فِي سَنَةِ ثَمَانٍ وَعِشْرِينَ وَمِائَتَيْنِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي ظَبْيَانَ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّهُ لَمَّا رَجَعَ مِنْ الْيَمَنِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْتُ رِجَالًا بِالْيَمَنِ يَسْجُدُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضِهِمْ أَفَلَا نَسْجُدُ لَكَ قَالَ لَوْ كُنْتُ آمِرًا بَشَرًا يَسْجُدُ لِبَشَرٍ لَأَمَرْتُ الْمَرْأَةَ أَنْ تَسْجُدَ لِزَوْجِهَاحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ظَبْيَانَ يُحَدِّثُ عَنْ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ أَقْبَلَ مُعَاذٌ مِنْ الْيَمَنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي رَأَيْتُ رِجَالًا فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Yamandan qaytgach: «Ey Allohning Rasuli, men Yamanda bir-biriga sajda qiladigan kishilarni koʻrdim; biz sizga sajda qilmaymizmi?» dedi. U zot: «Agar men bir insonga boshqa bir insonga sajda qilishni buyuradigan boʻlsam, ayolga eriga sajda qilishni buyurgan boʻlardim», dedilar. Yana (boshqa yoʻl bilan): Muoz Yamandan keldi va: «Ey Allohning Rasuli, men kishilarni koʻrdim», dedi — soʻng shuning maʼnosini zikr qildi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Ямандан қайтгач: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен Яманда бир-бирига сажда қиладиган кишиларни кўрдим; биз сизга сажда қилмаймизми?» деди. У зот: «Агар мен бир инсонга бошқа бир инсонга сажда қилишни буюрадиган бўлсам, аёлга эрига сажда қилишни буюрган бўлардим», дедилар. Яна (бошқа йўл билан): Муоз Ямандан келди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен кишиларни кўрдим», деди — сўнг шунинг маъносини зикр қилди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ مُعَاذٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ يَا مُعَاذُ أَتْبِعْ السَّيِّئَةَ بِالْحَسَنَةِ تَمْحُهَا وَخَالِقْ النَّاسَ بِخُلُقٍ حَسَنٍفَقَالَ وَقَالَ وَكِيعٌ وَجَدْتُهُ فِي كِتَابِي عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَهُوَ السَّمَاعُ الْأَوَّلُ قَالَ أَبِي وَقَالَ وَكِيعٌ قَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً عَنْ مُعَاذٍ

Muoz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ unga: «Ey Muoz, yomonlik ortidan yaxshilik qilgin, u (yaxshilik) uni oʻchiradi; odamlar bilan chiroyli xulq ila muomala qilgin», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Муоз, ёмонлик ортидан яхшилик қилгин, у (яхшилик) уни ўчиради; одамлар билан чиройли хулқ ила муомала қилгин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ يَعْنِي ابْنَ مَوْهَبٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ قَالَ عِنْدَنَا كِتَابُ مُعَاذٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ إِنَّمَا أَخَذَ الصَّدَقَةَ مِنْ الْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ

Muso ibn Talha aytdi: Bizda Muozning Nabiy ﷺdan (naql qilgan) kitobi bor: u sadaqani faqat bugʻdoy, arpa, mayiz va xurmodan olgan.Мусо ибн Талҳа айтди: Бизда Муознинг Набий ﷺдан (нақл қилган) китоби бор: у садақани фақат буғдой, арпа, майиз ва хурмодан олган.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ مُعَاذٍ قَالَبَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى قُرًى عَرَبِيَّةٍ فَأَمَرَنِي أَنْ آخُذَ حَظَّ الْأَرْضِو قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ يَعْنِي عَنْ سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ يَعْنِي فِي حَدِيثِ مُعَاذٍ

Muoz (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ meni arab qishloqlariga yubordilar va menga yerning hissasini olishni buyurdilar.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ мени араб қишлоқларига юбордилар ва менга ернинг ҳиссасини олишни буюрдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ مُعَاذٍ قَالَكُنْتُ رِدْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا مُعَاذُ أَتَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ تَعْبُدُوهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا قَالَ فَهَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا هُمْ فَعَلُوا ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ لَا يُعَذِّبُهُمْ

Muoz (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺning ortlarida mingashib oʻtirgan edim. Shunda u zot: «Ey Muoz, Allohning bandalar ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Unga ibodat qilishlari va Unga hech narsani sherik qilmasliklaridir», dedilar. Soʻng: «Bandalar shuni qilsalar, ularning Alloh ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Ularni azoblamasligidir», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида мингашиб ўтирган эдим. Шунда у зот: «Эй Муоз, Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Унга ибодат қилишлари ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмасликларидир», дедилар. Сўнг: «Бандалар шуни қилсалар, уларнинг Аллоҳ устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Уларни азобламаслигидир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنِ النَّهَّاسِ بْنِ قَهْمٍ حَدَّثَنِي شَدَّادٌ أَبُو عَمَّارٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتٌّ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ مَوْتِي وَفَتْحُ بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَمَوْتٌ يَأْخُذُ فِي النَّاسِ كَقُعَاصِ الْغَنَمِ وَفِتْنَةٌ يَدْخُلُ حَرْبُهَا بَيْتَ كُلِّ مُسْلِمٍ وَأَنْ يُعْطَى الرَّجُلُ أَلْفَ دِينَارٍ فَيَتَسَخَّطَهَا وَأَنْ تَغْدِرَ الرُّومُ فَيَسِيرُونَ فِي ثَمَانِينَ بَنْدًا تَحْتَ كُلِّ بَنْدٍ اثْنَا عَشَرَ أَلْفًا

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oltita (narsa) qiyomat alomatlaridandir: mening oʻlimim; Baytul-Maqdisning fath etilishi; odamlar orasida qoʻylarning toʻsatdan qirilganidek yoyiladigan oʻlat; urushi har bir musulmonning uyiga kiradigan fitna; kishiga ming dinor berilib, uning shundan norozi boʻlishi; va rumliklarning ahdni buzib, sakson bayroq ostida yurishlari — har bir bayroq ostida oʻn ikki ming (kishi boʻladi)», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Олтита (нарса) қиёмат аломатларидандир: менинг ўлимим; Байтул-Мақдиснинг фатҳ этилиши; одамлар орасида қўйларнинг тўсатдан қирилганидек ёйиладиган ўлат; уруши ҳар бир мусулмоннинг уйига кирадиган фитна; кишига минг динор берилиб, унинг шундан норози бўлиши; ва румликларнинг аҳдни бузиб, саксон байроқ остида юришлари — ҳар бир байроқ остида ўн икки минг (киши бўлади)», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَأَتَيْنَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ فَقُلْنَا حَدِّثْنَا مِنْ غَرَائِبِ حَدِيثِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ كُنْتُ رِدْفَهُ عَلَى حِمَارٍ قَالَ فَقَالَ يَا مُعَاذُ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ إِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا قَالَ ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذُ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا هُمْ فَعَلُوا ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadi: Biz Muoz ibn Jabalning huzuriga kelib: «Bizga Rasululloh ﷺning gʻaroyib hadislaridan aytib bering», dedik. U: «Xoʻp», dedi. Men u zotning ortlarida eshakda mingashib oʻtirgan edim. Shunda u zot: «Ey Muoz ibn Jabal!» dedilar. Men: «Labbay, ey Allohning Rasuli», dedim. U zot: «Allohning bandalar ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Allohning bandalar ustidagi haqqi — ular Unga ibodat qilishlari va Unga hech narsani sherik qilmasliklaridir», dedilar. Soʻng: «Ey Muoz!» dedilar. Men: «Labbay, ey Allohning Rasuli», dedim. U zot: «Bandalar shuni qilsalar, ularning Alloh ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Ularni azoblamasligidir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтади: Биз Муоз ибн Жабалнинг ҳузурига келиб: «Бизга Расулуллоҳ ﷺнинг ғаройиб ҳадисларидан айтиб беринг», дедик. У: «Хўп», деди. Мен у зотнинг ортларида эшакда мингашиб ўтирган эдим. Шунда у зот: «Эй Муоз ибн Жабал!» дедилар. Мен: «Лаббай, эй Аллоҳнинг Расули», дедим. У зот: «Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи — улар Унга ибодат қилишлари ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмасликларидир», дедилар. Сўнг: «Эй Муоз!» дедилар. Мен: «Лаббай, эй Аллоҳнинг Расули», дедим. У зот: «Бандалар шуни қилсалар, уларнинг Аллоҳ устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Уларни азобламаслигидир», дедилар.

حَدَّثَنَاه عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ ثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَكُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى عِبَادِهِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ أَنْ يَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا يُعَذِّبَهُمْ قَالَ مَعْمَرٌ فِي حَدِيثِهِ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ دَعْهُمْ يَعْمَلُواحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ مُعَاذٍ بِنَحْوِهِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytadi: Men Nabiy ﷺning ortlarida mingashib oʻtirgan edim. Shunda u zot: «Alloh azza va jallaning bandalari ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Unga ibodat qilishlari va Unga hech narsani sherik qilmasliklaridir», dedilar. Soʻng: «Bandalar shuni qilsalar, ularning Alloh ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi? — ularni magʻfirat qilishi va azoblamasligidir», dedilar. Maʼmar oʻz hadisida aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, odamlarga xushxabar bermaymi?» dedim. U zot: «Ularni qoʻy, amal qilaversinlar», dedilar. Yana (boshqa yoʻl bilan) Muozdan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Набий ﷺнинг ортларида мингашиб ўтирган эдим. Шунда у зот: «Аллоҳ азза ва жалланинг бандалари устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Унга ибодат қилишлари ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмасликларидир», дедилар. Сўнг: «Бандалар шуни қилсалар, уларнинг Аллоҳ устидаги ҳаққи нима эканини биласанми? — уларни мағфират қилиши ва азобламаслигидир», дедилар. Маъмар ўз ҳадисида айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, одамларга хушхабар бермайми?» дедим. У зот: «Уларни қўй, амал қилаверсинлар», дедилар. Яна (бошқа йўл билан) Муоздан шунга ўхшаш ривоят қилинади.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي رَزِينٍ عَنْ مُعَاذٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى بَابٍ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ

Muoz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Seni jannat eshiklaridan bir eshigiga koʻrsatib qoʻymaymi?» dedilar. U: «U nima?» dedi. U zot: «La havla va la quvvata illa billah (Allohdan boshqa hech qanday kuch va quvvat yoʻq)», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Сени жаннат эшикларидан бир эшигига кўрсатиб қўймайми?» дедилар. У: «У нима?» деди. У зот: «Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ (Аллоҳдан бошқа ҳеч қандай куч ва қувват йўқ)», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا أَبُو الطُّفَيْلِ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفْرَةٍ سَافَرَهَا وَذَلِكَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ فَجَمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ قُلْتُ مَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ قَالَ أَرَادَ أَنْ لَا يُحْرِجَ أُمَّتَهُ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ oʻzlari qilgan bir safarga chiqdilar — bu Tabuk gʻazotida edi — va peshin bilan asrni, shom bilan xuftonni jamladilar. Men: «U zotni bunga nima undadi?» dedim. U: «Ummatlarini qiyinchilikka solmaslikni iroda qildilar», dedi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари қилган бир сафарга чиқдилар — бу Табук ғазотида эди — ва пешин билан асрни, шом билан хуфтонни жамладилар. Мен: «У зотни бунга нима ундади?» дедим. У: «Умматларини қийинчиликка солмасликни ирода қилдилар», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ هِصَّانَ بْنِ الْكَاهِنِ قَالَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ الْجَامِعَ بِالْبَصْرَةِ فَجَلَسْتُ إِلَى شَيْخٍ أَبْيَضِ الرَّأْسِ وَاللِّحْيَةِ فَقَالَ حَدَّثَنِي مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَا مِنْ نَفْسٍ تَمُوتُ وَهِيَ تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ يَرْجِعُ ذَاكُمْ إِلَى قَلْبٍ مُوقِنٍ إِلَّا غَفَرَ اللَّهُ لَهَا قُلْتُ لَهُ أَنْتَ سَمِعْتَهُ مِنْ مُعَاذٍ فَكَأَنَّ الْقَوْمَ عَنَّفُونِي قَالَ لَا تُعَنِّفُوهُ وَلَا تُؤَنِّبُوهُ دَعُوهُ نَعَمْ أَنَا سَمِعْتُ ذَاكَ مِنْ مُعَاذٍ يُدَبِّرُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ إِسْمَاعِيلُ مَرَّةً يَأْثُرُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ لِبَعْضِهِمْ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَمُرَةَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ يُونُسَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ هِصَّانَ بْنِ الْكَاهِنِ قَالَ وَكَانَ أَبُوهُ كَاهِنًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فِي إِمَارَةِ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فَإِذَا شَيْخٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَاللِّحْيَةِ يُحَدِّثُ عَنْ مُعَاذٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Hisson ibn al-Kohin aytdi: Basradagi jomeʼ masjidiga kirdim va boshi hamda soqoli oppoq bir shayxning yoniga oʻtirdim. U dedi: Menga Muoz ibn Jabal Rasululloh ﷺdan hadis aytdiki, u zot: «Hech bir jon oʻlmaydiki, u ‹La ilaha illalloh› va menim Allohning Rasuli ekanimga guvohlik bergan boʻlsa — bu ishonch bilan toʻlgan qalbdan chiqqan boʻlsa — albatta Alloh uni magʻfirat qilmasin», dedilar. Men unga: «Buni sen Muozdan eshitganmisan?» dedim. Shunda qavm meni koyiganday boʻldi. U: «Uni koymanglar, malomat qilmanglar, qoʻyib beringlar. Ha, men buni Muozdan eshitganman, u buni Rasululloh ﷺdan naql qilardi», dedi. Ismoil bir marta: «uni Rasululloh ﷺdan rivoyat qilardi», dedi. U aytdi: Men ulardan biriga: «Bu kim?» dedim. U: «Bu — Abdurrahmon ibn Samura», dedi. Hisson ibn al-Kohindan — otasi johiliyatda kohin edi — rivoyat qilinadi: U aytdi: Usmon ibn Affon amirligi paytida masjidga kirdim. Qarasam, boshi va soqoli oppoq bir shayx Muozdan, u Rasululloh ﷺdan hadis aytayotgan ekan — soʻng hadisni zikr qildi.Ҳиссон ибн ал-Коҳин айтди: Басрадаги жомеъ масжидига кирдим ва боши ҳамда соқоли оппоқ бир шайхнинг ёнига ўтирдим. У деди: Менга Муоз ибн Жабал Расулуллоҳ ﷺдан ҳадис айтдики, у зот: «Ҳеч бир жон ўлмайдики, у ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› ва меним Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берган бўлса — бу ишонч билан тўлган қалбдан чиққан бўлса — албатта Аллоҳ уни мағфират қилмасин», дедилар. Мен унга: «Буни сен Муоздан эшитганмисан?» дедим. Шунда қавм мени койигандай бўлди. У: «Уни койманглар, маломат қилманглар, қўйиб беринглар. Ҳа, мен буни Муоздан эшитганман, у буни Расулуллоҳ ﷺдан нақл қиларди», деди. Исмоил бир марта: «уни Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қиларди», деди. У айтди: Мен улардан бирига: «Бу ким?» дедим. У: «Бу — Абдурраҳмон ибн Самура», деди. Ҳиссон ибн ал-Коҳиндан — отаси жоҳилиятда коҳин эди — ривоят қилинади: У айтди: Усмон ибн Аффон амирлиги пайтида масжидга кирдим. Қарасам, боши ва соқоли оппоқ бир шайх Муоздан, у Расулуллоҳ ﷺдан ҳадис айтаётган экан — сўнг ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنِ الْحَجَّاجِ يَعْنِي ابْنَ أَبِي عُثْمَانَ حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ حَدَّثَنَا هِصَّانُ بْنُ الْكَاهِنِ الْعَدَوِيُّ قَالَ جَلَسْتُ مَجْلِسًا فِيهِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَمُرَةَ وَلَا أَعْرِفُهُ قَالَ ثَنَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا عَلَى الْأَرْضِ نَفْسٌ تَمُوتُ لَا تُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا تَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجِعُ ذَاكُمْ إِلَى قَلْبٍ مُوقِنٍ إِلَّا غُفِرَ لَهَا قَالَ قُلْتُ أَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ فَعَنَّفَنِي الْقَوْمُ فَقَالَ دَعُوهُ فَإِنَّهُ لَمْ يُسِئْ الْقَوْلَ نَعَمْ أَنَا سَمِعْتُهُ مِنْ مُعَاذٍ زَعَمَ أَنَّهُ سَمِعَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ هِصَّانَ بْنِ الْكَاهِنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ عَنْ مُعَاذٍ مِثْلَهُ نَحْوَ قَوْلِهِ

Hisson ibn al-Kohin al-Adaviy aytdi: Men bir majlisda oʻtirdim, unda Abdurrahmon ibn Samura bor edi, men esa uni tanimasdim. U dedi: Bizga Muoz ibn Jabal hadis aytdi: Rasululloh ﷺ: «Yer yuzida Allohga hech narsani sherik qilmagan, mening Allohning Rasuli ekanimga guvohlik bergan — bu ishonch bilan toʻlgan qalbdan chiqqan — hech bir jon oʻlmasinki, unga magʻfirat qilinmasin», dedilar. U aytdi: Men: «Buni sen Muoz ibn Jabaldan eshitganmisan?» dedim. Shunda qavm meni koyidi. U: «Uni qoʻyib beringlar, u yomon soʻz aytgani yoʻq. Ha, men buni Muozdan eshitganman, u buni Rasululloh ﷺdan eshitganini aytardi», dedi. Ibn Abu Adiy ham Hisson ibn al-Kohindan, u Abdurrahmon ibn Samuradan, u Muozdan shunga oʻxshashini, uning soʻziga yaqin tarzda rivoyat qildi.Ҳиссон ибн ал-Коҳин ал-Адавий айтди: Мен бир мажлисда ўтирдим, унда Абдурраҳмон ибн Самура бор эди, мен эса уни танимасдим. У деди: Бизга Муоз ибн Жабал ҳадис айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер юзида Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган, менинг Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берган — бу ишонч билан тўлган қалбдан чиққан — ҳеч бир жон ўлмасинки, унга мағфират қилинмасин», дедилар. У айтди: Мен: «Буни сен Муоз ибн Жабалдан эшитганмисан?» дедим. Шунда қавм мени койиди. У: «Уни қўйиб беринглар, у ёмон сўз айтгани йўқ. Ҳа, мен буни Муоздан эшитганман, у буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганини айтарди», деди. Ибн Абу Адий ҳам Ҳиссон ибн ал-Коҳиндан, у Абдурраҳмон ибн Самурадан, у Муоздан шунга ўхшашини, унинг сўзига яқин тарзда ривоят қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءِ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْعَبْدِيِّ أَوْ الْخَوْلَانِيِّ قَالَجَلَسْتُ مَجْلِسًا فِيهِ عِشْرُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِذَا فِيهِمْ شَابٌّ حَدِيثُ السِّنِّ حَسَنُ الْوَجْهِ أَدْعَجُ الْعَيْنَيْنِ أَغَرُّ الثَّنَايَا فَإِذَا اخْتَلَفُوا فِي شَيْءٍ فَقَالَ قَوْلًا انْتَهَوْا إِلَى قَوْلِهِ فَإِذَا هُوَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ فَلَمَّا كَانَ مِنْ الْغَدِ جِئْتُ فَإِذَا هُوَ يُصَلِّي إِلَى سَارِيَةٍ قَالَ فَحَذَفَ مِنْ صَلَاتِهِ ثُمَّ احْتَبَى فَسَكَتَ قَالَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّكَ مِنْ جَلَالِ اللَّهِ قَالَ أَاللَّهِ قَالَ قُلْتُ أَاللَّهِ قَالَ فَإِنَّ مِنْ الْمُتَحَابِّينَ فِي اللَّهِ فِيمَا أَحْسَبُ أَنَّهُ قَالَ فِي ظِلِّ اللَّهِ يَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ ثُمَّ لَيْسَ فِي بَقِيَّتِهِ شَكٌّ يَعْنِي فِي بَقِيَّةِ الْحَدِيثِ يُوضَعُ لَهُمْ كَرَاسٍ مِنْ نُورٍ يَغْبِطُهُمْ بِمَجْلِسِهِمْ مِنْ الرَّبِّ عَزَّ وَجَلَّ النَّبِيُّونَ وَالصِّدِّيقُونَ وَالشُّهَدَاءُ قَالَ فَحَدَّثْتُهُ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ فَقَالَ لَا أُحَدِّثُكَ إِلَّا مَا سَمِعْتُ عَنْ لِسَانِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَقَّتْ مَحَبَّتِي لِلْمُتَحَابِّينَ فِيَّ وَحَقَّتْ لِلْمُتَبَاذِلِينَ فِيَّ وَحَقَّتْ مَحَبَّتِي لِلْمُتَصَادِقِينَ فِيَّ وَالْمُتَوَاصِلِينَ شَكَّ شُعْبَةُ فِي الْمُتَوَاصِلِينَ أَوْ الْمُتَزَاوِرِينَ

Abu Idris aytdi: Men bir majlisda oʻtirdim, unda Nabiy ﷺning ashoblaridan yigirma kishi bor edi. Qarasam, ular orasida yoshgina, yuzi chiroyli, koʻzlari qop-qora, tishlari oq bir yigit bor ekan. Ular biror narsada ixtilof qilishsa, u bir soʻz aytardi va ular uning soʻziga qaytardilar. U — Muoz ibn Jabal edi. Ertasi kuni keldim, u bir ustunga qarab namoz oʻqiyotgan ekan. U namozini qisqartirdi, soʻng tizzalarini quchoqlab oʻtirdi va jim qoldi. Men: «Vallohi, men seni Allohning ulugʻligi uchun sevaman», dedim. U: «Alloh haqqimi?» dedi. Men: «Alloh haqqi», dedim. U dedi: «Alloh yoʻlida bir-birini sevganlar — deb oʻylayman, u: hech soya boʻlmagan kunda Allohning soyasida (boʻladilar), dedi». Soʻng hadisning qolganida shak yoʻq: ularga nurdan kursilar qoʻyiladi; ularning Robbi azza va jalla huzuridagi oʻrinlariga nabiylar, siddiqlar va shahidlar havas qiladilar. U aytdi: Men buni Uboda ibn Somitga soʻzlab berdim. U: «Men senga Rasululloh ﷺning tillaridan eshitganimdan boshqasini aytmayman: Mening yoʻlimda bir-birini sevganlarga muhabbatim vojib boʻldi, Mening yoʻlimda bir-biriga (saxovat ila) beradiganlarga ham vojib boʻldi, Mening yoʻlimda bir-biriga sodiq boʻlganlarga va aloqani uzmaganlarga ham muhabbatim vojib boʻldi», dedi. Shuʼba «aloqani uzmaganlar» yoki «bir-birini ziyorat qilganlar» (soʻzida) shak qildi.Абу Идрис айтди: Мен бир мажлисда ўтирдим, унда Набий ﷺнинг ашобларидан йигирма киши бор эди. Қарасам, улар орасида ёшгина, юзи чиройли, кўзлари қоп-қора, тишлари оқ бир йигит бор экан. Улар бирор нарсада ихтилоф қилишса, у бир сўз айтарди ва улар унинг сўзига қайтардилар. У — Муоз ибн Жабал эди. Эртаси куни келдим, у бир устунга қараб намоз ўқиётган экан. У намозини қисқартирди, сўнг тиззаларини қучоқлаб ўтирди ва жим қолди. Мен: «Валлоҳи, мен сени Аллоҳнинг улуғлиги учун севаман», дедим. У: «Аллоҳ ҳаққими?» деди. Мен: «Аллоҳ ҳаққи», дедим. У деди: «Аллоҳ йўлида бир-бирини севганлар — деб ўйлайман, у: ҳеч соя бўлмаган кунда Аллоҳнинг соясида (бўладилар), деди». Сўнг ҳадиснинг қолганида шак йўқ: уларга нурдан курсилар қўйилади; уларнинг Робби азза ва жалла ҳузуридаги ўринларига набийлар, сиддиқлар ва шаҳидлар ҳавас қиладилар. У айтди: Мен буни Убода ибн Сомитга сўзлаб бердим. У: «Мен сенга Расулуллоҳ ﷺнинг тилларидан эшитганимдан бошқасини айтмайман: Менинг йўлимда бир-бирини севганларга муҳаббатим вожиб бўлди, Менинг йўлимда бир-бирига (саховат ила) берадиганларга ҳам вожиб бўлди, Менинг йўлимда бир-бирига содиқ бўлганларга ва алоқани узмаганларга ҳам муҳаббатим вожиб бўлди», деди. Шуъба «алоқани узмаганлар» ёки «бир-бирини зиёрат қилганлар» (сўзида) шак қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ مُعَاذٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صَادِقًا مِنْ قَلْبِهِ دَخَلَ الْجَنَّةَقَالَ شُعْبَةُ لَمْ أَسْأَلْ قَتَادَةَ أَنَّهُ سَمِعَهُ عَنْ أَنَسٍ

Muoz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ‹La ilaha illalloh va Muhammadun Rasululloh› deb, qalbidan sodiq holda guvohlik bergan holida oʻlsa, jannatga kiradi», dedilar. Shuʼba aytdi: Men Qatodadan uni Anasdan eshitgan-eshitmaganini soʻramadim.Муоз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ‹Ла илаҳа иллаллоҳ ва Муҳаммадун Расулуллоҳ› деб, қалбидан содиқ ҳолда гувоҳлик берган ҳолида ўлса, жаннатга киради», дедилар. Шуъба айтди: Мен Қатодадан уни Анасдан эшитган-эшитмаганини сўрамадим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي حَصِينٍ وَالْأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ أَنَّهُمَا سَمِعَا الْأَسْوَدَ بْنَ هِلَالٍ يُحَدِّثُ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا مُعَاذُ أَتَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ يَعْبُدُونَهُ وَلَا يُشْرِكُونَ بِهِ شَيْئًا قَالَ أَتَدْرِي مَا حَقُّهُمْ عَلَيْهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Muoz, Allohning bandalar ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. (Muoz): «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedi. (Paygʻambar): «Allohga ibodat qilinishi va Unga hech narsa sherik qilinmasligidir», dedilar. (Soʻng): «Ular shuni qilsalar, ularning U (Alloh) ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. (Muoz): «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedi. (Paygʻambar): «Ularni azoblamasligidir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Муоз, Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. (Муоз): «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», деди. (Пайғамбар): «Аллоҳга ибодат қилиниши ва Унга ҳеч нарса шерик қилинмаслигидир», дедилар. (Сўнг): «Улар шуни қилсалар, уларнинг У (Аллоҳ) устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. (Муоз): «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», деди. (Пайғамбар): «Уларни азобламаслигидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ثَنَا شُعْبَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي حَكِيمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الدِّيْلِيِّ قَالَكَانَ مُعَاذٌ بِالْيَمَنِ فَارْتَفَعُوا إِلَيْهِ فِي يَهُودِيٍّ مَاتَ وَتَرْكَ أَخًا مُسْلِمًا فَقَالَ مُعَاذٌ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ يَزِيدُ وَلَا يَنْقُصُ فَوَرَّثَهُ

