حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ يَعْنِي التَّيْمِيَّ عَنْ سَيَّارٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَضَّلَنِي رَبِّي عَلَى الْأَنْبِيَاءِ عَلَيْهِمْ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ أَوْ قَالَ عَلَى الْأُمَمِ بِأَرْبَعٍ قَالَ أُرْسِلْتُ إِلَى النَّاسِ كَافَّةً وَجُعِلَتْ الْأَرْضُ كُلُّهَا لِي وَلِأُمَّتِي مَسْجِدًا وَطَهُورًا فَأَيْنَمَا أَدْرَكَتْ رَجُلًا مِنْ أُمَّتِي الصَّلَاةُ فَعِنْدَهُ مَسْجِدُهُ وَعِنْدَهُ طَهُورُهُ وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ يَقْذِفُهُ فِي قُلُوبِ أَعْدَائِي وَأَحَلَّ لَنَا الْغَنَائِمَحَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَيَّارٍ مَوْلًى لِآلِ مُعَاوِيَةَ بِحَدِيثٍ آخَرَ وَيُقَالُ سَيَّارٌ الشَّامِيُّ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Robbim meni paygʻambarlar (alayhimus-salom) ustidan — yoki ummatlar ustidan — toʻrt (narsa) bilan afzal qildi: men butun odamlarga rasul qilib yuborildim; yer yuzining hammasi men va ummatim uchun masjid va poklovchi qilindi — ummatimdan bir kishini namoz vaqti qayerda topsa, oʻsha yerda uning masjidi ham, poklanishi ham bordir; bir oylik masofadagi qoʻrquv bilan nusrat berildim — Alloh uni dushmanlarimning qalbiga soladi; va bizga gʻanimatlar halol qilindi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Роббим мени пайғамбарлар (алайҳимус-салом) устидан — ёки умматлар устидан — тўрт (нарса) билан афзал қилди: мен бутун одамларга расул қилиб юборилдим; ер юзининг ҳаммаси мен ва умматим учун масжид ва покловчи қилинди — умматимдан бир кишини намоз вақти қаерда топса, ўша ерда унинг масжиди ҳам, покланиши ҳам бордир; бир ойлик масофадаги қўрқув билан нусрат берилдим — Аллоҳ уни душманларимнинг қалбига солади; ва бизга ғаниматлар ҳалол қилинди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَيْمَنَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طُوبَى لِمَنْ رَآنِي وَآمَنَ بِي وَطُوبَى لِمَنْ آمَنَ بِي وَلَمْ يَرَنِي سَبْعَ مِرَارٍحَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بَنُ يَحْيَى وَحَمَّادُ بْنُ الْجَعْدِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَيْمَنَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ أَوْ نَحْوَهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Meni koʻrib menga iymon keltirgan kishiga xushxabar boʻlsin; meni koʻrmay turib menga iymon keltirgan kishiga esa yetti marta xushxabar boʻlsin», dedilar. Boshqa bir isnod bilan ham Abu Umomadan, u Nabiy ﷺdan shuning oʻxshashini yoki shunga yaqinini (rivoyat qildi).Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мени кўриб менга иймон келтирган кишига хушхабар бўлсин; мени кўрмай туриб менга иймон келтирган кишига эса етти марта хушхабар бўлсин», дедилар. Бошқа бир иснод билан ҳам Абу Умомадан, у Набий ﷺдан шунинг ўхшашини ёки шунга яқинини (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ هِشَامٍ عَنْ وَاصِلٍ مَوْلَى أَبِي عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَأَنْشَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةً فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ لِي بِالشَّهَادَةِ فَقَالَ اللَّهُمَّ سَلِّمْهُمْ وَغَنِّمْهُمْ قَالَ فَسَلِمْنَا وَغَنِمْنَا قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوًا ثَانِيًا فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ لِي بِالشَّهَادَةِ فَقَالَ اللَّهُمَّ سَلِّمْهُمْ وَغَنِّمْهُمْ قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ غَزْوًا ثَالِثًا فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَتَيْتُكَ مَرَّتَيْنِ قَبْلَ مَرَّتِي هَذِهِ فَسَأَلْتُكَ أَنْ تَدْعُوَ اللَّهَ لِي بِالشَّهَادَةِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يُسَلِّمَنَا وَيُغَنِّمَنَا فَسَلِمْنَا وَغَنِمْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَادْعُ اللَّهَ لِي بِالشَّهَادَةِ فَقَالَ اللَّهُمَّ سَلِّمْهُمْ وَغَنِّمْهُمْ قَالَ فَسَلِمْنَا وَغَنِمْنَا ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْنِي بِعَمَلٍ قَالَ عَلَيْكَ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لَا مِثْلَ لَهُ قَالَ فَمَا رُئِيَ أَبُو أُمَامَةَ وَلَا امْرَأَتُهُ وَلَا خَادِمُهُ إِلَّا صُيَّامًا قَالَ فَكَانَ إِذَا رُئِيَ فِي دَارِهِمْ دُخَانٌ بِالنَّهَارِ قِيلَ اعْتَرَاهُمْ ضَيْفٌ نَزَلَ بِهِمْ نَازِلٌ قَالَ فَلَبِثَ بِذَلِكَ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَرْتَنَا بِالصِّيَامِ فَأَرْجُو أَنْ يَكُونَ قَدْ بَارَكَ اللَّهُ لَنَا فِيهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمُرْنِي بِعَمَلٍ آخَرَ قَالَ اعْلَمْ أَنَّكَ لَنْ تَسْجُدَ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلَّا رَفَعَ اللَّهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir gʻazotga otlandilar. Men u zotning huzurlariga borib: «Yo Rasululloh, Allohdan menga shahodat (nasib etishini) soʻrab duo qiling», dedim. U zot: «Allohumma, ularni sogʻ-salomat qil va ularga gʻanimat ber», dedilar. Biz sogʻ-salomat qaytdik va gʻanimat oldik. Soʻng Rasululloh ﷺ ikkinchi gʻazotga otlandilar. Men u zotning huzurlariga borib: «Yo Rasululloh, Allohdan menga shahodat soʻrab duo qiling», dedim. U zot: «Allohumma, ularni sogʻ-salomat qil va ularga gʻanimat ber», dedilar. Soʻng uchinchi gʻazotga otlandilar. Men u zotning huzurlariga borib: «Yo Rasululloh, men bu safardan oldin ikki marta huzuringizga kelib, Allohdan menga shahodat soʻrab duo qilishingizni soʻragan edim; siz esa Alloh azza va jalladan bizni sogʻ-salomat qilishini va bizga gʻanimat berishini soʻradingiz — biz sogʻ-salomat qaytdik va gʻanimat oldik, yo Rasululloh. Endi Allohdan menga shahodat soʻrab duo qiling», dedim. U zot: «Allohumma, ularni sogʻ-salomat qil va ularga gʻanimat ber», dedilar. Biz yana sogʻ-salomat qaytdik va gʻanimat oldik. Soʻng u zotning huzurlariga borib: «Yo Rasululloh, menga bir amal buyuring», dedim. U zot: «Roʻzani lozim tut, chunki uning tengi yoʻqdir», dedilar. Shundan keyin Abu Umoma ham, uning xotini ham, xizmatkori ham faqat roʻzador holda koʻrilar edi. Kunduzi ularning uyida tutun koʻrinsa: «Ularnikiga mehmon kelibdi yoki bir yoʻlovchi tushibdi», deyilar edi. Shu holda Alloh xohlagancha (vaqt) turdi. Soʻng men u zotning huzurlariga borib: «Yo Rasululloh, bizga roʻzani buyurgan edingiz; umid qilamanki, Alloh unda bizga baraka bergandir. Yo Rasululloh, menga boshqa bir amal ham buyuring», dedim. U zot: «Bilgilki, sen Allohga bir sajda qilsang, albatta, Alloh koʻtaradi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир ғазотга отландилар. Мен у зотнинг ҳузурларига бориб: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳдан менга шаҳодат (насиб этишини) сўраб дуо қилинг», дедим. У зот: «Аллоҳумма, уларни соғ-саломат қил ва уларга ғанимат бер», дедилар. Биз соғ-саломат қайтдик ва ғанимат олдик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ иккинчи ғазотга отландилар. Мен у зотнинг ҳузурларига бориб: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳдан менга шаҳодат сўраб дуо қилинг», дедим. У зот: «Аллоҳумма, уларни соғ-саломат қил ва уларга ғанимат бер», дедилар. Сўнг учинчи ғазотга отландилар. Мен у зотнинг ҳузурларига бориб: «Ё Расулуллоҳ, мен бу сафардан олдин икки марта ҳузурингизга келиб, Аллоҳдан менга шаҳодат сўраб дуо қилишингизни сўраган эдим; сиз эса Аллоҳ азза ва жалладан бизни соғ-саломат қилишини ва бизга ғанимат беришини сўрадингиз — биз соғ-саломат қайтдик ва ғанимат олдик, ё Расулуллоҳ. Энди Аллоҳдан менга шаҳодат сўраб дуо қилинг», дедим. У зот: «Аллоҳумма, уларни соғ-саломат қил ва уларга ғанимат бер», дедилар. Биз яна соғ-саломат қайтдик ва ғанимат олдик. Сўнг у зотнинг ҳузурларига бориб: «Ё Расулуллоҳ, менга бир амал буюринг», дедим. У зот: «Рўзани лозим тут, чунки унинг тенги йўқдир», дедилар. Шундан кейин Абу Умома ҳам, унинг хотини ҳам, хизматкори ҳам фақат рўзадор ҳолда кўрилар эди. Кундузи уларнинг уйида тутун кўринса: «Уларникига меҳмон келибди ёки бир йўловчи тушибди», дейилар эди. Шу ҳолда Аллоҳ хоҳлаганча (вақт) турди. Сўнг мен у зотнинг ҳузурларига бориб: «Ё Расулуллоҳ, бизга рўзани буюрган эдингиз; умид қиламанки, Аллоҳ унда бизга барака бергандир. Ё Расулуллоҳ, менга бошқа бир амал ҳам буюринг», дедим. У зот: «Билгилки, сен Аллоҳга бир сажда қилсанг, албатта, Аллоҳ кўтаради», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا فِطْرُ بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ مَالِكَ بْنَ دِينَارٍ يَقُولُيَقُولُ النَّاسُ مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ يَعْنِي مَالِكَ بْنَ دِينَارٍ زَاهِدٌ إِنَّمَا الزَّاهِدُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ الَّذِي أَتَتْهُ الدُّنْيَا فَتَرَكَهَا

