النَّاسِ إِلَيْنَا فَأَذَّنُوا فَقُمْنَا نُؤَذِّنُ نَسْتَهْزِئُ بِهِمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ائْتُونِي بِهَؤُلَاءِ الْفِتْيَانِ فَقَالَ أَذِّنُوا فَأَذَّنُوا فَكُنْتُ أَحَدَهُمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ هَذَا الَّذِي سَمِعْتُ صَوْتَهُ اذْهَبْ فَأَذِّنْ لِأَهْلِ مَكَّةَ فَمَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ وَقَالَ قُلْ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مَرَّتَيْنِ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ ارْجِعْ فَاشْهَدْ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مَرَّتَيْنِ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ مَرَّتَيْنِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ مَرَّتَيْنِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَإِذَا أَذَّنْتَ بِالْأَوَّلِ مِنْ الصُّبْحِ فَقُلْ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَإِذَا أَقَمْتَ فَقُلْهَا مَرَّتَيْنِ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ أَسَمِعْتَقَالَ وَكَانَ أَبُو مَحْذُورَةَ لَا يَجُزُّ نَاصِيَتَهُ وَلَا يُفَرِّقُهَا لِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَيْهَا حَدَّثَنَا

Abu Mahzura (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan oʻnta yigit boʻlib chiqdim, u zot biz uchun odamlarning eng yomon koʻringani edilar. Ular azon aytishdi, biz esa ularni masxara qilib azon aytishga turdik. Shunda Nabiy ﷺ: «Menga bu yigitlarni keltiringlar», dedilar va: «Azon aytinglar», dedilar. Ular azon aytishdi, men ham ularning biri edim. Nabiy ﷺ: «Ha, ovozini eshitganim shu. Bor, Makka ahliga azon ayt», dedilar va peshonamni siladilar hamda shunday dedilar: «Aytgin: Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an la ilaha illalloh — ikki marta, va ashhadu anna Muhammadan rasululloh — ikki marta. Soʻng qaytarib, ashhadu an la ilaha illalloh — ikki marta, va ashhadu anna Muhammadan rasululloh — ikki marta, hayya alas-solah, hayya alas-solah, hayya alal-falah, hayya alal-falah — ikki marta, Allohu akbar, Allohu akbar, la ilaha illalloh (deb ayt). Bomdodning birinchisida azon aytsang, as-solatu xayrun minan-navm, as-solatu xayrun minan-navm, deb ayt. Iqomat aytsang, uni ikki marta ayt: qad qomatis-solah, qad qomatis-solah. Eshitdingmi?» (Roviy) aytdi: Abu Mahzura peshona sochini qirqmas va uni ayirmas edi, chunki Rasululloh ﷺ uni silagan edilar.Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ билан ўнта йигит бўлиб чиқдим, у зот биз учун одамларнинг энг ёмон кўрингани эдилар. Улар азон айтишди, биз эса уларни масхара қилиб азон айтишга турдик. Шунда Набий ﷺ: «Менга бу йигитларни келтиринглар», дедилар ва: «Азон айтинглар», дедилар. Улар азон айтишди, мен ҳам уларнинг бири эдим. Набий ﷺ: «Ҳа, овозини эшитганим шу. Бор, Макка аҳлига азон айт», дедилар ва пешонамни силадилар ҳамда шундай дедилар: «Айтгин: Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ — икки марта, ва ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ — икки марта. Сўнг қайтариб, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ — икки марта, ва ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ — икки марта, ҳайя алас-солаҳ, ҳайя алас-солаҳ, ҳайя алал-фалаҳ, ҳайя алал-фалаҳ — икки марта, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, ла илаҳа иллаллоҳ (деб айт). Бомдоднинг биринчисида азон айтсанг, ас-солату хайрун минан-навм, ас-солату хайрун минан-навм, деб айт. Иқомат айтсанг, уни икки марта айт: қад қоматис-солаҳ, қад қоматис-солаҳ. Эшитдингми?» (Ровий) айтди: Абу Маҳзура пешона сочини қирқмас ва уни айирмас эди, чунки Расулуллоҳ ﷺ уни силаган эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ لَيْسَ هُوَ الْفَرَّاءَ عَنْ أَبِي سَلْمَانَ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَقَالَ كُنْتُ أُؤَذِّنُ فِي زَمَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَاةِ الصُّبْحِ فَإِذَا قُلْتُ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ قُلْتُ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ الْأَذَانُ الْأَوَّلُ

Abu Mahzura (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ zamonlarida subh namoziga azon aytar edim. Hayya alal-falah deganimda: «As-solatu xayrun minan-navm, as-solatu xayrun minan-navm», der edim — bu birinchi azon edi.Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ замонларида субҳ намозига азон айтар эдим. Ҳайя алал-фалаҳ деганимда: «Ас-солату хайрун минан-навм, ас-солату хайрун минан-навм», дер эдим — бу биринчи азон эди.

حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلِّمْنِي سُنَّةَ الْأَذَانِ فَمَسَحَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِي وَقَالَ قُلْ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ تَرْفَعُ بِهَا صَوْتَكَ ثُمَّ تَقُولُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ مَرَّتَيْنِ تَخْفِضُ بِهَا صَوْتَكَ ثُمَّ تَرْفَعُ صَوْتَكَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مَرَّتَيْنِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ مَرَّتَيْنِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ كَانَ صَلَاةُ الصُّبْحِ قُلْتَ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ مَرَّتَيْنِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ

Abu Mahzura (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Rasululloh, menga azon sunnatini oʻrgating», dedim. Shunda u zot boshimning oldingi qismini siladilar va: «Sen ovozingni baland qilib ‹Allohu akbar, Allohu akbar›, deysan. Soʻngra ‹Ashhadu an lo ilaha illalloh, ashhadu an lo ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh›, deb ovozingni pasaytirasan. Soʻngra ovozingni baland qilib ‹Ashhadu an lo ilaha illalloh, ashhadu an lo ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Hayya alas-salah, hayya alas-salah. Hayya alal-falah, hayya alal-falah›, deysan. Agar bomdod namozi boʻlsa, ‹As-solatu xayrun minan-navm, as-solatu xayrun minan-navm. Allohu akbar, Allohu akbar. Lo ilaha illalloh›, deysan», dedilar.Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Расулуллоҳ, менга азон суннатини ўргатинг», дедим. Шунда у зот бошимнинг олдинги қисмини силадилар ва: «Сен овозингни баланд қилиб ‹Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар›, дейсан. Сўнгра ‹Ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ›, деб овозингни пасайтирасан. Сўнгра овозингни баланд қилиб ‹Ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ҳайя алас-салаҳ, ҳайя алас-салаҳ. Ҳайя алал-фалаҳ, ҳайя алал-фалаҳ›, дейсан. Агар бомдод намози бўлса, ‹Ас-солату хайрун минан-навм, ас-солату хайрун минан-навм. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ло илаҳа иллаллоҳ›, дейсан», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مُحَيْرِيزٍ أَخْبَرَهُ وَكَانَ يَتِيمًا فِي حَجْرِ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَ رَوْحٌ ابْنُ مِعْيَرٍ وَلَمْ يَقُلْهُ ابْنُ بَكْرٍ حِينَ جَهَّزَهُ إِلَى الشَّامِ قَالَفَقُلْتُ لِأَبِي مَحْذُورَةَ يَا عَمِّ إِنِّي خَارِجٌ إِلَى الشَّامِ وَأَخْشَى أَنْ أُسْأَلَ عَنْ تَأْذِينِكَ فَأَخْبَرَنِي أَنَّ أَبَا مَحْذُورَةَ قَالَ لَهُ نَعَمْ خَرَجْتُ فِي نَفَرٍ فَكُنَّا بِبَعْضِ طَرِيقِ حُنَيْنٍ فَقَفَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ حُنَيْنٍ فَلَقِيَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبَعْضِ الطَّرِيقِ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّلَاةِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَمِعْنَا صَوْتَ الْمُؤَذِّنِ وَنَحْنُ مُتَنَكِّبُونَ فَصَرَخْنَا نَحْكِيهِ وَنَسْتَهْزِئُ بِهِ فَسَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّوْتَ فَأَرْسَلَ إِلَيْنَا إِلَى أَنْ وَقَفْنَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّكُمْ الَّذِي سَمِعْتُ صَوْتَهُ قَدْ ارْتَفَعَ فَأَشَارَ الْقَوْمُ كُلُّهُمْ إِلَيَّ وَصَدَقُوا فَأَرْسَلَ كُلَّهُمْ وَحَبَسَنِي فَقَالَ قُمْ فَأَذِّنْ بِالصَّلَاةِ فَقُمْتُ وَلَا شَيْءَ أَكْرَهُ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا مِمَّا يَأْمُرُنِي بِهِ فَقُمْتُ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْقَى إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى

Abdulloh ibn Muhayriz — u Abu Mahzuraning tarbiyasidagi yetim edi, u kishi uni Shomga joʻnatayotganida — aytdi: Men Abu Mahzuraga: «Ey amaki, men Shomga chiqmoqdaman va sening azoning haqida soʻralishimdan qoʻrqaman», dedim. U menga xabar berib, Abu Mahzura unga shunday deganini aytdi: «Ha. Men bir necha kishi bilan chiqdim, biz Hunayn yoʻlining bir joyida edik. Rasululloh ﷺ Hunayndan qaytdilar va yoʻlning bir joyida bizga duch keldilar. Shunda Rasululloh ﷺning muazzinlari u zotning huzurlarida namozga azon aytdi. Biz chetda turgan holimizda muazzinning ovozini eshitib, uni masxara qilib, taqlid qilib qichqirdik. Rasululloh ﷺ ovozni eshitib, bizga (kishi) yubordilar, toki u zotning huzurlarida toʻxtadik. Rasululloh ﷺ: ‹Ovozi baland eshitilgani qaysingiz edingiz?› dedilar. Butun qavm menga ishora qilishdi va rost aytishdi. U zot hammalarini yubordilar-u, meni ushlab qoldilar va: ‹Tur, namozga azon ayt›, dedilar. Men turdim, holbuki men uchun Rasululloh ﷺdan va u zot menga buyurayotgan narsadan yomon koʻrilganroq narsa yoʻq edi. Rasululloh ﷺning oldilarida turdim. Shunda Rasululloh ﷺ menga (azonni) talqin qilib bera boshladilar…»Абдуллоҳ ибн Муҳайриз — у Абу Маҳзуранинг тарбиясидаги етим эди, у киши уни Шомга жўнатаётганида — айтди: Мен Абу Маҳзурага: «Эй амаки, мен Шомга чиқмоқдаман ва сенинг азонинг ҳақида сўралишимдан қўрқаман», дедим. У менга хабар бериб, Абу Маҳзура унга шундай деганини айтди: «Ҳа. Мен бир неча киши билан чиқдим, биз Ҳунайн йўлининг бир жойида эдик. Расулуллоҳ ﷺ Ҳунайндан қайтдилар ва йўлнинг бир жойида бизга дуч келдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺнинг муаззинлари у зотнинг ҳузурларида намозга азон айтди. Биз четда турган ҳолимизда муаззиннинг овозини эшитиб, уни масхара қилиб, тақлид қилиб қичқирдик. Расулуллоҳ ﷺ овозни эшитиб, бизга (киши) юбордилар, токи у зотнинг ҳузурларида тўхтадик. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Овози баланд эшитилгани қайсингиз эдингиз?› дедилар. Бутун қавм менга ишора қилишди ва рост айтишди. У зот ҳаммаларини юбордилар-у, мени ушлаб қолдилар ва: ‹Тур, намозга азон айт›, дедилар. Мен турдим, ҳолбуки мен учун Расулуллоҳ ﷺдан ва у зот менга буюраётган нарсадан ёмон кўрилганроқ нарса йўқ эди. Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида турдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга (азонни) талқин қилиб бера бошладилар…»

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا عَامِرٌ الْأَحْوَلُ حَدَّثَنِي مَكْحُولٌ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مُحَيْرِيزٍ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا مَحْذُورَةَ حَدَّثَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَّمَهُ الْأَذَانَ تِسْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً وَالْإِقَامَةَ سَبْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً الْأَذَانُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَالْإِقَامَةُ مَثْنَى مَثْنَى اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ

Abu Mahzura (roziyallohu anhu) aytib berdiki, Rasululloh ﷺ unga azonni oʻn toʻqqiz kalima va iqomatni oʻn yetti kalima qilib oʻrgatdilar. Azon — «Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an lo ilaha illalloh, ashhadu an lo ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Ashhadu an lo ilaha illalloh, ashhadu an lo ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Hayya alas-salah, hayya alas-salah. Hayya alal-falah, hayya alal-falah. Allohu akbar, Allohu akbar. Lo ilaha illalloh». Iqomat esa ikki martadan — «Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an lo ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Hayya alas-salah, hayya alas-salah. Hayya alal-falah, hayya alal-falah. Qad qomatis-salah, qad qomatis-salah. Allohu akbar, Allohu akbar. Lo ilaha illalloh».Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу) айтиб бердики, Расулуллоҳ ﷺ унга азонни ўн тўққиз калима ва иқоматни ўн етти калима қилиб ўргатдилар. Азон — «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ҳайя алас-салаҳ, ҳайя алас-салаҳ. Ҳайя алал-фалаҳ, ҳайя алал-фалаҳ. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ло илаҳа иллаллоҳ». Иқомат эса икки мартадан — «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ҳайя алас-салаҳ, ҳайя алас-салаҳ. Ҳайя алал-фалаҳ, ҳайя алал-фалаҳ. Қад қоматис-салаҳ, қад қоматис-салаҳ. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ло илаҳа иллаллоҳ».