Abu Aswad ad-Diyliy (rahimahulloh) aytdi: Muoz Yamanda edi. Uning huzuriga vafot etgan va ortidan musulmon birodarini qoldirgan bir yahudiy haqida (daʼvo) koʻtarildi. Shunda Muoz: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Albatta, Islom ziyoda qiladi, kamaytirmaydi›, deganlarini eshitganman», dedi va unga meros berdi.Абу Асwад ад-Дийлий (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Муоз Яманда эди. Унинг ҳузурига вафот этган ва ортидан мусулмон биродарини қолдирган бир яҳудий ҳақида (даъво) кўтарилди. Шунда Муоз: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Албатта, Ислом зиёда қилади, камайтирмайди›, деганларини эшитганман», деди ва унга мерос берди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَكُنْتُ رَدِيفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَتَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا قَالَ وَهَلْ تَدْرِي مَا حَقُّهُمْ عَلَيْهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning ortlarida (ulovda) mingashib oʻtirgan edim. Shunda u zot: «Allohning bandalar ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Ular Unga ibodat qilishlari va Unga hech narsani sherik qilmasliklaridir», dedilar. Soʻng: «Ular shuni qilsalar, ularning U ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Ularni azoblamasligidir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида (уловда) мингашиб ўтирган эдим. Шунда у зот: «Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Улар Унга ибодат қилишлари ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмасликларидир», дедилар. Сўнг: «Улар шуни қилсалар, уларнинг У устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Уларни азобламаслигидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي عَوْنٍ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أَخِي الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ نَاسٍ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذٍ مِنْ أَهْلِ حِمْصَ عَنْ مُعَاذٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ كَيْفَ تَصْنَعُ إِنْ عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ قَالَ أَقْضِي بِمَا فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي لَا آلُو قَالَ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدْرِي ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Muoz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uni Yamanga yuborayotganlarida: «Sening oldingga bir daʼvo (hukm qilinadigan ish) kelsa, qanday qilasan?» dedilar. U: «Allohning Kitobida boʻlgan narsa bilan hukm qilaman», dedi. U zot: «Agar Allohning Kitobida boʻlmasa-chi?» dedilar. U: «U holda Rasululloh ﷺning sunnatlari bilan», dedi. U zot: «Agar Rasululloh ﷺning sunnatlarida ham boʻlmasa-chi?» dedilar. U: «Oʻz raʼyim bilan ijtihod qilaman va saʼy-harakatimni ayamayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ mening koʻksimga urdilar-da, soʻng: «Rasululloh ﷺning elchisini Rasululloh ﷺni rozi qiladigan narsaga muvaffaq qilgan Allohga hamd boʻlsin», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уни Яманга юбораётганларида: «Сенинг олдингга бир даъво (ҳукм қилинадиган иш) келса, қандай қиласан?» дедилар. У: «Аллоҳнинг Китобида бўлган нарса билан ҳукм қиламан», деди. У зот: «Агар Аллоҳнинг Китобида бўлмаса-чи?» дедилар. У: «У ҳолда Расулуллоҳ ﷺнинг суннатлари билан», деди. У зот: «Агар Расулуллоҳ ﷺнинг суннатларида ҳам бўлмаса-чи?» дедилар. У: «Ўз раъйим билан ижтиҳод қиламан ва саъй-ҳаракатимни аямайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менинг кўксимга урдилар-да, сўнг: «Расулуллоҳ ﷺнинг элчисини Расулуллоҳ ﷺни рози қиладиган нарсага муваффақ қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин», дедилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ مُسْلِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا رَمْلَةَ يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْجَبَ ذُو الثَّلَاثَةِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذٌ وَذُو الِاثْنَيْنِ قَالَ وَذُو الِاثْنَيْنِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Uchtasi bor kishi (jannatni) vojib qildi», dedilar. Muoz u zotga: «Ikkitasi bor kishi-chi?» dedi. U zot: «Ikkitasi bor kishi ham», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Учтаси бор киши (жаннатни) вожиб қилди», дедилар. Муоз у зотга: «Иккитаси бор киши-чи?» деди. У зот: «Иккитаси бор киши ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ حَدَّثَهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ يَا مُعَاذُ بْنَ جَبَلٍ قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ لَا يَشْهَدُ عَبْدٌ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ يَمُوتُ عَلَى ذَلِكَ إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ قَالَ قُلْتُ أَفَلَا أُحَدِّثُ النَّاسَ قَالَ لَا إِنِّي أَخْشَى أَنْ يَتَّكِلُوا عَلَيْهِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ unga: «Ey Muoz ibn Jabal!» dedilar. U: «Labbay, ey Allohning Rasuli, (xizmatga) shayman», dedi. U zot: «Qaysi bir banda ‹La ilaha illalloh› deb guvohlik bersa, soʻng shu holda oʻlsa, albatta jannatga kiradi», dedilar. U aytdi: Men: «Buni odamlarga aytmaymi?» dedim. U zot: «Yoʻq, men ularning shunga suyanib qolishlaridan qoʻrqaman», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унга: «Эй Муоз ибн Жабал!» дедилар. У: «Лаббай, эй Аллоҳнинг Расули, (хизматга) шайман», деди. У зот: «Қайси бир банда ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› деб гувоҳлик берса, сўнг шу ҳолда ўлса, албатта жаннатга киради», дедилар. У айтди: Мен: «Буни одамларга айтмайми?» дедим. У зот: «Йўқ, мен уларнинг шунга суяниб қолишларидан қўрқаман», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَلَمْ يَأْمُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَوْقَاصِ الْبَقَرِ شَيْئًاحَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ مُعَاذٍ فَذَكَرَ مِثْلَهُ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga qoramolning avqosi (nisob orasidagi qoldigʻi) haqida hech narsani buyurmadilar. Boshqa bir yoʻl bilan ham Tovusdan, u Muozdan shunga oʻxshashini zikr qildi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга қорамолнинг авқоси (нисоб орасидаги қолдиғи) ҳақида ҳеч нарсани буюрмадилар. Бошқа бир йўл билан ҳам Товусдан, у Муоздан шунга ўхшашини зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ وَأَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَجَمَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Tabuk gʻazotida peshin bilan asrni, shom bilan xuftonni jamlab oʻqidilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Табук ғазотида пешин билан асрни, шом билан хуфтонни жамлаб ўқидилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَبَعَثَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَمَنِ فَأَمَرَهُ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ كُلِّ ثَلَاثِينَ مِنْ الْبَقَرِ تَبِيعًا أَوْ تَبِيعَةً وَمِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ مُسِنَّةً وَمِنْ كُلِّ حَالِمٍ دِينَارًا أَوْ عِدْلَهُ مَعَافِرَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uni Yamanga yubordilar va unga har oʻttiz qoramoldan erkak yoki urgʻochi bir tabiʼ, har qirqtasidan bir musinna, har bir balogʻatga yetgan kishidan bir dinor yoki uning oʻrniga maofir matosini olishni buyurdilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ уни Яманга юбордилар ва унга ҳар ўттиз қорамолдан эркак ёки урғочи бир табиъ, ҳар қирқтасидан бир мусинна, ҳар бир балоғатга етган кишидан бир динор ёки унинг ўрнига маофир матосини олишни буюрдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ يَخَامِرَ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ حَدَّثَهُمْ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ قَاتَلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ مِنْ رَجُلٍ مُسْلِمٍ فُوَاقَ نَاقَتِهِ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَمَنْ سَأَلَ اللَّهَ الْقَتْلَ مِنْ عِنْدِ نَفْسِهِ صَادِقًا ثُمَّ مَاتَ أَوْ قُتِلَ فَلَهُ أَجْرُ شَهِيدٍ وَمَنْ جُرِحَ جُرْحًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ نُكِبَ نَكْبَةً فَإِنَّهَا تَجِيءُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَأَغَذِّ مَا كَانَتْ لَوْنُهَا كَالزَّعْفَرَانِ وَرِيحُهَا كَالْمِسْكِ وَمَنْ جُرِحَ جُرْحًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَعَلَيْهِ طَابَعُ الشُّهَدَاءِقَالَ أَبِي و قَالَ حَجَّاجٌ وَرَوْحٌ كَأَغَزِّ وَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ كَأَغَرِّ وَهَذَا الصَّوَابُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Kim musulmon kishilardan biri sifatida tuyani ikki marta sogʻish orasidagi vaqt qadar Alloh yoʻlida jang qilsa, unga jannat vojib boʻladi. Kim sidqidildan Allohdan (jihodda) oʻldirilishni soʻrasa, soʻng oʻlsa yoki oʻldirilsa, unga shahid ajri boʻladi. Kim Alloh yoʻlida yaralansa yoki jarohat yetsa, u qiyomat kunida jarohati eng koʻp qon oqqan holida, rangi zaʼfarondek, hidi miskdek boʻlib keladi. Kim Alloh yoʻlida yaralansa, uning ustida shahidlar muhri boʻladi», dedilar. Otam aytdi: Hajjoj bilan Ravh ‹kaagʻazz›, Abdurrazzoq esa ‹kaagʻarr› dedi; inshaalloh, toʻgʻrisi shudir.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Ким мусулмон кишилардан бири сифатида туяни икки марта соғиш орасидаги вақт қадар Аллоҳ йўлида жанг қилса, унга жаннат вожиб бўлади. Ким сидқидилдан Аллоҳдан (жиҳодда) ўлдирилишни сўраса, сўнг ўлса ёки ўлдирилса, унга шаҳид ажри бўлади. Ким Аллоҳ йўлида яраланса ёки жароҳат етса, у қиёмат кунида жароҳати энг кўп қон оққан ҳолида, ранги заъфарондек, ҳиди мискдек бўлиб келади. Ким Аллоҳ йўлида яраланса, унинг устида шаҳидлар муҳри бўлади», дедилар. Отам айтди: Ҳажжож билан Равҳ ‹каағазз›, Абдурраззоқ эса ‹каағарр› деди; иншааллоҳ, тўғриси шудир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ الْعَدَوِيِّ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ قَالَقَدِمَ عَلَى أَبِي مُوسَى مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِالْيَمَنِ فَإِذَا رَجُلٌ عِنْدَهُ قَالَ مَا هَذَا قَالَ رَجُلٌ كَانَ يَهُودِيًّا فَأَسْلَمَ ثُمَّ تَهَوَّدَ وَنَحْنُ نُرِيدُهُ عَلَى الْإِسْلَامِ مُنْذُ قَالَ أَحْسَبُهُ شَهْرَيْنِ فَقَالَ وَاللَّهِ لَا أَقْعُدُ حَتَّى تَضْرِبُوا عُنُقَهُ فَضُرِبَتْ عُنُقُهُ فَقَالَ قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَنَّ مَنْ رَجَعَ عَنْ دَيْنِهِ فَاقْتُلُوهُ أَوْ قَالَ مَنْ بَدَّلَ دَيْنَهُ فَاقْتُلُوهُ

Abu Burda aytdi: Muoz ibn Jabal Yamanda Abu Musoning huzuriga keldi. Qarasa, uning yonida bir kishi bor ekan. U: «Bu nima (gap)?» dedi. (Abu Muso): «Bu — yahudiy edi, soʻng musulmon boʻldi, keyin yana yahudiylikka qaytdi. Biz uni — oʻylashimcha, ikki oydan beri — Islomga qaytarmoqchi boʻlyapmiz», dedi. Shunda (Muoz): «Vallohi, uning boʻynini urmagunlaringizcha oʻtirmayman», dedi. Bas, uning boʻyni urildi. Soʻng u: «Alloh va Uning Rasuli: ‹Kim oʻz dinidan qaytsa, uni oʻldiringlar› — yoki: ‹Kim dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar› deb hukm qildilar», dedi.Абу Бурда айтди: Муоз ибн Жабал Яманда Абу Мусонинг ҳузурига келди. Қараса, унинг ёнида бир киши бор экан. У: «Бу нима (гап)?» деди. (Абу Мусо): «Бу — яҳудий эди, сўнг мусулмон бўлди, кейин яна яҳудийликка қайтди. Биз уни — ўйлашимча, икки ойдан бери — Исломга қайтармоқчи бўляпмиз», деди. Шунда (Муоз): «Валлоҳи, унинг бўйнини урмагунларингизча ўтирмайман», деди. Бас, унинг бўйни урилди. Сўнг у: «Аллоҳ ва Унинг Расули: ‹Ким ўз динидан қайтса, уни ўлдиринглар› — ёки: ‹Ким динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар› деб ҳукм қилдилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَصْبَحْتُ يَوْمًا قَرِيبًا مِنْهُ وَنَحْنُ نَسِيرُ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ وَيُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ لَقَدْ سَأَلْتَ عَنْ عَظِيمٍ وَإِنَّهُ لَيَسِيرٌ عَلَى مَنْ يَسَّرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ تَعْبُدُ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ وَتَحُجُّ الْبَيْتَ ثُمَّ قَالَ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى أَبْوَابِ الْخَيْرِ الصَّوْمُ جُنَّةٌ وَالصَّدَقَةُ تُطْفِئُ الْخَطِيئَةَ وَصَلَاةُ الرَّجُلِ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ ثُمَّ قَرَأَ قَوْلَهُ تَعَالَى {تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنْ الْمَضَاجِعِ حَتَّى بَلَغَ يَعْمَلُونَ} ثُمَّ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكَ بِرَأْسِ الْأَمْرِ وَعَمُودِهِ وَذُرْوَةِ سَنَامِهِ فَقُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَأْسُ الْأَمْرِ وَعَمُودُهُ الصَّلَاةُ وَذِرْوَةُ سَنَامِهِ الْجِهَادُ ثُمَّ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكَ بِمِلَاكِ ذَلِكَ كُلِّهِ فَقُلْتُ لَهُ بَلَى يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَأَخَذَ بِلِسَانِهِ فَقَالَ كُفَّ عَلَيْكَ هَذَا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَإِنَّا لَمُؤَاخَذُونَ بِمَا نَتَكَلَّمُ بِهِ فَقَالَ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ يَا مُعَاذُ وَهَلْ يَكُبُّ النَّاسَ عَلَى وُجُوهِهِمْ فِي النَّارِ أَوْ قَالَ عَلَى مَنَاخِرِهِمْ إِلَّا حَصَائِدُ أَلْسِنَتِهِمْ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Bir safarda Paygʻambar ﷺ bilan birga edim. Bir kuni biz yurib ketayotganimizda men u zotga yaqin keldim-da: «Ey Allohning Nabiysi, meni jannatga kiritadigan va doʻzaxdan uzoqlashtiradigan bir amalni menga ayting», dedim. U zot: «Sen mendan buyuk narsani soʻrading; ammo u Alloh kimga oson qilsa, oʻshanga osondir: Allohga ibodat qilasan va Unga hech narsani sherik qilmaysan, namozni barpo qilasan, zakot berasan, Ramazon roʻzasini tutasan va Baytni haj qilasan», dedilar. Soʻng: «Senga ezgulik eshiklarini koʻrsataymi? Roʻza — qalqondir; sadaqa xatoni oʻchiradi; va kishining tun yarmidagi namozi (ham)», dedilar-da, soʻng Alloh taoloning {Yonbosh tomonlari yotoqlaridan yiroq boʻlur} (oyatini) {qilurlar} (gacha) tilovat qildilar. Soʻng: «Senga butun ishning boshini, ustunini va eng yuksak choʻqqisini xabar beraymi?» dedilar. Men: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedim. U zot: «Ishning boshi va ustuni — namoz, eng yuksak choʻqqisi esa jihoddir», dedilar. Soʻng: «Senga bularning barchasini ushlab turuvchi narsani xabar beraymi?» dedilar. Men u zotga: «Ha, ey Allohning Nabiysi», dedim. Shunda u zot tillarini ushlab: «Mana shuni oʻzingga toʻxtatib tur (tiy)», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, biz gapirgan narsamiz uchun ham javobgar boʻlamizmi?» dedim. U zot: «Onang seni yoʻqotgur, ey Muoz! Odamlarni yuzlari — yoki burunlari — bilan doʻzaxga qulatadigan narsa tillarining hosilidan boshqa narsa boʻlarmidi?» dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Бир сафарда Пайғамбар ﷺ билан бирга эдим. Бир куни биз юриб кетаётганимизда мен у зотга яқин келдим-да: «Эй Аллоҳнинг Набийси, мени жаннатга киритадиган ва дўзахдан узоқлаштирадиган бир амални менга айтинг», дедим. У зот: «Сен мендан буюк нарсани сўрадинг; аммо у Аллоҳ кимга осон қилса, ўшанга осондир: Аллоҳга ибодат қиласан ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмайсан, намозни барпо қиласан, закот берасан, Рамазон рўзасини тутасан ва Байтни ҳаж қиласан», дедилар. Сўнг: «Сенга эзгулик эшикларини кўрсатайми? Рўза — қалқондир; садақа хатони ўчиради; ва кишининг тун ярмидаги намози (ҳам)», дедилар-да, сўнг Аллоҳ таолонинг {Ёнбош томонлари ётоқларидан йироқ бўлур} (оятини) {қилурлар} (гача) тиловат қилдилар. Сўнг: «Сенга бутун ишнинг бошини, устунини ва энг юксак чўққисини хабар берайми?» дедилар. Мен: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедим. У зот: «Ишнинг боши ва устуни — намоз, энг юксак чўққиси эса жиҳоддир», дедилар. Сўнг: «Сенга буларнинг барчасини ушлаб турувчи нарсани хабар берайми?» дедилар. Мен у зотга: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Набийси», дедим. Шунда у зот тилларини ушлаб: «Мана шуни ўзингга тўхтатиб тур (тий)», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз гапирган нарсамиз учун ҳам жавобгар бўламизми?» дедим. У зот: «Онанг сени йўқотгур, эй Муоз! Одамларни юзлари — ёки бурунлари — билан дўзахга қулатадиган нарса тилларининг ҳосилидан бошқа нарса бўлармиди?» дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي الْوَرْدِ يَعْنِي ابْنَ ثُمَامَةَ ح وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي الْوَرْدِ بْنِ ثُمَامَةَ جَمِيعًا عَنِ اللَّجْلَاجِ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَمَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَجُلٍ وَهُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الصَّبْرَ فَقَالَ قَدْ سَأَلْتَ الْبَلَاءَ فَسَلْ اللَّهَ الْعَافِيَةَ قَالَ وَمَرَّ بِرَجُلٍ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ تَمَامَ النِّعْمَةِ قَالَ يَا ابْنَ آدَمَ أَتَدْرِي مَا تَمَامُ النِّعْمَةِ قَالَ دَعْوَةٌ دَعَوْتُ بِهَا أَرْجُو بِهَا الْخَيْرَ قَالَ فَإِنَّ تَمَامَ النِّعْمَةِ فَوْزٌ مِنْ النَّارِ وَدُخُولُ الْجَنَّةِقَالَ أَبِي لَوْ لَمْ يَرْوِ الْجُرَيْرِيُّ إِلَّا هَذَا الْحَدِيثَ كَانَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ: «Ey Allohim, men Sendan sabr soʻrayman», deb turgan bir kishining yonidan oʻtdilar-da: «Sen balo soʻrabsan; Allohdan ofiyat soʻra», dedilar. U aytdi: Yana: «Ey Allohim, men Sendan neʼmatning tamomini soʻrayman», deb turgan bir kishining yonidan oʻtdilar-da: «Ey Odam farzandi, neʼmatning tamomi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. U: «Bu — men yaxshilikni umid qilib qilgan bir duo», dedi. U zot: «Albatta, neʼmatning tamomi — doʻzaxdan qutulish va jannatga kirishdir», dedilar. Otam aytdi: Agar Jurayriy shu hadisdan boshqasini rivoyat qilmaganida edi…Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ: «Эй Аллоҳим, мен Сендан сабр сўрайман», деб турган бир кишининг ёнидан ўтдилар-да: «Сен бало сўрабсан; Аллоҳдан офият сўра», дедилар. У айтди: Яна: «Эй Аллоҳим, мен Сендан неъматнинг тамомини сўрайман», деб турган бир кишининг ёнидан ўтдилар-да: «Эй Одам фарзанди, неъматнинг тамоми нима эканини биласанми?» дедилар. У: «Бу — мен яхшиликни умид қилиб қилган бир дуо», деди. У зот: «Албатта, неъматнинг тамоми — дўзахдан қутулиш ва жаннатга киришдир», дедилар. Отам айтди: Агар Журайрий шу ҳадисдан бошқасини ривоят қилмаганида эди…

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّ طَاوُسًا أَخْبَرَهُ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قَالَلَسْتُ آخُذُ فِي أَوْقَاصِ الْبَقَرِ شَيْئًا حَتَّى آتِيَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَأْمُرْنِي فِيهَا بِشَيْءٍ قَالَ ابْنُ بَكْرٍ لَسْتُ بِآخِذٍ فِي الْأَوْقَاصِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning huzurlariga bormagunimcha qoramolning avqosidan hech narsa olmayman; chunki Rasululloh ﷺ menga u haqda hech narsani buyurmadilar. Ibn Bakr: «Men avqosdan oluvchi emasman», dedi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига бормагунимча қорамолнинг авқосидан ҳеч нарса олмайман; чунки Расулуллоҳ ﷺ менга у ҳақда ҳеч нарсани буюрмадилар. Ибн Бакр: «Мен авқосдан олувчи эмасман», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ طَاوُسٍأُتِيَ مُعَاذٌ بِوَقَصِ الْبَقَرِ وَالْعَسَلِ فَقَالَ لَمْ يَأْمُرْنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِمَا بِشَيْءٍقَالَ سُفْيَانُ الْأَوْقَاصُ مَا دُونَ الثَّلَاثِينَ

Tovus (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Muozga qoramolning avqosi va asal (zakoti) keltirildi. Shunda u: «Nabiy ﷺ menga bu ikkovi haqida hech narsani buyurmaganlar», dedi. Sufyon aytdi: Avqos — oʻttizdan kam boʻlgan (qoldiq)dir.Товус (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Муозга қорамолнинг авқоси ва асал (закоти) келтирилди. Шунда у: «Набий ﷺ менга бу иккови ҳақида ҳеч нарсани буюрмаганлар», деди. Суфён айтди: Авқос — ўттиздан кам бўлган (қолдиқ)дир.

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ حَسَّانَ بْنِ عَطِيَّةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَابِطٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ الْأَوْدِيِّ قَالَقَدِمَ عَلَيْنَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ الْيَمَنَ رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ السَّحَرِ رَافِعًا صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ أَجَشَّ الصَّوْتِ فَأُلْقِيَتْ عَلَيْهِ مَحَبَّتِي فَمَا فَارَقْتُهُ حَتَّى حَثَوْتُ عَلَيْهِ التُّرَابَ بِالشَّامِ مَيِّتًا رَحِمَهُ اللَّهُ ثُمَّ نَظَرْتُ إِلَى أَفْقَهِ النَّاسِ بَعْدَهُ فَأَتَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ فَقَالَ لِي كَيْفَ أَنْتَ إِذَا أَتَتْ عَلَيْكُمْ أُمَرَاءُ يُصَلُّونَ الصَّلَاةَ لِغَيْرِ وَقْتِهَا قَالَ فَقُلْتُ مَا تَأْمُرُنِي إِنْ أَدْرَكَنِي ذَلِكَ قَالَ صَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا وَاجْعَلْ ذَلِكَ مَعَهُمْ سُبْحَةً

Amr ibn Maymun al-Avdiy aytdi: Rasululloh ﷺning elchilari Muoz ibn Jabal saharda, ovozini takbir bilan koʻtarib, Yamanga — bizning oldimizga keldi; u dagʻal ovozli edi. Shunda menga unga nisbatan muhabbat solindi va men uni Shomda vafot etgan holida ustiga tuproq tortgunimcha undan ajralmadim — Alloh unga rahm qilsin. Soʻng undan keyin odamlarning eng faqihiga nazar soldim va Abdulloh ibn Masʼudning huzuriga keldim. U menga: «Sizlarga namozni oʻz vaqtidan boshqa vaqtda oʻqiydigan amirlar kelsa, holing qanday boʻladi?» dedi. Men: «Bunga yoʻliqsam, menga nimani buyurasan?» dedim. U: «Namozni oʻz vaqtida oʻqi va ular bilan oʻqiganingni nafl qilib ol», dedi.Амр ибн Маймун ал-Авдий айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг элчилари Муоз ибн Жабал саҳарда, овозини такбир билан кўтариб, Яманга — бизнинг олдимизга келди; у дағал овозли эди. Шунда менга унга нисбатан муҳаббат солинди ва мен уни Шомда вафот этган ҳолида устига тупроқ тортгунимча ундан ажралмадим — Аллоҳ унга раҳм қилсин. Сўнг ундан кейин одамларнинг энг фақиҳига назар солдим ва Абдуллоҳ ибн Масъуднинг ҳузурига келдим. У менга: «Сизларга намозни ўз вақтидан бошқа вақтда ўқийдиган амирлар келса, ҳолинг қандай бўлади?» деди. Мен: «Бунга йўлиқсам, менга нимани буюрасан?» дедим. У: «Намозни ўз вақтида ўқи ва улар билан ўқиганингни нафл қилиб ол», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرٍ الْأَسْلَمِيُّ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَعِيذُوا بِاللَّهِ مِنْ طَمَعٍ يَهْدِي إِلَى طَبْعٍ وَمِنْ طَمَعٍ يَهْدِي إِلَى غَيْرِ مَطْمَعٍ وَمِنْ طَمَعٍ حَيْثُ لَا طَمَعَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga: «Tabʼga (qalbning muhrlanishiga) olib boradigan tamaʼdan, tamaʼ qilishga arzimaydigan narsaga olib boradigan tamaʼdan va tamaʼ oʻrni boʻlmagan yerdagi tamaʼdan Allohdan panoh soʻranglar», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Табъга (қалбнинг муҳрланишига) олиб борадиган тамаъдан, тамаъ қилишга арзимайдиган нарсага олиб борадиган тамаъдан ва тамаъ ўрни бўлмаган ердаги тамаъдан Аллоҳдан паноҳ сўранглар», дедилар.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ {تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنْ الْمَضَاجِعِ} قَالَ قِيَامُ الْعَبْدِ مِنْ اللَّيْلِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot {Yonbosh tomonlari yotoqlaridan yiroq boʻlur} (oyati haqida): «Bu — bandaning kechasi (namozga) turishidir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот {Ёнбош томонлари ётоқларидан йироқ бўлур} (ояти ҳақида): «Бу — банданинг кечаси (намозга) туришидир», дедилар.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَوْبَانَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُمْرَانُ بَيْتِ الْمَقْدِسِ خَرَابُ يَثْرِبَ وَخَرَابُ يَثْرِبَ خُرُوجُ الْمَلْحَمَةِ وَخُرُوجُ الْمَلْحَمَةِ فَتْحُ الْقُسْطَنْطِينِيَّةِ وَفَتْحُ الْقُسْطَنْطِينِيَّةِ خُرُوجُ الدَّجَّالِ ثُمَّ ضَرَبَ عَلَى فَخِذِهِ أَوْ عَلَى مَنْكِبِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ هَذَا لَحَقٌّ كَمَا أَنَّكَ قَاعِدٌوَكَانَ مَكْحُولٌ يُحَدِّثُ بِهِ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ يَخَامِرَ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Baytul-Maqdisning obod boʻlishi Yasribning vayron boʻlishidir, Yasribning vayron boʻlishi katta jangning chiqishidir, katta jangning chiqishi Qustantiniyaning fath etilishidir, Qustantiniyaning fath etilishi Dajjolning chiqishidir». Soʻng u zot uning soniga — yoki yelkasiga — urdilar-da: «Albatta, bu, sen oʻtirgan boʻlganing kabi haqdir», dedilar. Makhul buni Jubayr ibn Nufayrdan, u Molik ibn Yaxomirdan, u Muoz ibn Jabaldan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilardi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Байтул-Мақдиснинг обод бўлиши Ясрибнинг вайрон бўлишидир, Ясрибнинг вайрон бўлиши катта жангнинг чиқишидир, катта жангнинг чиқиши Қустантиниянинг фатҳ этилишидир, Қустантиниянинг фатҳ этилиши Дажжолнинг чиқишидир». Сўнг у зот унинг сонига — ёки елкасига — урдилар-да: «Албатта, бу, сен ўтирган бўлганинг каби ҳақдир», дедилар. Макҳул буни Жубайр ибн Нуфайрдан, у Молик ибн Яхомирдан, у Муоз ибн Жабалдан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қиларди.

حَدَّثَنَا يُونُسُ فِي تَفْسِيرِ شَيْبَانَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ وَحَدَّثَ شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُبْعَثُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ جُرْدًا مُرْدًا مُكَحَّلِينَ بَنِي ثَلَاثِينَ سَنَةً

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Moʻminlar qiyomat kuni tuksiz, soqolsiz, koʻzlariga surma tortilgan, oʻttiz yoshli holda qayta tiriltiriladilar», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Мўминлар қиёмат куни туксиз, соқолсиз, кўзларига сурма тортилган, ўттиз ёшли ҳолда қайта тирилтириладилар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مَلِيحٍ الْهُذَلِيِّ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَعَنْ أَبِي مُوسَى قَالَاكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا نَزَلَ مَنْزِلًا كَانَ الَّذِي يَلِيهِ الْمُهَاجِرُونَ قَالَ فَنَزَلْنَا مَنْزِلًا فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ حَوْلَهُ قَالَ فَتَعَارَرْتُ مِنْ اللَّيْلِ أَنَا وَمُعَاذٌ فَنَظَرْنَا قَالَ فَخَرَجْنَا نَطْلُبُهُ إِذْ سَمِعْنَا هَزِيزًا كَهَزِيزِ الْأَرْحَاءِ إِذْ أَقْبَلَ فَلَمَّا أَقْبَلَ نَظَرَ قَالَ مَا شَأْنُكُمْ قَالُوا انْتَبَهْنَا فَلَمْ نَرَكَ حَيْثُ كُنْتَ خَشِينَا أَنْ يَكُونَ أَصَابَكَ شَيْءٌ جِئْنَا نَطْلُبُكَ قَالَ أَتَانِي آتٍ فِي مَنَامِي فَخَيَّرَنِي بَيْنَ أَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ نِصْفُ أُمَّتِي أَوْ شَفَاعَةً فَاخْتَرْتُ لَهُمْ الشَّفَاعَةَ فَقُلْنَا فَإِنَّا نَسْأَلُكَ بِحَقِّ الْإِسْلَامِ وَبِحَقِّ الصُّحْبَةِ لَمَا أَدْخَلْتَنَا الْجَنَّةَ قَالَ فَاجْتَمَعَ عَلَيْهِ النَّاسُ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ مَقَالَتِنَا وَكَثُرَ النَّاسُ فَقَالَ إِنِّي أَجْعَلُ شَفَاعَتِي لِمَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًاحَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَحْرُسُهُ أَصْحَابُهُ فَذَكَرَ نَحْوَهُ

Muoz ibn Jabal va Abu Muso (roziyallohu anhumo) aytdilar: Rasululloh ﷺ bir manzilga tushsalar, u zotga eng yaqin joyda muhojirlar (tushar) edi. U aytdi: Biz bir manzilga tushdik, Nabiy ﷺ turdilar, biz esa u zotning atroflarida edik. Kechasi men bilan Muoz uygʻonib qarasak, (u zot yoʻq edi). Biz u zotni izlab chiqdik. Shu payt tegirmon guvillashiga oʻxshash bir guvillashni eshitdik, birdan u zot keldilar. Kelgach, qarab: «Sizlarga nima boʻldi?» dedilar. Ular: «Uygʻonib, sizni oʻrningizda koʻrmadik, sizga bir narsa yetgan boʻlishidan qoʻrqib, izlab keldik», dedilar. U zot: «Tushimda menga bir keluvchi keldi va meni ummatimning yarmi jannatga kirishi bilan shafoat (berilishi) orasida ixtiyorli qildi; men ular uchun shafoatni ixtiyor qildim», dedilar. Biz: «Islom haqqi va suhbat haqqi bilan sizdan soʻraymiz, bizni jannatga kiritsangiz», dedik. U aytdi: Soʻng odamlar u zotning atroflariga toʻplanib, bizning soʻzimizga oʻxshash soʻzni aytdilar va odamlar koʻpaydi. Shunda u zot: «Men shafoatimni Allohga hech narsani sherik qilmagan holda oʻlgan kishi uchun qilaman», dedilar. Abu Musodan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺni ashoblari qoʻriqlar edilar — soʻng shunga oʻxshashini zikr qildi.Муоз ибн Жабал ва Абу Мусо (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ бир манзилга тушсалар, у зотга энг яқин жойда муҳожирлар (тушар) эди. У айтди: Биз бир манзилга тушдик, Набий ﷺ турдилар, биз эса у зотнинг атрофларида эдик. Кечаси мен билан Муоз уйғониб қарасак, (у зот йўқ эди). Биз у зотни излаб чиқдик. Шу пайт тегирмон гувиллашига ўхшаш бир гувиллашни эшитдик, бирдан у зот келдилар. Келгач, қараб: «Сизларга нима бўлди?» дедилар. Улар: «Уйғониб, сизни ўрнингизда кўрмадик, сизга бир нарса етган бўлишидан қўрқиб, излаб келдик», дедилар. У зот: «Тушимда менга бир келувчи келди ва мени умматимнинг ярми жаннатга кириши билан шафоат (берилиши) орасида ихтиёрли қилди; мен улар учун шафоатни ихтиёр қилдим», дедилар. Биз: «Ислом ҳаққи ва суҳбат ҳаққи билан сиздан сўраймиз, бизни жаннатга киритсангиз», дедик. У айтди: Сўнг одамлар у зотнинг атрофларига тўпланиб, бизнинг сўзимизга ўхшаш сўзни айтдилар ва одамлар кўпайди. Шунда у зот: «Мен шафоатимни Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда ўлган киши учун қиламан», дедилар. Абу Мусодан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺни ашоблари қўриқлар эдилар — сўнг шунга ўхшашини зикр қилди.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَنْبَأَنَا أَبُو بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ عَيَّاشٍ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ فِي النَّوْمِ كَأَنِّي مُسْتَيْقِظٌ أَرَى رَجُلًا نَزَلَ مِنْ السَّمَاءِ عَلَيْهِ بُرْدَانِ أَخْضَرَانِ نَزَلَ عَلَى جِذْمِ حَائِطٍ مِنْ الْمَدِينَةِ فَأَذَّنَ مَثْنَى مَثْنَى ثُمَّ جَلَسَ ثُمَّ أَقَامَ فَقَالَ مَثْنَى مَثْنَى قَالَ نِعْمَ مَا رَأَيْتَ عَلِّمْهَا بِلَالًاقَالَ قَالَ عُمَرُ قَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ ذَلِكَ وَلَكِنَّهُ سَبَقَنِي

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Ansordan bir kishi Nabiy ﷺning huzurlariga keldi va: «Men tushimda, xuddi uygʻoqdek, osmondan ustida ikkita yashil rido boʻlgan bir kishi tushganini koʻrdim; u Madinadagi bir devor poydevoriga tushdi-da, azonni juft-juft aytdi, soʻng oʻtirdi, soʻng turib, qomatni juft-juft aytdi», dedi. U zot: «Sen koʻrgan narsa naqadar yaxshi! Buni Bilolga oʻrgat», dedilar. U aytdi: Umar (roziyallohu anhu): «Men ham shunga oʻxshashini koʻrgan edim, lekin u mendan oʻzib ketdi», dedi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Ансордан бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларига келди ва: «Мен тушимда, худди уйғоқдек, осмондан устида иккита яшил ридо бўлган бир киши тушганини кўрдим; у Мадинадаги бир девор пойдеворига тушди-да, азонни жуфт-жуфт айтди, сўнг ўтирди, сўнг туриб, қоматни жуфт-жуфт айтди», деди. У зот: «Сен кўрган нарса нақадар яхши! Буни Билолга ўргат», дедилар. У айтди: Умар (розияллоҳу анҳу): «Мен ҳам шунга ўхшашини кўрган эдим, лекин у мендан ўзиб кетди», деди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ لَقِيَ اللَّهَ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا يُصَلِّي الْخَمْسَ وَيَصُومُ رَمَضَانَ غُفِرَ لَهُ قُلْتُ أَفَلَا أُبَشِّرُهُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ دَعْهُمْ يَعْمَلُوا