Molik ibn Dinor (rahimahulloh)ning shunday deganini eshitdim: Odamlar Molik ibn Dinorni zohid deyishadi. Zohid — faqat Umar ibn Abdulazizdir; dunyo unga kelgan edi, u esa uni tark etdi.Молик ибн Динор (раҳимаҳуллоҳ)нинг шундай деганини эшитдим: Одамлар Молик ибн Динорни зоҳид дейишади. Зоҳид — фақат Умар ибн Абдулазиздир; дунё унга келган эди, у эса уни тарк этди.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ سَالِمٍ أَنَّ أَبَا أُمَامَةَ حَدَّثَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَدَدَ مَا خَلَقَ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ مِلْءَ مَا خَلَقَ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ عَدَدَ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ مِلْءَ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ عَدَدَ مَا أَحْصَى كِتَابُهُ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ مِلْءَ مَا أَحْصَى كِتَابُهُ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ عَدَدَ كُلِّ شَيْءٍ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ مِلْءَ كُلِّ شَيْءٍ وَسُبْحَانَ اللَّهِ مِثْلَهَا فَأَعْظِمْ ذَلِكَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim: ‹Alloh yaratgan narsalar soniga yarasha Allohga hamd boʻlsin, Alloh yaratgan narsalar toʻlasiga yarasha Allohga hamd boʻlsin; osmonlar va yerdagi narsalar soniga yarasha Allohga hamd boʻlsin, osmonlar va yerdagi narsalar toʻlasiga yarasha Allohga hamd boʻlsin; Uning kitobi sanab olgan narsalar soniga yarasha Allohga hamd boʻlsin, Uning kitobi sanab olgan narsalar toʻlasiga yarasha Allohga hamd boʻlsin; har bir narsa soniga yarasha Allohga hamd boʻlsin, har bir narsa toʻlasiga yarasha Allohga hamd boʻlsin› desa va ‹subhanalloh›ni ham shunga oʻxshatib aytsa — buni ulugʻ (ajr) deb bilgin», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким: ‹Аллоҳ яратган нарсалар сонига яраша Аллоҳга ҳамд бўлсин, Аллоҳ яратган нарсалар тўласига яраша Аллоҳга ҳамд бўлсин; осмонлар ва ердаги нарсалар сонига яраша Аллоҳга ҳамд бўлсин, осмонлар ва ердаги нарсалар тўласига яраша Аллоҳга ҳамд бўлсин; Унинг китоби санаб олган нарсалар сонига яраша Аллоҳга ҳамд бўлсин, Унинг китоби санаб олган нарсалар тўласига яраша Аллоҳга ҳамд бўлсин; ҳар бир нарса сонига яраша Аллоҳга ҳамд бўлсин, ҳар бир нарса тўласига яраша Аллоҳга ҳамд бўлсин› деса ва ‹субҳаналлоҳ›ни ҳам шунга ўхшатиб айтса — буни улуғ (ажр) деб билгин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنِ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي الْمَشَّاءِ وَهُوَ لَقِيطُ بْنُ الْمَشَّاءِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَلَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَتَحَوَّلَ خِيَارُ أَهْلِ الْعِرَاقِ إِلَى الشَّامِ وَيَتَحَوَّلَ شِرَارُ أَهْلِ الشَّامِ إِلَى الْعِرَاقِ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْكُمْ بِالشَّامِقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ أَبُو الْمُثَنَّى يُقَالُ لَهُ لَقِيطٌ وَيَقُولُونَ ابْنُ الْمُثَنَّى وَأَبُو الْمُثَنَّى

Abu Umoma (roziyallohu anhu) dedi: Iroq ahlining yaxshilari Shomga koʻchmagunicha va Shom ahlining yomonlari Iroqqa koʻchmagunicha qiyomat qoim boʻlmaydi. Rasululloh ﷺ: «Shomni lozim tutinglar», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) деди: Ироқ аҳлининг яхшилари Шомга кўчмагунича ва Шом аҳлининг ёмонлари Ироққа кўчмагунича қиёмат қоим бўлмайди. Расулуллоҳ ﷺ: «Шомни лозим тутинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ زَيْدٍ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ حَدَّثَهُ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اقْرَءُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ شَافِعٌ لِأَصْحَابِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ اقْرَءُوا الزَّهْرَاوَيْنِ الْبَقَرَةَ وَآلَ عِمْرَانَ فَإِنَّهُمَا يَأْتِيَانِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَأَنَّهُمَا غَمَامَتَانِ أَوْ كَأَنَّهُمَا غَيَايَتَانِ أَوْ كَأَنَّهُمَا فِرْقَانِ مِنْ طَيْرٍ صَوَافَّ يُحَاجَّانِ عَنْ أَهْلِهِمَا ثُمَّ قَالَ اقْرَءُوا الْبَقَرَةَ فَإِنَّ أَخْذَهَا بَرَكَةٌ وَتَرْكَهَا حَسْرَةٌ وَلَا يَسْتَطِيعُهَا الْبَطَلَةُحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبَانُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ زَيْدٍ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyotganlarini eshitdim: «Qurʼonni oʻqinglar, chunki u Qiyomat kunida oʻz sohiblariga shafoatchi boʻladi. Ikki nurli surani — Baqara va Oli Imronni oʻqinglar, chunki ular Qiyomat kunida goʻyo ikki bulutdek, yoki ikki soyabondek, yoxud saf tortgan qushlarning ikki toʻdasidek kelib, oʻz sohiblari uchun bahs yuritadi». Soʻng: «Baqarani oʻqinglar, chunki uni olish baraka, uni tark etish hasratdir; sehrgarlar esa unga kuch yetkaza olmaydi», dedilar. Boshqa bir isnod bilan Abu Umomadan, Rasululloh ﷺ aytdilar, deb shu maʼnodagisi zikr qilindi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деётганларини эшитдим: «Қуръонни ўқинглар, чунки у Қиёмат кунида ўз соҳибларига шафоатчи бўлади. Икки нурли сурани — Бақара ва Оли Имронни ўқинглар, чунки улар Қиёмат кунида гўё икки булутдек, ёки икки соябондек, ёхуд саф тортган қушларнинг икки тўдасидек келиб, ўз соҳиблари учун баҳс юритади». Сўнг: «Бақарани ўқинглар, чунки уни олиш барака, уни тарк этиш ҳасратдир; сеҳргарлар эса унга куч етказа олмайди», дедилар. Бошқа бир иснод билан Абу Умомадан, Расулуллоҳ ﷺ айтдилар, деб шу маънодагиси зикр қилинди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَيْخٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْنَا مَا يُضْحِكُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ عَجِبْتُ مِنْ قَوْمٍ يُقَادُونَ فِي السَّلَاسِلِ إِلَى الْجَنَّةِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kulib yubordilar. Biz: «Sizni nima kuldirdi, yo Rasululloh?» dedik. U zot: «Zanjirlarda jannat tomon yetaklanayotgan bir qavmdan taajjublandim», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кулиб юбордилар. Биз: «Сизни нима кулдирди, ё Расулуллоҳ?» дедик. У зот: «Занжирларда жаннат томон етакланаётган бир қавмдан таажжубландим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي يَعْقُوبَ الضَّبِّيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَصْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ مُرْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ قَالَ عَلَيْكَ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لَا عِدْلَ لَهُ ثُمَّ أَتَيْتُهُ الثَّانِيَةَ فَقَالَ عَلَيْكَ بِالصِّيَامِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning huzurlariga borib: «Meni jannatga kiritadigan bir amal buyuring», dedim. U zot: «Roʻzani lozim tut, chunki uning tengi yoʻqdir», dedilar. Soʻng ikkinchi marta bordim, u zot: «Roʻzani lozim tut», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига бориб: «Мени жаннатга киритадиган бир амал буюринг», дедим. У зот: «Рўзани лозим тут, чунки унинг тенги йўқдир», дедилар. Сўнг иккинчи марта бордим, у зот: «Рўзани лозим тут», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَحِيرٍ حَدَّثَنَا سَيَّارٌ أَنَّ أَبَا أُمَامَةَ ذَكَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَكُونُ فِي هَذِهِ الْأُمَّةِ فِي آخِرِ الزَّمَانِ رِجَالٌ أَوْ قَالَ يَخْرُجُ رِجَالٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ فِي آخِرِ الزَّمَانِ مَعَهُمْ أَسْيَاطٌ كَأَنَّهَا أَذْنَابُ الْبَقَرِ يَغْدُونَ فِي سَخَطِ اللَّهِ وَيَرُوحُونَ فِي غَضَبِهِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bu ummatda oxirzamonda shunday kishilar boʻladi — yoki: bu ummatdan oxirzamonda shunday kishilar chiqadi — ularning qoʻlida sigir dumiga oʻxshash qamchilar boʻlib, ertalab Allohning gʻazabida yuradilar, kechqurun ham Uning gʻazabida qaytadilar», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бу умматда охирзамонда шундай кишилар бўлади — ёки: бу умматдан охирзамонда шундай кишилар чиқади — уларнинг қўлида сигир думига ўхшаш қамчилар бўлиб, эрталаб Аллоҳнинг ғазабида юрадилар, кечқурун ҳам Унинг ғазабида қайтадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَحِيرٍ حَدَّثَنَا سَيَّارٌ قَالَجِيءَ بِرُءُوسٍ مِنْ قِبَلِ الْعِرَاقِ فَنُصِبَتْ عِنْدَ بَابِ الْمَسْجِدِ وَجَاءَ أَبُو أُمَامَةَ فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيْهِمْ فَنَظَرَ إِلَيْهِمْ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ شَرُّ قَتْلَى تَحْتَ ظِلِّ السَّمَاءِ ثَلَاثًا وَخَيْرُ قَتْلَى تَحْتَ ظِلِّ السَّمَاءِ مَنْ قَتَلُوهُ وَقَالَ كِلَابُ النَّارِ ثَلَاثًا ثُمَّ إِنَّهُ بَكَى ثُمَّ انْصَرَفَ عَنْهُمْ فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ يَا أَبَا أُمَامَةَ أَرَأَيْتَ هَذَا الْحَدِيثَ حَيْثُ قُلْتَ كِلَابُ النَّارِ شَيْءٌ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ شَيْءٌ تَقُولُهُ بِرَأْيِكَ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ إِنِّي إِذًا لَجَرِيءٌ لَوْ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ حَتَّى ذَكَرَ سَبْعًا لَخِلْتُ أَنْ لَا أَذْكُرَهُ فَقَالَ الرَّجُلُ لِأَيِّ شَيْءٍ بَكَيْتَ قَالَ رَحْمَةً لَهُمْ أَوْ مِنْ رَحْمَتِهِمْ