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَجَلَسْتُ إِلَى شَيْبَةَ بْنِ عُثْمَانَ فَقَالَ جَلَسَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي مَجْلِسَكَ هَذَا فَقَالَ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ لَا أَدَعَ فِي الْكَعْبَةِ صَفْرَاءَ وَلَا بَيْضَاءَ إِلَّا قَسَمْتُهَا بَيْنَ النَّاسِ قَالَ قُلْتُ لَيْسَ ذَلِكَ لَكَ قَدْ سَبَقَكَ صَاحِبَاكَ لَمْ يَفْعَلَا ذَلِكَ فَقَالَ هُمَا الْمَرْءَانِ يُقْتَدَى بِهِمَا

Abu Voil (rahimahulloh) aytdi: Men Shayba ibn Usmonning huzurida oʻtirdim. U: «Sening ushbu oʻtirgan joyingda Umar ibn al-Xattob oʻtirgan va: ‹Men Kaʼba ichidagi sariq (oltin) va oq (kumush)dan birortasini qoldirmay, hammasini odamlar oʻrtasida taqsimlamoqchi boʻldim›, degan edi. Men: ‹Bu sen uchun (joiz) emas, ikki sohibing sendan oldin oʻtganlar, ular buni qilmaganlar›, dedim. U: ‹Ular ergashiladigan ikki zotdir›, dedi», dedi.Абу Воил (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Шайба ибн Усмоннинг ҳузурида ўтирдим. У: «Сенинг ушбу ўтирган жойингда Умар ибн ал-Хаттоб ўтирган ва: ‹Мен Каъба ичидаги сариқ (олтин) ва оқ (кумуш)дан бирортасини қолдирмай, ҳаммасини одамлар ўртасида тақсимламоқчи бўлдим›, деган эди. Мен: ‹Бу сен учун (жоиз) эмас, икки соҳибинг сендан олдин ўтганлар, улар буни қилмаганлар›, дедим. У: ‹Улар эргашиладиган икки зотдир›, деди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ وَاصِلٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَجَلَسْتُ إِلَى شَيْبَةَ بْنِ عُثْمَانَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَقَالَ جَلَسَ إِلَيَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ مَجْلِسَكَ هَذَا فَقَالَ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ لَا أَدَعَ فِيهَا صَفْرَاءَ وَلَا بَيْضَاءَ إِلَّا قَسَمْتُهَا بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ قَالَ قُلْتُ مَا أَنْتَ بِفَاعِلٍ قَالَ لِمَ قُلْتُ لَمْ يَفْعَلْهُ صَاحِبَاكَ قَالَ هُمَا الْمَرْءَانِ يُقْتَدَى بِهِمَا

Abu Voil (rahimahulloh) aytdi: Men ushbu masjidda Shayba ibn Usmonning huzurida oʻtirdim. U: «Sening ushbu oʻtirgan joyingda Umar ibn al-Xattob mening huzurimda oʻtirgan va: ‹Men u yerdagi sariq (oltin) va oq (kumush)dan birortasini qoldirmay, hammasini musulmonlar oʻrtasida taqsimlamoqchi boʻldim›, degan edi. Men: ‹Sen bunday qilmaysan›, dedim. U: ‹Nega?› dedi. Men: ‹Buni sening ikki sohibing qilmaganlar›, dedim. U: ‹Ular ergashiladigan ikki zotdir›, dedi», dedi.Абу Воил (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен ушбу масжидда Шайба ибн Усмоннинг ҳузурида ўтирдим. У: «Сенинг ушбу ўтирган жойингда Умар ибн ал-Хаттоб менинг ҳузуримда ўтирган ва: ‹Мен у ердаги сариқ (олтин) ва оқ (кумуш)дан бирортасини қолдирмай, ҳаммасини мусулмонлар ўртасида тақсимламоқчи бўлдим›, деган эди. Мен: ‹Сен бундай қилмайсан›, дедим. У: ‹Нега?› деди. Мен: ‹Буни сенинг икки соҳибинг қилмаганлар›, дедим. У: ‹Улар эргашиладиган икки зотдир›, деди», деди.

حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي الْحَكَمِ أَوْ الْحَكَمِ بْنِ سُفْيَانَ الثَّقَفِيِّ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَنَضَحَ فَرْجَهُحَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ قَالَ شَرِيكٌ سَأَلْتُ أَهْلَ الْحَكَمِ بْنِ سُفْيَانَ فَذَكَرُوا أَنَّهُ لَمْ يُدْرِكْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abul-Hakam — yoki Hakam ibn Sufyon as-Saqafiy — aytdi: Men Rasululloh ﷺni kichik hojat chiqarganlarini, soʻng tahorat olib, avratlariga suv sepganlarini koʻrdim. Sharik aytdi: Men Hakam ibn Sufyonning oilasidan soʻradim, ular uning Nabiy ﷺga yetishmaganini zikr qilishdi.Абул-Ҳакам — ёки Ҳакам ибн Суфён ас-Сақафий — айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни кичик ҳожат чиқарганларини, сўнг таҳорат олиб, авратларига сув сепганларини кўрдим. Шарик айтди: Мен Ҳакам ибн Суфённинг оиласидан сўрадим, улар унинг Набий ﷺга етишмаганини зикр қилишди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ قَالَ وَجَدْتُ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ ثَقِيفٍ هُوَ الْحَكَمُ بْنُ سُفْيَانَ أَوْ سُفْيَانُ بْنُ الْحَكَمِ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَالَ ثُمَّ يَعْنِي نَضَحَ فَرْجَهُ