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Kim Allohga, Unga hech narsani sherik qilmagan, besh (vaqt namoz)ni oʻqiydigan va Ramazon roʻzasini tutadigan holda yoʻliqsa, unga magʻfirat qilinadi». Men: «Ey Allohning Rasuli, ularga bu xushxabarni bermaymi?» dedim. U zot: «Qoʻy ularni, amal qilaversinlar», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Ким Аллоҳга, Унга ҳеч нарсани шерик қилмаган, беш (вақт намоз)ни ўқийдиган ва Рамазон рўзасини тутадиган ҳолда йўлиқса, унга мағфират қилинади». Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, уларга бу хушхабарни бермайми?» дедим. У зот: «Қўй уларни, амал қилаверсинлар», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا الْعَلَاءُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الشَّيْطَانَ ذِئْبُ الْإِنْسَانِ كَذِئْبِ الْغَنَمِ يَأْخُذُ الشَّاةَ الْقَاصِيَةَ وَالنَّاحِيَةَ فَإِيَّاكُمْ وَالشِّعَابَ وَعَلَيْكُمْ بِالْجَمَاعَةِ وَالْعَامَّةِ وَالْمَسْجِدِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ: «Albatta, shayton insonning boʻrisidir, xuddi qoʻyning boʻrisi kabi — u (suruvdan) ajralganini va chetga chiqqanini oladi. Bas, tarqoq soʻqmoqlardan saqlaninglar; jamoatni, koʻpchilikni va masjidni lozim tutinglar», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Албатта, шайтон инсоннинг бўрисидир, худди қўйнинг бўриси каби — у (сурувдан) ажралганини ва четга чиққанини олади. Бас, тарқоқ сўқмоқлардан сақланинглар; жамоатни, кўпчиликни ва масжидни лозим тутинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ وَإِسْحَاقُ يَعْنِي ابْنَ عِيسَى أَخْبَرَنِي مَالِكٌ عَنْ أَبِي حَازِمِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ قَالَدَخَلْتُ مَسْجِدَ دِمَشْقِ الشَّامِ فَإِذَا أَنَا بِفَتًى بَرَّاقِ الثَّنَايَا وَإِذَا النَّاسُ حَوْلَهُ إِذَا اخْتَلَفُوا فِي شَيْءٍ أَسْنَدُوهُ إِلَيْهِ وَصَدَرُوا عَنْ رَأْيِهِ فَسَأَلْتُ عَنْهُ فَقِيلَ هَذَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ فَلَمَّا كَانَ الْغَدُ هَجَّرْتُ فَوَجَدْتُ قَدْ سَبَقَنِي بِالْهَجِيرِ وَقَالَ إِسْحَاقُ بِالتَّهْجِيرِ وَوَجَدْتُهُ يُصَلِّي فَانْتَظَرْتُهُ حَتَّى إِذَا قَضَى صَلَاتَهُ جِئْتُهُ مِنْ قِبَلِ وَجْهِهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ وَاللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّكَ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَقَالَ أَاللَّهِ فَقُلْتُ أَاللَّهِ فَقَالَ أَاللَّهِ فَقُلْتُ أَاللَّهِ فَأَخَذَ بِحُبْوَةِ رِدَائِي فَجَبَذَنِي إِلَيْهِ وَقَالَ أَبْشِرْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَجَبَتْ مَحَبَّتِي لِلْمُتَحَابِّينَ فِيَّ وَالْمُتَجَالِسِينَ فِيَّ وَالْمُتَزَاوِرِينَ فِيَّ وَالْمُتَبَاذِلِينَ فِيَّ

Abu Idris al-Xavloniy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: «Damashq masjidiga kirdim. Qarasam, tishlari oppoq yaltiragan navqiron bir yigit oʻtiribdi, odamlar esa uning atrofida edilar; biror narsada ixtilof qilishsa, unga murojaat qilib, uning soʻziga qaytar edilar. Men u haqda soʻradim, ‹Bu — Muoz ibn Jabal›, deyishdi. Ertasi kuni ertalab bordim, u peshin (namozi)ga mendan oldin kelib, namoz oʻqiyotgan ekan. Namozini oʻqib boʻlguncha kutdim, soʻng oldiga yuzma-yuz kelib salom berdim va: ‹Vallohi, men seni Alloh azza va jalla uchun sevaman›, dedim. U: ‹Alloh haqqimi?›, dedi. Men: ‹Alloh haqqi›, dedim. U: ‹Alloh haqqimi?›, dedi. Men: ‹Alloh haqqi›, dedim. Shunda u ridomning etagidan tutib, meni oʻziga tortdi va: ‹Xushxabar boʻlsin! Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: Alloh azza va jalla: «Men (yoʻlim)da bir-birini sevganlarga, Men uchun birga oʻtirganlarga, Men uchun bir-birini ziyorat qilganlarga va Men uchun bir-biriga (saxovat ila) beradiganlarga muhabbatim vojib boʻldi», dedi›, dedilar».Абу Идрис ал-Хавлоний (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у деди: «Дамашқ масжидига кирдим. Қарасам, тишлари оппоқ ялтираган навқирон бир йигит ўтирибди, одамлар эса унинг атрофида эдилар; бирор нарсада ихтилоф қилишса, унга мурожаат қилиб, унинг сўзига қайтар эдилар. Мен у ҳақда сўрадим, ‹Бу — Муоз ибн Жабал›, дейишди. Эртаси куни эрталаб бордим, у пешин (намози)га мендан олдин келиб, намоз ўқиётган экан. Намозини ўқиб бўлгунча кутдим, сўнг олдига юзма-юз келиб салом бердим ва: ‹Валлоҳи, мен сени Аллоҳ азза ва жалла учун севаман›, дедим. У: ‹Аллоҳ ҳаққими?›, деди. Мен: ‹Аллоҳ ҳаққи›, дедим. У: ‹Аллоҳ ҳаққими?›, деди. Мен: ‹Аллоҳ ҳаққи›, дедим. Шунда у ридомнинг этагидан тутиб, мени ўзига тортди ва: ‹Хушхабар бўлсин! Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: Аллоҳ азза ва жалла: «Мен (йўлим)да бир-бирини севганларга, Мен учун бирга ўтирганларга, Мен учун бир-бирини зиёрат қилганларга ва Мен учун бир-бирига (саховат ила) берадиганларга муҳаббатим вожиб бўлди», деди›, дедилар».

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ الْأَسْوَدِ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُتَحَابُّونَ فِي اللَّهِ فِي ظِلِّ الْعَرْشِ يَوْمَ الْقِيَامَةِحَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ النَّزَّالِ أَوْ النَّزَّالَ بْنَ عُرْوَةَ يُحَدِّثُ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ شُعْبَةُ فَقُلْتُ لَهُ سَمِعَهُ مِنْ مُعَاذٍ قَالَ لَمْ يَسْمَعْهُ مِنْهُ وَقَدْ أَدْرَكَهُ أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ فَذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ مَعْمَرٍ عَنْ عَاصِمٍ أَنَّهُ قَالَ الْحَكَمُ وَسَمِعْتُهُ مِنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Alloh yoʻlida bir-birini sevganlar qiyomat kuni Arshning soyasida boʻladilar», dedilar. Shuʼba aytdi: Men unga: «U buni Muozdan eshitganmi?» dedim. U: «Undan eshitmagan, lekin unga yetishgan», dedi. (Muoz) aytdi: «Ey Allohning Rasuli, meni jannatga kiritadigan bir amalni menga ayting», dedim — soʻng Maʼmarning Osimdan (rivoyat qilgan) hadisiga oʻxshashini zikr qildi. Hakam aytdi: Men uni Maymun ibn Abu Shabibdan ham eshitganman.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ йўлида бир-бирини севганлар қиёмат куни Аршнинг соясида бўладилар», дедилар. Шуъба айтди: Мен унга: «У буни Муоздан эшитганми?» дедим. У: «Ундан эшитмаган, лекин унга етишган», деди. (Муоз) айтди: «Эй Аллоҳнинг Расули, мени жаннатга киритадиган бир амални менга айтинг», дедим — сўнг Маъмарнинг Осимдан (ривоят қилган) ҳадисига ўхшашини зикр қилди. Ҳакам айтди: Мен уни Маймун ибн Абу Шабибдан ҳам эшитганман.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْحُصَيْنُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذٍ قَالَكَانَ النَّاسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سُبِقَ الرَّجُلُ بِبَعْضِ صَلَاتِهِ سَأَلَهُمْ فَأَوْمَئُوا إِلَيْهِ بِالَّذِي سُبِقَ بِهِ مِنْ الصَّلَاةِ فَيَبْدَأُ فَيَقْضِي مَا سُبِقَ ثُمَّ يَدْخُلُ مَعَ الْقَوْمِ فِي صَلَاتِهِمْ فَجَاءَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَالْقَوْمُ قُعُودٌ فِي صَلَاتِهِمْ فَقَعَدَ فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ فَقَضَى مَا كَانَ سُبِقَ بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اصْنَعُوا كَمَا صَنَعَ مُعَاذٌ

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ zamonlarida odamlar shunday qilardilar: bir kishi namozining bir qismiga ulgurmay qolsa, ulardan soʻrardi, ular esa unga namozdan qanchasiga ulgurmaganini ishora bilan bildirardilar. Shunda u avval ulgurmaganini qazo qilib, soʻng qavm bilan birga ularning namozlariga kirardi. Muoz ibn Jabal qavm namozlarida oʻtirgan holatda kelib qoldi va u ham oʻtirdi. Rasululloh ﷺ (namozdan) chiqqanlarida esa u turib, ulgurmaganini qazo qildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Muoz qilgandek qilinglar», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ замонларида одамлар шундай қилардилар: бир киши намозининг бир қисмига улгурмай қолса, улардан сўрарди, улар эса унга намоздан қанчасига улгурмаганини ишора билан билдирардилар. Шунда у аввал улгурмаганини қазо қилиб, сўнг қавм билан бирга уларнинг намозларига кирарди. Муоз ибн Жабал қавм намозларида ўтирган ҳолатда келиб қолди ва у ҳам ўтирди. Расулуллоҳ ﷺ (намоздан) чиққанларида эса у туриб, улгурмаганини қазо қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Муоз қилгандек қилинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا صَالِحٌ يَعْنِي ابْنَ أَبِي عَرِيبٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَقَالَ لَنَا مُعَاذٌ فِي مَرَضِهِ قَدْ سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا كُنْتُ أَكْتُمُكُمُوهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ كَانَ آخِرُ كَلَامِهِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ

Muoz (roziyallohu anhu) kasalligida bizga aytdi: Men Rasululloh ﷺdan bir narsani eshitgan edim, uni sizlardan yashirib yurardim. Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Kimning oxirgi soʻzi ‹La ilaha illalloh› boʻlsa, unga jannat vojib boʻladi».Муоз (розияллоҳу анҳу) касаллигида бизга айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан бир нарсани эшитган эдим, уни сизлардан яшириб юрардим. Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Кимнинг охирги сўзи ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› бўлса, унга жаннат вожиб бўлади».

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْأَعْمَشَ يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ أَنَّ مُعَاذًا قَالَوَاللَّهِ إِنَّ عُمَرَ فِي الْجَنَّةِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي حُمْرَ النَّعَمِ وَأَنَّكُمْ تَفَرَّقْتُمْ قَبْلَ أَنْ أُخْبِرَكُمْ لِمَ قُلْتُ ذَاكَ ثُمَّ حَدَّثَهُمْ الرُّؤْيَا الَّتِي رَأَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَأْنِ عُمَرَ قَالَ وَرُؤْيَا النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَقٌّ

Musʼab ibn Saʼd (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Muoz shunday dedi: Vallohi, albatta Umar jannatdadir. Men nima sababdan buni aytganimni sizlarga xabar bermasimdan oldin tarqalib ketishingizni — qizil tuyalar menikiga aylanishidan ham — yoqtirmayman. Soʻng u ularga Nabiy ﷺ Umar haqida koʻrgan tushni soʻzlab berdi. U aytdi: Nabiy ﷺning tushlari esa haqdir.Мусъаб ибн Саъд (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Муоз шундай деди: Валлоҳи, албатта Умар жаннатдадир. Мен нима сабабдан буни айтганимни сизларга хабар бермасимдан олдин тарқалиб кетишингизни — қизил туялар меникига айланишидан ҳам — ёқтирмайман. Сўнг у уларга Набий ﷺ Умар ҳақида кўрган тушни сўзлаб берди. У айтди: Набий ﷺнинг тушлари эса ҳақдир.

حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ لَا يَرُوحُ حَتَّى يُبْرِدَ حَتَّى يَجْمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ Tabuk gʻazotida kun salqin tortmaguncha yoʻlga chiqmas edilar — toki peshin bilan asrni, shom bilan xuftonni jamlab (oʻqir) edilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ Табук ғазотида кун салқин тортмагунча йўлга чиқмас эдилар — токи пешин билан асрни, шом билан хуфтонни жамлаб (ўқир) эдилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مُعَاذٍ قَالَبَعَثَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَمَنِ وَأَمَرَنِي أَنْ آخُذَ مِنْ كُلِّ حَالِمٍ دِينَارًا أَوْ عِدْلَهُ مَعَافِرَ وَأَمَرَنِي أَنْ آخُذَ مِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ بَقَرَةً مُسِنَّةً وَمِنْ كُلِّ ثَلَاثِينَ بَقَرَةً تَبِيعًا حَوْلِيًّا وَأَمَرَنِي فِيمَا سَقَتْ السَّمَاءُ الْعُشْرَ وَمَا سُقِيَ بِالدَّوَالِي نِصْفَ الْعُشْرِ

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ meni Yamanga yubordilar va menga har bir balogʻatga yetgan kishidan bir dinor yoki uning oʻrniga maofir matosini olishni buyurdilar; yana menga har qirq qoramoldan bir musinna, har oʻttiz qoramoldan bir yashar tabiʼ olishni buyurdilar; osmon sugʻorgan narsadan ushr, dolobda sugʻorilgan narsadan esa ushrning yarmini (olishni) buyurdilar.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ мени Яманга юбордилар ва менга ҳар бир балоғатга етган кишидан бир динор ёки унинг ўрнига маофир матосини олишни буюрдилар; яна менга ҳар қирқ қорамолдан бир мусинна, ҳар ўттиз қорамолдан бир яшар табиъ олишни буюрдилар; осмон суғорган нарсадан ушр, долобда суғорилган нарсадан эса ушрнинг ярмини (олишни) буюрдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ يَحْيَى بْنِ جَابِرٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ جَهَّزَ غَازِيًا أَوْ خَلَفَهُ فِي أَهْلِهِ بِخَيْرٍ فَإِنَّهُ مَعَنَا

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir gʻoziyni jihozlasa yoki uning ortidan ahliga yaxshilik bilan xalifa boʻlsa, albatta u biz bilan birgadir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир ғозийни жиҳозласа ёки унинг ортидан аҳлига яхшилик билан халифа бўлса, албатта у биз билан биргадир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَكُنْتُ رَدِيفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِي يَا مُعَاذُ أَتَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا أَتَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ يُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺning ortlarida (ulovda) mingashib oʻtirgan edim. Shunda u zot menga: «Ey Muoz, Allohning bandalar ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Ular Unga ibodat qilishlari va Unga hech narsani sherik qilmasliklaridir», dedilar. (Soʻng): «Ular shuni qilsalar, bandalarning Alloh ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Ularni jannatga kiritishidir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺнинг ортларида (уловда) мингашиб ўтирган эдим. Шунда у зот менга: «Эй Муоз, Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Улар Унга ибодат қилишлари ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмасликларидир», дедилар. (Сўнг): «Улар шуни қилсалар, бандаларнинг Аллоҳ устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Уларни жаннатга киритишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ وَحَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَا ثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ قَالَ حَسَنٌ فِي حَدِيثِهِ أَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ قَالَ الْحَسَنُ الْهُذَلِيِّ عَنْ رَوْحِ بْنِ عَابِدٍ عَنْ أَبِي الْعَوَّامِ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَكُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى جَمَلٍ أَحْمَرَ فَقَالَ يَا مُعَاذُ قُلْتُ لَبَّيْكَ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ فَقُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَهَا ثَلَاثًا فَقُلْتُ ذَلِكَ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ حَقُّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ثُمَّ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ فَقُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَهَا ثَلَاثًا وَقُلْتُ ذَلِكَ ثَلَاثًا فَقَالَ حَقُّهُمْ عَلَيْهِ إِذَا هُمْ فَعَلُوا ذَلِكَ أَنْ يَغْفِرَ لَهُمْ وَأَنْ يُدْخِلَهُمْ الْجَنَّةَحَدَّثَنَا عَفَّانُ وَحُسْنٌ قَالَا ثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي رَزِينٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِحِمَارٍ قَدْ شُدَّ عَلَيْهِ بَرْدَعَةٌ إِلَّا أَنَّ حَسَنًا جَمَعَ الْإِسْنَادَيْنِ فِي حَدِيثِهِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Men qizil tuya ustida Nabiy ﷺning ortlarida mingashib oʻtirgan edim. Shunda u zot: «Ey Muoz!» dedilar. Men: «Labbay», dedim. U zot: «Allohning bandalar ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim — u zot buni uch marta aytdilar, men ham shuni uch marta aytdim. Soʻng u zot: «Uning azza va jalla haqqi — ular Unga ibodat qilishlari va Unga hech narsani sherik qilmasliklaridir», dedilar. Soʻng: «Ular shuni qilsalar, bandalarning Alloh ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim — u zot buni uch marta aytdilar, men ham shuni uch marta aytdim. Shunda u zot: «Ular shuni qilsalar, ularning U ustidagi haqqi — ularni magʻfirat qilishi va ularni jannatga kiritishidir», dedilar. Ato ibn Soib ham Abu Razindan, u Muoz ibn Jabaldan shunga oʻxshashini rivoyat qildi; faqat u: «Rasululloh ﷺga ustiga toʻshama bogʻlangan bir eshak keltirildi», dedi. Hasan esa oʻz hadisida ikkala isnodni jamladi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен қизил туя устида Набий ﷺнинг ортларида мингашиб ўтирган эдим. Шунда у зот: «Эй Муоз!» дедилар. Мен: «Лаббай», дедим. У зот: «Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим — у зот буни уч марта айтдилар, мен ҳам шуни уч марта айтдим. Сўнг у зот: «Унинг азза ва жалла ҳаққи — улар Унга ибодат қилишлари ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмасликларидир», дедилар. Сўнг: «Улар шуни қилсалар, бандаларнинг Аллоҳ устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим — у зот буни уч марта айтдилар, мен ҳам шуни уч марта айтдим. Шунда у зот: «Улар шуни қилсалар, уларнинг У устидаги ҳаққи — уларни мағфират қилиши ва уларни жаннатга киритишидир», дедилар. Ато ибн Соиб ҳам Абу Разиндан, у Муоз ибн Жабалдан шунга ўхшашини ривоят қилди; фақат у: «Расулуллоҳ ﷺга устига тўшама боғланган бир эшак келтирилди», деди. Ҳасан эса ўз ҳадисида иккала иснодни жамлади.

حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ وَيَزِيدُ بْنُ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَا ثَنَا بَقِيَّةُ وَهُوَ ابْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنِي بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي بَحْرِيَّةَ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْغَزْوُ غَزْوَانِ فَأَمَّا مَنْ ابْتَغَى وَجْهَ اللَّهِ وَأَطَاعَ الْإِمَامَ وَأَنْفَقَ الْكَرِيمَةَ وَيَاسَرَ الشَّرِيكَ وَاجْتَنَبَ الْفَسَادَ فَإِنَّ نَوْمَهُ وَنُبْهَهُ أَجْرٌ كُلُّهُ وَأَمَّا مَنْ غَزَا فَخْرًا وَرِيَاءً وَسُمْعَةً وَعَصَى الْإِمَامَ وَأَفْسَدَ فِي الْأَرْضِ فَإِنَّهُ لَمْ يَرْجِعْ بِالْكَفَافِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Gʻazot ikki xildir. Kim Allohning yuzini (rizosini) istab, imomga itoat qilib, eng qadrli (molini) sarflab, sherigiga yengillik qilib, buzgʻunchilikdan saqlansa, uning uxlashi ham, uygʻoqligi ham — barchasi ajrdir. Kim esa maqtanish, riyo va ovoza uchun gʻazot qilib, imomga osiylik qilib, yer yuzida buzgʻunchilik qilsa, u (savob-gunohda) barobar boʻlib qaytmaydi».Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ғазот икки хилдир. Ким Аллоҳнинг юзини (ризосини) истаб, имомга итоат қилиб, энг қадрли (молини) сарфлаб, шеригига енгиллик қилиб, бузғунчиликдан сақланса, унинг ухлаши ҳам, уйғоқлиги ҳам — барчаси ажрдир. Ким эса мақтаниш, риё ва овоза учун ғазот қилиб, имомга осийлик қилиб, ер юзида бузғунчилик қилса, у (савоб-гуноҳда) баробар бўлиб қайтмайди».

حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ وَيَزِيدُ بْنُ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَا ثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنِي بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي بَحْرِيَّةَ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ لَيْلَةِ الْقَدْرِ فَقَالَ هِيَ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ أَوْ فِي الْخَامِسَةِ أَوْ فِي الثَّالِثَةِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺdan Qadr kechasi haqida soʻralgan edi, u zot: «U oxirgi oʻn kunlikda, yoki beshinchisida, yoki uchinchisidadir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺдан Қадр кечаси ҳақида сўралган эди, у зот: «У охирги ўн кунликда, ёки бешинчисида, ёки учинчисидадир», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى قَالَ عَبْد اللَّهِ قَالَ وَحَدَّثَنَاهُ الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا ابْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ مُعَاذٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَنْ يَنْفَعَ حَذَرٌ مِنْ قَدَرٍ وَلَكِنَّ الدُّعَاءَ يَنْفَعُ مِمَّا نَزَلَ وَمِمَّا لَمْ يَنْزِلْ فَعَلَيْكُمْ بِالدُّعَاءِ عِبَادَ اللَّهِ

Muoz (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: «Ehtiyotkorlik qadardan (kelgan narsaga) hech foyda bermaydi; lekin duo tushgan narsaga ham, hali tushmagan narsaga ham foyda beradi. Bas, ey Allohning bandalari, duoni lozim tutinglar!»Муоз (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: «Эҳтиёткорлик қадардан (келган нарсага) ҳеч фойда бермайди; лекин дуо тушган нарсага ҳам, ҳали тушмаган нарсага ҳам фойда беради. Бас, эй Аллоҳнинг бандалари, дуони лозим тутинглар!»

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ وَأَبُو الْيَمَانِ قَالَا ثَنَا أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ سُفْيَانَ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ قُطَيْبٍ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي بَحْرِيَّةَ قَالَ أَبُو الْمُغِيرَةِ فِي حَدِيثِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ قَالَ سَمِعْتُ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَلْحَمَةُ الْعُظْمَى وَفَتْحُ الْقُسْطَنْطِينِيَّةِ وَخُرُوجُ الدَّجَّالِ فِي سَبْعَةِ أَشْهُرٍ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Buyuk jang (al-Malhama), Qustantiniyaning fath etilishi va Dajjolning chiqishi yetti oy ichida boʻladi», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Буюк жанг (ал-Малҳама), Қустантиниянинг фатҳ этилиши ва Дажжолнинг чиқиши етти ой ичида бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ضَمْرَةُ بْنُ حَبِيبٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Xatna joyi xatna joyidan oshib oʻtsa, gʻusl vojib boʻladi», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Хатна жойи хатна жойидан ошиб ўтса, ғусл вожиб бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنِي عَطِيَّةُ بْنُ قَيْسٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْجِهَادُ عَمُودُ الْإِسْلَامِ وَذُرْوَةُ سَنَامِهِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Jihod — Islomning ustuni va eng yuksak choʻqqisidir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Жиҳод — Исломнинг устуни ва энг юксак чўққисидир», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَحَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَا ثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي ظَبْيَةَ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَبِيتُ عَلَى ذِكْرِ اللَّهِ طَاهِرًا فَيَتَعَارَّ مِنْ اللَّيْلِ فَيَسْأَلُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ خَيْرًا مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ إِلَّا أَعْطَاهُ إِيَّاهُقَالَ حَسَنٌ فِي حَدِيثِهِ قَالَ ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ فَقَدِمَ عَلَيْنَا هَاهُنَا فَحَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مُعَاذٍ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ أَظُنُّهُ أَعْنِي أَبَا ظَبْيَةَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ قَالَ قَدِمَ عَلَيْنَا أَبُو ظَبْيَةَ فَحَدَّثَنَا فَذَكَرَ مِثْلَ هَذَا الْحَدِيثِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmon Allohni zikr qilgan holda, pok holatda tunasayu, soʻng kechasi uygʻonib, Alloh azza va jalladan dunyo va oxirat ishidan yaxshilik soʻrasa, albatta Alloh uni unga ato etadi», dedilar. Hasan oʻz hadisida shunday dedi: Sobit al-Bunoniy aytdi: U bizning oldimizga, mana shu yerga keldi va bu hadisni Muozdan rivoyat qilib berdi. Abu Salama aytdi: Oʻylashimcha, u Abu Zabyani nazarda tutdi. Sobit aytdi: Abu Zabya bizning oldimizga keldi va bizga hadis aytdi — soʻng shu hadisga oʻxshashini zikr qildi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмон Аллоҳни зикр қилган ҳолда, пок ҳолатда тунасаю, сўнг кечаси уйғониб, Аллоҳ азза ва жалладан дунё ва охират ишидан яхшилик сўраса, албатта Аллоҳ уни унга ато этади», дедилар. Ҳасан ўз ҳадисида шундай деди: Собит ал-Буноний айтди: У бизнинг олдимизга, мана шу ерга келди ва бу ҳадисни Муоздан ривоят қилиб берди. Абу Салама айтди: Ўйлашимча, у Абу Забяни назарда тутди. Собит айтди: Абу Забя бизнинг олдимизга келди ва бизга ҳадис айтди — сўнг шу ҳадисга ўхшашини зикр қилди.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عَيَّاشٍ عَنْ بَحِيرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ مَالِكِ بْنِ يَخَامِرَ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ قَاتَلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فُوَاقَ نَاقَةٍ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَفُوَاقُ نَاقَةٍ قَدْرُ مَا تُدِرُّ لَبَنَهَا لِمَنْ حَلَبَهَا

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Kim Alloh yoʻlida bir tuya sogʻimi (fuvoq) miqdoricha jang qilsa, unga jannat vojib boʻladi», dedilar. Tuya sogʻimi esa — sogʻuvchi kishiga uning suti kelib turadigan vaqt miqdoridir.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Ким Аллоҳ йўлида бир туя соғими (фувоқ) миқдорича жанг қилса, унга жаннат вожиб бўлади», дедилар. Туя соғими эса — соғувчи кишига унинг сути келиб турадиган вақт миқдоридир.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ذُرْوَةُ سَنَامِ الْإِسْلَامِ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Islom oʻrkachining eng yuksak choʻqqisi — Alloh yoʻlidagi jihoddir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ислом ўркачининг энг юксак чўққиси — Аллоҳ йўлидаги жиҳоддир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ حَدَّثَنِي رَاشِدُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَلَمَّا بَعَثَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَمَنِ خَرَجَ مَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوصِيهِ وَمُعَاذٌ رَاكِبٌ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْشِي تَحْتَ رَاحِلَتِهِ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ يَا مُعَاذُ إِنَّكَ عَسَى أَنْ لَا تَلْقَانِي بَعْدَ عَامِي هَذَا أَوْ لَعَلَّكَ أَنْ تَمُرَّ بِمَسْجِدِي هَذَا أَوْ قَبْرِي فَبَكَى مُعَاذٌ جَشَعًا لِفِرَاقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ الْتَفَتَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ نَحْوَ الْمَدِينَةِ فَقَالَ إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِي الْمُتَّقُونَ مَنْ كَانُوا وَحَيْثُ كَانُوا

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ uni Yamanga yuborganlarida, u zot unga vasiyat qilib, u bilan birga chiqdilar; Muoz ulovda, Rasululloh ﷺ esa uning ulovi yonida piyoda yurar edilar. (Vasiyatdan) boʻshaganlarida: «Ey Muoz, ehtimol, sen bu yilimdan keyin men bilan uchrashmassan, yo boʻlmasa mana shu masjidim yoki qabrim yonidan oʻtarsan», dedilar. Shunda Muoz Rasululloh ﷺdan ayrilish ogʻirligidan yigʻlab yubordi. Soʻng u zot oʻgirilib, yuzlarini Madina tomon qaratdilar-da: «Albatta, odamlarning menga eng yaqini — taqvodorlardir, ular kim boʻlsalar ham va qayerda boʻlsalar ham», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ уни Яманга юборганларида, у зот унга васият қилиб, у билан бирга чиқдилар; Муоз уловда, Расулуллоҳ ﷺ эса унинг улови ёнида пиёда юрар эдилар. (Васиятдан) бўшаганларида: «Эй Муоз, эҳтимол, сен бу йилимдан кейин мен билан учрашмассан, ё бўлмаса мана шу масжидим ёки қабрим ёнидан ўтарсан», дедилар. Шунда Муоз Расулуллоҳ ﷺдан айрилиш оғирлигидан йиғлаб юборди. Сўнг у зот ўгирилиб, юзларини Мадина томон қаратдилар-да: «Албатта, одамларнинг менга энг яқини — тақводорлардир, улар ким бўлсалар ҳам ва қаерда бўлсалар ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ حَدَّثَنِي أَبُو زِيَادٍ يَحْيَى بْنُ عُبَيْدٍ الْغَسَّانِيُّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ قُطَيْبٍ عَنْ مُعَاذٍ أَنَّهُكَانَ يَقُولُ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ لَعَلَّكَ أَنْ تَمُرَّ بِقَبْرِي وَمَسْجِدِي وَقَدْ بَعَثْتُكَ إِلَى قَوْمٍ رَقِيقَةٍ قُلُوبُهُمْ يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ مَرَّتَيْنِ فَقَاتِلْ بِمَنْ أَطَاعَكَ مِنْهُمْ مَنْ عَصَاكَ ثُمَّ يَعُودُونَ إِلَى الْإِسْلَامِ حَتَّى تُبَادِرَ الْمَرْأَةُ زَوْجَهَا وَالْوَلَدُ وَالِدَهُ وَالْأَخُ أَخَاهُ فَانْزِلْ بَيْنَ الْحَيَّيْنِ السَّكُونَ وَالسَّكَاسِكَ

Muoz (roziyallohu anhu) shunday derdi: Rasululloh ﷺ meni Yamanga yubordilar va: «Ehtimol, sen qabrim va masjidim yonidan oʻtarsan. Men seni qalblari yumshoq bir qavmga yubordim; ular haq uchun ikki marta jang qiladilar. Bas, ulardan senga itoat qilganlar bilan senga osiylik qilganlarga qarshi jang qil. Soʻng ular Islomga qaytadilar — hatto ayol erini, farzand otasini, birodar birodarini (Islomga) oʻzib ketadigan darajada. Bas, sen Sakun va Sakosik qabilalari orasiga tush», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу) шундай дерди: Расулуллоҳ ﷺ мени Яманга юбордилар ва: «Эҳтимол, сен қабрим ва масжидим ёнидан ўтарсан. Мен сени қалблари юмшоқ бир қавмга юбордим; улар ҳақ учун икки марта жанг қиладилар. Бас, улардан сенга итоат қилганлар билан сенга осийлик қилганларга қарши жанг қил. Сўнг улар Исломга қайтадилар — ҳатто аёл эрини, фарзанд отасини, биродар биродарини (Исломга) ўзиб кетадиган даражада. Бас, сен Сакун ва Сакосик қабилалари орасига туш», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ السَّكُونِيِّ أَنَّ مُعَاذًالَمَّا بَعَثَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الْيَمَنِ مَعَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوصِيهِ وَمُعَاذٌ رَاكِبٌ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْشِي تَحْتَ رَاحِلَتِهِ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ يَا مُعَاذُ إِنَّكَ عَسَى أَنْ لَا تَلْقَانِي بَعْدَ عَامِي هَذَا وَلَعَلَّكَ أَنْ تَمُرَّ بِمَسْجِدِي وَقَبْرِي فَبَكَى مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ جَشَعًا لِفِرَاقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَبْكِ يَا مُعَاذُ لَلْبُكَاءُ أَوْ إِنَّ الْبُكَاءَ مِنْ الشَّيْطَانِ