Sayyor (rahimahulloh) dedi: Iroq tomondan (kesilgan) boshlar keltirilib, masjid eshigi oldiga tikib qoʻyildi. Abu Umoma kelib masjidga kirdi, ikki rakʼat namoz oʻqidi, soʻng ularning oldiga chiqib, ularga qaradi-da, boshini koʻtarib: «Osmon soyasi ostida oʻldirilganlarning eng yomoni (shulardir)», dedi — uch marta, — «osmon soyasi ostida oʻldirilganlarning eng yaxshisi esa bular oʻldirgan kishilardir». Va: «Doʻzax itlari», dedi — uch marta. Soʻng yigʻladi va ulardan yuz oʻgirdi. Bir kishi unga: «Ey Abu Umoma, ‹doʻzax itlari› deganing — bu Rasululloh ﷺdan eshitgan narsangmi yoki oʻz raʼying bilan aytayotgan gapingmi?» dedi. U: «Subhanalloh! Unday boʻlsa men juda jurʼatli boʻlgan boʻlardim. Agar men uni Rasululloh ﷺdan bir marta yoki ikki marta eshitgan boʻlsam edi — hatto yettigacha sanadi — uni aytmaslikni maʼqul koʻrardim», dedi. U kishi: «Nega yigʻlading?» dedi. U: «Ularga rahmim kelganidan», dedi.Сайёр (раҳимаҳуллоҳ) деди: Ироқ томондан (кесилган) бошлар келтирилиб, масжид эшиги олдига тикиб қўйилди. Абу Умома келиб масжидга кирди, икки ракъат намоз ўқиди, сўнг уларнинг олдига чиқиб, уларга қаради-да, бошини кўтариб: «Осмон сояси остида ўлдирилганларнинг энг ёмони (шулардир)», деди — уч марта, — «осмон сояси остида ўлдирилганларнинг энг яхшиси эса булар ўлдирган кишилардир». Ва: «Дўзах итлари», деди — уч марта. Сўнг йиғлади ва улардан юз ўгирди. Бир киши унга: «Эй Абу Умома, ‹дўзах итлари› деганинг — бу Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсангми ёки ўз раъйинг билан айтаётган гапингми?» деди. У: «Субҳаналлоҳ! Ундай бўлса мен жуда журъатли бўлган бўлардим. Агар мен уни Расулуллоҳ ﷺдан бир марта ёки икки марта эшитган бўлсам эди — ҳатто еттигача санади — уни айтмасликни маъқул кўрардим», деди. У киши: «Нега йиғладинг?» деди. У: «Уларга раҳмим келганидан», деди.

حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ يَعْنِي ابْنَ صَالِحٍ عَنِ السَّفْرِ بْنِ نُسَيْرٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَأْتِ أَحَدُكُمْ الصَّلَاةَ وَهُوَ حَاقِنٌ وَلَا يَدْخُلْ بَيْتًا إِلَّا بِإِذْنٍ وَلَا يَؤُمَّنَّ إِمَامٌ قَوْمًا فَيَخُصَّ نَفْسَهُ بِدَعْوَةٍ دُونَهُمْ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) dedi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyotganlarini eshitdim: «Biringiz peshobi qistab turgan holda namozga kelmasin; hech kim izn (soʻramay) bir uyga kirmasin; va imom bir qavmga imomlik qilib, oʻzini ulardan tashqari (alohida) duo bilan xoslamasin».Абу Умома (розияллоҳу анҳу) деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деётганларини эшитдим: «Бирингиз пешоби қистаб турган ҳолда намозга келмасин; ҳеч ким изн (сўрамай) бир уйга кирмасин; ва имом бир қавмга имомлик қилиб, ўзини улардан ташқари (алоҳида) дуо билан хосламасин».

حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَسَحَ رَأْسَ يَتِيمٍ لَمْ يَمْسَحْهُ إِلَّا لِلَّهِ كَانَ لَهُ بِكُلِّ شَعْرَةٍ مَرَّتْ عَلَيْهَا يَدُهُ حَسَنَاتٌ وَمَنْ أَحْسَنَ إِلَى يَتِيمَةٍ أَوْ يَتِيمٍ عِنْدَهُ كُنْتُ أَنَا وَهُوَ فِي الْجَنَّةِ كَهَاتَيْنِ وَفَرَّقَ بَيْنَ أُصْبُعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim yetimning boshini silasa — buni faqat Alloh uchun silagan boʻlsa — qoʻli tekkan har bir soch uchun unga hasanalar (boʻladi). Kim oʻz qoʻlidagi yetim qizga yoki yetim oʻgʻilga yaxshilik qilsa, men u bilan jannatda mana bu ikkovidek boʻlamiz», dedilar va koʻrsatkich barmoqlari bilan oʻrta barmoqlarining orasini ochdilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким етимнинг бошини силаса — буни фақат Аллоҳ учун силаган бўлса — қўли теккан ҳар бир соч учун унга ҳасаналар (бўлади). Ким ўз қўлидаги етим қизга ёки етим ўғилга яхшилик қилса, мен у билан жаннатда мана бу икковидек бўламиз», дедилар ва кўрсаткич бармоқлари билан ўрта бармоқларининг орасини очдилар.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ عَفَّانُ أَخْبَرَنَا أَبُو غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْبَلَ مِنْ خَيْبَرَ وَمَعَهُ غُلَامَانِ وَهَبَ أَحَدَهُمَا لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَقَالَ لَا تَضْرِبْهُ فَإِنِّي قَدْ نَهَيْتُ عَنْ ضَرْبِ أَهْلِ الصَّلَاةِ وَقَدْ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي قَالَ عَفَّانُ فِي حَدِيثِهِ أَخْبَرَنَا أَبُو طَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْبَلَ مِنْ خَيْبَرَ وَمَعَهُ غُلَامَانِ فَقَالَ عَلِيٌّ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْدِمْنَا قَالَ خُذْ أَيَّهُمَا شِئْتَ قَالَ خِرْ لِي قَالَ خُذْ هَذَا وَلَا تَضْرِبْهُ فَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي مَقْبَلَنَا مِنْ خَيْبَرَ وَإِنِّي قَدْ نَهَيْتُ وَأَعْطَى أَبَا ذَرٍّ غُلَامًا وَقَالَ اسْتَوْصِ بِهِ مَعْرُوفًا فَأَعْتَقَهُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا فَعَلَ الْغُلَامُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَرْتَنِي أَنْ أَسْتَوْصِيَ بِهِ مَعْرُوفًا فَأَعْتَقْتُهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybardan qaytdilar, u zot bilan birga ikkita gʻulom bor edi. Ulardan birini Ali ibn Abu Tolibga hadya qildilar-da: «Uni urma, chunki men namoz ahlini urishdan qaytarganman; men uning namoz oʻqiyotganini koʻrdim», dedilar. Affon oʻz hadisida shunday keltirdi: Nabiy ﷺ Xaybardan qaytdilar, u zot bilan birga ikkita gʻulom bor edi. Ali: «Yo Rasululloh, bizga xizmatkor bering», dedi. U zot: «Qaysi birini xohlasang, oʻshasini ol», dedilar. U: «Oʻzingiz men uchun tanlang», dedi. U zot: «Buni ol va uni urma, chunki men Xaybardan qaytayotganimizda uning namoz oʻqiyotganini koʻrdim; men esa (namoz ahlini urishdan) qaytarganman», dedilar. Abu Zarrga ham bir gʻulom berib: «Unga yaxshi muomalada boʻlishni tavsiya qilaman», dedilar. U esa uni ozod qildi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Gʻulom nima boʻldi?» dedilar. U: «Yo Rasululloh, siz menga unga yaxshi muomalada boʻlishni buyurgan edingiz, men uni ozod qildim», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбардан қайтдилар, у зот билан бирга иккита ғулом бор эди. Улардан бирини Али ибн Абу Толибга ҳадя қилдилар-да: «Уни урма, чунки мен намоз аҳлини уришдан қайтарганман; мен унинг намоз ўқиётганини кўрдим», дедилар. Аффон ўз ҳадисида шундай келтирди: Набий ﷺ Хайбардан қайтдилар, у зот билан бирга иккита ғулом бор эди. Али: «Ё Расулуллоҳ, бизга хизматкор беринг», деди. У зот: «Қайси бирини хоҳласанг, ўшасини ол», дедилар. У: «Ўзингиз мен учун танланг», деди. У зот: «Буни ол ва уни урма, чунки мен Хайбардан қайтаётганимизда унинг намоз ўқиётганини кўрдим; мен эса (намоз аҳлини уришдан) қайтарганман», дедилар. Абу Заррга ҳам бир ғулом бериб: «Унга яхши муомалада бўлишни тавсия қиламан», дедилар. У эса уни озод қилди. Шунда Набий ﷺ унга: «Ғулом нима бўлди?» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, сиз менга унга яхши муомалада бўлишни буюрган эдингиз, мен уни озод қилдим», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي مَالِكٍ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يُجِيرُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ بَعْضُهُمْ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) dedi: Men Rasululloh ﷺning: «Musulmonlarning baʼzisi (bergan omonlik) barchasi nomidan (kuchga ega) boʻladi», deganlarini eshitdim.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Мусулмонларнинг баъзиси (берган омонлик) барчаси номидан (кучга эга) бўлади», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عِصَامُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنِي صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ الْخَبَائِرِيِّ وَأَبِي الْيَمَانِ الْهَوْزَنِيِّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَعَدَنِي أَنْ يُدْخِلَ مِنْ أُمَّتِي الْجَنَّةَ سَبْعِينَ أَلْفًا بِغَيْرِ حِسَابٍ فَقَالَ يَزِيدُ بْنُ الْأَخْنَ السُّلَمِيُّ وَاللَّهِ مَا أُولَئِكَ فِي أُمَّتِكَ إِلَّا كَالذُّبَابِ الْأَصْهَبِ فِي الذِّبَّانِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ قَدْ وَعَدَنِي سَبْعِينَ أَلْفًا مَعَ كُلِّ أَلْفٍ سَبْعُونَ أَلْفًا وَزَادَنِي ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ قَالَ فَمَا سِعَةُ حَوْضِكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ كَمَا بَيْنَ عَدَنَ إِلَى عُمَانَ وَأَوْسَعَ وَأَوْسَعَ يُشِيرُ بِيَدِهِ قَالَ فِيهِ مَثْعَبَانِ مِنْ ذَهَبٍ وَفِضَّةٍ قَالَ فَمَا حَوْضُكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ أَشَدُّ بَيَاضًا مِنْ اللَّبَنِ وَأَحْلَى مَذَاقَةً مِنْ الْعَسَلِ وَأَطْيَبُ رَائِحَةً مِنْ الْمِسْكِ مَنْ شَرِبَ مِنْهُ لَمْ يَظْمَأْ بَعْدَهَا وَلَمْ يَسْوَدَّ وَجْهُهُ أَبَدًا