Abdulloh aytdi: Otamning kitobida oʻz qoʻl yozuvi bilan (shuni) topdim: Saqifdan boʻlgan bir kishi — u Hakam ibn Sufyon yoki Sufyon ibn al-Hakam — aytdi: Men Rasululloh ﷺni kichik hojat chiqarganlarini, soʻng — yaʼni — avratlariga suv sepganlarini koʻrdim.Абдуллоҳ айтди: Отамнинг китобида ўз қўл ёзуви билан (шуни) топдим: Сақифдан бўлган бир киши — у Ҳакам ибн Суфён ёки Суфён ибн ал-Ҳакам — айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни кичик ҳожат чиқарганларини, сўнг — яъни — авратларига сув сепганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَحَسْنُ بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ طَلْحَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ الْبَيْتَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وِجَاهَكَ حِينَ تَدْخُلُ بَيْنَ السَّارِيَتَيْنِ

Usmon ibn Talha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Baytga kirdilar va kirganingda roʻparangda boʻladigan joyda, ikki ustun orasida ikki rakaat namoz oʻqidilar.Усмон ибн Талҳа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Байтга кирдилар ва кирганингда рўпарангда бўладиган жойда, икки устун орасида икки ракаат намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ بْنِ جَوْشَنٍ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ أَوْسٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ فَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ نَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ قَالَ هُشَيْمٌ مَرَّةً أُخْرَى الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ أَلَا إِنَّ كُلَّ مَأْثَرَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ تُعَدُّ وَتُدَّعَى وَكُلَّ دَمٍ أَوْ دَعْوَى مَوْضُوعَةٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ إِلَّا سِدَانَةَ الْبَيْتِ وَسِقَايَةَ الْحَاجِّ أَلَا وَإِنَّ قَتِيلَ خَطَإِ الْعَمْدِ قَالَ هُشَيْمٌ مَرَّةً بِالسَّوْطِ وَالْعَصَا وَالْحَجَرِ دِيَةٌ مُغَلَّظَةٌ مِائَةٌ مِنْ الْإِبِلِ مِنْهَا أَرْبَعُونَ فِي بُطُونِهَا أَوْلَادُهَا وَقَالَ مَرَّةً أَرْبَعُونَ مِنْ ثَنِيَّةٍ إِلَى بَازِلِ عَامِهَا كُلُّهُنَّ خَلِفَةٌحَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ أَنَّهُ قَالَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَإِنَّ قَتِيلَ خَطَإِ الْعَمْدِ بِالسَّوْطِ وَالْعَصَا وَالْحَجَرِ مِائَةٌ مِنْ الْإِبِلِ مِنْهَا أَرْبَعُونَ فِي بُطُونِهَا أَوْلَادُهَا فَمَنْ ازْدَادَ بَعِيرًا فَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَرِيبٍ مِنْ ذَلِكَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ مِائَةٌ مِنْ الْإِبِلِ ثَلَاثُونَ حِقَّةً وَثَلَاثُونَ جَذَعَةً وَثَلَاثُونَ بَنَاتُ لَبُونٍ وَأَرْبَعُونَ ثَنِيَّةً خَلِفَةً إِلَى بَازِلِ عَامِهِ