Muoz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ uni yuborganlarida, u Yamanga chiqdi; Nabiy ﷺ unga vasiyat qilib, u bilan birga (chiqdilar); Muoz ulovda, Rasululloh ﷺ esa uning ulovi yonida piyoda yurar edilar. (Vasiyatdan) boʻshaganlarida: «Ey Muoz, ehtimol, sen bu yilimdan keyin men bilan uchrashmassan va ehtimol, masjidim hamda qabrim yonidan oʻtarsan», dedilar. Shunda Muoz ibn Jabal Rasululloh ﷺdan ayrilish ogʻirligidan yigʻlab yubordi. Nabiy ﷺ: «Yigʻlama, ey Muoz! Albatta, yigʻlash shaytondandir», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ уни юборганларида, у Яманга чиқди; Набий ﷺ унга васият қилиб, у билан бирга (чиқдилар); Муоз уловда, Расулуллоҳ ﷺ эса унинг улови ёнида пиёда юрар эдилар. (Васиятдан) бўшаганларида: «Эй Муоз, эҳтимол, сен бу йилимдан кейин мен билан учрашмассан ва эҳтимол, масжидим ҳамда қабрим ёнидан ўтарсан», дедилар. Шунда Муоз ибн Жабал Расулуллоҳ ﷺдан айрилиш оғирлигидан йиғлаб юборди. Набий ﷺ: «Йиғлама, эй Муоз! Албатта, йиғлаш шайтондандир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ الْغَسَّانِيُّ عَنْ حَبِيبِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ مُعَاذٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ أَقْوَامٌ إِخْوَانُ الْعَلَانِيَةِ أَعْدَاءُ السَّرِيرَةِ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ يَكُونُ ذَلِكَ قَالَ ذَلِكَ بِرَغْبَةِ بَعْضِهِمْ إِلَى بَعْضٍ وَرَهْبَةِ بَعْضِهِمْ إِلَى بَعْضٍ

Muoz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Oxirzamonda shunday qavmlar boʻladiki, ular oshkorada birodar, ichda esa dushmandirlar», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, bu qanday boʻladi?» deyildi. U zot: «Bu — ularning bir-biridan (manfaat) umid qilishlari va bir-biridan qoʻrqishlari sababidandir», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Охирзамонда шундай қавмлар бўладики, улар ошкорада биродар, ичда эса душмандирлар», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, бу қандай бўлади?» дейилди. У зот: «Бу — уларнинг бир-биридан (манфаат) умид қилишлари ва бир-биридан қўрқишлари сабабидандир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي الْوَرْدِ عَنِ اللَّجْلَاجِ حَدَّثَنِي مُعَاذٌأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى عَلَى رَجُلٍ وَهُوَ يُصَلِّي وَهُوَ يَقُولُ فِي دُعَائِهِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الصَّبْرَ قَالَ سَأَلْتَ الْبَلَاءَ فَسَلْ اللَّهَ الْعَافِيَةَ قَالَ وَأَتَى عَلَى رَجُلٍ وَهُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ تَمَامَ نِعْمَتِكَ فَقَالَ ابْنَ آدَمَ هَلْ تَدْرِي مَا تَمَامُ النِّعْمَةِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ دَعْوَةٌ دَعَوْتُ بِهَا أَرْجُو بِهَا الْخَيْرَ قَالَ فَإِنَّ تَمَامَ النِّعْمَةِ فَوْزٌ مِنْ النَّارِ وَدُخُولُ الْجَنَّةِ وَأَتَى عَلَى رَجُلٍ وَهُوَ يَقُولُ يَا ذَا الْجِلَالِ وَالْإِكْرَامِ فَقَالَ قَدْ اسْتُجِيبَ لَكَ فَسَلْ

Muoz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ namoz oʻqib turgan va duosida: «Ey Allohim, men Sendan sabr soʻrayman», deb turgan bir kishining yoniga keldilar-da: «Sen balo soʻrabsan; Allohdan ofiyat soʻra», dedilar. U aytdi: Yana: «Ey Allohim, men Sendan neʼmatingning tamomini soʻrayman», deb turgan bir kishining yoniga keldilar-da: «Ey Odam farzandi, neʼmatning tamomi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, bu — men yaxshilikni umid qilib qilgan bir duo», dedi. U zot: «Albatta, neʼmatning tamomi — doʻzaxdan qutulish va jannatga kirishdir», dedilar. Yana: «Yo Zal-Jalali val-Ikrom», deb turgan bir kishining yoniga keldilar-da: «Senga (duo) ijobat qilindi, endi soʻra», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқиб турган ва дуосида: «Эй Аллоҳим, мен Сендан сабр сўрайман», деб турган бир кишининг ёнига келдилар-да: «Сен бало сўрабсан; Аллоҳдан офият сўра», дедилар. У айтди: Яна: «Эй Аллоҳим, мен Сендан неъматингнинг тамомини сўрайман», деб турган бир кишининг ёнига келдилар-да: «Эй Одам фарзанди, неъматнинг тамоми нима эканини биласанми?» дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу — мен яхшиликни умид қилиб қилган бир дуо», деди. У зот: «Албатта, неъматнинг тамоми — дўзахдан қутулиш ва жаннатга киришдир», дедилар. Яна: «Ё Зал-Жалали вал-Икром», деб турган бир кишининг ёнига келдилар-да: «Сенга (дуо) ижобат қилинди, энди сўра», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي حَكِيمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ قَالَأُتِيَ مُعَاذٌ بِيَهُودِيٍّ وَارِثُهُ مُسْلِمٌ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَوْ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ يَزِيدُ وَلَا يَنْقُصُ فَوَرَّثَهُ

Abu Aswad (rahimahulloh) aytdi: Muozning huzuriga merosxoʻri musulmon boʻlgan bir yahudiy (ning merosi) keltirildi. Shunda u: «Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim» — yoki: «Rasululloh ﷺ shunday dedilar», dedi: «Islom ziyoda qiladi, kamaytirmaydi». Soʻng unga meros berdi.Абу Асwад (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Муознинг ҳузурига меросхўри мусулмон бўлган бир яҳудий (нинг мероси) келтирилди. Шунда у: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим» — ёки: «Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар», деди: «Ислом зиёда қилади, камайтирмайди». Сўнг унга мерос берди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَهُوَ الضَّرِيرُ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أَنَسٍ قَالَأَتَيْنَا مُعَاذًا فَقُلْنَا حَدِّثْنَا مِنْ غَرَائِبِ حَدِيثِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ كُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حِمَارٍ فَقَالَ يَا مُعَاذُ فَقُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَتَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا فَهَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Muozning huzuriga keldik va: «Bizga Rasululloh ﷺning noyob hadislaridan aytib bering», dedik. U aytdi: Men eshak ustida Nabiy ﷺning ortlarida mingashib oʻtirgan edim. Shunda u zot: «Ey Muoz!» dedilar. Men: «Labbay, ey Allohning Rasuli», dedim. U zot: «Allohning bandalar ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Albatta, Allohning bandalar ustidagi haqqi — ular Unga ibodat qilishlari va Unga hech narsani sherik qilmasliklaridir. Bas, ular shuni qilsalar, bandalarning Alloh ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Albatta, ular shuni qilsalar, bandalarning Alloh ustidagi haqqi — ularni azoblamasligidir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Муознинг ҳузурига келдик ва: «Бизга Расулуллоҳ ﷺнинг ноёб ҳадисларидан айтиб беринг», дедик. У айтди: Мен эшак устида Набий ﷺнинг ортларида мингашиб ўтирган эдим. Шунда у зот: «Эй Муоз!» дедилар. Мен: «Лаббай, эй Аллоҳнинг Расули», дедим. У зот: «Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Албатта, Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи — улар Унга ибодат қилишлари ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмасликларидир. Бас, улар шуни қилсалар, бандаларнинг Аллоҳ устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Албатта, улар шуни қилсалар, бандаларнинг Аллоҳ устидаги ҳаққи — уларни азобламаслигидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ مُعَاذٍ أَنَّهُقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْصِنِي قَالَ اتَّقِ اللَّهَ حَيْثُمَا كُنْتَ أَوْ أَيْنَمَا كُنْتَ قَالَ زِدْنِي قَالَ أَتْبِعْ السَّيِّئَةَ الْحَسَنَةَ تَمْحُهَا قَالَ زِدْنِي قَالَ خَالِقِ النَّاسَ بِخُلُقٍ حَسَنٍ

Muoz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Ey Allohning Rasuli, menga vasiyat qiling», dedi. U zot: «Qayerda boʻlsang ham Allohdan qoʻrq», dedilar. U: «Yana qoʻshing», dedi. U zot: «Yomonlik ortidan yaxshilik qil, u uni oʻchiradi», dedilar. U: «Yana qoʻshing», dedi. U zot: «Odamlar bilan chiroyli xulq ila muomala qil», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга васият қилинг», деди. У зот: «Қаерда бўлсанг ҳам Аллоҳдан қўрқ», дедилар. У: «Яна қўшинг», деди. У зот: «Ёмонлик ортидан яхшилик қил, у уни ўчиради», дедилар. У: «Яна қўшинг», деди. У зот: «Одамлар билан чиройли хулқ ила муомала қил», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو يَعْنِي ابْنَ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ أَنَا مَنْ شَهِدَ مُعَاذًا حِينَ حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ يَقُولُاكْشِفُوا عَنِّي سَجْفَ الْقُبَّةِ أُحَدِّثُكُمْ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ مَرَّةً أُخْبِرُكُمْ بِشَيْءٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمُوهُ إِلَّا أَنْ تَتَّكِلُوا سَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُخْلِصًا مِنْ قَلْبِهِ أَوْ يَقِينًا مِنْ قَلْبِهِ لَمْ يَدْخُلْ النَّارَ أَوْ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَقَالَ مَرَّةً دَخَلَ الْجَنَّةَ وَلَمْ تَمَسَّهُ النَّارُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu) aytdi: Men Muozning vafoti yaqinlashganida uning huzurida hozir boʻlganlardanman; u shunday derdi: Mendan qubbaning pardasini koʻtaringlar, sizlarga Rasululloh ﷺdan eshitgan bir hadisni aytib beray — bir marta esa: sizlarga Rasululloh ﷺdan eshitgan bir narsani xabar beray, uni sizlarga aytishimdan meni faqat suyanib qolishingiz toʻsib turardi, dedi. Men u zotning shunday deganlarini eshitdim: «Kim qalbidan ixlos bilan — yoki qalbidan yaqin (ishonch) bilan — ‹La ilaha illalloh› deb guvohlik bersa, doʻzaxga kirmaydi» — yoki: «jannatga kiradi». Bir marta esa: «jannatga kiradi va unga oʻt tegmaydi», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Муознинг вафоти яқинлашганида унинг ҳузурида ҳозир бўлганларданман; у шундай дерди: Мендан қуббанинг пардасини кўтаринглар, сизларга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир ҳадисни айтиб берай — бир марта эса: сизларга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир нарсани хабар берай, уни сизларга айтишимдан мени фақат суяниб қолишингиз тўсиб турарди, деди. Мен у зотнинг шундай деганларини эшитдим: «Ким қалбидан ихлос билан — ёки қалбидан яқин (ишонч) билан — ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› деб гувоҳлик берса, дўзахга кирмайди» — ёки: «жаннатга киради». Бир марта эса: «жаннатга киради ва унга ўт тегмайди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي عَوْنٍ الثَّقَفِيِّ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ رِجَالٍ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ كَيْفَ تَقْضِي قَالَ أَقْضِي بِكِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Muoz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Muozni Yamanga yuborarkanlar: «Qanday hukm chiqarasan?» dedilar. U: «Allohning Kitobida boʻlgan narsa bilan hukm chiqaraman», dedi. U zot: «Agar Allohning Kitobida boʻlmasa-chi?» dedilar. U: «U holda Rasululloh ﷺning sunnati bilan», dedi. U zot: «Agar Rasululloh ﷺning sunnatida ham boʻlmasa-chi?» dedilar. U: «Oʻz raʼyim bilan ijtihod qilaman», dedi. U zot: «Rasulullohning elchisini (Oʻz roziligiga) muvaffaq qilgan Allohga hamd boʻlsin», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Муозни Яманга юборарканлар: «Қандай ҳукм чиқарасан?» дедилар. У: «Аллоҳнинг Китобида бўлган нарса билан ҳукм чиқараман», деди. У зот: «Агар Аллоҳнинг Китобида бўлмаса-чи?» дедилар. У: «У ҳолда Расулуллоҳ ﷺнинг суннати билан», деди. У зот: «Агар Расулуллоҳ ﷺнинг суннатида ҳам бўлмаса-чи?» дедилар. У: «Ўз раъйим билан ижтиҳод қиламан», деди. У зот: «Расулуллоҳнинг элчисини (Ўз розилигига) муваффақ қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ مُعَاذٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Tabuk gʻazotida peshin bilan asrni, shom bilan xuftonni jamlab oʻqidilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Табук ғазотида пешин билан асрни, шом билан хуфтонни жамлаб ўқидилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَهْرَامَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ عَنْ مُعَاذٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ وَهَلْ يَكُبُّ النَّاسَ عَلَى مَنَاخِرِهِمْ فِي جَهَنَّمَ إِلَّا حَصَائِدُ أَلْسِنَتِهِمْ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Onang seni yoʻqotsin! Odamlarni doʻzaxda yuzlari — burunlari ustiga qulatadigan narsa tillarining hosilidan boʻlak nima?» dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Онанг сени йўқотсин! Одамларни дўзахда юзлари — бурунлари устига қулатадиган нарса тилларининг ҳосилидан бўлак нима?» дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ بُرْقَانَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي مَرْزُوقٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ عَنْ أَبِي مُسْلِمٍ الْخَوْلَانِيِّ قَالَأَتَيْتُ مَسْجِدَ أَهْلِ دِمَشْقَ فَإِذَا حَلْقَةٌ فِيهَا كُهُولٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِذَا شَابٌّ فِيهِمْ أَكْحَلُ الْعَيْنِ بَرَّاقُ الثَّنَايَا كُلَّمَا اخْتَلَفُوا فِي شَيْءٍ رَدُّوهُ إِلَى الْفَتَى فَتًى شَابٌّ قَالَ قُلْتُ لِجَلِيسٍ لِي مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ قَالَ فَجِئْتُ مِنْ الْعَشِيِّ فَلَمْ يَحْضُرُوا قَالَ فَغَدَوْتُ مِنْ الْغَدِ قَالَ فَلَمْ يَجِيئُوا فَرُحْتُ فَإِذَا أَنَا بِالشَّابِّ يُصَلِّي إِلَى سَارِيَةٍ فَرَكَعْتُ ثُمَّ تَحَوَّلْتُ إِلَيْهِ قَالَ فَسَلَّمَ فَدَنَوْتُ مِنْهُ فَقُلْتُ إِنِّي لَأُحِبُّكَ فِي اللَّهِ قَالَ فَمَدَّنِي إِلَيْهِ قَالَ كَيْفَ قُلْتَ قُلْتُ إِنِّي لَأُحِبُّكَ فِي اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْكِي عَنْ رَبِّهِ يَقُولُ الْمُتَحَابُّونَ فِي اللَّهِ عَلَى مَنَابِرَ مِنْ نُورٍ فِي ظِلِّ الْعَرْشِ يَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ قَالَ فَخَرَجْتُ حَتَّى لَقِيتُ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ فَذَكَرْتُ لَهُ حَدِيثَ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْكِي عَنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ حَقَّتْ مَحَبَّتِي لِلْمُتَحَابِّينَ فِيَّ وَحَقَّتْ مَحَبَّتِي لِلْمُتَبَاذِلِينَ فِيَّ وَحَقَّتْ مَحَبَّتِي لِلْمُتَزَاوِرِينَ فِيَّ وَالْمُتَحَابُّونَ فِي اللَّهِ عَلَى مَنَابِرَ مِنْ نُورٍ فِي ظِلِّ الْعَرْشِ يَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُحَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي

Abu Muslim al-Xavloniy aytdi: Men Damashq ahlining masjidiga bordim. Qarasam, bir halqa bor, unda Nabiy ﷺning sahobalaridan yoshi ulugʻ kishilar oʻtirardi. Ular orasida koʻzlari surma tortilgandek, oldingi tishlari yaraqlagan bir yigit bor edi. Ular qachon biror narsada ixtilof qilsalar, uni oʻsha yigitga — yosh yigitga qaytarardilar. Men yonimdagi hamsuhbatimga: «Bu kim?» dedim. U: «Bu Muoz ibn Jabal», dedi. (Abu Muslim) dedi: Kechqurun keldim, ular hozir boʻlmadilar. Ertasiga erta bordim, ular kelmadilar. Soʻng kunduzi bordim, qarasam, oʻsha yigit ustunga (yuzlanib) namoz oʻqiyapti. Men ham namoz oʻqidim, soʻng uning tomon oʻgirildim. U salom berdi, men unga yaqinlashdim va: «Men seni Alloh yoʻlida sevaman», dedim. Shunda u meni oʻziga tortdi va: «Qanday deding?» dedi. Men: «Men seni Alloh yoʻlida sevaman», dedim. U: Men Rasululloh ﷺ Robbisidan hikoya qilib, shunday deganlarini eshitdim, dedi: «Alloh yoʻlida bir-birini sevganlar Arshning soyasida — Uning soyasidan boʻlak soya boʻlmagan kunda — nurdan minbarlar ustidadirlar». (Abu Muslim) dedi: Soʻng men chiqib ketdim va Uboda ibn Somitni uchratdim, unga Muoz ibn Jabalning hadisini aytdim. U: Men Rasululloh ﷺ Robbi azza va jalladan hikoya qilib, shunday deganlarini eshitdim, dedi: «Mening yoʻlimda bir-birini sevganlarga muhabbatim vojib boʻldi, Mening yoʻlimda bir-biriga (mol) bergan-tutganlarga muhabbatim vojib boʻldi, Mening yoʻlimda bir-birini ziyorat qilganlarga muhabbatim vojib boʻldi. Alloh yoʻlida bir-birini sevganlar esa Arshning soyasida — Uning soyasidan boʻlak soya boʻlmagan kunda — nurdan minbarlar ustidadirlar».Абу Муслим ал-Хавлоний айтди: Мен Дамашқ аҳлининг масжидига бордим. Қарасам, бир ҳалқа бор, унда Набий ﷺнинг саҳобаларидан ёши улуғ кишилар ўтирарди. Улар орасида кўзлари сурма тортилгандек, олдинги тишлари ярақлаган бир йигит бор эди. Улар қачон бирор нарсада ихтилоф қилсалар, уни ўша йигитга — ёш йигитга қайтарардилар. Мен ёнимдаги ҳамсуҳбатимга: «Бу ким?» дедим. У: «Бу Муоз ибн Жабал», деди. (Абу Муслим) деди: Кечқурун келдим, улар ҳозир бўлмадилар. Эртасига эрта бордим, улар келмадилар. Сўнг кундузи бордим, қарасам, ўша йигит устунга (юзланиб) намоз ўқияпти. Мен ҳам намоз ўқидим, сўнг унинг томон ўгирилдим. У салом берди, мен унга яқинлашдим ва: «Мен сени Аллоҳ йўлида севаман», дедим. Шунда у мени ўзига тортди ва: «Қандай дединг?» деди. Мен: «Мен сени Аллоҳ йўлида севаман», дедим. У: Мен Расулуллоҳ ﷺ Роббисидан ҳикоя қилиб, шундай деганларини эшитдим, деди: «Аллоҳ йўлида бир-бирини севганлар Аршнинг соясида — Унинг соясидан бўлак соя бўлмаган кунда — нурдан минбарлар устидадирлар». (Абу Муслим) деди: Сўнг мен чиқиб кетдим ва Убода ибн Сомитни учратдим, унга Муоз ибн Жабалнинг ҳадисини айтдим. У: Мен Расулуллоҳ ﷺ Робби азза ва жалладан ҳикоя қилиб, шундай деганларини эшитдим, деди: «Менинг йўлимда бир-бирини севганларга муҳаббатим вожиб бўлди, Менинг йўлимда бир-бирига (мол) берган-тутганларга муҳаббатим вожиб бўлди, Менинг йўлимда бир-бирини зиёрат қилганларга муҳаббатим вожиб бўлди. Аллоҳ йўлида бир-бирини севганлар эса Аршнинг соясида — Унинг соясидан бўлак соя бўлмаган кунда — нурдан минбарлар устидадирлар».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَنَا حَرِيزٌ يَعْنِي ابْنَ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا رَاشِدُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ السَّكُونِيِّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ عَنْ مُعَاذٍ قَالَرَقَبْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَاةِ الْعِشَاءِ فَاحْتَبَسَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنْ لَنْ يَخْرُجَ وَالْقَائِلُ مِنَّا يَقُولُ قَدْ صَلَّى وَلَنْ يَخْرُجَ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ظَنَنَّا أَنَّكَ لَنْ تَخْرُجَ وَالْقَائِلُ مِنَّا يَقُولُ قَدْ صَلَّى وَلَنْ يَخْرُجَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْتِمُوا بِهَذِهِ الصَّلَاةِ فَقَدْ فُضِّلْتُمْ بِهَا عَلَى سَائِرِ الْأُمَمِ وَلَمْ يُصَلِّهَا أُمَّةٌ قَبْلَكُمْحَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا هَاشِمٌ يَعْنِي ابْنَ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا حَرِيزٌ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ السَّكُونِيِّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذٍ سَمِعْتُ مُعَاذًا يَقُولُ إِنَّا رَقَبْنَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي انْتَظَرْنَاهُ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺni xufton namozida kutdik. U zot shu qadar ushlanib qoldilarki, biz endi chiqmasalar kerak, deb oʻyladik. Bizdan baʼzimiz: «Namozni oʻqib boʻlganlar, endi chiqmaydilar», derdi. Shunda Rasululloh ﷺ chiqdilar va biz: «Ey Rasululloh, biz siz chiqmaysiz deb oʻyladik, bizdan baʼzimiz: ‹Namozni oʻqib boʻlganlar, endi chiqmaydilar›, derdi», dedik. Rasululloh ﷺ: «Bu namozni kechroq oʻqinglar, zero sizlar u sababli boshqa barcha ummatlardan afzal qilindingiz, sizlardan avval hech bir ummat uni oʻqimagan», dedilar. Boshqa (rivoyatda) Osim ibn Humayd as-Sakuniy — u Muozning sheriklaridan edi — aytdi: Men Muozning: «Biz Nabiy ﷺni kutdik, yaʼni u zotni kutib turdik», deganini eshitdim, deb uning maʼnosini zikr qildi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺни хуфтон намозида кутдик. У зот шу қадар ушланиб қолдиларки, биз энди чиқмасалар керак, деб ўйладик. Биздан баъзимиз: «Намозни ўқиб бўлганлар, энди чиқмайдилар», дерди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ чиқдилар ва биз: «Эй Расулуллоҳ, биз сиз чиқмайсиз деб ўйладик, биздан баъзимиз: ‹Намозни ўқиб бўлганлар, энди чиқмайдилар›, дерди», дедик. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу намозни кечроқ ўқинглар, зеро сизлар у сабабли бошқа барча умматлардан афзал қилиндингиз, сизлардан аввал ҳеч бир уммат уни ўқимаган», дедилар. Бошқа (ривоятда) Осим ибн Ҳумайд ас-Сакуний — у Муознинг шерикларидан эди — айтди: Мен Муознинг: «Биз Набий ﷺни кутдик, яъни у зотни кутиб турдик», деганини эшитдим, деб унинг маъносини зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ النَّزَّالِ يُحَدِّثُ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَأَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَزْوَةِ تَبُوكَ فَلَمَّا رَأَيْتُهُ خَلِيًّا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ قَالَ بَخٍ لَقَدْ سَأَلْتَ عَنْ عَظِيمٍ وَهُوَ يَسِيرٌ عَلَى مَنْ يَسَّرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ تُقِيمُ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّي الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا أَوَلَا أَدُلُّكَ عَلَى رَأْسِ الْأَمْرِ وَعَمُودِهِ وَذُرْوَةِ سَنَامِهِ أَمَّا رَأْسُ الْأَمْرِ فَالْإِسْلَامُ فَمَنْ أَسْلَمَ سَلِمَ وَأَمَّا عَمُودُهُ فَالصَّلَاةُ وَأَمَّا ذُرْوَةُ سَنَامِهِ فَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوَلَا أَدُلُّكَ عَلَى أَبْوَابِ الْخَيْرِ الصَّوْمُ جُنَّةٌ وَالصَّدَقَةُ وَقِيَامُ الْعَبْدِ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ يُكَفِّرُ الْخَطَايَا وَتَلَا هَذِهِ الْآيَةَ {تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنْ الْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ} أَوَلَا أَدُلُّكَ عَلَى أَمْلَكِ ذَلِكَ لَكَ كُلِّهِ قَالَ فَأَقْبَلَ نَفَرٌ قَالَ فَخَشِيتُ أَنْ يَشْغَلُوا عَنِّي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ شُعْبَةُ أَوْ كَلِمَةً نَحْوَهَا قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْلُكَ أَوَلَا أَدُلُّكَ عَلَى أَمْلَكِ ذَلِكَ لَكَ كُلِّهِ قَالَ فَأَشَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ إِلَى لِسَانِهِ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَإِنَّا لَنُؤَاخَذُ بِمَا نَتَكَلَّمُ بِهِ قَالَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Tabuk gʻazotidan qaytayotgan edik. U zotni yolgʻiz koʻrganimda: «Ey Rasululloh, menga meni jannatga kiritadigan bir amalni ayting», dedim. U zot dedilar: «Bax! Ulugʻ narsani soʻrading, u esa Alloh oson qilgan kishiga osondir: farz namozni toʻkis ado etasan, farz zakotni berasan va Allohga hech narsani sherik qilmagan holda Alloh azza va jallaga yoʻliqasan. Seni ishning boshiga, uning ustuniga va oʻrkachining choʻqqisiga dalolat qilmaymi? Ishning boshi — Islomdir, kim islom keltirsa, salomat boʻldi. Uning ustuni — namozdir. Oʻrkachining choʻqqisi esa — Alloh yoʻlidagi jihoddir. Seni yaxshilik eshiklariga dalolat qilmaymi? Roʻza — qalqondir, sadaqa (ham), bandaning tun qaʼrida (namozga) turishi ham xatolarni oʻchiradi». Soʻng u zot: {Ularning yonboshlari yotoqlardan yiroq boʻlur, Robbilariga qoʻrquv va umid ila duo qilurlar hamda ularga rizq qilib berganimizdan infoq qilurlar} oyatini tilovat qildilar. Soʻng: «Bularning barchasini oʻzingga boʻysundiradigan narsaga dalolat qilmaymi?» dedilar. (Muoz) dedi: Shunda bir necha kishi kelib qoldi, men ular Rasululloh ﷺni mendan chalgʻitib qoʻyishlaridan qoʻrqdim. Shuʼba: «Yoki shunga oʻxshash bir soʻz aytdi», dedi. (Muoz) dedi: Men: «Ey Rasululloh, ‹Bularning barchasini oʻzingga boʻysundiradigan narsaga dalolat qilmaymi?› degan soʻzingiz(chi)?» dedim. Shunda Rasululloh ﷺ qoʻllari bilan tillariga ishora qildilar. Men: «Ey Rasululloh, biz gapirgan narsalarimiz uchun ham javobgar boʻlamizmi?» dedim. U zot dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Табук ғазотидан қайтаётган эдик. У зотни ёлғиз кўрганимда: «Эй Расулуллоҳ, менга мени жаннатга киритадиган бир амални айтинг», дедим. У зот дедилар: «Бах! Улуғ нарсани сўрадинг, у эса Аллоҳ осон қилган кишига осондир: фарз намозни тўкис адо этасан, фарз закотни берасан ва Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда Аллоҳ азза ва жаллага йўлиқасан. Сени ишнинг бошига, унинг устунига ва ўркачининг чўққисига далолат қилмайми? Ишнинг боши — Исломдир, ким ислом келтирса, саломат бўлди. Унинг устуни — намоздир. Ўркачининг чўққиси эса — Аллоҳ йўлидаги жиҳоддир. Сени яхшилик эшикларига далолат қилмайми? Рўза — қалқондир, садақа (ҳам), банданинг тун қаърида (намозга) туриши ҳам хатоларни ўчиради». Сўнг у зот: {Уларнинг ёнбошлари ётоқлардан йироқ бўлур, Роббиларига қўрқув ва умид ила дуо қилурлар ҳамда уларга ризқ қилиб берганимиздан инфоқ қилурлар} оятини тиловат қилдилар. Сўнг: «Буларнинг барчасини ўзингга бўйсундирадиган нарсага далолат қилмайми?» дедилар. (Муоз) деди: Шунда бир неча киши келиб қолди, мен улар Расулуллоҳ ﷺни мендан чалғитиб қўйишларидан қўрқдим. Шуъба: «Ёки шунга ўхшаш бир сўз айтди», деди. (Муоз) деди: Мен: «Эй Расулуллоҳ, ‹Буларнинг барчасини ўзингга бўйсундирадиган нарсага далолат қилмайми?› деган сўзингиз(чи)?» дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ қўллари билан тилларига ишора қилдилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, биз гапирган нарсаларимиз учун ҳам жавобгар бўламизми?» дедим. У зот дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي رَمْلَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مُعَاذٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ أَوْجَبَ ذُو الثَّلَاثَةِ فَقَالَ مُعَاذٌ وَذُو الِاثْنَيْنِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَذُو الِاثْنَيْنِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Uchtasi boʻlgan kishiga (jannat) vojib boʻldi», dedilar. Muoz: «Ikkitasi boʻlgan kishi-chi, ey Rasululloh?» dedi. U zot: «Ikkitasi boʻlgan kishi ham», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Учтаси бўлган кишига (жаннат) вожиб бўлди», дедилар. Муоз: «Иккитаси бўлган киши-чи, эй Расулуллоҳ?» деди. У зот: «Иккитаси бўлган киши ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكِّيِّ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ أَنَّ مُعَاذًا أَخْبَرَهُأَنَّهُمْ خَرَجُوا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ تَبُوكَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ قَالَ وَأَخَّرَ الصَّلَاةَ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا ثُمَّ دَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ إِنَّكُمْ سَتَأْتُونَ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ عَيْنَ تَبُوكَ وَإِنَّكُمْ لَنْ تَأْتُوا بِهَا حَتَّى يَضْحَى النَّهَارُ فَمَنْ جَاءَ فَلَا يَمَسَّ مِنْ مَائِهَا شَيْئًا حَتَّى آتِيَ فَجِئْنَا وَقَدْ سَبَقَنَا إِلَيْهَا رَجُلَانِ وَالْعَيْنُ مِثْلُ الشِّرَاكِ تَبِضُّ بِشَيْءٍ مِنْ مَاءٍ فَسَأَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ مَسِسْتُمَا مِنْ مَائِهَا شَيْئًا فَقَالَا نَعَمْ فَسَبَّهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ لَهُمَا مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ ثُمَّ غَرَفُوا بِأَيْدِيهِمْ مِنْ الْعَيْنِ قَلِيلًا قَلِيلًا حَتَّى اجْتَمَعَ فِي شَيْءٍ ثُمَّ غَسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ ثُمَّ أَعَادَهُ فِيهَا فَجَرَتْ الْعَيْنُ بِمَاءٍ كَثِيرٍ فَاسْتَقَى النَّاسُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ يَا مُعَاذُ إِنْ طَالَتْ بِكَ حَيَاةٌ أَنْ تَرَى مَاءً هَاهُنَا قَدْ مَلَأَ جِنَانًاحَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, ular Tabuk yili Rasululloh ﷺ bilan (jangga) chiqdilar. Rasululloh ﷺ peshin bilan asrni, shom bilan xuftonni jam qilib oʻqir edilar. Muoz aytdi: «Bir kuni u zot namozni kechiktirdilar, soʻng chiqib, peshin bilan asrni birga oʻqidilar. Keyin (chodirga) kirib, soʻng chiqib, shom bilan xuftonni birga oʻqidilar. Soʻng: ‹Sizlar ertaga, Alloh xohlasa, Tabuk bulogʻiga yetib borasizlar. Unga kun yorishib, choshgoh boʻlmaguncha yetib bormaysizlar. Kim unga (birinchi) yetib borsa, men kelgunimcha uning suvidan hech narsaga tegmasin›, dedilar. Biz unga yetib bordik, oldimizdan ikki kishi unga yetib borgan, buloq esa ozgina suv bilan sizib turardi. Rasululloh ﷺ ulardan: ‹Uning suvidan biror narsaga tegdingizmi?› deb soʻradilar. Ular: ‹Ha›, dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ ularni koyidilar va ularga Alloh xohlagan gapni aytdilar. Soʻng odamlar buloqdan qoʻllari bilan oz-ozdan (suv) hovuchlab, bir idishga toʻpladilar. Keyin Rasululloh ﷺ unda yuzlari va qoʻllarini yuvdilar, soʻng uni yana buloqqa qaytardilar. Shunda buloq koʻp suv bilan oqib, odamlar suvga qondilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: ‹Ey Muoz, agar umring uzoq boʻlsa, bu yerning bogʻ-rogʻlarga toʻlganini koʻrishing yaqindir›, dedilar».Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, улар Табук йили Расулуллоҳ ﷺ билан (жангга) чиқдилар. Расулуллоҳ ﷺ пешин билан асрни, шом билан хуфтонни жам қилиб ўқир эдилар. Муоз айтди: «Бир куни у зот намозни кечиктирдилар, сўнг чиқиб, пешин билан асрни бирга ўқидилар. Кейин (чодирга) кириб, сўнг чиқиб, шом билан хуфтонни бирга ўқидилар. Сўнг: ‹Сизлар эртага, Аллоҳ хоҳласа, Табук булоғига етиб борасизлар. Унга кун ёришиб, чошгоҳ бўлмагунча етиб бормайсизлар. Ким унга (биринчи) етиб борса, мен келгунимча унинг сувидан ҳеч нарсага тегмасин›, дедилар. Биз унга етиб бордик, олдимиздан икки киши унга етиб борган, булоқ эса озгина сув билан сизиб турарди. Расулуллоҳ ﷺ улардан: ‹Унинг сувидан бирор нарсага тегдингизми?› деб сўрадилар. Улар: ‹Ҳа›, дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни койидилар ва уларга Аллоҳ хоҳлаган гапни айтдилар. Сўнг одамлар булоқдан қўллари билан оз-оздан (сув) ҳовучлаб, бир идишга тўпладилар. Кейин Расулуллоҳ ﷺ унда юзлари ва қўлларини ювдилар, сўнг уни яна булоққа қайтардилар. Шунда булоқ кўп сув билан оқиб, одамлар сувга қондилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: ‹Эй Муоз, агар умринг узоқ бўлса, бу ернинг боғ-роғларга тўлганини кўришинг яқиндир›, дедилар».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ زَحْرٍ حَدَّثَهُ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي عِمْرَانَ عَنْ أَبِي عَيَّاشٍ قَالَ قَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ شِئْتُمْ أَنْبَأْتُكُمْ مَا أَوَّلُ مَا يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَا أَوَّلُ مَا يَقُولُونَ لَهُ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ هَلْ أَحْبَبْتُمْ لِقَائِي فَيَقُولُونَ نَعَمْ يَا رَبَّنَا فَيَقُولُ لِمَ فَيَقُولُونَ رَجَوْنَا عَفْوَكَ وَمَغْفِرَتَكَ فَيَقُولُ قَدْ وَجَبَتْ لَكُمْ مَغْفِرَتِي