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla menga ummatimdan yetmish ming kishini hisob-kitobsiz jannatga kiritishni vaʼda qildi», dedilar. Shunda Yazid ibn al-Axnas as-Sulamiy: «Allohga qasamki, ular sizning ummatingiz ichida pashshalar orasidagi bitta sargʻish pashshadekkina xolos», dedi. Rasululloh ﷺ: «Robbim azza va jalla menga yetmish mingni vaʼda qilgan edi; har ming bilan birga yana yetmish ming, ustiga menga uch hovuchni ham ziyoda qildi», dedilar. U: «Ey Allohning Nabiysi, hovuzingiz qanchalik keng?» dedi. U zot qoʻllari bilan ishora qilib: «Adan bilan Ummon orasidek, undan ham kengroq, undan ham kengroq», dedilar va: «Unda oltin va kumushdan ikkita nov bor», dedilar. U: «Ey Allohning Nabiysi, hovuzingiz (suvi) qanday?» dedi. U zot: «Sutdan oqroq, asaldan shirinroq, miskdan xushboʻyroq. Kim undan ichsa, undan keyin hech qachon chanqamaydi va yuzi hech qachon qoraymaydi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла менга умматимдан етмиш минг кишини ҳисоб-китобсиз жаннатга киритишни ваъда қилди», дедилар. Шунда Язид ибн ал-Ахнас ас-Суламий: «Аллоҳга қасамки, улар сизнинг умматингиз ичида пашшалар орасидаги битта сарғиш пашшадеккина холос», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Роббим азза ва жалла менга етмиш мингни ваъда қилган эди; ҳар минг билан бирга яна етмиш минг, устига менга уч ҳовучни ҳам зиёда қилди», дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Набийси, ҳовузингиз қанчалик кенг?» деди. У зот қўллари билан ишора қилиб: «Адан билан Уммон орасидек, ундан ҳам кенгроқ, ундан ҳам кенгроқ», дедилар ва: «Унда олтин ва кумушдан иккита нов бор», дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Набийси, ҳовузингиз (суви) қандай?» деди. У зот: «Сутдан оқроқ, асалдан ширинроқ, мискдан хушбўйроқ. Ким ундан ичса, ундан кейин ҳеч қачон чанқамайди ва юзи ҳеч қачон қораймайди», дедилар.

مَضْرُوبٌ عَلَيْهِ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَجَدْتُ هَذَا الْحَدِيثَ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ وَقَدْ ضَرَبَ عَلَيْهِ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ قَدْ ضَرَبَ عَلَيْهِ لِأَنَّهُ خَطَأٌ إِنَّمَا هُوَ عَنْ زَيْدٍ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعَلَّمُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ شَافِعٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تَعَلَّمُوا الْبَقَرَةَ وَآلَ عِمْرَانَ تَعَلَّمُوا الزَّهْرَاوَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَأْتِيَانِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَأَنَّهُمَا غَمَامَتَانِ أَوْ غَيَايَتَانِ أَوْ كَأَنَّهُمَا فِرْقَانِ مِنْ طَيْرٍ صَوَافَّ يُحَاجَّانِ عَنْ صَاحِبِهِمَا تَعَلَّمُوا الْبَقَرَةَ فَإِنَّ تَعْلِيمَهَا بَرَكَةٌ وَتَرْكَهَا حَسْرَةٌ وَلَا يَسْتَطِيعُهَا الْبَطَلَةُ

(Bu hadis) chizib tashlangan. Abdulloh dedi: Men bu hadisni otamning kitobida uning oʻz qoʻlyozmasida topdim, u esa uni chizib tashlagan edi; men uni xato boʻlgani uchun chizib tashlagan, deb oʻyladim — u faqat Zayddan, u Abu Sallomdan, u Abu Umomadan (rivoyat qilinadi). Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni oʻrganinglar, chunki u Qiyomat kunida shafoatchidir. Baqara va Oli Imronni oʻrganinglar, ikki nurli surani oʻrganinglar, chunki ular Qiyomat kunida goʻyo ikki bulutdek, yoki ikki soyabondek, yoxud saf tortgan qushlarning ikki toʻdasidek kelib, oʻz sohibi uchun bahs yuritadi. Baqarani oʻrganinglar, chunki uni oʻrgatish baraka, uni tark etish hasratdir; sehrgarlar esa unga kuch yetkaza olmaydi», dedilar.(Бу ҳадис) чизиб ташланган. Абдуллоҳ деди: Мен бу ҳадисни отамнинг китобида унинг ўз қўлёзмасида топдим, у эса уни чизиб ташлаган эди; мен уни хато бўлгани учун чизиб ташлаган, деб ўйладим — у фақат Зайддан, у Абу Салломдан, у Абу Умомадан (ривоят қилинади). Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни ўрганинглар, чунки у Қиёмат кунида шафоатчидир. Бақара ва Оли Имронни ўрганинглар, икки нурли сурани ўрганинглар, чунки улар Қиёмат кунида гўё икки булутдек, ёки икки соябондек, ёхуд саф тортган қушларнинг икки тўдасидек келиб, ўз соҳиби учун баҳс юритади. Бақарани ўрганинглар, чунки уни ўргатиш барака, уни тарк этиш ҳасратдир; сеҳргарлар эса унга куч етказа олмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَتْشٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ يَعْنِي ابْنَ سُلَيْمَانَ عَنْ مُعَلَّى يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ ح و حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَأَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَرْمِي الْجَمْرَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْجِهَادِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَسَكَتَ عَنْهُ حَتَّى إِذَا رَمَى الثَّانِيَةَ عَرَضَ لَهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْجِهَادِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَسَكَتَ عَنْهُ ثُمَّ مَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا اعْتَرَضَ فِي الْجَمْرَةِ الثَّالِثَةِ عَرَضَ لَهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْجِهَادِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ كَلِمَةُ حَقٍّ تُقَالُ لِإِمَامٍ جَائِرٍقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ فِي حَدِيثِهِ وَكَانَ الْحَسَنُ يَقُولُ لِإِمَامٍ ظَالِمٍ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ jamraga tosh otayotganlarida bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, qaysi jihod Alloh azza va jallaga eng suyukliroq?» dedi. U zot unga javob bermay sukut qildilar. Ikkinchi (jamra)ga tosh otganlarida u yana yoʻliqib: «Yo Rasululloh, qaysi jihod Alloh azza va jallaga eng suyukliroq?» dedi. U zot yana sukut qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ yurib ketdilar; uchinchi jamraga yetganlarida u yana yoʻliqib: «Yo Rasululloh, qaysi jihod Alloh azza va jallaga eng suyukliroq?» dedi. U zot: «Jabr qiluvchi imomga aytilgan haq soʻzdir», dedilar. Muhammad ibn al-Hasan oʻz hadisida: Hasan «zolim imomga» der edi, deb keltirdi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жамрага тош отаётганларида бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, қайси жиҳод Аллоҳ азза ва жаллага энг суюклироқ?» деди. У зот унга жавоб бермай сукут қилдилар. Иккинчи (жамра)га тош отганларида у яна йўлиқиб: «Ё Расулуллоҳ, қайси жиҳод Аллоҳ азза ва жаллага энг суюклироқ?» деди. У зот яна сукут қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ юриб кетдилар; учинчи жамрага етганларида у яна йўлиқиб: «Ё Расулуллоҳ, қайси жиҳод Аллоҳ азза ва жаллага энг суюклироқ?» деди. У зот: «Жабр қилувчи имомга айтилган ҳақ сўздир», дедилар. Муҳаммад ибн ал-Ҳасан ўз ҳадисида: Ҳасан «золим имомга» дер эди, деб келтирди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا رَبَاحٌ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ سَلَّامٍ عَنْ جَدِّهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُسَأَلَ رَجُلٌ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا الْإِثْمُ فَقَالَ إِذَا حَكَّ فِي نَفْسِكَ شَيْءٌ فَدَعْهُ قَالَ فَمَا الْإِيمَانُ قَالَ إِذَا سَاءَتْكَ سَيِّئَتُكَ وَسَرَّتْكَ حَسَنَتُكَ فَأَنْتَ مُؤْمِنٌ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺdan: «Gunoh nima?» deb soʻradi. U zot: «Koʻnglingda biror narsa gʻashlik tugʻdirsa, uni tark et», dedilar. U: ‹Iymon nima?› dedi. U zot: «Yomon amaling seni gʻamgin qilsa, yaxshi amaling seni xursand qilsa, sen moʻminsan», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺдан: «Гуноҳ нима?» деб сўради. У зот: «Кўнглингда бирор нарса ғашлик туғдирса, уни тарк эт», дедилар. У: ‹Иймон нима?› деди. У зот: «Ёмон амалинг сени ғамгин қилса, яхши амалинг сени хурсанд қилса, сен мўминсан», дедилар.