Nabiy ﷺning sahobalaridan bir kishidan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Makka fathi kuni xutba qilib shunday dedilar: «Yolgʻiz Allohdan oʻzga iloh yoʻq; U bandasiga nusrat berdi va ahzobni yolgʻiz Oʻzi magʻlub etdi». Hushaym boshqa safar: «Vaʼdasini rost qilgan va bandasiga nusrat bergan Allohga hamd boʻlsin», (deb rivoyat qildi). «Ogoh boʻlinglar! Johiliyatda sanab kelingan va daʼvo qilingan har bir faxr, har bir qon va har bir daʼvo mana shu ikki oyogʻim ostidadir — faqat Bayt sidonati va hojilarni suv bilan taʼminlash mustasno. Ogoh boʻlinglarki, xatoi amd bilan — Hushaym bir safar: qamchi, tayoq va tosh bilan (dedi) — oʻldirilganning diyati ogʻirlashtirilgan diyat: yuzta tuya, ulardan qirqtasining qorinlarida bolalari bor». (Hushaym) bir safar: «Qirqtasi saniyyadan tortib oʻsha yilgi bozilgacha, hammasi boʻgʻoz», dedi. Qosim ibn Robiʼa bu hadisda: «Xatoi amd bilan — qamchi, tayoq va tosh bilan — oʻldirilganning (diyati) yuzta tuya; ulardan qirqtasining qorinlarida bolalari bor. Kim bir tuya ziyoda qilsa, u johiliyat ahlidandir», dedi. Yunus esa Qosim ibn Robiʼadan, u Nabiy ﷺdan shunga yaqinini (rivoyat qildi), faqat u: «Yuzta tuya: oʻttizta hiqqa, oʻttizta jazaa, oʻttizta bintu labun va qirqta boʻgʻoz saniyya — oʻsha yilgi bozilgacha», dedi.Набий ﷺнинг саҳобаларидан бир кишидан ривоят қилинади: Набий ﷺ Макка фатҳи куни хутба қилиб шундай дедилар: «Ёлғиз Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; У бандасига нусрат берди ва аҳзобни ёлғиз Ўзи мағлуб этди». Ҳушайм бошқа сафар: «Ваъдасини рост қилган ва бандасига нусрат берган Аллоҳга ҳамд бўлсин», (деб ривоят қилди). «Огоҳ бўлинглар! Жоҳилиятда санаб келинган ва даъво қилинган ҳар бир фахр, ҳар бир қон ва ҳар бир даъво мана шу икки оёғим остидадир — фақат Байт сидонати ва ҳожиларни сув билан таъминлаш мустасно. Огоҳ бўлингларки, хатои амд билан — Ҳушайм бир сафар: қамчи, таёқ ва тош билан (деди) — ўлдирилганнинг дияти оғирлаштирилган дият: юзта туя, улардан қирқтасининг қоринларида болалари бор». (Ҳушайм) бир сафар: «Қирқтаси санийядан тортиб ўша йилги бозилгача, ҳаммаси бўғоз», деди. Қосим ибн Робиъа бу ҳадисда: «Хатои амд билан — қамчи, таёқ ва тош билан — ўлдирилганнинг (дияти) юзта туя; улардан қирқтасининг қоринларида болалари бор. Ким бир туя зиёда қилса, у жоҳилият аҳлидандир», деди. Юнус эса Қосим ибн Робиъадан, у Набий ﷺдан шунга яқинини (ривоят қилди), фақат у: «Юзта туя: ўттизта ҳиққа, ўттизта жазаа, ўттизта бинту лабун ва қирқта бўғоз санийя — ўша йилги бозилгача», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ السَّائِبِ بْنِ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّائِبِ كَانَ يَقُودُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ وَيُقِيمُهُ عِنْدَ الشِّقَّةِ الثَّالِثَةِ مِمَّا يَلِي الْبَابَ مِمَّا يَلِي الْحَجَرَ فَقُلْتُ يَعْنِي الْقَائِلُ ابْنُ عَبَّاسٍ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُومُ هَاهُنَا أَوْ يُصَلِّي هَاهُنَا فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُومُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَيُصَلِّي

Muhammad ibn Abdulloh ibn as-Soibdan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn as-Soib Abdulloh ibn Abbosni yetaklab, uni eshik tomonidagi, Hajar tomonidagi uchinchi boʻlakning yonida turgʻizar edi. Shunda Ibn Abbos unga: «Rasululloh ﷺ mana shu yerda turar yoki shu yerda namoz oʻqir edilarmi?» der edi. U: «Ha», der edi. Shunda Ibn Abbos turib namoz oʻqir edi.Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн ас-Соибдан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн ас-Соиб Абдуллоҳ ибн Аббосни етаклаб, уни эшик томонидаги, Ҳажар томонидаги учинчи бўлакнинг ёнида турғизар эди. Шунда Ибн Аббос унга: «Расулуллоҳ ﷺ мана шу ерда турар ёки шу ерда намоз ўқир эдиларми?» дер эди. У: «Ҳа», дер эди. Шунда Ибн Аббос туриб намоз ўқир эди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى يَوْمَ الْفَتْحِ فَوَضَعَ نَعْلَيْهِ عَنْ يَسَارِهِقَالَ عَبْد اللَّهِ سَمِعْتُ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ أَبِي ثَلَاثَ مِرَارٍ

Abdulloh ibn as-Soib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Fath kuni namoz oʻqidilar va kavushlarini chap tomonlariga qoʻydilar. Abdulloh aytdi: Men bu hadisni otamdan uch marta eshitdim.Абдуллоҳ ибн ас-Соиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ куни намоз ўқидилар ва кавушларини чап томонларига қўйдилар. Абдуллоҳ айтди: Мен бу ҳадисни отамдан уч марта эшитдим.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادٍ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ افْتَتَحَ الصَّلَاةَ يَوْمَ الْفَتْحِ فِي الْفَجْرِ فَقَرَأَ بِسُورَةِ الْمُؤْمِنِينَ فَلَمَّا بَلَغَ ذِكْرَ مُوسَى وَهَارُونَ أَصَابَتْهُ سَعْلَةٌ فَرَكَعَ