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xohlasangizlar, Alloh qiyomat kuni muʼminlarga aytadigan birinchi soʻz nima ekanini va ular Unga aytadigan birinchi soʻz nima ekanini sizlarga xabar beraymi?» dedilar. Biz: «Ha, ey Rasululloh», dedik. U zot dedilar: «Alloh azza va jalla muʼminlarga: ‹Menga uchrashishni sevdingizmi?› deydi. Ular: ‹Ha, ey Robbimiz›, deydilar. U: ‹Nega?› deydi. Ular: ‹Sening avfing va magʻfiratingdan umid qildik›, deydilar. U: ‹Sizlarga magʻfiratim vojib boʻldi›, deydi».Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хоҳласангизлар, Аллоҳ қиёмат куни муъминларга айтадиган биринчи сўз нима эканини ва улар Унга айтадиган биринчи сўз нима эканини сизларга хабар берайми?» дедилар. Биз: «Ҳа, эй Расулуллоҳ», дедик. У зот дедилар: «Аллоҳ азза ва жалла муъминларга: ‹Менга учрашишни севдингизми?› дейди. Улар: ‹Ҳа, эй Роббимиз›, дейдилар. У: ‹Нега?› дейди. Улар: ‹Сенинг авфинг ва мағфиратингдан умид қилдик›, дейдилар. У: ‹Сизларга мағфиратим вожиб бўлди›, дейди».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَنَا شُعَيْبٌ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي حُسَيْنٍ حَدَّثَنِي شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ وَهُوَ الَّذِي بَعَثَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ إِلَى الشَّامِ يُفَقِّهُ النَّاسَ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ حَدَّثَهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ رَكِبَ يَوْمًا عَلَى حِمَارٍ لَهُ يُقَالُ لَهُ يَعْفُورٌ رَسَنُهُ مِنْ لِيفٍ ثُمَّ قَالَ ارْكَبْ يَا مُعَاذُ فَقُلْتُ سِرْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ ارْكَبْ فَرَدَفْتُهُ فَصُرِعَ الْحِمَارُ بِنَا فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْحَكُ وَقُمْتُ أَذْكُرُ مِنْ نَفْسِي أَسَفًا ثُمَّ فَعَلَ ذَلِكَ الثَّانِيَةَ ثُمَّ الثَّالِثَةَ فَرَكِبَ وَسَارَ بِنَا الْحِمَارُ فَأَخْلَفَ يَدَهُ فَضَرَبَ ظَهْرِي بِسَوْطٍ مَعَهُ أَوْ عَصًا ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذُ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ فَقُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا قَالَ ثُمَّ سَارَ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَخْلَفَ يَدَهُ فَضَرَبَ ظَهْرِي فَقَالَ يَا مُعَاذُ يَا ابْنَ أُمِّ مُعَاذٍ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا هُمْ فَعَلُوا ذَلِكَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ أَنْ يُدْخِلَهُمْ الْجَنَّةَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinishicha, bir kuni u zot Yaʼfur deb ataladigan eshaklariga mindilar; uning jilovi xurmo tolasidan edi. Soʻng: «Min, ey Muoz», dedilar. Men: «Siz yuring, ey Rasululloh», dedim. U zot: «Min», dedilar. Shunda men u zotning ortlariga mingashdim. Eshak biz bilan yiqildi. Nabiy ﷺ kulgan holda turdilar, men esa turib, oʻzimdan afsuslanib (nolib) turdim. Soʻng bu ikkinchi marta, keyin uchinchi marta ham takrorlandi. Nihoyat u zot mindilar va eshak bizni koʻtarib yurdi. Shunda u zot qoʻllarini orqaga uzatib, yonlaridagi qamchi yoki tayoq bilan yelkamga urdilar, soʻng: «Ey Muoz, Allohning bandalar ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Allohning bandalar ustidagi haqqi — ular Unga ibodat qilishlari va Unga hech narsani sherik qilmasliklaridir», dedilar. (Muoz) dedi: Soʻng Alloh xohlagancha yurdilar, keyin qoʻllarini orqaga uzatib, yelkamga urdilar va: «Ey Muoz, ey Muozning onasining oʻgʻli, agar bandalar shuni qilsalar, ularning Alloh ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Bandalar shuni qilsalar, ularning Alloh ustidagi haqqi — Uning ularni jannatga kiritishidir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинишича, бир куни у зот Яъфур деб аталадиган эшакларига миндилар; унинг жилови хурмо толасидан эди. Сўнг: «Мин, эй Муоз», дедилар. Мен: «Сиз юринг, эй Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Мин», дедилар. Шунда мен у зотнинг ортларига мингашдим. Эшак биз билан йиқилди. Набий ﷺ кулган ҳолда турдилар, мен эса туриб, ўзимдан афсусланиб (нолиб) турдим. Сўнг бу иккинчи марта, кейин учинчи марта ҳам такрорланди. Ниҳоят у зот миндилар ва эшак бизни кўтариб юрди. Шунда у зот қўлларини орқага узатиб, ёнларидаги қамчи ёки таёқ билан елкамга урдилар, сўнг: «Эй Муоз, Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи — улар Унга ибодат қилишлари ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмасликларидир», дедилар. (Муоз) деди: Сўнг Аллоҳ хоҳлаганча юрдилар, кейин қўлларини орқага узатиб, елкамга урдилар ва: «Эй Муоз, эй Муознинг онасининг ўғли, агар бандалар шуни қилсалар, уларнинг Аллоҳ устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Бандалар шуни қилсалар, уларнинг Аллоҳ устидаги ҳаққи — Унинг уларни жаннатга киритишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنِي بَقِيَّةُ حَدَّثَنِي ضُبَارَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ دُوَيْدِ بْنِ نَافِعٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ يَا مُعَاذُ أَنْ يَهْدِيَ اللَّهُ عَلَى يَدَيْكَ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ يَكُونَ لَكَ حُمْرُ النَّعَمِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Nabiy ﷺ unga: «Ey Muoz, Allohning sening qoʻling bilan shirk ahlidan bir kishini hidoyat qilishi sen uchun qizil tuyalarga ega boʻlishingdan yaxshiroqdir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Набий ﷺ унга: «Эй Муоз, Аллоҳнинг сенинг қўлинг билан ширк аҳлидан бир кишини ҳидоят қилиши сен учун қизил туяларга эга бўлишингдан яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ مُعَاذٍ قَالَأَوْصَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَشْرِ كَلِمَاتٍ قَالَ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ شَيْئًا وَإِنْ قُتِلْتَ وَحُرِّقْتَ وَلَا تَعُقَّنَّ وَالِدَيْكَ وَإِنْ أَمَرَاكَ أَنْ تَخْرُجَ مِنْ أَهْلِكَ وَمَالِكَ وَلَا تَتْرُكَنَّ صَلَاةً مَكْتُوبَةً مُتَعَمِّدًا فَإِنَّ مَنْ تَرَكَ صَلَاةً مَكْتُوبَةً مُتَعَمِّدًا فَقَدْ بَرِئَتْ مِنْهُ ذِمَّةُ اللَّهِ وَلَا تَشْرَبَنَّ خَمْرًا فَإِنَّهُ رَأْسُ كُلِّ فَاحِشَةٍ وَإِيَّاكَ وَالْمَعْصِيَةَ فَإِنَّ بِالْمَعْصِيَةِ حَلَّ سَخَطُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَإِيَّاكَ وَالْفِرَارَ مِنْ الزَّحْفِ وَإِنْ هَلَكَ النَّاسُ وَإِذَا أَصَابَ النَّاسَ مُوتَانٌ وَأَنْتَ فِيهِمْ فَاثْبُتْ وَأَنْفِقْ عَلَى عِيَالِكَ مِنْ طَوْلِكَ وَلَا تَرْفَعْ عَنْهُمْ عَصَاكَ أَدَبًا وَأَخِفْهُمْ فِي اللَّهِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga oʻnta narsani tavsiya qilib, dedilar: «Allohga hech narsani sherik qilma, agar oʻldirilsang va yoqib yuborilsang ham. Ota-onangga oq boʻlma, garchi ular seni oilang va molingdan chiqib ketishingga buyursalar ham. Farz namozni ataylab tark etma, zero kim farz namozni ataylab tark etsa, undan Allohning zimmasi uzilibdi. Xamr ichma, chunki u har bir buzuqlikning boshidir. Maʼsiyatdan saqlan, chunki maʼsiyat sababli Alloh azza va jallaning gʻazabi nozil boʻladi. Jang maydonidan qochishdan saqlan, garchi odamlar halok boʻlsalar ham. Odamlarga oʻlim yetganda, sen ular orasida boʻlsang, sabot bilan tur. Oilangga oʻz imkoningdan xarj qil. Ularni tarbiyalashda hassangni ulardan koʻtarma. Ularga Alloh yoʻlida qoʻrquv sol», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга ўнта нарсани тавсия қилиб, дедилар: «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилма, агар ўлдирилсанг ва ёқиб юборилсанг ҳам. Ота-онангга оқ бўлма, гарчи улар сени оиланг ва молингдан чиқиб кетишингга буюрсалар ҳам. Фарз намозни атайлаб тарк этма, зеро ким фарз намозни атайлаб тарк этса, ундан Аллоҳнинг зиммаси узилибди. Хамр ичма, чунки у ҳар бир бузуқликнинг бошидир. Маъсиятдан сақлан, чунки маъсият сабабли Аллоҳ азза ва жалланинг ғазаби нозил бўлади. Жанг майдонидан қочишдан сақлан, гарчи одамлар ҳалок бўлсалар ҳам. Одамларга ўлим етганда, сен улар орасида бўлсанг, сабот билан тур. Оилангга ўз имконингдан харж қил. Уларни тарбиялашда ҳассангни улардан кўтарма. Уларга Аллоҳ йўлида қўрқув сол», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنِ الْوَالِبِيِّ صَدِيقٌ لِمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ عَنْ مُعَاذٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ وَلِيَ مِنْ أَمْرِ النَّاسِ شَيْئًا فَاحْتَجَبَ عَنْ أُولِي الضَّعَفَةِ وَالْحَاجَةِ احْتَجَبَ اللَّهُ عَنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim odamlarning ishidan biror narsaga vali (masʼul) boʻlsa-yu, soʻng zaiflar va hojatmandlardan (eshigini) berkitsa, Alloh ham qiyomat kuni undan (rahmatini) berkitadi», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким одамларнинг ишидан бирор нарсага вали (масъул) бўлса-ю, сўнг заифлар ва ҳожатмандлардан (эшигини) беркитса, Аллоҳ ҳам қиёмат куни ундан (раҳматини) беркитади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الْبَرَاءُ الْغَنَوِيُّ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ {أَصْحَابُ الْيَمِينِ} {وَأَصْحَابُ الشِّمَالِ} فَقَبَضَ بِيَدَيْهِ قَبْضَتَيْنِ فَقَالَ هَذِهِ فِي الْجَنَّةِ وَلَا أُبَالِي وَهَذِهِ فِي النَّارِ وَلَا أُبَالِي

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ {Oʻng tomon egalari} {va soʻl tomon egalari} degan oyatni tilovat qildilar, soʻng ikki qoʻllari bilan ikki hovuch (siqim) qilib: «Bular jannatda, men parvo qilmayman; bular esa doʻzaxda, men parvo qilmayman», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ {Ўнг томон эгалари} {ва сўл томон эгалари} деган оятни тиловат қилдилар, сўнг икки қўллари билан икки ҳовуч (сиқим) қилиб: «Булар жаннатда, мен парво қилмайман; булар эса дўзахда, мен парво қилмайман», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ حَدَّثَنَا شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ حَدَّثَنَا عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ مُعَاذًا قَدِمَ عَلَى الْيَمَنِ فَلَقِيَتْهُ امْرَأَةٌ مِنْ خَوْلَانَ مَعَهَا بَنُونَ لَهَا اثْنَا عَشَرَ فَتَرَكَتْ أَبَاهُمْ فِي بَيْتِهَا أَصْغَرُهُمْ الَّذِي قَدْ اجْتَمَعَتْ لِحْيَتُهُ فَقَامَتْ فَسَلَّمَتْ عَلَى مُعَاذٍ وَرَجُلَانِ مِنْ بَنِيهَا يُمْسِكَانِ بِضَبْعَيْهَا فَقَالَتْ مَنْ أَرْسَلَكَ أَيُّهَا الرَّجُلُ قَالَ لَهَا مُعَاذٌ أَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ الْمَرْأَةُ أَرْسَلَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفَلَا تُخْبِرُنِي يَا رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهَا مُعَاذٌ سَلِينِي عَمَّا شِئْتِ قَالَتْ حَدِّثْنِي مَا حَقُّ الْمَرْءِ عَلَى زَوْجَتِهِ قَالَ لَهَا مُعَاذٌ تَتَّقِي اللَّهَ مَا اسْتَطَاعَتْ وَتَسْمَعُ وَتُطِيعُ قَالَتْ أَقْسَمْتُ بِاللَّهِ عَلَيْكَ لَتُحَدِّثَنِّي مَا حَقُّ الرَّجُلِ عَلَى زَوْجَتِهِ قَالَ لَهَا مُعَاذٌ أَوَمَا رَضِيتِ أَنْ تَسْمَعِي وَتُطِيعِي وَتَتَّقِي اللَّهَ قَالَتْ بَلَى وَلَكِنْ حَدِّثْنِي مَا حَقُّ الْمَرْءِ عَلَى زَوْجَتِهِ فَإِنِّي تَرَكْتُ أَبَا هَؤُلَاءِ شَيْخًا كَبِيرًا فِي الْبَيْتِ فَقَالَ لَهَا مُعَاذٌ وَالَّذِي نَفْسُ مُعَاذٍ فِي يَدِهِ لَوْ أَنَّكِ تَرْجِعِينَ إِذَا رَجَعْتِ إِلَيْهِ فَوَجَدْتِ الْجُذَامَ قَدْ خَرَقَ لَحْمَهُ وَخَرَقَ مَنْخِرَيْهِ فَوَجَدْتِ مَنْخِرَيْهِ يَسِيلَانِ قَيْحًا وَدَمًا ثُمَّ أَلْقَمْتِيهِمَا فَاكِ لِكَيْ مَا تَبْلُغِي حَقَّهُ مَا بَلَغْتِ

Muoz Yamanga kelganida, Xavlondan boʻlgan bir ayol uni uchratdi; uning yonida oʻn ikkita oʻgʻli bor, otalarini esa uyida qoldirgan edi. Oʻgʻillarining eng kichigining soqoli chiqib boʻlgan edi. Ayol turib Muozga salom berdi, oʻgʻillaridan ikkitasi uning bilaklaridan tutib turardi. U: «Ey kishi, seni kim yubordi?» dedi. Muoz unga: «Meni Rasululloh ﷺ yubordilar», dedi. Ayol: «Seni Rasululloh ﷺ yubordilarmi va sen Rasululloh ﷺning elchisimisan? Menga xabar bermaysanmi, ey Rasululloh ﷺning elchisi?» dedi. Muoz unga: «Xohlaganingni mendan soʻra», dedi. U: «Menga ayt, erkakning xotini ustidagi haqqi nimadir?» dedi. Muoz unga: «(Xotin) qurbi yetguncha Allohdan qoʻrqishi, (erini) eshitishi va itoat qilishidir», dedi. U: «Allohni oʻrtaga qoʻyib qasam beraman, menga erkakning xotini ustidagi haqqini albatta aytib bergin», dedi. Muoz unga: «Eshitishing, itoat qilishing va Allohdan qoʻrqishing bilan rozi boʻlmadingmi?» dedi. U: «Ha, lekin menga erkakning xotini ustidagi haqqini aytib ber, chunki men bularning otasini uyda keksa chol holida qoldirdim», dedi. Shunda Muoz unga: «Muozning joni Uning qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, agar sen uning oldiga qaytganingda moxov uning goʻshtini teshib, ikki burnini yorib yuborganini, ikki burnidan yiring va qon oqib turganini koʻrsang-u, soʻng ularni ogʻzingga solsang ham, uning haqqini ado eta olmaysan», dedi.Муоз Яманга келганида, Хавлондан бўлган бир аёл уни учратди; унинг ёнида ўн иккита ўғли бор, оталарини эса уйида қолдирган эди. Ўғилларининг энг кичигининг соқоли чиқиб бўлган эди. Аёл туриб Муозга салом берди, ўғилларидан иккитаси унинг билакларидан тутиб турарди. У: «Эй киши, сени ким юборди?» деди. Муоз унга: «Мени Расулуллоҳ ﷺ юбордилар», деди. Аёл: «Сени Расулуллоҳ ﷺ юбордиларми ва сен Расулуллоҳ ﷺнинг элчисимисан? Менга хабар бермайсанми, эй Расулуллоҳ ﷺнинг элчиси?» деди. Муоз унга: «Хоҳлаганингни мендан сўра», деди. У: «Менга айт, эркакнинг хотини устидаги ҳаққи нимадир?» деди. Муоз унга: «(Хотин) қурби етгунча Аллоҳдан қўрқиши, (эрини) эшитиши ва итоат қилишидир», деди. У: «Аллоҳни ўртага қўйиб қасам бераман, менга эркакнинг хотини устидаги ҳаққини албатта айтиб бергин», деди. Муоз унга: «Эшитишинг, итоат қилишинг ва Аллоҳдан қўрқишинг билан рози бўлмадингми?» деди. У: «Ҳа, лекин менга эркакнинг хотини устидаги ҳаққини айтиб бер, чунки мен буларнинг отасини уйда кекса чол ҳолида қолдирдим», деди. Шунда Муоз унга: «Муознинг жони Унинг қўлида бўлган Зотга қасамки, агар сен унинг олдига қайтганингда мохов унинг гўштини тешиб, икки бурнини ёриб юборганини, икки бурнидан йиринг ва қон оқиб турганини кўрсанг-у, сўнг уларни оғзингга солсанг ҳам, унинг ҳаққини адо эта олмайсан», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا عَمِلَ آدَمِيٌّ عَمَلًا قَطُّ أَنْجَى لَهُ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Odam bolasi Allohning azobidan qutqarish jihatidan Allohning zikridan koʻra afzalroq biron amalni hech qachon qilmagan», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Одам боласи Аллоҳнинг азобидан қутқариш жиҳатидан Аллоҳнинг зикридан кўра афзалроқ бирон амални ҳеч қачон қилмаган», дедилар.

و قَالَ مُعَاذٌقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ أَعْمَالِكُمْ وَأَزْكَاهَا عِنْدَ مَلِيكِكُمْ وَأَرْفَعِهَا فِي دَرَجَاتِكُمْ وَخَيْرٍ لَكُمْ مِنْ تَعَاطِي الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَمِنْ أَنْ تَلْقَوْا عَدُوَّكُمْ غَدًا فَتَضْرِبُوا أَعْنَاقَهُمْ وَيَضْرِبُوا أَعْنَاقَكُمْ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ذِكْرُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Muoz aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga amallaringizning eng yaxshisidan, Egangiz huzurida eng pokidan, darajalaringizda eng yuksagidan, oltin-kumush infoq qilishingizdan koʻra sizlar uchun yaxshiroq boʻlgan, ertaga dushmaningiz bilan toʻqnashib ularning boʻyinlarini chopishingiz va ularning sizlarning boʻyinlaringizni chopishidan koʻra sizlar uchun yaxshiroq boʻlgan narsadan xabar beraymi?» dedilar. Ular: «Albatta (qiling), ey Rasululloh», dedilar. U zot: «Alloh azza va jallaning zikri», dedilar.Муоз айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга амалларингизнинг энг яхшисидан, Эгангиз ҳузурида энг покидан, даражаларингизда энг юксагидан, олтин-кумуш инфоқ қилишингиздан кўра сизлар учун яхшироқ бўлган, эртага душманингиз билан тўқнашиб уларнинг бўйинларини чопишингиз ва уларнинг сизларнинг бўйинларингизни чопишидан кўра сизлар учун яхшироқ бўлган нарсадан хабар берайми?» дедилар. Улар: «Албатта (қилинг), эй Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Аллоҳ азза ва жалланинг зикри», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ يَعْنِي ابْنَ بُرْقَانَ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي مَرْزُوقٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ عَنْ أَبِي مُسْلِمٍ الْخَوْلَانِيِّ قَالَدَخَلْتُ مَسْجِدَ حِمْصَ فَإِذَا فِيهِ نَحْوٌ مِنْ ثَلَاثِينَ كَهْلًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا فِيهِمْ شَابٌّ أَكْحَلُ الْعَيْنَيْنِ بَرَّاقُ الثَّنَايَا سَاكِتٌ فَإِذَا امْتَرَى الْقَوْمُ فِي شَيْءٍ أَقْبَلُوا عَلَيْهِ فَسَأَلُوهُ فَقُلْتُ لِجَلِيسٍ لِي مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ فَوَقَعَ لَهُ فِي نَفْسِي حُبٌّ فَكُنْتُ مَعَهُمْ حَتَّى تَفَرَّقُوا ثُمَّ هَجَّرْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَإِذَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ قَائِمٌ يُصَلِّي إِلَى سَارِيَةٍ فَسَكَتَ لَا يُكَلِّمُنِي فَصَلَّيْتُ ثُمَّ جَلَسْتُ فَاحْتَبَيْتُ بِرِدَاءٍ لِي ثُمَّ جَلَسَ فَسَكَتَ لَا يُكَلِّمُنِي وَسَكَتُّ لَا أُكَلِّمُهُ ثُمَّ قُلْتُ وَاللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّكَ قَالَ فِيمَ تُحِبُّنِي قَالَ قُلْتُ فِي اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَأَخَذَ بِحُبْوَتِي فَجَرَّنِي إِلَيْهِ هُنَيَّةً ثُمَّ قَالَ أَبْشِرْ إِنْ كُنْتَ صَادِقًا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْمُتَحَابُّونَ فِي جَلَالِي لَهُمْ مَنَابِرُ مِنْ نُورٍ يَغْبِطُهُمْ النَّبِيُّونَ وَالشُّهَدَاءُ قَالَ فَخَرَجْتُ فَلَقِيتُ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ فَقُلْتُ يَا أَبَا الْوَلِيدِ لَا أُحَدِّثُكَ بِمَا حَدَّثَنِي مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ فِي الْمُتَحَابِّينَ قَالَ فَأَنَا أُحَدِّثُكَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْفَعُهُ إِلَى الرَّبِّ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ حَقَّتْ مَحَبَّتِي لِلْمُتَحَابِّينَ فِيَّ وَحَقَّتْ

Abu Muslim al-Xavloniy aytdi: Men Hims masjidiga kirdim. Qarasam, unda Nabiy ﷺning sahobalaridan oʻttiztacha yoshi ulugʻ kishi bor ekan. Ular orasida koʻzlari surma tortilgandek, oldingi tishlari yaraqlagan, jim oʻtirgan bir yigit bor edi. Qavm biror narsada shubhalanib qolsa, unga yuzlanib, undan soʻrardilar. Men yonimdagi hamsuhbatimga: «Bu kim?» dedim. U: «Bu Muoz ibn Jabal», dedi. Shunda koʻnglimda unga muhabbat tushdi. Men ular tarqalgunlaricha ular bilan boʻldim. Soʻng masjidga erta bordim, qarasam, Muoz ibn Jabal ustunga (yuzlanib) turib namoz oʻqiyapti. U jim turdi, men bilan gaplashmadi. Men namoz oʻqidim, soʻng oʻtirdim va ridom bilan (tizzalarimni) qucharlab oʻtirdim. Keyin u ham oʻtirdi va jim turdi, men bilan gaplashmadi; men ham jim turdim, u bilan gaplashmadim. Soʻng men: «Allohga qasamki, men seni sevaman», dedim. U: «Meni nima uchun sevasan?» dedi. Men: «Alloh tabaraka va taolo yoʻlida», dedim. Shunda u qucharlaganimdan ushlab, meni oʻziga bir oz tortdi, soʻng: «Suyunchi boʻlsin, agar rost soʻzlagan boʻlsang! Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganman: ‹Mening ulugʻligim yoʻlida bir-birini sevganlar uchun nurdan minbarlar boʻladi, ularga paygʻambarlar va shahidlar havas qiladilar›», dedi. (Abu Muslim) dedi: Soʻng men chiqib, Uboda ibn Somitni uchratdim va: «Ey Abul-Validim, senga Muoz ibn Jabal menga bir-birini sevganlar haqida aytgan (hadis)ni aytib bermaymi?» dedim. U: «Men esa senga Nabiy ﷺdan, u zot Robb azza va jallaga koʻtarib (rivoyat qilgan hadis)ni aytib beray», dedi va: «Mening yoʻlimda bir-birini sevganlarga muhabbatim vojib boʻldi va vojib boʻldi», dedi.Абу Муслим ал-Хавлоний айтди: Мен Ҳимс масжидига кирдим. Қарасам, унда Набий ﷺнинг саҳобаларидан ўттизтача ёши улуғ киши бор экан. Улар орасида кўзлари сурма тортилгандек, олдинги тишлари ярақлаган, жим ўтирган бир йигит бор эди. Қавм бирор нарсада шубҳаланиб қолса, унга юзланиб, ундан сўрардилар. Мен ёнимдаги ҳамсуҳбатимга: «Бу ким?» дедим. У: «Бу Муоз ибн Жабал», деди. Шунда кўнглимда унга муҳаббат тушди. Мен улар тарқалгунларича улар билан бўлдим. Сўнг масжидга эрта бордим, қарасам, Муоз ибн Жабал устунга (юзланиб) туриб намоз ўқияпти. У жим турди, мен билан гаплашмади. Мен намоз ўқидим, сўнг ўтирдим ва ридом билан (тиззаларимни) қучарлаб ўтирдим. Кейин у ҳам ўтирди ва жим турди, мен билан гаплашмади; мен ҳам жим турдим, у билан гаплашмадим. Сўнг мен: «Аллоҳга қасамки, мен сени севаман», дедим. У: «Мени нима учун севасан?» деди. Мен: «Аллоҳ табарака ва таоло йўлида», дедим. Шунда у қучарлаганимдан ушлаб, мени ўзига бир оз тортди, сўнг: «Суюнчи бўлсин, агар рост сўзлаган бўлсанг! Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганман: ‹Менинг улуғлигим йўлида бир-бирини севганлар учун нурдан минбарлар бўлади, уларга пайғамбарлар ва шаҳидлар ҳавас қиладилар›», деди. (Абу Муслим) деди: Сўнг мен чиқиб, Убода ибн Сомитни учратдим ва: «Эй Абул-Валидим, сенга Муоз ибн Жабал менга бир-бирини севганлар ҳақида айтган (ҳадис)ни айтиб бермайми?» дедим. У: «Мен эса сенга Набий ﷺдан, у зот Робб азза ва жаллага кўтариб (ривоят қилган ҳадис)ни айтиб берай», деди ва: «Менинг йўлимда бир-бирини севганларга муҳаббатим вожиб бўлди ва вожиб бўлди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ الْخَفَّافُ الْعِجْلِيُّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ مُعَاذٍ قَالَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُبْعَثُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ جُرْدًا مُرْدًا مُكَحَّلِينَ بَنِي ثَلَاثِينَ سَنَةً