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ حَبِيبٍ حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيُنْقَضَنَّ عُرَى الْإِسْلَامِ عُرْوَةً عُرْوَةً فَكُلَّمَا انْتَقَضَتْ عُرْوَةٌ تَشَبَّثَ النَّاسُ بِالَّتِي تَلِيهَا وَأَوَّلُهُنَّ نَقْضًا الْحُكْمُ وَآخِرُهُنَّ الصَّلَاةُ

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Islomning halqalari bittalab yechiladi; har bir halqa yechilganda odamlar undan keyingisiga yopishadilar. Ularning birinchi yechiladigani — hukm, oxirgisi esa namozdir», dedilar.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Исломнинг ҳалқалари битталаб ечилади; ҳар бир ҳалқа ечилганда одамлар ундан кейингисига ёпишадилар. Уларнинг биринчи ечиладигани — ҳукм, охиргиси эса намоздир», дедилар.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي سُلَيْمُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ النَّاسَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَهُوَ عَلَى الْجَدْعَاءِ وَاضِعٌ رِجْلَهُ فِي غَرَازِ الرَّحْلِ يَتَطَاوَلُ يَقُولُ أَلَا تَسْمَعُونَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ آخِرِ الْقَوْمِ مَا تَقُولُ قَالَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَصَلُّوا خَمْسَكُمْ وَصُومُوا شَهْرَكُمْ وَأَدُّوا زَكَاةَ أَمْوَالِكُمْ وَأَطِيعُوا ذَا أَمْرِكُمْ تَدْخُلُوا جَنَّةَ رَبِّكُمْقُلْتُ لَهُ فَمُذْ كَمْ سَمِعْتَ هَذَا الْحَدِيثَ يَا أَبَا أُمَامَةَ قَالَ وَأَنَا ابْنُ ثَلَاثِينَ سَنَةً

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning Vidolashuv hajida odamlarga xutba qilayotganlarini eshitdim; u zot Jadʼo (nomli tuya) ustida, oyoqlarini egar uzangisiga qoʻygan holda boʻyinlarini choʻzib: «Eshityapsizlarmi?» der edilar. Qavmning eng orqasidagi bir kishi: «Nima deyapsiz?» dedi. U zot: «Robbingizga ibodat qilinglar, besh (vaqt namoz)ingizni oʻqinglar, oyingizni roʻza tutinglar, mol-mulkingizning zakotini beringlar va ish boshliqlaringizga itoat qilinglar — Robbingizning jannatiga kirasizlar», dedilar. Men unga: «Ey Abu Umoma, bu hadisni eshitganingizga qancha boʻldi?» dedim. U: «Men oʻttiz yoshda edim», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг Видолашув ҳажида одамларга хутба қилаётганларини эшитдим; у зот Жадъо (номли туя) устида, оёқларини эгар узангисига қўйган ҳолда бўйинларини чўзиб: «Эшитяпсизларми?» дер эдилар. Қавмнинг энг орқасидаги бир киши: «Нима деяпсиз?» деди. У зот: «Роббингизга ибодат қилинглар, беш (вақт намоз)ингизни ўқинглар, ойингизни рўза тутинглар, мол-мулкингизнинг закотини беринглар ва иш бошлиқларингизга итоат қилинглар — Роббингизнинг жаннатига кирасизлар», дедилар. Мен унга: «Эй Абу Умома, бу ҳадисни эшитганингизга қанча бўлди?» дедим. У: «Мен ўттиз ёшда эдим», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ وَعَبْدِ الْوَهَّابِ عَنْ هِشَامٍ وَأَزْهَرَ بْنِ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْوَهَّابِ أَبُو أُمَامَةَ الْحِمْصِيُّ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْوُضُوءُ يُكَفِّرُ مَا قَبْلَهُ ثُمَّ تَصِيرُ الصَّلَاةُ نَافِلَةً فَقِيلَ لَهُ أَسَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ غَيْرَ مَرَّةٍ وَلَا مَرَّتَيْنِ وَلَا ثَلَاثٍ وَلَا أَرْبَعٍ وَلَا خَمْسٍ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tahorat oʻzidan oldingi (gunohlar)ni kechiradi, soʻng namoz nafl (ziyoda ajr) boʻlib qoladi», dedilar. Unga: «Buni Rasululloh ﷺdan eshitganmisan?» deyildi. U: «Ha, bir marta ham, ikki marta ham, uch, toʻrt, besh marta ham emas», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳорат ўзидан олдинги (гуноҳлар)ни кечиради, сўнг намоз нафл (зиёда ажр) бўлиб қолади», дедилар. Унга: «Буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганмисан?» дейилди. У: «Ҳа, бир марта ҳам, икки марта ҳам, уч, тўрт, беш марта ҳам эмас», деди.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنِي عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ الْيَمَامِيُّ عَنْ شَدَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَجْلِسٍ فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ حَدًّا فَأَقِمْ عَلَيَّ كِتَابَ اللَّهِ قَالَ فَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ قَالَ فَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا فَرَغَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَبِعَهُ الرَّجُلُ وَتَبِعْتُهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ حَدًّا فَأَقِمْ عَلَيَّ كِتَابَ اللَّهِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَيْسَ خَرَجْتَ مِنْ مَنْزِلِكَ تَوَضَّأْتَ فَأَحْسَنْتَ الْوُضُوءَ وَصَلَّيْتَ مَعَنَا قَالَ الرَّجُلُ بَلَى قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ غَفَرَ لَكَ حَدَّكَ أَوْ ذَنْبَكَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan bir majlisda edik. U zotning huzurlariga bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, men had (vojib boʻladigan gunoh) qildim, menga Allohning kitobi (hukmi)ni ijro eting», dedi. Shu payt namozga iqoma aytildi va Rasululloh ﷺ bizga namoz oʻqib berdilar. Namozdan boʻshaganlarida Rasululloh ﷺ chiqdilar, u kishi ergashdi, men ham ergashdim. U: «Yo Rasululloh, men had qildim, menga Allohning kitobi (hukmi)ni ijro eting», dedi. Nabiy ﷺ unga: «Uyingdan chiqib, tahorat qilib, tahoratni chiroyli qilmadingmi va biz bilan namoz oʻqimadingmi?» dedilar. U kishi: «Ha», dedi. U zot: «Alloh azza va jalla sening hadingni — yoki gunohingni — kechirdi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир мажлисда эдик. У зотнинг ҳузурларига бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен ҳад (вожиб бўладиган гуноҳ) қилдим, менга Аллоҳнинг китоби (ҳукми)ни ижро этинг», деди. Шу пайт намозга иқома айтилди ва Расулуллоҳ ﷺ бизга намоз ўқиб бердилар. Намоздан бўшаганларида Расулуллоҳ ﷺ чиқдилар, у киши эргашди, мен ҳам эргашдим. У: «Ё Расулуллоҳ, мен ҳад қилдим, менга Аллоҳнинг китоби (ҳукми)ни ижро этинг», деди. Набий ﷺ унга: «Уйингдан чиқиб, таҳорат қилиб, таҳоратни чиройли қилмадингми ва биз билан намоз ўқимадингми?» дедилар. У киши: «Ҳа», деди. У зот: «Аллоҳ азза ва жалла сенинг ҳадингни — ёки гуноҳингни — кечирди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ الْحَدَّادُ حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ خِرَاشٍ عَنْ حَجَّاجِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا ضَلَّ قَوْمٌ بَعْدَ هُدًى كَانُوا عَلَيْهِ إِلَّا أُوتُوا الْجَدَلَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ {مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًا بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ}