Abdulloh ibn as-Soib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Fath kuni bomdod namozini boshladilar va ‹Muʼminun› surasini qiroat qildilar. Muso va Horun zikriga yetganlarida u zotni yoʻtal tutdi-da, rukuʼga bordilar.Абдуллоҳ ибн ас-Соиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Фатҳ куни бомдод намозини бошладилар ва ‹Муъминун› сурасини қироат қилдилар. Мусо ва Ҳорун зикрига етганларида у зотни йўтал тутди-да, рукуъга бордилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ سُفْيَانَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُسَيَّبِ الْعَابِدِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الصُّبْحَ بِمَكَّةَ قَالَ فَافْتَتَحَ سُورَةً فَلَمَّا انْتَهَى إِلَى ذِكْرِ مُوسَى وَهَارُونَ أَوْ ذِكْرِ عِيسَى مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ يَشُكُّ فَاخْتَلَفُوا عَلَيْهِ أَخَذَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْلَةٌ فَرَكَعَقَالَ وَابْنُ السَّائِبِ حَاضِرُ ذَلِكَ

Abdulloh ibn as-Soib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Makkada subh namozini oʻqidilar va bir surani boshladilar. Muso va Horun zikriga — yoki Iso zikriga; Muhammad ibn Abbod shubha qiladi, (roviylar) unga ixtilof bilan yetkazganlar — yetganlarida Nabiy ﷺni yoʻtal tutdi-da, rukuʼga bordilar. (Roviy) aytdi: Ibn as-Soib bunda hozir edi.Абдуллоҳ ибн ас-Соиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маккада субҳ намозини ўқидилар ва бир сурани бошладилар. Мусо ва Ҳорун зикрига — ёки Исо зикрига; Муҳаммад ибн Аббод шубҳа қилади, (ровийлар) унга ихтилоф билан етказганлар — етганларида Набий ﷺни йўтал тутди-да, рукуъга бордилар. (Ровий) айтди: Ибн ас-Соиб бунда ҳозир эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَرَوْحٌ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ سُفْيَانَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ رَوْحٌ ابْنُ الْعَاصِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُسَيَّبِ الْعَابِدِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِ قَالَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصُّبْحَ بِمَكَّةَ فَاسْتَفْتَحَ سُورَةَ الْمُؤْمِنِينَ حَتَّى إِذَا جَاءَ ذِكْرُ مُوسَى وَهَارُونَ أَوْ ذِكْرُ عِيسَى قَالَ رَوْحٌ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ يَشُكُّ وَاخْتَلَفُوا عَلَيْهِ أَخَذَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْلَةٌ فَحَذَفَ فَرَكَعَقَالَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ السَّائِبِ حَاضِرُ ذَلِكَ

Abdulloh ibn as-Soib (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga Makkada subh namozini oʻqib berdilar va ‹Muʼminun› surasini boshladilar. Muso va Horun zikriga — yoki Iso zikriga; Muhammad ibn Abbod shubha qiladi, (roviylar) unga ixtilof bilan yetkazganlar — kelganda Nabiy ﷺni yoʻtal tutdi-da, (qiroatni) qisqartirib rukuʼga bordilar. (Roviy) aytdi: Abdulloh ibn as-Soib bunda hozir edi.Абдуллоҳ ибн ас-Соиб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга Маккада субҳ намозини ўқиб бердилар ва ‹Муъминун› сурасини бошладилар. Мусо ва Ҳорун зикрига — ёки Исо зикрига; Муҳаммад ибн Аббод шубҳа қилади, (ровийлар) унга ихтилоф билан етказганлар — келганда Набий ﷺни йўтал тутди-да, (қироатни) қисқартириб рукуъга бордилар. (Ровий) айтди: Абдуллоҳ ибн ас-Соиб бунда ҳозир эди.

حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنُ أَبِي الْوَضَّاحِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي قَبْلَ الظُّهْرِ بَعْدَ الزَّوَالِ أَرْبَعًا وَيَقُولُ إِنَّ أَبْوَابَ السَّمَاءِ تُفْتَحُ فَأُحِبُّ أَنْ أُقَدِّمَ فِيهَا عَمَلًا صَالِحًا

Abdulloh ibn as-Soib (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ quyosh ogʻgandan keyin, peshindan oldin toʻrt (rakaat) oʻqir va: «Osmon eshiklari ochiladi, men esa unda solih amalni oldindan yuborishimni yaxshi koʻraman», der edilar.Абдуллоҳ ибн ас-Соиб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қуёш оғгандан кейин, пешиндан олдин тўрт (ракаат) ўқир ва: «Осмон эшиклари очилади, мен эса унда солиҳ амални олдиндан юборишимни яхши кўраман», дер эдилар.

