حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَنَا شُعَيْبٌ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي حُسَيْنٍ حَدَّثَنِي شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ وَهُوَ الَّذِي بَعَثَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ إِلَى الشَّامِ يُفَقِّهُ النَّاسَ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ حَدَّثَهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ رَكِبَ يَوْمًا عَلَى حِمَارٍ لَهُ يُقَالُ لَهُ يَعْفُورٌ رَسَنُهُ مِنْ لِيفٍ ثُمَّ قَالَ ارْكَبْ يَا مُعَاذُ فَقُلْتُ سِرْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ ارْكَبْ فَرَدَفْتُهُ فَصُرِعَ الْحِمَارُ بِنَا فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْحَكُ وَقُمْتُ أَذْكُرُ مِنْ نَفْسِي أَسَفًا ثُمَّ فَعَلَ ذَلِكَ الثَّانِيَةَ ثُمَّ الثَّالِثَةَ فَرَكِبَ وَسَارَ بِنَا الْحِمَارُ فَأَخْلَفَ يَدَهُ فَضَرَبَ ظَهْرِي بِسَوْطٍ مَعَهُ أَوْ عَصًا ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذُ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ فَقُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا قَالَ ثُمَّ سَارَ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَخْلَفَ يَدَهُ فَضَرَبَ ظَهْرِي فَقَالَ يَا مُعَاذُ يَا ابْنَ أُمِّ مُعَاذٍ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا هُمْ فَعَلُوا ذَلِكَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ أَنْ يُدْخِلَهُمْ الْجَنَّةَ
Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinishicha, bir kuni u zot Yaʼfur deb ataladigan eshaklariga mindilar; uning jilovi xurmo tolasidan edi. Soʻng: «Min, ey Muoz», dedilar. Men: «Siz yuring, ey Rasululloh», dedim. U zot: «Min», dedilar. Shunda men u zotning ortlariga mingashdim. Eshak biz bilan yiqildi. Nabiy ﷺ kulgan holda turdilar, men esa turib, oʻzimdan afsuslanib (nolib) turdim. Soʻng bu ikkinchi marta, keyin uchinchi marta ham takrorlandi. Nihoyat u zot mindilar va eshak bizni koʻtarib yurdi. Shunda u zot qoʻllarini orqaga uzatib, yonlaridagi qamchi yoki tayoq bilan yelkamga urdilar, soʻng: «Ey Muoz, Allohning bandalar ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Allohning bandalar ustidagi haqqi — ular Unga ibodat qilishlari va Unga hech narsani sherik qilmasliklaridir», dedilar. (Muoz) dedi: Soʻng Alloh xohlagancha yurdilar, keyin qoʻllarini orqaga uzatib, yelkamga urdilar va: «Ey Muoz, ey Muozning onasining oʻgʻli, agar bandalar shuni qilsalar, ularning Alloh ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Bandalar shuni qilsalar, ularning Alloh ustidagi haqqi — Uning ularni jannatga kiritishidir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинишича, бир куни у зот Яъфур деб аталадиган эшакларига миндилар; унинг жилови хурмо толасидан эди. Сўнг: «Мин, эй Муоз», дедилар. Мен: «Сиз юринг, эй Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Мин», дедилар. Шунда мен у зотнинг ортларига мингашдим. Эшак биз билан йиқилди. Набий ﷺ кулган ҳолда турдилар, мен эса туриб, ўзимдан афсусланиб (нолиб) турдим. Сўнг бу иккинчи марта, кейин учинчи марта ҳам такрорланди. Ниҳоят у зот миндилар ва эшак бизни кўтариб юрди. Шунда у зот қўлларини орқага узатиб, ёнларидаги қамчи ёки таёқ билан елкамга урдилар, сўнг: «Эй Муоз, Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи — улар Унга ибодат қилишлари ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмасликларидир», дедилар. (Муоз) деди: Сўнг Аллоҳ хоҳлаганча юрдилар, кейин қўлларини орқага узатиб, елкамга урдилар ва: «Эй Муоз, эй Муознинг онасининг ўғли, агар бандалар шуни қилсалар, уларнинг Аллоҳ устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Бандалар шуни қилсалар, уларнинг Аллоҳ устидаги ҳаққи — Унинг уларни жаннатга киритишидир», дедилар.