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir qavm oʻzlari (ergashgan) hidoyatdan keyin, faqat ularga jadal (bahslashish) berilgani sababidan adashadi», dedilar. Soʻngra ushbu oyatni tilovat qildilar: {Ular buni senga faqat bahslashish uchun keltirdilar, balki ular janjalkash qavmdirlar}.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир қавм ўзлари (эргашган) ҳидоятдан кейин, фақат уларга жадал (баҳслашиш) берилгани сабабидан адашади», дедилар. Сўнгра ушбу оятни тиловат қилдилар: {Улар буни сенга фақат баҳслашиш учун келтирдилар, балки улар жанжалкаш қавмдирлар}.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ هُوَ ابْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُطَرِّفٍ عَنْ أَبِي الْحَصِينِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحُمَّى مِنْ كِيرِ جَهَنَّمَ فَمَا أَصَابَ الْمُؤْمِنَ مِنْهَا كَانَ حَظَّهُ مِنْ النَّارِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Isitma jahannam koʻrigidandir; moʻminga undan yetgani uning doʻzaxdan (boʻlgan) nasibasidir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Иситма жаҳаннам кўригидандир; мўминга ундан етгани унинг дўзахдан (бўлган) насибасидир», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ سَلَّامٍ عَنْ جَدِّهِ مَمْطُورٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ أَنَّرَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا الْإِيمَانُ قَالَ إِذَا سَرَّتْكَ حَسَنَتُكَ وَسَاءَتْكَ سَيِّئَتُكَ فَأَنْتَ مُؤْمِنٌ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا الْإِثْمُ قَالَ إِذَا حَاكَ فِي نَفْسِكَ شَيْءٌ فَدَعْهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Rasululloh ﷺdan: «Iymon nima?» deb soʻradi. U zot: «Yaxshi amaling seni xursand qilsa, yomon amaling seni gʻamgin qilsa, sen moʻminsan», dedilar. U: ‹Yo Rasululloh, gunoh nima?› dedi. U zot: «Koʻnglingda biror narsa gʻashlik tugʻdirsa, uni tark et», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир киши Расулуллоҳ ﷺдан: «Иймон нима?» деб сўради. У зот: «Яхши амалинг сени хурсанд қилса, ёмон амалинг сени ғамгин қилса, сен мўминсан», дедилар. У: ‹Ё Расулуллоҳ, гуноҳ нима?› деди. У зот: «Кўнглингда бирор нарса ғашлик туғдирса, уни тарк эт», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ صَالِحٍ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَغْبَطَ أَوْلِيَائِي عِنْدِي مُؤْمِنٌ قَلِيلُ الْحَاذِ ذُو حَظٍّ مِنْ صَلَاةٍ أَحْسَنَ عِبَادَةَ رَبِّهِ وَكَانَ فِي النَّاسِ غَامِضًا لَا يُشَارُ عَلَيْهِ بِالْأَصَابِعِ فَعُجِّلَتْ مَنِيَّتُهُ وَقَلَّ تُرَاثُهُ وَقَلَّتْ بَوَاكِيهِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening huzurimda avliyolarimning eng havas qilingani — moli oz boʻlgan, namozdan nasibasi bor, Robbiga eng goʻzal ibodat qilgan, odamlar orasida koʻzga tashlanmaydigan, barmoq bilan koʻrsatilmaydigan moʻmindir; uning ajali tez keldi, merosi oz boʻldi va yigʻlovchilari kam boʻldi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг ҳузуримда авлиёларимнинг энг ҳавас қилингани — моли оз бўлган, намоздан насибаси бор, Роббига энг гўзал ибодат қилган, одамлар орасида кўзга ташланмайдиган, бармоқ билан кўрсатилмайдиган мўминдир; унинг ажали тез келди, мероси оз бўлди ва йиғловчилари кам бўлди», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ثَوْرٌ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا فَرَغَ مِنْ طَعَامِهِ أَوْ رُفِعَتْ مَائِدَتُهُ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ غَيْرَ مَكْفِيٍّ وَلَا مُوَدَّعٍ وَلَا مُسْتَغْنًى عَنْهُ رَبَّنَا عَزَّ وَجَلَّ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ taomdan boʻshaganlarida yoki dasturxonlari koʻtarilganda: «Alhamdu lillahi kasiran toyyiban muborakan fih, gʻayra makfiyyin va la muvaddaʼin va la mustagʻnan anhu, Robbana azza va jalla» — (yaʼni:) «Allohga koʻp, pok, barakali hamdlar boʻlsin; (Uning neʼmati) kifoyasiz emas, tark etiladigan emas va undan beniyoz boʻlib boʻlmaydigandir, ey Robbimiz» — der edilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ таомдан бўшаганларида ёки дастурхонлари кўтарилганда: «Алҳамду лиллаҳи касиран тоййибан муборакан фиҳ, ғайра макфиййин ва ла муваддаъин ва ла мустағнан анҳу, Роббана азза ва жалла» — (яъни:) «Аллоҳга кўп, пок, баракали ҳамдлар бўлсин; (Унинг неъмати) кифоясиз эмас, тарк этиладиган эмас ва ундан бениёз бўлиб бўлмайдигандир, эй Роббимиз» — дер эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا خَلَّادٌ الصَّفَّارُ سَمِعَهُ مِنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَحِلُّ بَيْعُ الْمُغَنِّيَاتِ وَلَا شِرَاؤُهُنَّ وَلَا تِجَارَةٌ فِيهِنَّ وَأَكْلُ أَثْمَانِهِنَّ حَرَامٌ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qoʻshiqchi kanizlarni sotish ham, ularni sotib olish ham, ular bilan savdo qilish ham halol emas; ularning bahosini yeyish esa haromdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қўшиқчи канизларни сотиш ҳам, уларни сотиб олиш ҳам, улар билан савдо қилиш ҳам ҳалол эмас; уларнинг баҳосини ейиш эса ҳаромдир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ سَمِعْتُ الْأَعْمَشَ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطْبَعُ الْمُؤْمِنُ عَلَى الْخِلَالِ كُلِّهَا إِلَّا الْخِيَانَةَ وَالْكَذِبَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻmin barcha xislatlar ustida yaratiladi — xiyonat va yolgʻondan boshqa», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин барча хислатлар устида яратилади — хиёнат ва ёлғондан бошқа», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شِمْرٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الرَّجُلُ الْمُسْلِمُ خَرَجَتْ ذُنُوبُهُ مِنْ سَمْعِهِ وَبَصَرِهِ وَيَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فَإِنْ قَعَدَ قَعَدَ مَغْفُورًا لَهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmon kishi tahorat qilganida gunohlari qulogʻidan, koʻzidan, qoʻllaridan va oyoqlaridan chiqib ketadi; agar (soʻng) oʻtirsa, magʻfirat qilingan holda oʻtiradi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон киши таҳорат қилганида гуноҳлари қулоғидан, кўзидан, қўлларидан ва оёқларидан чиқиб кетади; агар (сўнг) ўтирса, мағфират қилинган ҳолда ўтиради», дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ سَمِعْتُ شُعْبَةَ يُحَدِّثُ عَنْ قَتَادَةَ وَهَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْجَعْدِ يُحَدِّثُ قَالَ هَاشِمٌ فِي حَدِيثِهِ أَبُو الْجَعْدِ مَوْلًى لِبَنِي ضُبَيْعَةَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ الصُّفَّةِ تُوُفِّيَ وَتَرَكَ دِينَارًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ كَيَّةٌ قَالَ ثُمَّ تُوُفِّيَ آخَرُ فَتَرَكَ دِينَارَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيَّتَانِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Suffa ahlidan bir kishi vafot etib, bir dinor qoldirdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Unga bir dogʻlash (bordir)», dedilar. Soʻng boshqa biri vafot etib, ikki dinor qoldirdi. Rasululloh ﷺ: «Ikki dogʻlash», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Суффа аҳлидан бир киши вафот этиб, бир динор қолдирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унга бир доғлаш (бордир)», дедилар. Сўнг бошқа бири вафот этиб, икки динор қолдирди. Расулуллоҳ ﷺ: «Икки доғлаш», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ قَالَ سَمِعْتُ سَالِمًا قَالَ حَجَّاجٌ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ سَمِعْتُ سَالِمَ بْنَ أَبِي الْجَعْدِ قَالَ ذُكِرَ لِي عَنْ أَبِي أُمَامَةَ أَنَّامْرَأَةً أَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَسْأَلُهُ وَمَعَهَا صَبِيَّانِ لَهَا فَأَعْطَاهَا ثَلَاثَ تَمَرَاتٍ فَأَعْطَتْ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا تَمْرَةً قَالَ ثُمَّ إِنَّ أَحَدَ الصَّبِيَّيْنِ بَكَى قَالَ فَشَقَّتْهَا فَأَعْطَتْ كُلَّ وَاحِدٍ نِصْفًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَامِلَاتٌ وَالِدَاتٌ رَحِيمَاتٌ بِأَوْلَادِهِنَّ لَوْلَا مَا يَصْنَعْنَ بِأَزْوَاجِهِنَّ لَدَخَلَ مُصَلِّيَاتُهُنَّ الْجَنَّةَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Nabiy ﷺning huzurlariga (bir narsa) soʻrab keldi, u bilan birga ikki oʻgʻilchasi bor edi. U zot unga uchta xurmo berdilar. U ikkovining har biriga bittadan xurmo berdi. Soʻng oʻgʻilchalardan biri yigʻladi. Shunda u (qolgan xurmoni) boʻlib, har biriga yarmini berdi. Rasululloh ﷺ: «Ular homilador boʻluvchi, tugʻuvchi, farzandlariga mehribon (ayollar)dir. Agar erlariga qiladigan (ishlari) boʻlmaganida, ularning namoz oʻqiydiganlari jannatga kirar edi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл Набий ﷺнинг ҳузурларига (бир нарса) сўраб келди, у билан бирга икки ўғилчаси бор эди. У зот унга учта хурмо бердилар. У икковининг ҳар бирига биттадан хурмо берди. Сўнг ўғилчалардан бири йиғлади. Шунда у (қолган хурмони) бўлиб, ҳар бирига ярмини берди. Расулуллоҳ ﷺ: «Улар ҳомиладор бўлувчи, туғувчи, фарзандларига меҳрибон (аёллар)дир. Агар эрларига қиладиган (ишлари) бўлмаганида, уларнинг намоз ўқийдиганлари жаннатга кирар эди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْحِمْصِيِّ قَالَتُوُفِّيَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الصُّفَّةِ فَوُجِدَ فِي مِئْزَرِهِ دِينَارٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيَّةٌ قَالَ ثُمَّ تُوُفِّيَ آخَرُ فَوُجِدَ فِي مِئْزَرِهِ دِينَارَانِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيَّتَانِحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا رَبَاحُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ تُوُفِّيَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الصُّفَّةِ فَذَكَرَ مِثْلَهُ

Abu Umoma al-Himsiy (roziyallohu anhu) dedi: Suffa ahlidan bir kishi vafot etdi va uning izorida bir dinor topildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bir dogʻlash», dedilar. Soʻng boshqa biri vafot etdi va uning izorida ikki dinor topildi. Rasululloh ﷺ: «Ikki dogʻlash», dedilar. Boshqa isnodlar bilan ham Abu Umomadan shuning oʻxshashi (rivoyat qilingan).Абу Умома ал-Ҳимсий (розияллоҳу анҳу) деди: Суффа аҳлидан бир киши вафот этди ва унинг изорида бир динор топилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бир доғлаш», дедилар. Сўнг бошқа бири вафот этди ва унинг изорида икки динор топилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Икки доғлаш», дедилар. Бошқа иснодлар билан ҳам Абу Умомадан шунинг ўхшаши (ривоят қилинган).