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Muʼminlar qiyomat kuni tuksiz, soqolsiz, koʻzlari surma tortilgan va oʻttiz yoshli boʻlib qayta tiriltiriladilar», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Муъминлар қиёмат куни туксиз, соқолсиз, кўзлари сурма тортилган ва ўттиз ёшли бўлиб қайта тирилтириладилар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عُبَيْدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ الْأَعْمَشُ عَنْ رَجَاءٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَطْلُبُهُ فَقِيلَ لِي خَرَجَ قَبْلُ قَالَ فَجَعَلْتُ لَا أَمُرُّ بِأَحَدٍ إِلَّا قَالَ مَرَّ قَبْلُ حَتَّى مَرَرْتُ فَوَجَدْتُهُ قَائِمًا يُصَلِّي قَالَ فَجِئْتُ حَتَّى قُمْتُ خَلْفَهُ قَالَ فَأَطَالَ الصَّلَاةَ فَلَمَّا قَضَى الصَّلَاةَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ صَلَّيْتَ صَلَاةً طَوِيلَةً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي صَلَّيْتُ صَلَاةَ رَغْبَةٍ وَرَهْبَةٍ سَأَلْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ثَلَاثًا فَأَعْطَانِي اثْنَتَيْنِ وَمَنَعَنِي وَاحِدَةً سَأَلْتُهُ أَنْ لَا يُهْلِكَ أُمَّتِي غَرَقًا فَأَعْطَانِيهَا وَسَأَلْتُهُ أَنْ لَا يُظْهِرَ عَلَيْهِمْ عَدُوًّا لَيْسَ مِنْهُمْ فَأَعْطَانِيهَا وَسَأَلْتُهُ أَنْ لَا يَجْعَلَ بَأْسَهُمْ بَيْنَهُمْ فَرَدَّهَا عَلَيَّ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺni izlab bordim, menga: «Bundan oldin chiqib ketdilar», deyildi. (Muoz) dedi: Kimning yonidan oʻtsam, u: «Bundan oldin oʻtdilar», derdi. Nihoyat, borib u zotni turgan holda namoz oʻqiyotgan holda topdim. Men kelib, u zotning ortlarida turdim. U zot namozni juda uzaytirdilar. Namozni tugatganlarida men: «Ey Rasululloh, siz uzun namoz oʻqidingiz», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men ragʻbat va qoʻrquv namozini oʻqidim. Alloh azza va jalladan uch (narsa) soʻradim: U menga ikkitasini berdi va bittasini man qildi. Undan ummatimni gʻarq qilib halok etmasligini soʻradim, U menga buni berdi. Undan ularga oʻzlaridan boshqa dushmanni hukmron qilmasligini soʻradim, U menga buni (ham) berdi. Undan ularning jangini oʻzaro solmasligini soʻradim, U esa buni menga qaytardi», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни излаб бордим, менга: «Бундан олдин чиқиб кетдилар», дейилди. (Муоз) деди: Кимнинг ёнидан ўтсам, у: «Бундан олдин ўтдилар», дерди. Ниҳоят, бориб у зотни турган ҳолда намоз ўқиётган ҳолда топдим. Мен келиб, у зотнинг ортларида турдим. У зот намозни жуда узайтирдилар. Намозни тугатганларида мен: «Эй Расулуллоҳ, сиз узун намоз ўқидингиз», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен рағбат ва қўрқув намозини ўқидим. Аллоҳ азза ва жалладан уч (нарса) сўрадим: У менга иккитасини берди ва биттасини ман қилди. Ундан умматимни ғарқ қилиб ҳалок этмаслигини сўрадим, У менга буни берди. Ундан уларга ўзларидан бошқа душманни ҳукмрон қилмаслигини сўрадим, У менга буни (ҳам) берди. Ундан уларнинг жангини ўзаро солмаслигини сўрадим, У эса буни менга қайтарди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ مُعَاذٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ يَا مُعَاذُ مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ unga: «Ey Muoz, kim Allohga hech narsani sherik qilmagan holda oʻlsa, jannatga kiradi», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Муоз, ким Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда ўлса, жаннатга киради», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو وَهَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ قَالَا ثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ هَارُونُ فِي حَدِيثِهِ قَالَ وَقَالَ حَيْوَةُ عَنِ ابْنِ أَبِي حَبِيبٍ وَقَالَ مُعَاوِيَةُ عَنْ حَيْوَةَ عَنْ يَزِيدَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ أُسَامَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْحَكَمِ أَنَّ مُعَاذًا قَالَبَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُصَدِّقُ أَهْلَ الْيَمَنِ وَأَمَرَنِي أَنْ آخُذَ مِنْ الْبَقَرِ مِنْ كُلِّ ثَلَاثِينَ تَبِيعًا قَالَ هَارُونُ وَالتَّبِيعُ الْجَذَعُ أَوْ الْجَذَعَةُ وَمِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ مُسِنَّةً قَالَ فَعَرَضُوا عَلَيَّ أَنْ آخُذَ مِنْ الْأَرْبَعِينَ قَالَ هَارُونُ مَا بَيْنَ الْأَرْبَعِينَ أَوْ الْخَمْسِينَ وَبَيْنَ السِّتِّينَ وَالسَّبْعِينَ وَمَا بَيْنَ الثَّمَانِينَ وَالتِّسْعِينَ فَأَبَيْتُ ذَاكَ وَقُلْتُ لَهُمْ حَتَّى أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَقَدِمْتُ فَأَخْبَرْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَنِي أَنْ آخُذَ مِنْ كُلِّ ثَلَاثِينَ تَبِيعًا وَمِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ مُسِنَّةً وَمِنْ السِّتِّينَ تَبِيعَيْنِ وَمِنْ السَّبْعِينَ مُسِنَّةً وَتَبِيعًا وَمِنْ الثَّمَانِينَ مُسِنَّتَيْنِ وَمِنْ التِّسْعِينَ ثَلَاثَةَ أَتْبَاعٍ وَمِنْ الْمِائَةِ مُسِنَّةً وَتَبِيعَيْنِ وَمِنْ الْعَشْرَةِ وَالْمِائَةِ مُسِنَّتَيْنِ وَتَبِيعًا وَمِنْ الْعِشْرِينَ وَمِائَةٍ ثَلَاثَ مُسِنَّاتٍ أَوْ أَرْبَعَةَ أَتْبَاعٍ قَالَ وَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ لَا آخُذَ فِيمَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ هَارُونُ فِيمَا بَيْنَ ذَلِكَ شَيْئًا إِلَّا أَنْ يَبْلُغَ مُسِنَّةً أَوْ جَذَعًا وَزَعَمَ أَنَّ الْأَوْقَاصَ لَا فَرِيضَةَ فِيهَا

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ meni Yaman ahlidan zakot yigʻishga yubordilar va menga har oʻttiz (bosh) qoramoldan bir tabeʼ — Horun: «Tabeʼ — jazaʼ yoki jazaʼadir», dedi — hamda har qirq (bosh)dan bir musinna olishimga buyurdilar. (Muoz) dedi: Ular menga qirqtadan — Horun: «Qirq yoki ellik bilan oltmish va yetmish orasidagidan, sakson bilan toʻqson orasidagidan», dedi — olishimni taklif qilishdi. Men bundan bosh tortdim va ularga: «Toki bu haqda Rasululloh ﷺdan soʻramagunimcha (olmayman)», dedim. Soʻng (u zotning huzurlariga) keldim va Nabiy ﷺga xabar berdim. U zot menga har oʻttizdan bir tabeʼ, har qirqdan bir musinna, oltmishdan ikki tabeʼ, yetmishdan bir musinna va bir tabeʼ, saksondan ikki musinna, toʻqsondan uch tabeʼ, yuzdan bir musinna va ikki tabeʼ, bir yuz oʻntadan ikki musinna va bir tabeʼ, bir yuz yigirmadan uch musinna yoki toʻrt tabeʼ olishimga buyurdilar. (Muoz) dedi: Rasululloh ﷺ menga bularning orasidagisidan — Horun: «bularning orasidagisidan», dedi — musinna yoki jazaʼga yetmagunicha hech narsa olmaslikka buyurdilar va avqosda (nisoblar orasidagi qoldiqda) farz (zakot) yoʻq, deb bildirdi.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ мени Яман аҳлидан закот йиғишга юбордилар ва менга ҳар ўттиз (бош) қорамолдан бир табеъ — Ҳорун: «Табеъ — жазаъ ёки жазаъадир», деди — ҳамда ҳар қирқ (бош)дан бир мусинна олишимга буюрдилар. (Муоз) деди: Улар менга қирқтадан — Ҳорун: «Қирқ ёки эллик билан олтмиш ва етмиш орасидагидан, саксон билан тўқсон орасидагидан», деди — олишимни таклиф қилишди. Мен бундан бош тортдим ва уларга: «Токи бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺдан сўрамагунимча (олмайман)», дедим. Сўнг (у зотнинг ҳузурларига) келдим ва Набий ﷺга хабар бердим. У зот менга ҳар ўттиздан бир табеъ, ҳар қирқдан бир мусинна, олтмишдан икки табеъ, етмишдан бир мусинна ва бир табеъ, саксондан икки мусинна, тўқсондан уч табеъ, юздан бир мусинна ва икки табеъ, бир юз ўнтадан икки мусинна ва бир табеъ, бир юз йигирмадан уч мусинна ёки тўрт табеъ олишимга буюрдилар. (Муоз) деди: Расулуллоҳ ﷺ менга буларнинг орасидагисидан — Ҳорун: «буларнинг орасидагисидан», деди — мусинна ёки жазаъга етмагунича ҳеч нарса олмасликка буюрдилар ва авқосда (нисоблар орасидаги қолдиқда) фарз (закот) йўқ, деб билдирди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ عَنْ أَبِي مُنِيبٍ الْأَحْدَبِ قَالَخَطَبَ مُعَاذٌ بِالشَّامِ فَذَكَرَ الطَّاعُونَ فَقَالَ إِنَّهَا رَحْمَةُ رَبِّكُمْ وَدَعْوَةُ نَبِيِّكُمْ وَقَبْضُ الصَّالِحِينَ قَبْلَكُمْاللَّهُمَّ أَدْخِلْ عَلَى آلِ مُعَاذٍ نَصِيبَهُمْ مِنْ هَذِهِ الرَّحْمَةِ ثُمَّ نَزَلَ مِنْ مَقَامِهِ ذَلِكَ فَدَخَلَ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مُعَاذٍ فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ {الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنْ الْمُمْتَرِينَ} فَقَالَ مُعَاذٌ {سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِنْ الصَّابِرِينَ}

Abu Munib al-Ahdab aytdi: Muoz Shomda xutba qildi va toun (voboni) zikr qilib: «Albatta u Robbingizning rahmati, Nabiyingizning duosi va sizlardan avvalgi solihlarning (jonini) olishdir. Allohim, Muozning oilasiga ham bu rahmatdan nasibalarini kirgiz», dedi. Soʻng oʻsha turgan joyidan tushdi va Abdurrahmon ibn Muozning oldiga kirdi. Abdurrahmon: {Haq Robbingdandir, bas, shubha qiluvchilardan boʻlma}, dedi. Muoz esa: {Alloh xohlasa, meni sabr qiluvchilardan topasan}, dedi.Абу Муниб ал-Аҳдаб айтди: Муоз Шомда хутба қилди ва тоун (вобони) зикр қилиб: «Албатта у Роббингизнинг раҳмати, Набийингизнинг дуоси ва сизлардан аввалги солиҳларнинг (жонини) олишдир. Аллоҳим, Муознинг оиласига ҳам бу раҳматдан насибаларини киргиз», деди. Сўнг ўша турган жойидан тушди ва Абдурраҳмон ибн Муознинг олдига кирди. Абдурраҳмон: {Ҳақ Роббингдандир, бас, шубҳа қилувчилардан бўлма}, деди. Муоз эса: {Аллоҳ хоҳласа, мени сабр қилувчилардан топасан}, деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذٍ قَالَاسْتَبَّ رَجُلَانِ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَضِبَ أَحَدُهُمَا حَتَّى أَنَّهُ لَيُتَخَيَّلُ إِلَيَّ أَنَّ أَنْفَهُ لَيَتَمَزَّعُ مِنْ الْغَضَبِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ كَلِمَةً لَوْ يَقُولُهَا هَذَا الْغَضْبَانُ لَذَهَبَ عَنْهُ الْغَضَبُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺning huzurlarida ikki kishi soʻkishib qoldi. Ulardan biri shu qadar gʻazablandiki, hatto menga uning burni gʻazab zoʻridan yorilib ketadigandek tuyuldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta men shunday bir kalimani bilamanki, agar bu gʻazablangan kishi uni aytsa, gʻazabi undan ketardi: ‹Allohumma, inni aʼuzu bika minash-shaytonir-rojim — Allohim, men quvgʻin qilingan shaytondan Senga panoh tilayman›», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺнинг ҳузурларида икки киши сўкишиб қолди. Улардан бири шу қадар ғазабландики, ҳатто менга унинг бурни ғазаб зўридан ёрилиб кетадигандек туюлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта мен шундай бир калимани биламанки, агар бу ғазабланган киши уни айтса, ғазаби ундан кетарди: ‹Аллоҳумма, инни аъузу бика минаш-шайтонир-рожим — Аллоҳим, мен қувғин қилинган шайтондан Сенга паноҳ тилайман›», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَلَّى الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ وَحَجَّ الْبَيْتَ الْحَرَامَ وَصَامَ رَمَضَانَ وَلَا أَدْرِي أَذَكَرَ الزَّكَاةَ أَمْ لَا كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ يَغْفِرَ لَهُ إِنْ هَاجَرَ فِي سَبِيلِهِ أَوْ مَكَثَ بِأَرْضِهِ الَّتِي وُلِدَ بِهَا فَقَالَ مُعَاذٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَأُخْبِرُ النَّاسَ قَالَ ذَرْ النَّاسَ يَا مُعَاذُ فِي الْجَنَّةِ مِائَةُ دَرَجَةٍ مَا بَيْنَ كُلِّ دَرَجَتَيْنِ مِائَةُ سَنَةٍ وَالْفِرْدَوْسُ أَعْلَى الْجَنَّةِ وَأَوْسَطُهَا وَمِنْهَا تَفَجَّرُ أَنْهَارُ الْجَنَّةِ فَإِذَا سَأَلْتُمْ اللَّهَ فَاسْأَلُوهُ الْفِرْدَوْسَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim besh vaqt namozni oʻqisa, Baytul-Haromni haj qilsa va Ramazon roʻzasini tutsa — (rovi: zakotni zikr qildilarmi yoki yoʻqmi, bilmayman, dedi) — Alloh yoʻlida hijrat qilgan boʻlsin yoki tugʻilgan yurtida qolgan boʻlsin, Allohning uni magʻfirat qilishi haq boʻladi», dedilar. Muoz: «Ey Rasululloh, buni odamlarga xabar qilaymi?» dedi. U zot: «Odamlarni qoʻyaqol, ey Muoz. Zero, jannatda yuzta daraja bor, har ikki daraja orasi yuz yildir. Firdavs esa jannatning eng yuqorisi va eng oʻrtasidir, jannat daryolari ham oʻsha yerdan otilib chiqadi. Bas, Allohdan soʻraganingizda Undan Firdavsni soʻranglar», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким беш вақт намозни ўқиса, Байтул-Ҳаромни ҳаж қилса ва Рамазон рўзасини тутса — (рови: закотни зикр қилдиларми ёки йўқми, билмайман, деди) — Аллоҳ йўлида ҳижрат қилган бўлсин ёки туғилган юртида қолган бўлсин, Аллоҳнинг уни мағфират қилиши ҳақ бўлади», дедилар. Муоз: «Эй Расулуллоҳ, буни одамларга хабар қилайми?» деди. У зот: «Одамларни қўяқол, эй Муоз. Зеро, жаннатда юзта даража бор, ҳар икки даража ораси юз йилдир. Фирдавс эса жаннатнинг энг юқориси ва энг ўртасидир, жаннат дарёлари ҳам ўша ердан отилиб чиқади. Бас, Аллоҳдан сўраганингизда Ундан Фирдавсни сўранглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا مَسَرَّةُ بْنُ مَعْبَدٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ سَتُهَاجِرُونَ إِلَى الشَّامِ فَيُفْتَحُ لَكُمْ وَيَكُونُ فِيكُمْ دَاءٌ كَالدُّمَّلِ أَوْ كَالْحَرَّةِ يَأْخُذُ بِمَرَاقِ الرَّجُلِ يَسْتَشْهِدُ اللَّهُ بِهِ أَنْفُسَهُمْ وَيُزَكِّي بِهَا أَعْمَالَهُمْاللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ سَمِعَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْطِهِ هُوَ وَأَهْلَ بَيْتِهِ الْحَظَّ الْأَوْفَرَ مِنْهُ فَأَصَابَهُمْ الطَّاعُونُ فَلَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ أَحَدٌ فَطُعِنَ فِي أُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ فَكَانَ يَقُولُ مَا يَسُرُّنِي أَنَّ لِي بِهَا حُمْرَ النَّعَمِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Sizlar Shomga hijrat qilasizlar, u sizlarga fath boʻladi va sizlarda chipqonga yoki (kuydiruvchi) yaraga oʻxshash bir dard paydo boʻladi, u kishining ich-qorni tomonidan oladi. Alloh u bilan ularning joniga shahidlik beradi va u bilan ularning amallarini poklaydi». (Soʻng Muoz dedi:) «Allohim, agar Muoz ibn Jabal buni Rasululloh ﷺdan eshitganini bilsang, unga va uning ahli baytiga undan eng toʻliq nasibani bergin». Soʻng ularni toun (vabo) tutdi va ulardan hech kim qolmadi. Uning oʻzi koʻrsatkich barmogʻidan (toun bilan) urildi va u: «Buning evaziga menga qizil tuyalar berilishi meni xursand qilmaydi», derdi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Сизлар Шомга ҳижрат қиласизлар, у сизларга фатҳ бўлади ва сизларда чипқонга ёки (куйдирувчи) ярага ўхшаш бир дард пайдо бўлади, у кишининг ич-қорни томонидан олади. Аллоҳ у билан уларнинг жонига шаҳидлик беради ва у билан уларнинг амалларини поклайди». (Сўнг Муоз деди:) «Аллоҳим, агар Муоз ибн Жабал буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганини билсанг, унга ва унинг аҳли байтига ундан энг тўлиқ насибани бергин». Сўнг уларни тоун (вабо) тутди ва улардан ҳеч ким қолмади. Унинг ўзи кўрсаткич бармоғидан (тоун билан) урилди ва у: «Бунинг эвазига менга қизил туялар берилиши мени хурсанд қилмайди», дерди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَانْتَسَبَ رَجُلَانِ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى عَهْدِ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام أَحَدُهُمَا مُسْلِمٌ وَالْآخَرُ مُشْرِكٌ فَانْتَسَبَ الْمُشْرِكُ فَقَالَ أَنَا فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ حَتَّى بَلَغَ تِسْعَةَ آبَاءٍ ثُمَّ قَالَ لِصَاحِبِهِ انْتَسِبْ لَا أُمَّ لَكَ قَالَ أَنَا فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ وَأَنَا بَرِيءٌ مِمَّا وَرَاءَ ذَلِكَ فَنَادَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام النَّاسَ فَجَمَعَهُمْ ثُمَّ قَالَ قَدْ قُضِيَ بَيْنَكُمَا أَمَّا الَّذِي انْتَسَبَ إِلَى تِسْعَةِ آبَاءٍ فَأَنْتَ فَوْقَهُمْ الْعَاشِرُ فِي النَّارِ وَأَمَّا الَّذِي انْتَسَبَ إِلَى أَبَوَيْهِ فَأَنْتَ امْرُؤٌ مِنْ أَهْلِ الْإِسْلَامِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Muso (alayhissalom) zamonida Bani Isroildan ikki kishi nasabini sanashdi; ulardan biri musulmon, ikkinchisi mushrik edi. Mushrik nasabini sanab: «Men falonchining oʻgʻli falonchiman», dedi va toʻqqiz otagacha yetdi. Soʻng sherigiga: «Nasabingni sana, onang boʻlmagur!» dedi. U: «Men falonchining oʻgʻli falonchiman, undan naridagisidan esa poyman», dedi. Shunda Muso (alayhissalom) odamlarni chaqirib, ularni toʻpladi, soʻng: «Sizlarning oʻrtangizda hukm chiqarildi: toʻqqiz otagacha nasabini sanaganing — sen ularning ustidagi oʻninchisi boʻlib doʻzaxdasan; ikki otasigacha nasabini sanaganing esa — sen Islom ahlidan boʻlgan kishisan», dedi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Мусо (алайҳиссалом) замонида Бани Исроилдан икки киши насабини санашди; улардан бири мусулмон, иккинчиси мушрик эди. Мушрик насабини санаб: «Мен фалончининг ўғли фалончиман», деди ва тўққиз отагача етди. Сўнг шеригига: «Насабингни сана, онанг бўлмагур!» деди. У: «Мен фалончининг ўғли фалончиман, ундан наридагисидан эса пойман», деди. Шунда Мусо (алайҳиссалом) одамларни чақириб, уларни тўплади, сўнг: «Сизларнинг ўртангизда ҳукм чиқарилди: тўққиз отагача насабини санаганинг — сен уларнинг устидаги ўнинчиси бўлиб дўзахдасан; икки отасигача насабини санаганинг эса — сен Ислом аҳлидан бўлган кишисан», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي الطَّحَّانَ أَنَا يَحْيَى التَّيْمِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مُعَاذٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يُتَوَفَّى لَهُمَا ثَلَاثَةٌ إِلَّا أَدْخَلَهُمَا اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ إِيَّاهُمَا فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ اثْنَانِ قَالَ أَوْ اثْنَانِ قَالُوا أَوْ وَاحِدٌ قَالَ أَوْ وَاحِدٌ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ السِّقْطَ لَيَجُرُّ أُمَّهُ بِسَرَرِهِ إِلَى الْجَنَّةِ إِذَا احْتَسَبَتْهُ

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi ikki musulmonning uchta (farzandi) vafot etsa, albatta Alloh ularga koʻrsatgan rahmati fazli bilan ikkalasini jannatga kiritadi», dedilar. Ular: «Ey Rasululloh, ikkitasi (vafot etsa)-chi?» dedilar. U zot: «Ikkitasi (vafot etsa) ham», dedilar. Ular: «Bittasi-chi?» dedilar. U zot: «Bittasi (vafot etsa) ham», dedilar. Soʻng: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, chala tushgan bola, agar onasi savob umid qilib sabr qilgan boʻlsa, uni kindik ipi bilan jannatga sudrab olib boradi», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси икки мусулмоннинг учта (фарзанди) вафот этса, албатта Аллоҳ уларга кўрсатган раҳмати фазли билан иккаласини жаннатга киритади», дедилар. Улар: «Эй Расулуллоҳ, иккитаси (вафот этса)-чи?» дедилар. У зот: «Иккитаси (вафот этса) ҳам», дедилар. Улар: «Биттаси-чи?» дедилар. У зот: «Биттаси (вафот этса) ҳам», дедилар. Сўнг: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, чала тушган бола, агар онаси савоб умид қилиб сабр қилган бўлса, уни киндик ипи билан жаннатга судраб олиб боради», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ مُعَاذٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ وَقَدْ قَالَ حَمَّادٌ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِمُعَاذٍ

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga hech narsani sherik qilmagan holda oʻlsa, jannatga kiradi», dedilar. Hammod: «Rasululloh ﷺ buni Muozga aytdilar», dedi.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда ўлса, жаннатга киради», дедилар. Ҳаммод: «Расулуллоҳ ﷺ буни Муозга айтдилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ قَالَ كُنْتُ أَنَا وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ وَثَابِتٌ فَحَدَّثَ عَاصِمٌ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي ظَبْيَةَ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَبِيتُ عَلَى ذِكْرِ اللَّهِ طَاهِرًا فَيَتَعَارَّ مِنْ اللَّيْلِ فَيَسْأَلُ اللَّهَ خَيْرًا مِنْ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ إِلَّا أَعْطَاهُفَقَالَ ثَابِتٌ قَدِمَ عَلَيْنَا فَحَدَّثَنَا هَذَا الْحَدِيثَ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا يَعْنِي أَبَا ظَبْيَةَ قُلْتُ لِحَمَّادٍ عَنْ مُعَاذٍ قَالَ عَنْ مُعَاذٍ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmon (Allohni) zikr qilgan holda, pok holatda tunasayu, soʻng kechasi uygʻonib, Allohdan dunyo va oxiratning yaxshiligini soʻrasa, Alloh albatta uni unga ato etadi», dedilar. Sobit aytdi: U bizning oldimizga keldi va bizga bu hadisni aytib berdi — bilishimcha, u Abu Zabyadir. (Hammodning shogirdi) dedi: Men Hammodga: «Muozdanmi?» dedim. U: «Muozdan», dedi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмон (Аллоҳни) зикр қилган ҳолда, пок ҳолатда тунасаю, сўнг кечаси уйғониб, Аллоҳдан дунё ва охиратнинг яхшилигини сўраса, Аллоҳ албатта уни унга ато этади», дедилар. Собит айтди: У бизнинг олдимизга келди ва бизга бу ҳадисни айтиб берди — билишимча, у Абу Забядир. (Ҳаммоднинг шогирди) деди: Мен Ҳаммодга: «Муозданми?» дедим. У: «Муоздан», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ مُعَاذٍ قَالَعَهِدَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي خَمْسٍ مَنْ فَعَلَ مِنْهُنَّ كَانَ ضَامِنًا عَلَى اللَّهِ مَنْ عَادَ مَرِيضًا أَوْ خَرَجَ مَعَ جَنَازَةٍ أَوْ خَرَجَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ دَخَلَ عَلَى إِمَامٍ يُرِيدُ بِذَلِكَ تَعْزِيرَهُ وَتَوْقِيرَهُ أَوْ قَعَدَ فِي بَيْتِهِ فَيَسْلَمُ النَّاسُ مِنْهُ وَيَسْلَمُ

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga beshta narsa haqida ahd qildilar: «Kim ulardan birini qilsa, Alloh (uni) zimmasiga oladi: kim bemorni yoʻqlasa, yoki janoza bilan (birga) chiqsa, yoki Alloh yoʻlida gʻoziy boʻlib chiqsa, yoki imomning huzuriga uni quvvatlash va ulugʻlash niyatida kirsa, yoki uyida oʻtirsa-da, odamlar undan salomat boʻlsa va oʻzi ham salomat boʻlsa».Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга бешта нарса ҳақида аҳд қилдилар: «Ким улардан бирини қилса, Аллоҳ (уни) зиммасига олади: ким беморни йўқласа, ёки жаноза билан (бирга) чиқса, ёки Аллоҳ йўлида ғозий бўлиб чиқса, ёки имомнинг ҳузурига уни қувватлаш ва улуғлаш ниятида кирса, ёки уйида ўтирса-да, одамлар ундан саломат бўлса ва ўзи ҳам саломат бўлса».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ عَنْ مُعَاذٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ إِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ زَيْغِ الشَّمْسِ أَخَّرَ الظُّهْرَ حَتَّى يَجْمَعَهَا إِلَى الْعَصْرِ يُصَلِّيهِمَا جَمِيعًا وَإِذَا ارْتَحَلَ بَعْدَ زَيْغِ الشَّمْسِ صَلَّى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا ثُمَّ سَارَ وَكَانَ إِذَا ارْتَحَلَ قَبْلَ الْمَغْرِبِ أَخَّرَ الْمَغْرِبَ حَتَّى يُصَلِّيَهَا مَعَ الْعِشَاءِ وَإِذَا ارْتَحَلَ بَعْدَ الْمَغْرِبِ عَجَّلَ الْعِشَاءَ فَصَلَّاهَا مَعَ الْمَغْرِبِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Nabiy ﷺ Tabuk gʻazotida quyosh ogʻishidan oldin yoʻlga otlansalar, peshinni asrga jamlagunlaricha kechiktirib, ikkalasini birga oʻqir edilar. Quyosh ogʻgandan soʻng otlansalar, peshin va asrni birga oʻqib, soʻng yurar edilar. Shomdan oldin otlansalar, shomni xufton bilan oʻqigunlaricha kechiktirar edilar. Shomdan keyin otlansalar, xuftonni oldinga olib, uni shom bilan oʻqir edilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Набий ﷺ Табук ғазотида қуёш оғишидан олдин йўлга отлансалар, пешинни асрга жамлагунларича кечиктириб, иккаласини бирга ўқир эдилар. Қуёш оғгандан сўнг отлансалар, пешин ва асрни бирга ўқиб, сўнг юрар эдилар. Шомдан олдин отлансалар, шомни хуфтон билан ўқигунларича кечиктирар эдилар. Шомдан кейин отлансалар, хуфтонни олдинга олиб, уни шом билан ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ هَارُونَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ التَّنُوخِيِّ قَاضِي إِفْرِيقِيَّةَأَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قَدِمَ الشَّامَ وَأَهْلُ الشَّامِ لَا يُوتِرُونَ فَقَالَ لِمُعَاوِيَةَ مَا لِي أَرَى أَهْلَ الشَّامِ لَا يُوتِرُونَ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ وَوَاجِبٌ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ زَادَنِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ صَلَاةً وَهِيَ الْوِتْرُ وَقْتُهَا مَا بَيْنَ الْعِشَاءِ إِلَى طُلُوعِ الْفَجْرِ

Abdurrahmon ibn Rofeʼ at-Tanuxiy — Ifriqiya qozisi — dan rivoyat qilinishicha, Muoz ibn Jabal Shomga keldi, Shom ahli esa vitr oʻqimas edi. Shunda u Muoviyaga: «Nega Shom ahlini vitr oʻqimayotgan koʻraman?» dedi. Muoviya: «U ularga vojibmi?» dedi. U: «Ha, men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganman: ‹Robbim azza va jalla menga bir namozni ziyoda qildi, u vitrdir; uning vaqti xufton bilan tong otishi orasidadir›», dedi.Абдурраҳмон ибн Рофеъ ат-Танухий — Ифриқия қозиси — дан ривоят қилинишича, Муоз ибн Жабал Шомга келди, Шом аҳли эса витр ўқимас эди. Шунда у Муовияга: «Нега Шом аҳлини витр ўқимаётган кўраман?» деди. Муовия: «У уларга вожибми?» деди. У: «Ҳа, мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганман: ‹Роббим азза ва жалла менга бир намозни зиёда қилди, у витрдир; унинг вақти хуфтон билан тонг отиши орасидадир›», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ حَدَّثَهُ قَالَبَيْنَمَا أَنَا رَدِيفُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ إِلَّا آخِرَةُ الرَّحْلِ فَقَالَ يَا مُعَاذُ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذُ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذُ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا قَالَ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذُ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ فَهَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْحَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍ عَنْ مُعَاذٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ أَوْ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذٍ قَالَ كُنْتُ رِدْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ إِلَّا آخِرَةُ الرَّحْلِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning ortlarida (ulovda) mingashib oʻtirgan edim — men bilan U Zotning orasida (egar)ning orqa (qoshi)dan boshqa narsa yoʻq edi. Shunda (Paygʻambar): «Ey Muoz!» dedilar. Men: «Labbay, ey Allohning Rasuli, (xizmatga) shayman», dedim. Soʻng bir soat (muddat) yurdilar, keyin: «Ey Muoz ibn Jabal!» dedilar. Men: «Labbay, ey Allohning Rasuli, (xizmatga) shayman», dedim. Soʻng bir soat (muddat) yurdilar, keyin: «Ey Muoz ibn Jabal!» dedilar. Men: «Labbay, ey Allohning Rasuli, (xizmatga) shayman», dedim. (Paygʻambar): «Allohning bandalar ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. (Muoz) dedi: Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. (Paygʻambar): «Allohning bandalar ustidagi haqqi — ular Unga ibodat qilishlari va Unga hech narsani sherik qilmasliklaridir», dedilar. Soʻng bir soat (muddat) yurdilar, keyin: «Ey Muoz ibn Jabal!» dedilar. Men: «Labbay, ey Allohning Rasuli, (xizmatga) shayman», dedim. (Paygʻambar): «Bandalar shuni qilsalar, ularning Alloh ustidagi haqqi nima ekanini bilasanmi?» dedilar. (Muoz) dedi: Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. (Paygʻambar): «Bandalarning Alloh ustidagi haqqi — ularni azoblamasligidir», dedilar. Boshqa (rivoyatda) Anasdan, u Muozdan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash yoki xuddi shunday (rivoyat qilindi). Yana Qatodadan, u Muozdan (rivoyat qilinadi): Men Rasululloh ﷺning ortlarida mingashgan edim, men bilan u zotning orasida (egarning) orqa qoshidan boshqa narsa yoʻq edi, deb shunga oʻxshashini zikr qildi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг ортларида (уловда) мингашиб ўтирган эдим — мен билан У Зотнинг орасида (эгар)нинг орқа (қоши)дан бошқа нарса йўқ эди. Шунда (Пайғамбар): «Эй Муоз!» дедилар. Мен: «Лаббай, эй Аллоҳнинг Расули, (хизматга) шайман», дедим. Сўнг бир соат (муддат) юрдилар, кейин: «Эй Муоз ибн Жабал!» дедилар. Мен: «Лаббай, эй Аллоҳнинг Расули, (хизматга) шайман», дедим. Сўнг бир соат (муддат) юрдилар, кейин: «Эй Муоз ибн Жабал!» дедилар. Мен: «Лаббай, эй Аллоҳнинг Расули, (хизматга) шайман», дедим. (Пайғамбар): «Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. (Муоз) деди: Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. (Пайғамбар): «Аллоҳнинг бандалар устидаги ҳаққи — улар Унга ибодат қилишлари ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмасликларидир», дедилар. Сўнг бир соат (муддат) юрдилар, кейин: «Эй Муоз ибн Жабал!» дедилар. Мен: «Лаббай, эй Аллоҳнинг Расули, (хизматга) шайман», дедим. (Пайғамбар): «Бандалар шуни қилсалар, уларнинг Аллоҳ устидаги ҳаққи нима эканини биласанми?» дедилар. (Муоз) деди: Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. (Пайғамбар): «Бандаларнинг Аллоҳ устидаги ҳаққи — уларни азобламаслигидир», дедилар. Бошқа (ривоятда) Анасдан, у Муоздан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ёки худди шундай (ривоят қилинди). Яна Қатодадан, у Муоздан (ривоят қилинади): Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида мингашган эдим, мен билан у зотнинг орасида (эгарнинг) орқа қошидан бошқа нарса йўқ эди, деб шунга ўхшашини зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي رَزِينٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى بَابٍ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Nabiy ﷺ: «Seni jannat eshiklaridan bir eshigiga koʻrsatib qoʻymaymi?» dedilar. (Muoz) dedi: Men: «Albatta (koʻrsating)», dedim. U zot: «La havla va la quvvata illa billah (Allohdan boshqa hech qanday kuch va quvvat yoʻq)», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Набий ﷺ: «Сени жаннат эшикларидан бир эшигига кўрсатиб қўймайми?» дедилар. (Муоз) деди: Мен: «Албатта (кўрсатинг)», дедим. У зот: «Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ (Аллоҳдан бошқа ҳеч қандай куч ва қувват йўқ)», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي أَبُو عَوْنٍ قَالَ سَمِعْتُ الْحَارِثَ بْنَ عَمْرٍو ابْنَ أَخِي الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ يُحَدِّثُ عَنْ نَاسٍ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذٍ مِنْ أَهْلِ حِمْصَ عَنْ مُعَاذٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ حِينَ بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ فَذَكَرَ كَيْفَ تَقْضِي إِنْ عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ قَالَ أَقْضِي بِكِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي سَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو قَالَ فَضَرَبَ صَدْرِي فَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِمَا يُرْضِي رَسُولَهُ