حَدَّثَنَا هَوْذَةُ بْنُ خَلِيفَةَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنِي حَدِيثًا رَفَعَهُ إِلَى أَبِي سَلَمَةَ بْنِ سُفْيَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِ قَالَحَضَرْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْفَتْحِ وَصَلَّى فِي قِبَلِ الْكَعْبَةِ فَخَلَعَ نَعْلَيْهِ فَوَضَعَهُمَا عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ اسْتَفْتَحَ سُورَةَ الْمُؤْمِنِينَ فَلَمَّا جَاءَ ذِكْرُ عِيسَى أَوْ مُوسَى أَخَذَتْهُ سَعْلَةٌ فَرَكَعَ

Abdulloh ibn as-Soib (roziyallohu anhu) aytdi: Men Fath kuni Rasululloh ﷺning huzurlarida hozir boʻldim. U zot Kaʼba tomoniga qarab namoz oʻqidilar, kavushlarini yechib, chap tomonlariga qoʻydilar, soʻng ‹Muʼminun› surasini boshladilar. Iso yoki Muso zikri kelganda u zotni yoʻtal tutdi-da, rukuʼga bordilar.Абдуллоҳ ибн ас-Соиб (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Фатҳ куни Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида ҳозир бўлдим. У зот Каъба томонига қараб намоз ўқидилар, кавушларини ечиб, чап томонларига қўйдилар, сўнг ‹Муъминун› сурасини бошладилар. Исо ёки Мусо зикри келганда у зотни йўтал тутди-да, рукуъга бордилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَرَوْحٌ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عُبَيْدٍ مَوْلَى السَّائِبِ أَنَّ أَبَاهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّائِبِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُسَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِيمَا بَيْنَ رُكْنَيْ بَنِي جُمَحَ وَالرُّكْنِ الْأَسْوَدِ {رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ}

Abdulloh ibn as-Soib xabar berdiki, u Nabiy ﷺning Banu Jumah rukni bilan Ruknul-asvad orasida: {Robbana atina fid-dunya hasanatan va fil-oxirati hasanatan va qina azaban-nar}, deb aytayotganlarini eshitgan.Абдуллоҳ ибн ас-Соиб хабар бердики, у Набий ﷺнинг Бану Жумаҳ рукни билан Рукнул-асвад орасида: {Роббана атина фид-дуня ҳасанатан ва фил-охирати ҳасанатан ва қина азабан-нар}, деб айтаётганларини эшитган.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ بَيْنَ الرُّكْنِ الْيَمَانِي وَالْحَجَرِ {رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ} قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ وَرَوْحٌ فِي هَذَا الْحَدِيثِ إِنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِيمَا بَيْنَ رُكْنِ بَنِي جُمَحَ وَالرُّكْنِ الْأَسْوَدِ {رَبَّنَا آتِنَا}

Abdulloh ibn as-Soib (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning Ruknul-yamoniy bilan Hajar orasida: {Robbana atina fid-dunya hasanatan va fil-oxirati hasanatan va qina azaban-nar}, deb oʻqiyotganlarini eshitdim. Abdurrazzoq, Ibn Bakr va Ravh bu hadisda: «U Nabiy ﷺning Banu Jumah rukni bilan Ruknul-asvad orasida {Robbana atina}ni aytayotganlarini eshitgan», dedilar.Абдуллоҳ ибн ас-Соиб (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг Рукнул-ямоний билан Ҳажар орасида: {Роббана атина фид-дуня ҳасанатан ва фил-охирати ҳасанатан ва қина азабан-нар}, деб ўқиётганларини эшитдим. Абдурраззоқ, Ибн Бакр ва Равҳ бу ҳадисда: «У Набий ﷺнинг Бану Жумаҳ рукни билан Рукнул-асвад орасида {Роббана атина}ни айтаётганларини эшитган», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ سُفْيَانَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُسَيَّبِ الْعَابِدِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِقَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصُّبْحَ فَاسْتَفْتَحَ سُورَةَ الْمُؤْمِنِينَ حَتَّى إِذَا جَاءَ ذِكْرُ مُوسَى وَهَارُونَ أَوْ ذِكْرُ عِيسَى مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ شَكَّ اخْتَلَفُوا عَلَيْهِ أَخَذَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْلَةٌ فَحَذَفَ فَرَكَعَقَالَ وَابْنُ السَّائِبِ حَاضِرُ ذَلِكَ

Abdulloh ibn as-Soib (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga subh namozini oʻqib berdilar va ‹Muʼminun› surasini boshladilar. Muso va Horun zikriga — yoki Iso zikriga; Muhammad ibn Abbod shubha qildi, (roviylar) unga ixtilof bilan yetkazganlar — kelganda Nabiy ﷺni yoʻtal tutdi-da, (qiroatni) qisqartirib rukuʼga bordilar. (Roviy) aytdi: Ibn as-Soib bunda hozir edi.Абдуллоҳ ибн ас-Соиб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга субҳ намозини ўқиб бердилар ва ‹Муъминун› сурасини бошладилар. Мусо ва Ҳорун зикрига — ёки Исо зикрига; Муҳаммад ибн Аббод шубҳа қилди, (ровийлар) унга ихтилоф билан етказганлар — келганда Набий ﷺни йўтал тутди-да, (қироатни) қисқартириб рукуъга бордилар. (Ровий) айтди: Ибн ас-Соиб бунда ҳозир эди.