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا يَعْلَى بْنُ عَطَاءٍ أَنَّهُ سَمِعَ شَيْخًا مِنْ أَهْلِ دِمَشْقَ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا أُمَامَةَ الْبَاهِلِيَّ يَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ مِنْ اللَّيْلِ كَبَّرَ ثَلَاثًا وَسَبَّحَ ثَلَاثًا وَهَلَّلَ ثَلَاثًا ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ مِنْ هَمْزِهِ وَنَفْخِهِ وَشِرْكِهِ

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi namozga kirganlarida uch marta takbir aytar, uch marta tasbeh aytar, uch marta tahlil aytar, soʻng: «Allohumma, men Sendan quvilgan shaytondan — uning vasvasasi, kibri va shirkidan panoh soʻrayman», der edilar.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси намозга кирганларида уч марта такбир айтар, уч марта тасбеҳ айтар, уч марта таҳлил айтар, сўнг: «Аллоҳумма, мен Сендан қувилган шайтондан — унинг васвасаси, кибри ва ширкидан паноҳ сўрайман», дер эдилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عَطَاءٍ عَنْ شَيْخٍ مِنْ أَهْلِ دِمَشْقَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسٌ بَخٍ بَخٍ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ وَالْوَلَدُ الصَّالِحُ يَمُوتُ لِلرَّجُلِ فَيَحْتَسِبُهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Beshta (narsa) bordir — bax, bax! ‹Subhanalloh›, ‹alhamdulillah›, ‹la ilaha illalloh›, ‹Allohu akbar› va kishining solih farzandi vafot etib, uning (ajrini Allohdan) umid qilib sabr qilishi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бешта (нарса) бордир — бах, бах! ‹Субҳаналлоҳ›, ‹алҳамдулиллаҳ›, ‹ла илаҳа иллаллоҳ›, ‹Аллоҳу акбар› ва кишининг солиҳ фарзанди вафот этиб, унинг (ажрини Аллоҳдан) умид қилиб сабр қилиши», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنْ رَجُلٍ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا أُمَامَةَ الْبَاهِلِيَّ يَقُولُكَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ كَبَّرَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ مِنْ هَمْزِهِ وَنَفْخِهِ وَنَفْثِهِ

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ namozga turganlarida uch marta takbir aytar, soʻng uch marta: «La ilaha illalloh», uch marta: «Subhanallohi va bihamdihi» der, keyin: «Sendan quvilgan shaytondan — uning vasvasasi, kibri va puflashidan panoh soʻrayman», der edilar.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ намозга турганларида уч марта такбир айтар, сўнг уч марта: «Ла илаҳа иллаллоҳ», уч марта: «Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи» дер, кейин: «Сендан қувилган шайтондан — унинг васвасаси, кибри ва пуфлашидан паноҳ сўрайман», дер эдилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ مِنْ أَهْلِ حِمْصَ مِنْ بَنِي الْعَدَّاءِ مِنْ كِنْدَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَجُلٍ تُوُفِّيَ وَتَرَكَ دِينَارًا أَوْ دِينَارَيْنِ يَعْنِي قَالَ لَهُ كَيَّةٌ أَوْ كَيَّتَانِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺ vafot etib, bir dinor yoki ikki dinor qoldirgan kishi haqida: «Unga bir dogʻlash yoki ikki dogʻlash (bordir)», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺ вафот этиб, бир динор ёки икки динор қолдирган киши ҳақида: «Унга бир доғлаш ёки икки доғлаш (бордир)», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنْ أَبِي الْعَنْبَسِ عَنْ أَبِي الْعَدَبَّسِ عَنْ أَبِي مَرْزُوقٍ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَخَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُتَوَكِّئٌ عَلَى عَصًا فَقُمْنَا إِلَيْهِ فَقَالَ لَا تَقُومُوا كَمَا تَقُومُ الْأَعَاجِمُ يُعَظِّمُ بَعْضُهَا بَعْضًا قَالَ فَكَأَنَّا اشْتَهَيْنَا أَنْ يَدْعُوَ اللَّهَ لَنَا فَقَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَارْضَ عَنَّا وَتَقَبَّلْ مِنَّا وَأَدْخِلْنَا الْجَنَّةَ وَنَجِّنَا مِنْ النَّارِ وَأَصْلِحْ لَنَا شَأْنَنَا كُلَّهُ فَكَأَنَّا اشْتَهَيْنَا أَنْ يَزِيدَنَا فَقَالَ قَدْ جَمَعْتُ لَكُمْ الْأَمْرَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنْ أَبِي عَنْ أَبِي عَنْ أَبِي مِنْهُمْ أَبُو غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ أَوْ نَحْوَهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tayoqqa suyangan holda bizning oldimizga chiqdilar. Biz u zotni (hurmatlab) oʻrnimizdan turdik. Shunda u zot: «Ajamlar bir-birini ulugʻlab turganidek tik turmanglar», dedilar. Biz goʻyo u zot biz uchun Allohga duo qilishlarini xohladik. Shunda u zot: «Allohumma, bizni magʻfirat qil, bizga rahm qil, bizdan rozi boʻl, bizdan (amallarimizni) qabul qil, bizni jannatga kirit, bizni doʻzaxdan qutqar va barcha ishimizni oʻnglab qoʻy», dedilar. Biz goʻyo u zot yana ziyoda qilishlarini xohladik. Shunda u zot: «Men sizlar uchun (butun) ishni jamladim», dedilar. Boshqa bir isnod bilan Abu Umomadan, u Nabiy ﷺdan shuning oʻxshashini yoki shunga yaqinini (rivoyat qildi).Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таёққа суянган ҳолда бизнинг олдимизга чиқдилар. Биз у зотни (ҳурматлаб) ўрнимиздан турдик. Шунда у зот: «Ажамлар бир-бирини улуғлаб турганидек тик турманглар», дедилар. Биз гўё у зот биз учун Аллоҳга дуо қилишларини хоҳладик. Шунда у зот: «Аллоҳумма, бизни мағфират қил, бизга раҳм қил, биздан рози бўл, биздан (амалларимизни) қабул қил, бизни жаннатга кирит, бизни дўзахдан қутқар ва барча ишимизни ўнглаб қўй», дедилар. Биз гўё у зот яна зиёда қилишларини хоҳладик. Шунда у зот: «Мен сизлар учун (бутун) ишни жамладим», дедилар. Бошқа бир иснод билан Абу Умомадан, у Набий ﷺдан шунинг ўхшашини ёки шунга яқинини (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا غَالِبٍ يَقُولُلَمَّا أُتِيَ بِرُءُوسِ الْأزَارِقَةِ فَنُصِبَتْ عَلَى دَرَجِ دِمَشْقَ جَاءَ أَبُو أُمَامَةَ فَلَمَّا رَآهُمْ دَمَعَتْ عَيْنَاهُ فَقَالَ كِلَابُ النَّارِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ هَؤُلَاءِ شَرُّ قَتْلَى قُتِلُوا تَحْتَ أَدِيمِ السَّمَاءِ وَخَيْرُ قَتْلَى قُتِلُوا تَحْتَ أَدِيمِ السَّمَاءِ الَّذِينَ قَتَلَهُمْ هَؤُلَاءِ قَالَ فَقُلْتُ فَمَا شَأْنُكَ دَمَعَتْ عَيْنَاكَ قَالَ رَحْمَةً لَهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا مِنْ أَهْلِ الْإِسْلَامِ قَالَ قُلْنَا أَبِرَأْيِكَ قُلْتَ هَؤُلَاءِ كِلَابُ النَّارِ أَوْ شَيْءٌ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنِّي لَجَرِيءٌ بَلْ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرَ مَرَّةٍ وَلَا ثِنْتَيْنِ وَلَا ثَلَاثٍ قَالَ فَعَدَّ مِرَارًا