Muoz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ uni Yamanga yuborganlarida Muoz ibn Jabalga (aytdilar), deb (hadisni) zikr qildi: «Oldingga bir hukm (daʼvo) kelsa, qanday hukm qilasan?» U: «Allohning Kitobi bilan hukm qilaman», dedi. U zot: «Agar Allohning Kitobida boʻlmasa?» dedilar. U: «Rasululloh ﷺning sunnatlari bilan», dedi. U zot: «Agar Rasululloh ﷺning sunnatlarida ham boʻlmasa?» dedilar. U: «Oʻz raʼyim bilan ijtihod qilaman va saʼy-harakatimni ayamayman», dedi. (Muoz) dedi: Shunda u zot koʻksimga urdilar va: «Rasulullohning ﷺ elchisini Rasulini rozi qiladigan narsaga muvaffaq qilgan Allohga hamd boʻlsin», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ уни Яманга юборганларида Муоз ибн Жабалга (айтдилар), деб (ҳадисни) зикр қилди: «Олдингга бир ҳукм (даъво) келса, қандай ҳукм қиласан?» У: «Аллоҳнинг Китоби билан ҳукм қиламан», деди. У зот: «Агар Аллоҳнинг Китобида бўлмаса?» дедилар. У: «Расулуллоҳ ﷺнинг суннатлари билан», деди. У зот: «Агар Расулуллоҳ ﷺнинг суннатларида ҳам бўлмаса?» дедилар. У: «Ўз раъйим билан ижтиҳод қиламан ва саъй-ҳаракатимни аямайман», деди. (Муоз) деди: Шунда у зот кўксимга урдилар ва: «Расулуллоҳнинг ﷺ элчисини Расулини рози қиладиган нарсага муваффақ қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ بَحِيرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُؤْذِي امْرَأَةٌ زَوْجَهَا فِي الدُّنْيَا إِلَّا قَالَتْ زَوْجَتُهُ مِنْ الْحُورِ الْعِينِ لَا تُؤْذِيهِ قَاتَلَكِ اللَّهُ فَإِنَّمَا هُوَ عِنْدَكِ دَخِيلٌ يُوشِكُ أَنْ يُفَارِقَكِ إِلَيْنَا

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Bu dunyoda biror ayol erini ranjitsa, albatta uning hurul-iyndan boʻlgan (jannatdagi) xotini: ‹Uni ranjitma, Alloh seni halok qilsin! U sening yoningda faqat bir mehmondir, tez orada u sendan ajralib bizning oldimizga keladi›, deydi», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Бу дунёда бирор аёл эрини ранжитса, албатта унинг ҳурул-ийндан бўлган (жаннатдаги) хотини: ‹Уни ранжитма, Аллоҳ сени ҳалок қилсин! У сенинг ёнингда фақат бир меҳмондир, тез орада у сендан ажралиб бизнинг олдимизга келади›, дейди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَفَاتِيحُ الْجَنَّةِ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Jannat kalitlari — Lo ilaha illalloh, deb guvohlik berishdir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Жаннат калитлари — Ло илаҳа иллаллоҳ, деб гувоҳлик беришдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ {تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنْ الْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا} قَالَ قِيَامُ الْعَبْدِ مِنْ اللَّيْلِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot {Ularning yonboshlari yotoqlardan yiroq boʻlur, Robbilariga qoʻrquv va umid ila duo qilurlar} (oyati haqida): «Bu bandaning kechasi (namozga) turishidir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот {Уларнинг ёнбошлари ётоқлардан йироқ бўлур, Роббиларига қўрқув ва умид ила дуо қилурлар} (ояти ҳақида): «Бу банданинг кечаси (намозга) туришидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمِيرَةَ قَالَلَمَّا حَضَرَ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ الْمَوْتُ قِيلَ لَهُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَوْصِنَا قَالَ أَجْلِسُونِي فَقَالَ إِنَّ الْعِلْمَ وَالْإِيمَانَ مَكَانَهُمَا مَنْ ابْتَغَاهُمَا وَجَدَهُمَا يَقُولُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَالْتَمِسُوا الْعِلْمَ عِنْدَ أَرْبَعَةِ رَهْطٍ عِنْدَ عُوَيْمِرٍ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَعِنْدَ سَلْمَانَ الْفَارِسِيِّ وَعِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَعِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ الَّذِي كَانَ يَهُودِيًّا ثُمَّ أَسْلَمَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّهُ عَاشِرُ عَشَرَةٍ فِي الْجَنَّةِ

Yazid ibn Umayra (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Muoz ibn Jabalga oʻlim yetib kelganda, unga: «Ey Abu Abdurrahmon, bizga vasiyat qiling», deyildi. U: «Meni oʻtqazinglar», dedi. Soʻng dedi: «Albatta ilm va iymon oʻz oʻrnidadir, kim ularni izlasa, topadi». Buni uch marta aytdi. «Ilmni toʻrt kishidan oling: Uvaymir Abud-Dardodan, Salmon al-Forisiydan, Abdulloh ibn Masʼuddan va yahudiy boʻlib soʻng musulmon boʻlgan Abdulloh ibn Salomdan. Zero men Rasululloh ﷺ uning haqqida: ‹U jannatdagi oʻn kishining oʻninchisidir›, deganlarini eshitganman».Язид ибн Умайра (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Муоз ибн Жабалга ўлим етиб келганда, унга: «Эй Абу Абдурраҳмон, бизга васият қилинг», дейилди. У: «Мени ўтқазинглар», деди. Сўнг деди: «Албатта илм ва иймон ўз ўрнидадир, ким уларни изласа, топади». Буни уч марта айтди. «Илмни тўрт кишидан олинг: Уваймир Абуд-Дардодан, Салмон ал-Форисийдан, Абдуллоҳ ибн Масъуддан ва яҳудий бўлиб сўнг мусулмон бўлган Абдуллоҳ ибн Саломдан. Зеро мен Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳаққида: ‹У жаннатдаги ўн кишининг ўнинчисидир›, деганларини эшитганман».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ وَيُونُسُ قَالَا ثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ عَنِ السَّرِيِّ بْنِ يَنْعُمَ عَنْ مَرِيحِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَ بِهِ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ إِيَّاكَ وَالتَّنَعُّمَ فَإِنَّ عِبَادَ اللَّهِ لَيْسُوا بِالْمُتَنَعِّمِينَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ uni Yamanga yuborganlarida: «Nozu neʼmatga berilishdan saqlan, zero Allohning bandalari nozu neʼmatga berilganlar emas», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ уни Яманга юборганларида: «Нозу неъматга берилишдан сақлан, зеро Аллоҳнинг бандалари нозу неъматга берилганлар эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَدْخُلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ جُرْدًا مُرْدًا مُكَحَّلِينَ بَنِي ثَلَاثِينَ أَوْ ثَلَاثٍ وَثَلَاثِينَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺdan soʻradi yoki Nabiy ﷺning shunday deganlarini eshitdi: «Jannat ahli jannatga tuksiz, soqolsiz, koʻzlari surma tortilgan va oʻttiz yoki oʻttiz uch yoshda boʻlib kiradilar».Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺдан сўради ёки Набий ﷺнинг шундай деганларини эшитди: «Жаннат аҳли жаннатга туксиз, соқолсиз, кўзлари сурма тортилган ва ўттиз ёки ўттиз уч ёшда бўлиб кирадилар».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ رَجُلٍ حَدَّثَهُ يَثِقُ بِهِ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الشَّيْطَانَ ذِئْبُ الْإِنْسَانِ كَذِئْبِ الْغَنَمِ يَأْخُذُ الشَّاةَ الْقَاصِيَةَ وَالنَّاحِيَةَ وَإِيَّاكُمْ وَالشِّعَابَ وَعَلَيْكُمْ بِالْجَمَاعَةِ وَالْعَامَّةِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: «Albatta shayton insonning boʻrisidir, xuddi qoʻyning boʻrisi kabi: u (suruvdan) ajralib, chetga chiqqan qoʻyni oladi. Bas, soʻqmoqlardan (tarqoqlikdan) saqlaninglar, jamoat va ommani lozim tutinglar».Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: «Албатта шайтон инсоннинг бўрисидир, худди қўйнинг бўриси каби: у (сурувдан) ажралиб, четга чиққан қўйни олади. Бас, сўқмоқлардан (тарқоқликдан) сақланинглар, жамоат ва оммани лозим тутинглар».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنِ ابْنِ عُمَيْرٍ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذٍقَالَ صَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةً فَأَحْسَنَ فِيهَا الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ وَالْقِيَامَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ هَذِهِ صَلَاةُ رَغْبَةٍ وَرَهْبَةٍ سَأَلْتُ رَبِّي فِيهَا ثَلَاثًا فَأَعْطَانِي اثْنَيْنِ وَلَمْ يُعْطِنِي وَاحِدَةً سَأَلْتُهُ أَنْ لَا يَقْتُلَ أُمَّتِي بِسَنَةِ جُوعٍ فَيَهْلَكُوا فَأَعْطَانِي وَسَأَلْتُهُ أَنْ لَا يُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوًّا مِنْ غَيْرِهِمْ فَأَعْطَانِي وَسَأَلْتُهُ أَنْ لَا يَجْعَلَ بَأْسَهُمْ بَيْنَهُمْ فَمَنَعَنِي

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ bir namoz oʻqidilar va unda rukuʼ, sajda hamda qiyomni chiroyli qildilar. Men buni u zotga aytdim. Shunda u zot: «Bu ragʻbat va qoʻrquv namozidir. Unda Robbimdan uch (narsa) soʻradim: U menga ikkitasini berdi va bittasini bermadi. Undan ummatimni ochlik yili bilan qirib halok qilmasligini soʻradim, U menga (buni) berdi. Undan ularga oʻzlaridan boshqa dushmanni hukmron qilmasligini soʻradim, U menga (buni) berdi. Undan ularning jangini oʻzaro solmasligini soʻradim, U esa buni menga bermadi», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ бир намоз ўқидилар ва унда рукуъ, сажда ҳамда қиёмни чиройли қилдилар. Мен буни у зотга айтдим. Шунда у зот: «Бу рағбат ва қўрқув намозидир. Унда Роббимдан уч (нарса) сўрадим: У менга иккитасини берди ва биттасини бермади. Ундан умматимни очлик йили билан қириб ҳалок қилмаслигини сўрадим, У менга (буни) берди. Ундан уларга ўзларидан бошқа душманни ҳукмрон қилмаслигини сўрадим, У менга (буни) берди. Ундан уларнинг жангини ўзаро солмаслигини сўрадим, У эса буни менга бермади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا جَهْضَمٌ يَعْنِي الْيَمَامِيَّ حَدَّثَنَا يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنَا زَيْدٌ يَعْنِي ابْنَ أَبِي سَلَّامٍ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ وَهُوَ زَيْدُ بْنُ سَلَّامِ بْنِ أَبِي سَلَّامٍ نَسَبُهُ إِلَى جَدِّهِ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَائِشٍ الْحَضْرَمِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ يَخَامِرَ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قَالَاحْتَبَسَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ غَدَاةٍ عَنْ صَلَاةِ الصُّبْحِ حَتَّى كِدْنَا نَتَرَاءَى قَرْنَ الشَّمْسِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَرِيعًا فَثُوِّبَ بِالصَّلَاةِ وَصَلَّى وَتَجَوَّزَ فِي صَلَاتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَالَ كَمَا أَنْتُمْ عَلَى مَصَافِّكُمْ ثُمَّ أَقْبَلَ إِلَيْنَا فَقَالَ إِنِّي سَأُحَدِّثُكُمْ مَا حَبَسَنِي عَنْكُمْ الْغَدَاةَ إِنِّي قُمْتُ مِنْ اللَّيْلِ فَصَلَّيْتُ مَا قُدِّرَ لِي فَنَعَسْتُ فِي صَلَاتِي حَتَّى اسْتَيْقَظْتُ فَإِذَا أَنَا بِرَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَتَدْرِي فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلَأُ الْأَعْلَى قُلْتُ لَا أَدْرِي يَا رَبِّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلَأُ الْأَعْلَى قُلْتُ لَا أَدْرِي رَبِّ فَرَأَيْتُهُ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ كَتِفَيَّ حَتَّى وَجَدْتُ بَرْدَ أَنَامِلِهِ بَيْنَ صَدْرِي فَتَجَلَّى لِي كُلُّ شَيْءٍ وَعَرَفْتُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلَأُ الْأَعْلَى قُلْتُ فِي الْكَفَّارَاتِ قَالَ وَمَا الْكَفَّارَاتُ قُلْتُ نَقْلُ الْأَقْدَامِ إِلَى الْجُمُعَاتِ وَجُلُوسٌ فِي الْمَسَاجِدِ بَعْدَ الصَّلَاةِ وَإِسْبَاغُ الْوُضُوءِ عِنْدَ الْكَرِيهَاتِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kuni ertalab Rasululloh ﷺ bomdod namozidan bizga kechikdilar, hatto biz quyoshning shoxini koʻrgudek boʻldik. Soʻng Rasululloh ﷺ shosha-pisha chiqdilar, namozga iqomat aytildi, u zot namoz oʻqib, namozlarini qisqartirdilar. Salom berganlaridan keyin: «Saflaringizda turganingizcha turinglar», dedilar. Soʻng bizga yuzlanib dedilar: «Men sizlarga bugun ertalab meni sizlardan nima toʻsganini aytib beraman: men kechasi turib, menga taqdir qilingancha namoz oʻqidim, soʻng namozimda mudradim, hatto uygʻonib ketdim. Shunda Robbim azza va jallani eng goʻzal suratda (koʻrdim). U: ‹Ey Muhammad, eng oliy jamoa nima haqida bahslashayotganini bilasanmi?› dedi. Men: ‹Bilmayman, ey Robbim›, dedim. U: ‹Ey Muhammad, eng oliy jamoa nima haqida bahslashadi?› dedi. Men: ‹Bilmayman, Robbim›, dedim. Shunda men Uning kaftini ikki kuragim orasiga qoʻyganini koʻrdim, hatto barmoqlarining salqinligini koʻksim orasida his qildim. Bas, menga har bir narsa ayon boʻldi va men (uni) bilib oldim. U: ‹Ey Muhammad, eng oliy jamoa nima haqida bahslashadi?› dedi. Men: ‹Kaffaratlar haqida›, dedim. U: ‹Kaffaratlar nima?› dedi. Men: ‹Jumalarga oyoq bosib borish, namozdan keyin masjidlarda oʻtirish va yoqimsiz (holat)larda tahoratni mukammal qilishdir›, dedim».Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир куни эрталаб Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозидан бизга кечикдилар, ҳатто биз қуёшнинг шохини кўргудек бўлдик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ шоша-пиша чиқдилар, намозга иқомат айтилди, у зот намоз ўқиб, намозларини қисқартирдилар. Салом берганларидан кейин: «Сафларингизда турганингизча туринглар», дедилар. Сўнг бизга юзланиб дедилар: «Мен сизларга бугун эрталаб мени сизлардан нима тўсганини айтиб бераман: мен кечаси туриб, менга тақдир қилинганча намоз ўқидим, сўнг намозимда мудрадим, ҳатто уйғониб кетдим. Шунда Роббим азза ва жаллани энг гўзал суратда (кўрдим). У: ‹Эй Муҳаммад, энг олий жамоа нима ҳақида баҳслашаётганини биласанми?› деди. Мен: ‹Билмайман, эй Роббим›, дедим. У: ‹Эй Муҳаммад, энг олий жамоа нима ҳақида баҳслашади?› деди. Мен: ‹Билмайман, Роббим›, дедим. Шунда мен Унинг кафтини икки курагим орасига қўйганини кўрдим, ҳатто бармоқларининг салқинлигини кўксим орасида ҳис қилдим. Бас, менга ҳар бир нарса аён бўлди ва мен (уни) билиб олдим. У: ‹Эй Муҳаммад, энг олий жамоа нима ҳақида баҳслашади?› деди. Мен: ‹Каффаратлар ҳақида›, дедим. У: ‹Каффаратлар нима?› деди. Мен: ‹Жумаларга оёқ босиб бориш, намоздан кейин масжидларда ўтириш ва ёқимсиз (ҳолат)ларда таҳоратни мукаммал қилишдир›, дедим».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ يَحْيَى الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ ثَوْبَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مَالِكِ بْنِ يَخَامِرَ السَّكْسَكِيِّ قَالَ سَمِعْتُ مُعَاذًا يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ جُرِحَ جُرْحًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَوْنُهُ لَوْنُ الزَّعْفَرَانِ وَرِيحُهُ رِيحُ الْمِسْكِ عَلَيْهِ طَابَعُ الشُّهَدَاءِ وَمَنْ سَأَلَ اللَّهَ الشَّهَادَةَ مُخْلِصًا أَعْطَاهُ اللَّهُ أَجْرَ شَهِيدٍ وَإِنْ مَاتَ عَلَى فِرَاشِهِ وَمَنْ قَاتَلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فُوَاقَ نَاقَةٍ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir jarohat olsa, qiyomat kuni rangi zaʼfaron rangida, hidi misk hidida, ustida shahidlar muhri bilan keladi. Kim Allohdan ixlos bilan shahidlikni soʻrasa, garchi toʻshagida vafot etsa ham, Alloh unga shahid ajrini beradi. Kim Alloh yoʻlida bir tuya sogʻimi (fuvoq) miqdoricha jang qilsa, unga jannat vojib boʻladi», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир жароҳат олса, қиёмат куни ранги заъфарон рангида, ҳиди миск ҳидида, устида шаҳидлар муҳри билан келади. Ким Аллоҳдан ихлос билан шаҳидликни сўраса, гарчи тўшагида вафот этса ҳам, Аллоҳ унга шаҳид ажрини беради. Ким Аллоҳ йўлида бир туя соғими (фувоқ) миқдорича жанг қилса, унга жаннат вожиб бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذٍ قَالَاسْتَبَّ رَجُلَانِ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَضِبَ أَحَدُهُمَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ كَلِمَةً لَوْ قَالَهَا ذَهَبَ غَضَبُهُ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺning huzurlarida ikki kishi soʻkishdi va ulardan biri gʻazablandi. Shunda Nabiy ﷺ: «Albatta men shunday bir kalimani bilamanki, agar u uni aytsa, gʻazabi ketardi: ‹Aʼuzu billahi minash-shaytonir-rojim — quvgʻin qilingan shaytondan Allohdan panoh tilayman›», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺнинг ҳузурларида икки киши сўкишди ва улардан бири ғазабланди. Шунда Набий ﷺ: «Албатта мен шундай бир калимани биламанки, агар у уни айтса, ғазаби кетарди: ‹Аъузу биллаҳи минаш-шайтонир-рожим — қувғин қилинган шайтондан Аллоҳдан паноҳ тилайман›», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو سَعِيدٍ قَالَا ثَنَا زَائِدَةُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ وَقَالَ أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا تَقُولُ فِي رَجُلٍ لَقِيَ امْرَأَةً لَا يَعْرِفُهَا فَلَيْسَ يَأْتِي الرَّجُلُ مِنْ امْرَأَتِهِ شَيْئًا إِلَّا قَدْ أَتَاهُ مِنْهَا غَيْرَ أَنَّهُ لَمْ يُجَامِعْهَا قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ هَذِهِ الْآيَةَ {أَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفَيْ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنْ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ} الْآيَةَ قَالَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأْ ثُمَّ صَلِّ قَالَ مُعَاذٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَهُ خَاصَّةً أَمْ لِلْمُؤْمِنِينَ عَامَّةً قَالَ بَلْ لِلْمُؤْمِنِينَ عَامَّةً

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ huzurlariga bir kishi kelib: «Ey Rasululloh, oʻzi tanimaydigan bir ayolni uchratgan, jimoʼdan boshqa, erkak oʻz ayoliga qiladigan hamma narsani unga qilgan kishi haqida nima deysiz?» dedi. (Muoz) dedi: Shunda Alloh azza va jalla: {Kunduzning ikki tomonida va kechaning bir qismida namozni toʻkis ado et. Albatta, yaxshiliklar yomonliklarni ketkazadi} oyatini nozil qildi. (Muoz) dedi: Nabiy ﷺ unga: «Tahorat ol, soʻng namoz oʻqi», dedilar. Muoz aytdi: Men: «Ey Rasululloh, bu faqat unga xosmi yoki umuman moʻminlar uchunmi?» dedim. U zot: «Balki umuman moʻminlar uchundir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бир киши келиб: «Эй Расулуллоҳ, ўзи танимайдиган бир аёлни учратган, жимўдан бошқа, эркак ўз аёлига қиладиган ҳамма нарсани унга қилган киши ҳақида нима дейсиз?» деди. (Муоз) деди: Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Кундузнинг икки томонида ва кечанинг бир қисмида намозни тўкис адо эт. Албатта, яхшиликлар ёмонликларни кетказади} оятини нозил қилди. (Муоз) деди: Набий ﷺ унга: «Таҳорат ол, сўнг намоз ўқи», дедилар. Муоз айтди: Мен: «Эй Расулуллоҳ, бу фақат унга хосми ёки умуман мўминлар учунми?» дедим. У зот: «Балки умуман мўминлар учундир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ قَيْسٍ عَنْ مُعَاذٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ أَعْتَقَ رَقَبَةً مُؤْمِنَةً فَهِيَ فِدَاؤُهُ مِنْ النَّارِ

Muoz (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Kim moʻmin bir qulni ozod qilsa, u uning doʻzaxdan (qutulishi uchun) fidyasi boʻladi», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Ким мўмин бир қулни озод қилса, у унинг дўзахдан (қутулиши учун) фидяси бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي ظَبْيَةَ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَبِيتُ عَلَى ذِكْرِ اللَّهِ طَاهِرًا فَيَتَعَارَّ مِنْ اللَّيْلِ فَيَسْأَلُ اللَّهَ خَيْرًا مِنْ خَيْرِ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ إِلَّا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmon (Allohni) zikr qilgan holda, pok holatda tunasayu, soʻng kechasi uygʻonib, Allohdan dunyo va oxirat yaxshiligidan biror yaxshilikni soʻrasa, Alloh albatta uni unga ato etadi», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмон (Аллоҳни) зикр қилган ҳолда, пок ҳолатда тунасаю, сўнг кечаси уйғониб, Аллоҳдан дунё ва охират яхшилигидан бирор яхшиликни сўраса, Аллоҳ албатта уни унга ато этади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ أَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ أَبِي رَزِينٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى بَابٍ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ قُلْتُ بَلَى قَالَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Nabiy ﷺ: «Seni jannat eshiklaridan bir eshigiga koʻrsatib qoʻymaymi?» dedilar. Men: «Albatta (koʻrsating)», dedim. U zot: «La havla va la quvvata illa billah (Allohdan boshqa hech qanday kuch va quvvat yoʻq)», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Набий ﷺ: «Сени жаннат эшикларидан бир эшигига кўрсатиб қўймайми?» дедилар. Мен: «Албатта (кўрсатинг)», дедим. У зот: «Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ (Аллоҳдан бошқа ҳеч қандай куч ва қувват йўқ)», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ أَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ ح وَرَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ يَخَامِرَ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ حَدَّثَهُ وَقَالَ رَوْحٌ حَدَّثَهُمْ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ جَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَالَ رَوْحٌ قَاتَلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ مِنْ رَجُلٍ مُسْلِمٍ فُوَاقَ نَاقَةٍ فَقَدْ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَمَنْ سَأَلَ اللَّهَ الْقَتْلَ مِنْ عِنْدِ نَفْسِهِ صَادِقًا ثُمَّ مَاتَ أَوْ قُتِلَ فَلَهُ أَجْرُ الشُّهَدَاءِ وَمَنْ جُرِحَ جُرْحًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ نُكِبَ نَكْبَةً فَإِنَّهَا تَجِيءُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَأَغْزَرِ مَا كَانَتْ وَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ كَأَغَزِّ وَرَوْحٌ كَأَغْزَرِ وَحَجَّاجٌ كَأَعَزِّ مَا كَانَتْ لَوْنُهَا كَالزَّعْفَرَانِ وَرِيحُهَا كَالْمِسْكِ وَمَنْ جُرِحَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَعَلَيْهِ طَابَعُ الشُّهَدَاءِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Kim musulmon kishilardan biri sifatida tuyani ikki marta sogʻish orasidagi vaqt qadar Alloh yoʻlida jihod qilsa — Ravh: jang qilsa, dedi — unga jannat vojib boʻladi. Kim oʻz koʻnglidan sidqidil bilan Allohdan (jihodda) oʻldirilishni soʻrasa, soʻng oʻlsa yoki oʻldirilsa, unga shahidlar ajri boʻladi. Kim Alloh yoʻlida yaralansa yoki jarohat yetsa, u qiyomat kunida jarohati eng koʻp qon oqqan holida, rangi zaʼfarondek, hidi miskdek boʻlib keladi. Kim Alloh yoʻlida yaralansa, uning ustida shahidlar muhri boʻladi», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Ким мусулмон кишилардан бири сифатида туяни икки марта соғиш орасидаги вақт қадар Аллоҳ йўлида жиҳод қилса — Равҳ: жанг қилса, деди — унга жаннат вожиб бўлади. Ким ўз кўнглидан сидқидил билан Аллоҳдан (жиҳодда) ўлдирилишни сўраса, сўнг ўлса ёки ўлдирилса, унга шаҳидлар ажри бўлади. Ким Аллоҳ йўлида яраланса ёки жароҳат етса, у қиёмат кунида жароҳати энг кўп қон оққан ҳолида, ранги заъфарондек, ҳиди мискдек бўлиб келади. Ким Аллоҳ йўлида яраланса, унинг устида шаҳидлар муҳри бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنَا سُفْيَانُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ مُعَاذٍ قَالَبَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى قُرًى عَرَبِيَّةٍ فَأَمَرَنِي أَنْ آخُذَ حَظَّ الْأَرْضِقَالَ سُفْيَانُ حَظُّ الْأَرْضِ الثُّلُثُ وَالرُّبُعُ

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ meni arab qishloqlariga yubordilar va menga yerning hissasini olishimga buyurdilar. Sufyon: «Yerning hissasi — uchdan bir va choragidir», dedi.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ мени араб қишлоқларига юбордилар ва менга ернинг ҳиссасини олишимга буюрдилар. Суфён: «Ернинг ҳиссаси — учдан бир ва чорагидир», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ عَنِ السَّرِيِّ بْنِ يَنْعُمَ عَنْ مَرِيحِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَن مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَمَّا بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ إِيَّاكَ وَالتَّنَعُّمَ فَإِنَّ عِبَادَ اللَّهِ لَيْسُوا بِالْمُتَنَعِّمِينَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot uni Yamanga yuborganlarida: «Nozu neʼmatga berilishdan saqlan, zero Allohning bandalari nozu neʼmatga berilganlar emas», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: У зот уни Яманга юборганларида: «Нозу неъматга берилишдан сақлан, зеро Аллоҳнинг бандалари нозу неъматга берилганлар эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا الْمُقْرِيُّ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ قَالَ سَمِعْتُ عُقْبَةَ بْنَ مُسْلِمٍ التُّجِيبِيَّ يَقُولُ حَدَّثَنِي أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيُّ عَنِ الصُّنَابِحِيِّ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ بِيَدِهِ يَوْمًا ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذُ إِنِّي لَأُحِبُّكَ فَقَالَ لَهُ مُعَاذٌ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا أُحِبُّكَ قَالَ أُوصِيكَ يَا مُعَاذُ لَا تَدَعَنَّ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ أَنْ تَقُولَ اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَى ذِكْرِكَ وَشُكْرِكَ وَحُسْنِ عِبَادَتِكَقَالَ وَأَوْصَى بِذَلِكَ مُعَاذٌ الصُّنَابِحِيَّ وَأَوْصَى الصُّنَابِحِيُّ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَأَوْصَى أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عُقْبَةَ بْنَ مُسْلِمٍ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, bir kuni Nabiy ﷺ uning qoʻlidan tutdilar, soʻng: «Ey Muoz, men seni sevaman», dedilar. Muoz u zotga: «Ota-onam sizga fido boʻlsin, ey Rasululloh, men ham sizni sevaman», dedi. U zot: «Senga vasiyat qilaman, ey Muoz: har bir namoz ortidan: ‹Allohumma, aʼinniy alaa zikrika va shukrika va husni ibodatika — Allohim, meni Oʻzingni zikr qilishga, Senga shukr qilishga va Senga chiroyli ibodat qilishga yordam bergin› deb aytishni aslo tark etma», dedilar. (Rovi) dedi: Muoz buni Sunobihiyga vasiyat qildi, Sunobihiy Abu Abdurrahmonga vasiyat qildi, Abu Abdurrahmon esa Uqba ibn Muslimga vasiyat qildi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, бир куни Набий ﷺ унинг қўлидан тутдилар, сўнг: «Эй Муоз, мен сени севаман», дедилар. Муоз у зотга: «Ота-онам сизга фидо бўлсин, эй Расулуллоҳ, мен ҳам сизни севаман», деди. У зот: «Сенга васият қиламан, эй Муоз: ҳар бир намоз ортидан: ‹Аллоҳумма, аъинний алаа зикрика ва шукрика ва ҳусни ибодатика — Аллоҳим, мени Ўзингни зикр қилишга, Сенга шукр қилишга ва Сенга чиройли ибодат қилишга ёрдам бергин› деб айтишни асло тарк этма», дедилар. (Рови) деди: Муоз буни Сунобиҳийга васият қилди, Сунобиҳий Абу Абдурраҳмонга васият қилди, Абу Абдурраҳмон эса Уқба ибн Муслимга васият қилди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ مُعَاذٍ قَالَإِنْ كَانَ عُمَرُ لَمِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ مَا رَأَى فِي يَقَظَتِهِ أَوْ نَوْمِهِ فَهُوَ حَقٌّ وَإِنَّهُ قَالَ بَيْنَمَا أَنَا فِي الْجَنَّةِ إِذْ رَأَيْتُ فِيهَا دَارًا فَقُلْتُ لِمَنْ هَذِهِ فَقِيلَ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Albatta Umar jannat ahlidandir. Zero Rasululloh ﷺ uygʻoqliklarida yoki uyqularida nimani koʻrgan boʻlsalar, u haqdir. U zot: «Men jannatda edim, birdan unda bir uyni koʻrib qoldim va: ‹Bu kimniki?› dedim. ‹Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)niki›, deyildi», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Албатта Умар жаннат аҳлидандир. Зеро Расулуллоҳ ﷺ уйғоқликларида ёки уйқуларида нимани кўрган бўлсалар, у ҳақдир. У зот: «Мен жаннатда эдим, бирдан унда бир уйни кўриб қолдим ва: ‹Бу кимники?› дедим. ‹Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)ники›, дейилди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَابِتِ بْنِ ثَوْبَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ يَخَامِرَ عَنْ مُعَاذٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُمْرَانُ بَيْتِ الْمَقْدِسِ خَرَابُ يَثْرِبَ وَخَرَابُ يَثْرِبَ خُرُوجُ الْمَلْحَمَةِ وَخُرُوجُ الْمَلْحَمَةِ فَتْحُ الْقُسْطَنْطِينِيَّةِ وَفَتْحُ الْقُسْطَنْطِينِيَّةِ خُرُوجُ الدَّجَّالِ ثُمَّ ضَرَبَ بِيَدِهِ عَلَى فَخِذِ الَّذِي حَدَّثَهُ أَوْ مَنْكِبِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ هَذَا لَحَقٌّ كَمَا أَنَّكَ هَاهُنَا أَوْ كَمَا أَنَّكَ قَاعِدٌ يَعْنِي مُعَاذًا

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Baytul-Maqdisning obod boʻlishi Yasribning vayron boʻlishidir, Yasribning vayron boʻlishi katta jangning chiqishidir, katta jangning chiqishi Qustantiniyaning fath etilishidir, Qustantiniyaning fath etilishi Dajjolning chiqishidir». Soʻng (Nabiy ﷺ) (oʻzlariga) rivoyat qilayotgan kishining — yaʼni Muoz ibn Jabalning — soniga, yoki yelkasiga qoʻllari bilan urib, soʻng aytdilar: «Albatta, bu shu yerda ekanliging, yoki oʻtirgan boʻlganing kabi haqdir».Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Байтул-Мақдиснинг обод бўлиши Ясрибнинг вайрон бўлишидир, Ясрибнинг вайрон бўлиши катта жангнинг чиқишидир, катта жангнинг чиқиши Қустантиниянинг фатҳ этилишидир, Қустантиниянинг фатҳ этилиши Дажжолнинг чиқишидир». Сўнг (Набий ﷺ) (ўзларига) ривоят қилаётган кишининг — яъни Муоз ибн Жабалнинг — сонига, ёки елкасига қўллари билан уриб, сўнг айтдилар: «Албатта, бу шу ерда эканлигинг, ёки ўтирган бўлганинг каби ҳақдир».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ يَعْنِي ابْنَ بَهْرَامَ حَدَّثَنَا شَهْرٌ حَدَّثَنَا ابْنُ غَنْمٍ عَنْ حَدِيثِ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِالنَّاسِ قِبَلَ غَزْوَةِ تَبُوكَ فَلَمَّا أَنْ أَصْبَحَ صَلَّى بِالنَّاسِ صَلَاةَ الصُّبْحِ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ رَكِبُوا فَلَمَّا أَنْ طَلَعَتْ الشَّمْسُ نَعَسَ النَّاسُ عَلَى أَثَرِ الدُّلْجَةِ وَلَزِمَ مُعَاذٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتْلُو أَثَرَهُ وَالنَّاسُ تَفَرَّقَتْ بِهِمْ رِكَابُهُمْ عَلَى جَوَادِّ الطَّرِيقِ تَأْكُلُ وَتَسِيرُ فَبَيْنَمَا مُعَاذٌ عَلَى أَثَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَاقَتُهُ تَأْكُلُ مَرَّةً وَتَسِيرُ أُخْرَى عَثَرَتْ نَاقَةُ مُعَاذٍ فَكَبَحَهَا بِالزِّمَامِ فَهَبَّتْ حَتَّى نَفَرَتْ مِنْهَا نَاقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَشْفَ عَنْهُ قِنَاعَهُ فَالْتَفَتَ فَإِذَا لَيْسَ مِنْ الْجَيْشِ رَجُلٌ أَدْنَى إِلَيْهِ مِنْ مُعَاذٍ فَنَادَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ ادْنُ دُونَكَ فَدَنَا مِنْهُ حَتَّى لَصِقَتْ رَاحِلَتَاهُمَا إِحْدَاهُمَا بِالْأُخْرَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا كُنْتُ أَحْسِبُ النَّاسَ مِنَّا كَمَكَانِهِمْ مِنْ الْبُعْدِ فَقَالَ مُعَاذٌ يَا نَبِيَّ اللَّهِ نَعَسَ النَّاسُ فَتَفَرَّقَتْ بِهِمْ رِكَابُهُمْ تَرْتَعُ وَتَسِيرُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا كُنْتُ نَاعِسًا

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)ning hadisidan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ odamlar bilan Tabuk gʻazoti tomon chiqdilar. Tong otganda odamlarga bomdod namozini oʻqib berdilar, soʻng odamlar ulovlariga mindilar. Quyosh chiqqach, tunda yurganlari sabab odamlarni mudroq bosdi. Muoz esa Rasululloh ﷺga yopishib, u zotning izlaridan borardi. Odamlarning ulovlari esa ularni yoʻlning keng yerlarida tarqatib yuborgan, oʻtlab va yurib borardi. Muoz Rasululloh ﷺning izlarida ketayotib, tuyasi goh oʻtlab, goh yurib borar ekan, Muozning tuyasi qoqilib ketdi. Shunda u tuyasini jilovi bilan tortdi, tuya sapchib ketdi va undan Rasululloh ﷺning tuyalari hurkib ketdi. Soʻng Rasululloh ﷺ yuzlaridagi yopqichni ochib, oʻgirildilar; qarasalar, qoʻshinda Muozdan koʻra u zotga yaqinroq biror kishi yoʻq ekan. Shunda Rasululloh ﷺ unga nido qilib: «Ey Muoz», dedilar. U: «Labbay, ey Allohning Nabiysi», dedi. U zot: «Yaqinroq kel», dedilar. U yaqinlashdi, hatto ikkalasining ulovlari bir-biriga yopishdi. Rasululloh ﷺ: «Men odamlarni bizdan bu qadar uzoqda deb hisoblamagan edim», dedilar. Muoz: «Ey Allohning Nabiysi, odamlarni mudroq bosdi, ulovlari esa oʻtlab, yurib ularni tarqatib yubordi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Men ham mudrab ketgan edim», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)нинг ҳадисидан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ одамлар билан Табук ғазоти томон чиқдилар. Тонг отганда одамларга бомдод намозини ўқиб бердилар, сўнг одамлар уловларига миндилар. Қуёш чиққач, тунда юрганлари сабаб одамларни мудроқ босди. Муоз эса Расулуллоҳ ﷺга ёпишиб, у зотнинг изларидан борарди. Одамларнинг уловлари эса уларни йўлнинг кенг ерларида тарқатиб юборган, ўтлаб ва юриб борарди. Муоз Расулуллоҳ ﷺнинг изларида кетаётиб, туяси гоҳ ўтлаб, гоҳ юриб борар экан, Муознинг туяси қоқилиб кетди. Шунда у туясини жилови билан тортди, туя сапчиб кетди ва ундан Расулуллоҳ ﷺнинг туялари ҳуркиб кетди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ юзларидаги ёпқични очиб, ўгирилдилар; қарасалар, қўшинда Муоздан кўра у зотга яқинроқ бирор киши йўқ экан. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга нидо қилиб: «Эй Муоз», дедилар. У: «Лаббай, эй Аллоҳнинг Набийси», деди. У зот: «Яқинроқ кел», дедилар. У яқинлашди, ҳатто иккаласининг уловлари бир-бирига ёпишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамларни биздан бу қадар узоқда деб ҳисобламаган эдим», дедилар. Муоз: «Эй Аллоҳнинг Набийси, одамларни мудроқ босди, уловлари эса ўтлаб, юриб уларни тарқатиб юборди», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ҳам мудраб кетган эдим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذٍ أَنَّ الصَّلَاةَ أُحِيلَتْ ثَلَاثَةَ أَحْوَالٍ فَذَكَرَ أَحْوَالَهَا فَقَطْ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا الْمَسْعُودِيُّ قَالَ أَبُو النَّضْرِ فِي حَدِيثِهِ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَأُحِيلَتْ الصَّلَاةُ ثَلَاثَةَ أَحْوَالٍ وَأُحِيلَ الصِّيَامُ ثَلَاثَةَ أَحْوَالٍ فَأَمَّا أَحْوَالُ الصَّلَاةِ فَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدِمَ الْمَدِينَةَ وَهُوَ يُصَلِّي سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ عَلَيْهِ {قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ} قَالَ فَوَجَّهَهُ اللَّهُ إِلَى مَكَّةَ قَالَ فَهَذَا حَوْلٌ قَالَ وَكَانُوا يَجْتَمِعُونَ لِلصَّلَاةِ وَيُؤْذِنُ بِهَا بَعْضُهُمْ بَعْضًا حَتَّى نَقَسُوا أَوْ كَادُوا يَنْقُسُونَ قَالَ ثُمَّ إِنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ يُقَالُ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي رَأَيْتُ فِيمَا يَرَى النَّائِمُ وَلَوْ قُلْتُ إِنِّي لَمْ أَكُنْ نَائِمًا لَصَدَقْتُ إِنِّي بَيْنَا أَنَا بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ رَأَيْتُ شَخْصًا عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَخْضَرَانِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَقَالَ اللَّهُ

Muozdan rivoyat qilinishicha, namoz uch holatda oʻzgartirildi, deb faqat uning holatlarini zikr qildi. Boshqa (rivoyatda) Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Namoz uch holatda oʻzgartirildi va roʻza (ham) uch holatda oʻzgartirildi. Namozning holatlariga kelsak: Nabiy ﷺ Madinaga keldilar va oʻn yetti oy Baytul-Maqdis tomon namoz oʻqidilar. Soʻng Alloh u zotga: {Yuzingning osmonga oʻgirilaverishini koʻrmoqdamiz. Bas, albatta seni oʻzing rozi boʻladigan qiblaga yuzlantiramiz. Yuzingni Masjidul-Harom tomon burgin. Qayerda boʻlsangiz ham, yuzlaringizni u tomon buringlar} (oyatini) nozil qildi. (Rovi) dedi: Shunda Alloh u zotni Makka tomon yuzlantirdi. Bu — bir holatdir. (Rovi) dedi: Ular namozga toʻplanar va bir-birlariga uni (namoz vaqtini) bildirar edilar, hatto (nasorolar kabi) noqus (chalish)ga oʻtdilar yoki oʻtayozdilar. (Rovi) dedi: Soʻng ansorlardan Abdulloh ibn Zayd deb ataladigan bir kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Rasululloh, men uxlab yotgan kishi koʻradigan (tush)da koʻrdim — agar men uxlamagan edim, desam ham rost soʻzlagan boʻlardim: men uyqu bilan uygʻoqlik orasida turganimda, ustida ikkita yashil kiyimi bor bir shaxsni koʻrdim; u qiblaga yuzlandi va: ‹Alloh...›, dedi», dedi.Муоздан ривоят қилинишича, намоз уч ҳолатда ўзгартирилди, деб фақат унинг ҳолатларини зикр қилди. Бошқа (ривоятда) Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Намоз уч ҳолатда ўзгартирилди ва рўза (ҳам) уч ҳолатда ўзгартирилди. Намознинг ҳолатларига келсак: Набий ﷺ Мадинага келдилар ва ўн етти ой Байтул-Мақдис томон намоз ўқидилар. Сўнг Аллоҳ у зотга: {Юзингнинг осмонга ўгирилаверишини кўрмоқдамиз. Бас, албатта сени ўзинг рози бўладиган қиблага юзлантирамиз. Юзингни Масжидул-Ҳаром томон бургин. Қаерда бўлсангиз ҳам, юзларингизни у томон буринглар} (оятини) нозил қилди. (Рови) деди: Шунда Аллоҳ у зотни Макка томон юзлантирди. Бу — бир ҳолатдир. (Рови) деди: Улар намозга тўпланар ва бир-бирларига уни (намоз вақтини) билдирар эдилар, ҳатто (насоролар каби) ноқус (чалиш)га ўтдилар ёки ўтаёздилар. (Рови) деди: Сўнг ансорлардан Абдуллоҳ ибн Зайд деб аталадиган бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен ухлаб ётган киши кўрадиган (туш)да кўрдим — агар мен ухламаган эдим, десам ҳам рост сўзлаган бўлардим: мен уйқу билан уйғоқлик орасида турганимда, устида иккита яшил кийими бор бир шахсни кўрдим; у қиблага юзланди ва: ‹Аллоҳ...›, деди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذٍ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةً فَأَحْسَنَ فِيهَا الْقِيَامَ وَالْخُشُوعَ وَالرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ قَالَ إِنَّهَا صَلَاةُ رَغَبٍ وَرَهَبٍ سَأَلْتُ اللَّهَ فِيهَا ثَلَاثًا فَأَعْطَانِي اثْنَتَيْنِ وَزَوَى عَنِّي وَاحِدَةً سَأَلْتُهُ أَنْ لَا يَبْعَثَ عَلَى أُمَّتِي عَدُوًّا مِنْ غَيْرِهِمْ فَيَجْتَاحَهُمْ فَأَعْطَانِيهِ وَسَأَلْتُهُ أَنْ لَا يَبْعَثَ عَلَيْهِمْ سَنَةً تَقْتُلُهُمْ جُوعًا فَأَعْطَانِيهِ وَسَأَلْتُهُ أَنْ لَا يَجْعَلَ بَأْسَهُمْ بَيْنَهُمْ فَرَدَّهَا عَلَيَّ

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bir namoz oʻqidilar va unda qiyom, xushuʼ, rukuʼ hamda sajdani chiroyli qildilar. Soʻng: «Bu ragʻbat va qoʻrquv namozidir. Unda Allohdan uch (narsa) soʻradim: U menga ikkitasini berdi va bittasini mendan tortdi. Undan ummatimga oʻzlaridan boshqa dushmanni yubormasligini — u ularni qirib tashlamasligini soʻradim, U menga buni berdi. Undan ularga ochlik bilan qiradigan qahatchilik yilini yubormasligini soʻradim, U menga buni (ham) berdi. Undan ularning jangini oʻzaro solmasligini soʻradim, U esa buni menga qaytardi», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир намоз ўқидилар ва унда қиём, хушуъ, рукуъ ҳамда саждани чиройли қилдилар. Сўнг: «Бу рағбат ва қўрқув намозидир. Унда Аллоҳдан уч (нарса) сўрадим: У менга иккитасини берди ва биттасини мендан тортди. Ундан умматимга ўзларидан бошқа душманни юбормаслигини — у уларни қириб ташламаслигини сўрадим, У менга буни берди. Ундан уларга очлик билан қирадиган қаҳатчилик йилини юбормаслигини сўрадим, У менга буни (ҳам) берди. Ундан уларнинг жангини ўзаро солмаслигини сўрадим, У эса буни менга қайтарди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ حَدَّثَنِي عُقْبَةُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيُّ عَنِ الصُّنَابِحِيِّ عَنْ مُعَاذٍ قَالَلَقِيَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا مُعَاذُ إِنِّي لَأُحِبُّكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا وَاللَّهِ أُحِبُّكَ قَالَ فَإِنِّي أُوصِيكَ بِكَلِمَاتٍ تَقُولُهُنَّ فِي كُلِّ صَلَاةٍ اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَى ذِكْرِكَ وَشُكْرِكَ وَحُسْنِ عِبَادَتِكَ

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ meni uchratib: «Ey Muoz, men seni sevaman», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, Allohga qasamki, men ham sizni sevaman», dedim. U zot: «Men senga har bir namozda aytadigan kalimalarni tavsiya qilaman: ‹Allohumma, aʼinniy alaa zikrika va shukrika va husni ibodatika — Allohim, meni Oʻzingni zikr qilishga, Senga shukr qilishga va Senga chiroyli ibodat qilishga yordam bergin›», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ мени учратиб: «Эй Муоз, мен сени севаман», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, Аллоҳга қасамки, мен ҳам сизни севаман», дедим. У зот: «Мен сенга ҳар бир намозда айтадиган калималарни тавсия қиламан: ‹Аллоҳумма, аъинний алаа зикрика ва шукрика ва ҳусни ибодатика — Аллоҳим, мени Ўзингни зикр қилишга, Сенга шукр қилишга ва Сенга чиройли ибодат қилишга ёрдам бергин›», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِي عَرِيبٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مُعَاذٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَ آخِرُ كَلَامِهِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ

Muoz (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ: «Kimning oxirgi soʻzi ‹Lo ilaha illalloh — Allohdan oʻzga iloh yoʻq› boʻlsa, unga jannat vojib boʻladi», dedilar.Муоз (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ: «Кимнинг охирги сўзи ‹Ло илаҳа иллаллоҳ — Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ› бўлса, унга жаннат вожиб бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرٍ الْأَسْلَمِيُّ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنْ مُعَاذٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اسْتَعِيذُوا بِاللَّهِ مِنْ طَمَعٍ يَهْدِي إِلَى طَبْعٍ وَمِنْ طَمَعٍ فِي غَيْرِ مَطْمَعٍ وَمِنْ طَمَعٍ حَيْثُ لَا مَطْمَعَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohdan panoh soʻranglar — (dilni qoraytiruvchi) tabʼga olib boradigan tamaʼdan, tamaʼ oʻrni boʻlmagan narsadagi tamaʼdan va tamaʼ qiladigan hech nima yoʻq joydagi tamaʼdan», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳдан паноҳ сўранглар — (дилни қорайтирувчи) табъга олиб борадиган тамаъдан, тамаъ ўрни бўлмаган нарсадаги тамаъдан ва тамаъ қиладиган ҳеч нима йўқ жойдаги тамаъдан», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مُعَاذٍ أَنَّهُ قَالَبَعَثَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَمَنِ أَنْ آخُذَ مِنْ كُلِّ ثَلَاثِينَ مِنْ الْبَقَرِ بَقَرَةً تَبِيعًا أَوْ تَبِيعَةً أَوْ قَالَ جَذَعًا أَوْ جَذَعَةً وَمِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ بَقَرَةً بَقَرَةً مُسِنَّةً وَمِنْ كُلِّ حَالِمٍ دِينَارًا أَوْ عَدْلَهُ مَعَافِرَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ meni Yamanga joʻnatdilar — sigirlardan har oʻttiztasiga bir tabiʼ yoki tabiʼa, yoxud (rovi) jazaʼ yoki jazaʼa dedi, har qirq sigirga bir musinna sigir, hamda balogʻatga yetgan har bir kishidan bir dinor yoki uning oʻrniga maʼofir (matosi) olishim uchun.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мени Яманга жўнатдилар — сигирлардан ҳар ўттизтасига бир табиъ ёки табиъа, ёхуд (рови) жазаъ ёки жазаъа деди, ҳар қирқ сигирга бир мусинна сигир, ҳамда балоғатга етган ҳар бир кишидан бир динор ёки унинг ўрнига маъофир (матоси) олишим учун.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا رِشْدِينُ عَنْ زَبَّانَ عَنْ سَهْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُعَاذٍأَنَّهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَفْضَلِ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُحِبَّ لِلَّهَ وَتُبْغِضَ لِلَّهِ وَتُعْمِلَ لِسَانَكَ فِي ذِكْرِ اللَّهِ قَالَ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَأَنْ تُحِبَّ لِلنَّاسِ مَا تُحِبُّ لِنَفْسِكَ وَتَكْرَهَ لَهُمْ مَا تَكْرَهُ لِنَفْسِكَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Nabiy ﷺdan iymonning eng afzali haqida soʻradi. U zot: «Alloh uchun sevishing, Alloh uchun yomon koʻrishing va tilingni Allohni zikr qilishda ishlatishingdir», dedilar. U: ‹Yana nima, yo Rasululloh?› dedi. U zot: «Oʻzingga ravo koʻrgan narsani odamlarga ham ravo koʻrishing va oʻzingga ravo koʻrmagan narsani ularga ham ravo koʻrmasligingdir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Набий ﷺдан иймоннинг энг афзали ҳақида сўради. У зот: «Аллоҳ учун севишинг, Аллоҳ учун ёмон кўришинг ва тилингни Аллоҳни зикр қилишда ишлатишингдир», дедилар. У: ‹Яна нима, ё Расулуллоҳ?› деди. У зот: «Ўзингга раво кўрган нарсани одамларга ҳам раво кўришинг ва ўзингга раво кўрмаган нарсани уларга ҳам раво кўрмаслигингдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو مَعْشَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ عَنْ مُعَاذٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْثُرُ عَنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ وَجَبَتْ مَحَبَّتِي لِلَّذِينَ يَتَحَابُّونَ فِيَّ وَيَتَجَالَسُونَ فِيَّ وَيَتَبَاذَلُونَ فِيَّ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan, u zot esa Alloh azza va jalladan rivoyat qiladilar: «Men uchun bir-birini sevadiganlarga, Men uchun birga oʻtiradiganlarga va Men uchun bir-biriga (mol) beradiganlarga muhabbatim vojib boʻldi».Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан, у зот эса Аллоҳ азза ва жалладан ривоят қиладилар: «Мен учун бир-бирини севадиганларга, Мен учун бирга ўтирадиганларга ва Мен учун бир-бирига (мол) берадиганларга муҳаббатим вожиб бўлди».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا زَبَّانُ بْنُ فَائِدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ مُعَاذٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَفْضَلِ الْإِيمَانِ قَالَ أَفْضَلُ الْإِيمَانِ أَنْ تُحِبَّ لِلَّهِ وَتُبْغِضَ فِي اللَّهِ وَتُعْمِلَ لِسَانَكَ فِي ذِكْرِ اللَّهِ قَالَ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَأَنْ تُحِبَّ لِلنَّاسِ مَا تُحِبُّ لِنَفْسِكَ وَتَكْرَهَ لَهُمْ مَا تَكْرَهُ لِنَفْسِكَ وَأَنْ تَقُولَ خَيْرًا أَوْ تَصْمُتَ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Rasululloh ﷺdan iymonning eng afzali haqida soʻradi. U zot: «Iymonning eng afzali — Alloh uchun sevishing, Alloh (yoʻli)da yomon koʻrishing va tilingni Allohni zikr qilishda ishlatishingdir», dedilar. U: ‹Yana nima, yo Rasululloh?› dedi. U zot: «Oʻzingga ravo koʻrgan narsani odamlarga ham ravo koʻrishing, oʻzingga ravo koʻrmagan narsani ularga ham ravo koʻrmasliging va yaxshi soʻz aytishing yoki sukut qilishingdir», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Расулуллоҳ ﷺдан иймоннинг энг афзали ҳақида сўради. У зот: «Иймоннинг энг афзали — Аллоҳ учун севишинг, Аллоҳ (йўли)да ёмон кўришинг ва тилингни Аллоҳни зикр қилишда ишлатишингдир», дедилар. У: ‹Яна нима, ё Расулуллоҳ?› деди. У зот: «Ўзингга раво кўрган нарсани одамларга ҳам раво кўришинг, ўзингга раво кўрмаган нарсани уларга ҳам раво кўрмаслигинг ва яхши сўз айтишинг ёки сукут қилишингдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ مُعَاذٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَأُنَبِّئُكَ بِأَبْوَابٍ مِنْ الْخَيْرِ الصَّوْمُ جُنَّةٌ وَالصَّدَقَةُ تُطْفِئُ الْخَطِيئَةَ كَمَا يُطْفِئُ الْمَاءُ النَّارَ وَقِيَامُ الْعَبْدِ مِنْ اللَّيْلِ ثُمَّ قَرَأَ {تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنْ الْمَضَاجِعِ} إِلَى آخِرِ الْآيَةِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Senga yaxshilik eshiklaridan xabar beray: roʻza — qalqondir; sadaqa esa suv olovni oʻchirganidek xatoni oʻchiradi; bandaning kechasi (namozga) turishi ham (shunday)dir», dedilar. Soʻng: {Ularning yonboshlari yotoqlardan yiroq boʻlur} — deb oyatning oxirigacha tilovat qildilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сенга яхшилик эшикларидан хабар берай: рўза — қалқондир; садақа эса сув оловни ўчирганидек хатони ўчиради; банданинг кечаси (намозга) туриши ҳам (шундай)дир», дедилар. Сўнг: {Уларнинг ёнбошлари ётоқлардан йироқ бўлур} — деб оятнинг охиригача тиловат қилдилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَبْسِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذٍ قَالَبَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ إِذْ سَمِعَ مُنَادِيًا يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ فَقَالَ عَلَى الْفِطْرَةِ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ شَهِدَ بِشَهَادَةِ الْحَقِّ قَالَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ قَالَ خَرَجَ مِنْ النَّارِ انْظُرُوا فَسَتَجِدُونَهُ إِمَّا رَاعِيًا مُعْزِبًا وَإِمَّا مُكَلِّبًا فَنَظَرُوهُ فَوَجَدُوهُ رَاعِيًا حَضَرَتْهُ الصَّلَاةُ فَنَادَى بِهَا

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺ safarlaridan birida ekanlar, bir azon aytuvchining: ‹Allohu akbar, Allohu akbar› deyayotganini eshitib qoldilar. Shunda u zot: «Fitrat uzradir», dedilar. U: ‹Ashhadu an la ilaha illalloh› dedi. U zot: «Haq guvohligi bilan guvohlik berdi», dedilar. U: ‹Ashhadu anna Muhammadan Rasululloh› dedi. U zot: «Doʻzaxdan chiqdi. Qaranglar, uni yo (qoʻyini uzoqqa haydab ketgan) choʻpon, yoki it saqlovchi ovchi holida topasizlar», dedilar. Ular qarab, uni choʻpon holida topishdi — namoz vaqti kirgan, u azon aytayotgan ekan.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺ сафарларидан бирида эканлар, бир азон айтувчининг: ‹Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар› деяётганини эшитиб қолдилар. Шунда у зот: «Фитрат узрадир», дедилар. У: ‹Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ› деди. У зот: «Ҳақ гувоҳлиги билан гувоҳлик берди», дедилар. У: ‹Ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ› деди. У зот: «Дўзахдан чиқди. Қаранглар, уни ё (қўйини узоққа ҳайдаб кетган) чўпон, ёки ит сақловчи овчи ҳолида топасизлар», дедилар. Улар қараб, уни чўпон ҳолида топишди — намоз вақти кирган, у азон айтаётган экан.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ مُعَاذٍ قَالَلَمْ يَقُلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَوْقَاصِ الْبَقَرِ شَيْئًا

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺ sigirlarning avqosi (ikki nisob orasidagi ortigʻi) haqida hech nima demadilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺ сигирларнинг авқоси (икки нисоб орасидаги ортиғи) ҳақида ҳеч нима демадилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَأَنَّ الطَّاعُونَ وَقَعَ بِالشَّامِ فَقَالَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ إِنَّ هَذَا الرِّجْزَ قَدْ وَقَعَ فَفِرُّوا مِنْهُ فِي الشِّعَابِ وَالْأَوْدِيَةِ فَبَلَغَ ذَلِكَ مُعَاذًا فَلَمْ يُصَدِّقْهُ بِالَّذِي قَالَ فَقَالَ بَلْ هُوَ شَهَادَةٌ وَرَحْمَةٌ وَدَعْوَةُ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ أَعْطِ مُعَاذًا وَأَهْلَهُ نَصِيبَهُمْ مِنْ رَحْمَتِكَ قَالَ أَبُو قِلَابَةَ فَعَرَفْتُ الشَّهَادَةَ وَعَرَفْتُ الرَّحْمَةَ وَلَمْ أَدْرِ مَا دَعْوَةُ نَبِيِّكُمْ حَتَّى أُنْبِئْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَمَا هُوَ ذَاتَ لَيْلَةٍ يُصَلِّي إِذْ قَالَ فِي دُعَائِهِ فَحُمَّى إِذًا أَوْ طَاعُونٌ فَحُمَّى إِذًا أَوْ طَاعُونٌ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ لَهُ إِنْسَانٌ مِنْ أَهْلِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ سَمِعْتُكَ اللَّيْلَةَ تَدْعُو بِدُعَاءٍ قَالَ وَسَمِعْتَهُ قَالَ نَعَمْ قَالَ إِنِّي سَأَلْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لَا يُهْلِكَ أُمَّتِي بِسَنَةٍ فَأَعْطَانِيهَا وَسَأَلْتُهُ أَنْ لَا يُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوًّا مِنْ غَيْرِهِمْ فَيَسْتَبِيحَهُمْ فَأَعْطَانِيهَا وَسَأَلْتُهُ أَنْ لَا يُلْبِسَهُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَهُمْ بَأْسَ بَعْضٍ فَأَبَى عَلَيَّ أَوْ قَالَ فَمَنَعَنِيهَا فَقُلْتُ حُمَّى إِذًا أَوْ طَاعُونًا حُمَّى إِذًا أَوْ طَاعُونًا حُمَّى إِذًا أَوْ طَاعُونًا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ

Abu Qiloba (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Shomda toun tarqadi. Shunda Amr ibn al-Os: «Bu azob tushdi, undan togʻ daralari va vodiylarga qochinglar», dedi. Bu (soʻz) Muozga yetdi, u esa uning aytganini toʻgʻri deb bilmadi va: «Yoʻq, balki u shahodat, rahmat va Nabiyingiz ﷺning duosidir: ‹Allohumma, Muozga va uning ahliga rahmatingdan nasibalarini ber›», dedi. Abu Qiloba dedi: Men shahodatni ham, rahmatni ham bildim, ammo Nabiyingizning duosi nima ekanini bilmas edim — menga xabar berilgunicha: Rasululloh ﷺ bir kechada namoz oʻqib turib, duolarida: «Unday boʻlsa isitma yoki toun, unday boʻlsa isitma yoki toun», deb uch marta aytdilar. Tong otganida ahllaridan bir kishi u zotga: «Yo Rasululloh, kecha sizning bir duo qilayotganingizni eshitdim», dedi. U zot: «Uni eshitdingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Men Robbim azza va jalladan ummatimni ochlik yili bilan halok qilmasligini soʻradim — U menga buni berdi. Ularga oʻzlaridan boʻlmagan dushmanni hukmron qilib, uni ularni qirib tashlashiga yoʻl qoʻymasligini soʻradim — buni ham berdi. Ularni firqalarga boʻlib yubormasligini va baʼzilariga baʼzilarining zulmini tottirmasligini soʻradim — buni menga bermadi. Shunda men: ‹Unday boʻlsa isitma yoki toun, unday boʻlsa isitma yoki toun, unday boʻlsa isitma yoki toun›, deb uch marta aytdim», dedilar.Абу Қилоба (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Шомда тоун тарқади. Шунда Амр ибн ал-Ос: «Бу азоб тушди, ундан тоғ даралари ва водийларга қочинглар», деди. Бу (сўз) Муозга етди, у эса унинг айтганини тўғри деб билмади ва: «Йўқ, балки у шаҳодат, раҳмат ва Набийингиз ﷺнинг дуосидир: ‹Аллоҳумма, Муозга ва унинг аҳлига раҳматингдан насибаларини бер›», деди. Абу Қилоба деди: Мен шаҳодатни ҳам, раҳматни ҳам билдим, аммо Набийингизнинг дуоси нима эканини билмас эдим — менга хабар берилгунича: Расулуллоҳ ﷺ бир кечада намоз ўқиб туриб, дуоларида: «Ундай бўлса иситма ёки тоун, ундай бўлса иситма ёки тоун», деб уч марта айтдилар. Тонг отганида аҳлларидан бир киши у зотга: «Ё Расулуллоҳ, кеча сизнинг бир дуо қилаётганингизни эшитдим», деди. У зот: «Уни эшитдингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Мен Роббим азза ва жалладан умматимни очлик йили билан ҳалок қилмаслигини сўрадим — У менга буни берди. Уларга ўзларидан бўлмаган душманни ҳукмрон қилиб, уни уларни қириб ташлашига йўл қўймаслигини сўрадим — буни ҳам берди. Уларни фирқаларга бўлиб юбормаслигини ва баъзиларига баъзиларининг зулмини тоттирмаслигини сўрадим — буни менга бермади. Шунда мен: ‹Ундай бўлса иситма ёки тоун, ундай бўлса иситма ёки тоун, ундай бўлса иситма ёки тоун›, деб уч марта айтдим», дедилар.