Abu Gʻolib (rahimahulloh)ning shunday deganini eshitdim: Azroqiylarning boshlari keltirilib, Dimashq zinapoyalariga tikib qoʻyilganda Abu Umoma keldi. Ularni koʻrgach, koʻzlari yoshlandi va: «Doʻzax itlari», dedi — uch marta, — «bular osmon ostida oʻldirilganlarning eng yomonidir; osmon ostida oʻldirilganlarning eng yaxshisi esa bular oʻldirgan kishilardir». Men: «Nega koʻzing yoshlandi?» dedim. U: «Ularga rahmim kelganidan; axir ular Islom ahlidan edilar», dedi. Biz: «Bularni ‹doʻzax itlari› deganingni oʻz raʼying bilan aytdingmi yoki Rasululloh ﷺdan eshitgan narsangmi?» dedik. U: «Men shunchalik jurʼatli emasman; balki uni Rasululloh ﷺdan bir marta ham, ikki marta ham, uch marta ham emas, (undan koʻp) eshitganman», dedi va koʻp martalarni sanadi.Абу Ғолиб (раҳимаҳуллоҳ)нинг шундай деганини эшитдим: Азроқийларнинг бошлари келтирилиб, Димашқ зинапояларига тикиб қўйилганда Абу Умома келди. Уларни кўргач, кўзлари ёшланди ва: «Дўзах итлари», деди — уч марта, — «булар осмон остида ўлдирилганларнинг энг ёмонидир; осмон остида ўлдирилганларнинг энг яхшиси эса булар ўлдирган кишилардир». Мен: «Нега кўзинг ёшланди?» дедим. У: «Уларга раҳмим келганидан; ахир улар Ислом аҳлидан эдилар», деди. Биз: «Буларни ‹дўзах итлари› деганингни ўз раъйинг билан айтдингми ёки Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсангми?» дедик. У: «Мен шунчалик журъатли эмасман; балки уни Расулуллоҳ ﷺдан бир марта ҳам, икки марта ҳам, уч марта ҳам эмас, (ундан кўп) эшитганман», деди ва кўп марталарни санади.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَخْبَرَنَا حَرِيزُ بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنِي سُلَيْمُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَمَا كَانَ يَفْضُلُ عَلَى أَهْلِ بَيْتِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُبْزُ الشَّعِيرِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺning ahli baytidan arpa noni ham ortib qolmas edi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺнинг аҳли байтидан арпа нони ҳам ортиб қолмас эди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي طَالِبٍ الضُّبَعِيِّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَأَنْ أَذْكُرَ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ طُلُوعِ الشَّمْسِ أُكَبِّرُ وَأُهَلِّلُ وَأُسَبِّحُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَعْتِقَ أَرْبَعًا مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ وَلَأَنْ أَذْكُرَ اللَّهَ مِنْ صَلَاةِ الْعَصْرِ إِلَى أَنْ تَغِيبَ الشَّمْسُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَعْتِقَ كَذَا وَكَذَا مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quyosh chiqqunicha Allohni zikr qilib, takbir, tahlil va tasbeh aytishim menga Ismoil farzandlaridan toʻrttasini ozod qilishimdan suyukliroqdir. Asr namozidan quyosh botgunicha Allohni zikr qilishim esa menga Ismoil farzandlaridan buncha-buncha (qul)ni ozod qilishimdan suyukliroqdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёш чиққунича Аллоҳни зикр қилиб, такбир, таҳлил ва тасбеҳ айтишим менга Исмоил фарзандларидан тўрттасини озод қилишимдан суюклироқдир. Аср намозидан қуёш ботгунича Аллоҳни зикр қилишим эса менга Исмоил фарзандларидан бунча-бунча (қул)ни озод қилишимдан суюклироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ سَوَّارٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ أَنَّ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَدْنُو الشَّمْسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى قَدْرِ مِيلٍ وَيُزَادُ فِي حَرِّهَا كَذَا وَكَذَا يَغْلِي مِنْهَا الْهَوَامُّ كَمَا يَغْلِي الْقُدُورُ يَعْرَقُونَ فِيهَا عَلَى قَدْرِ خَطَايَاهُمْ مِنْهُمْ مَنْ يَبْلُغُ إِلَى كَعْبَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ يَبْلُغُ إِلَى سَاقَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ يَبْلُغُ إِلَى وَسَطِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ يُلْجِمُهُ الْعَرَقُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni quyosh bir mil miqdoricha yaqinlashadi va uning issigʻi buncha-buncha ziyoda qilinadi; undan yer jonivorlari qozon qaynagandek qaynaydi. Odamlar unda gunohlariga yarasha terlaydilar: kimningdir teri toʻpigʻigacha yetadi, kimningdir boldirigacha, kimningdir beligacha, kimnidir esa ter jilovlab qoʻyadi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни қуёш бир мил миқдорича яқинлашади ва унинг иссиғи бунча-бунча зиёда қилинади; ундан ер жониворлари қозон қайнагандек қайнайди. Одамлар унда гуноҳларига яраша терлайдилар: кимнингдир тери тўпиғигача етади, кимнингдир болдиригача, кимнингдир белигача, кимнидир эса тер жиловлаб қўяди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَلَمَّا وُضِعَتْ أُمُّ كُلْثُومٍ ابْنَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْقَبْرِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ {مِنْهَا خَلَقْنَاكُمْ وَفِيهَا نُعِيدُكُمْ وَمِنْهَا نُخْرِجُكُمْ تَارَةً أُخْرَى} قَالَ ثُمَّ لَا أَدْرِي أَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَعَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ أَمْ لَا فَلَمَّا بَنَى عَلَيْهَا لَحْدَهَا طَفِقَ يَطْرَحُ لَهُمْ الْجَبُوبَ وَيَقُولُ سُدُّوا خِلَالَ اللَّبِنِ ثُمَّ قَالَ أَمَا إِنَّ هَذَا لَيْسَ بِشَيْءٍ وَلَكِنَّهُ يَطِيبُ بِنَفْسِ الْحَيِّ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺning qizlari Ummu Kulsum qabrga qoʻyilganda Rasululloh ﷺ: {Sizlarni undan yaratdik, unga qaytaramiz va yana bir bor undan chiqaramiz}, dedilar. (Rovi) dedi: Soʻng u zot: «Bismillahi va fi sabilillahi va ala millati Rasulillah» dedilarmi yoki yoʻqmi — bilmayman. Uning lahdini yopganlarida ularga tuproq kesaklarini uzata boshladilar va: «Gʻishtlar orasini bekitinglar», der edilar. Soʻng: «Bilinglarki, bu bir narsa (foyda) emas, lekin u tiriklarning koʻnglini xotirjam qiladi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺнинг қизлари Умму Кулсум қабрга қўйилганда Расулуллоҳ ﷺ: {Сизларни ундан яратдик, унга қайтарамиз ва яна бир бор ундан чиқарамиз}, дедилар. (Рови) деди: Сўнг у зот: «Бисмиллаҳи ва фи сабилиллаҳи ва ала миллати Расулиллаҳ» дедиларми ёки йўқми — билмайман. Унинг лаҳдини ёпганларида уларга тупроқ кесакларини узата бошладилар ва: «Ғиштлар орасини бекитинглар», дер эдилар. Сўнг: «Билингларки, бу бир нарса (фойда) эмас, лекин у тирикларнинг кўнглини хотиржам қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا نُوحُ بْنُ مَيْمُونٍ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ نُوحٍ وَهُوَ الْمَضْرُوبُ أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ نُوحٍ حَدَّثَنَا أَبُو خُرَيْمٍ عُقْبَةُ بْنُ أَبِي الصَّهْبَاءِ حَدَّثَنِي أَبُو غَالِبٍ الرَّاسِبِيُّ أَنَّهُلَقِيَ أَبَا أُمَامَةَ بِحِمْصَ فَسَأَلَهُ عَنْ أَشْيَاءَ حَدَّثَهُمْ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ مُسْلِمٍ يَسْمَعُ أَذَانَ صَلَاةٍ فَقَامَ إِلَى وَضُوئِهِ إِلَّا غُفِرَ لَهُ بِأَوَّلِ قَطْرَةٍ تُصِيبُ كَفَّهُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ فَبِعَدَدِ ذَلِكَ الْقَطْرِ حَتَّى يَفْرُغَ مِنْ وُضُوئِهِ إِلَّا غُفِرَ لَهُ مَا سَلَفَ مِنْ ذُنُوبِهِ وَقَامَ إِلَى صَلَاتِهِ وَهِيَ نَافِلَةٌ قَالَ أَبُو غَالِبٍ قُلْتُ لِأَبِي أُمَامَةَ آنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِي وَالَّذِي بَعَثَهُ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا غَيْرَ مَرَّةٍ وَلَا مَرَّتَيْنِ وَلَا ثَلَاثٍ وَلَا أَرْبَعٍ وَلَا خَمْسٍ وَلَا سِتٍّ وَلَا سَبْعٍ وَلَا ثَمَانٍ وَلَا تِسْعٍ وَلَا عَشْرٍ وَعَشْرٍ وَعَشْرٍ وَصَفَّقَ بِيَدَيْهِ

Abu Gʻolib ar-Rosibiy (rahimahulloh) Himsda Abu Umoma bilan uchrashib, undan baʼzi narsalar haqida soʻradi. U ularga Nabiy ﷺning shunday deyotganlarini eshitganini soʻzlab berdi: «Qaysi bir musulmon banda namoz azonini eshitib, tahoratiga tursa, oʻsha suvdan kaftiga tekkan birinchi tomchi bilanoq u magʻfirat qilinadi; tahoratidan boʻshagunicha oʻsha tomchilar soniga yarasha oʻtgan gunohlari kechiriladi va u namoziga turadi — u esa nafl (ziyoda ajr) boʻladi». Abu Gʻolib dedi: Men Abu Umomaga: «Buni sen Nabiy ﷺdan eshitdingmi?» dedim. U: «Ha, u zotni haq bilan xushxabar beruvchi va ogohlantiruvchi qilib yuborgan Zotga qasamki — bir marta ham, ikki, uch, toʻrt, besh, olti, yetti, sakkiz, toʻqqiz, oʻn marta ham emas, yana oʻn, yana oʻn (marta)», dedi va qoʻllarini bir-biriga urdi.Абу Ғолиб ар-Росибий (раҳимаҳуллоҳ) Ҳимсда Абу Умома билан учрашиб, ундан баъзи нарсалар ҳақида сўради. У уларга Набий ﷺнинг шундай деётганларини эшитганини сўзлаб берди: «Қайси бир мусулмон банда намоз азонини эшитиб, таҳоратига турса, ўша сувдан кафтига теккан биринчи томчи биланоқ у мағфират қилинади; таҳоратидан бўшагунича ўша томчилар сонига яраша ўтган гуноҳлари кечирилади ва у намозига туради — у эса нафл (зиёда ажр) бўлади». Абу Ғолиб деди: Мен Абу Умомага: «Буни сен Набий ﷺдан эшитдингми?» дедим. У: «Ҳа, у зотни ҳақ билан хушхабар берувчи ва огоҳлантирувчи қилиб юборган Зотга қасамки — бир марта ҳам, икки, уч, тўрт, беш, олти, етти, саккиз, тўққиз, ўн марта ҳам эмас, яна ўн, яна ўн (марта)», деди ва қўлларини бир-бирига урди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا يُصَلِّي فَقَالَ أَلَا رَجُلٌ يَتَصَدَّقُ عَلَى هَذَا يُصَلِّي مَعَهُ فَقَامَ رَجُلٌ فَصَلَّى مَعَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَانِ جَمَاعَةٌ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishining namoz oʻqiyotganini koʻrib: «Bunga sadaqa qilib, u bilan birga namoz oʻqiydigan bir kishi yoʻqmi?» dedilar. Shunda bir kishi turib, u bilan birga namoz oʻqidi. Rasululloh ﷺ: «Mana bu ikkovi jamoatdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишининг намоз ўқиётганини кўриб: «Бунга садақа қилиб, у билан бирга намоз ўқийдиган бир киши йўқми?» дедилар. Шунда бир киши туриб, у билан бирга намоз ўқиди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мана бу иккови жамоатдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحُدِّثْنَا بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَرَضَ عَلَيَّ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ لِيَجْعَلَ لِي بَطْحَاءَ مَكَّةَ ذَهَبًا فَقُلْتُ لَا يَا رَبِّ وَلَكِنْ أَشْبَعُ يَوْمًا وَأَجُوعُ يَوْمًا أَوْ نَحْوَ ذَلِكَ فَإِذَا جُعْتُ تَضَرَّعْتُ إِلَيْكَ وَذَكَرْتُكَ وَإِذَا شَبِعْتُ حَمِدْتُكَ وَشَكَرْتُكَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Robbim azza va jalla Makkaning vodiysini menga oltinga aylantirib berishni taklif qildi. Men: ‹Yoʻq, ey Robbim, balki men bir kun toʻyay, bir kun och qolay› — yoki shunga oʻxshash (soʻz aytdim) — ‹och qolganimda Senga zorlanaman va Seni yod etaman, toʻyganimda esa Senga hamd aytaman va shukr qilaman›, dedim», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Роббим азза ва жалла Макканинг водийсини менга олтинга айлантириб беришни таклиф қилди. Мен: ‹Йўқ, эй Роббим, балки мен бир кун тўяй, бир кун оч қолай› — ёки шунга ўхшаш (сўз айтдим) — ‹оч қолганимда Сенга зорланаман ва Сени ёд этаман, тўйганимда эса Сенга ҳамд айтаман ва шукр қиламан›, дедим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَحَبُّ مَا تَعَبَّدَنِي بِهِ عَبْدِي إِلَيَّ النُّصْحُ لِي

Abu Umoma (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Alloh azza va jalla: ‹Bandam Menga qilgan ibodatlarining Menga eng suyuklisi — Menga (boʻlgan) xolislikdir›, dedi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Аллоҳ азза ва жалла: ‹Бандам Менга қилган ибодатларининг Менга энг суюклиси — Менга (бўлган) холисликдир›, деди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَتَّابٌ وَهُوَ ابْنُ زِيَادٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ بَدَأَ بِالسَّلَامِ فَهُوَ أَوْلَى بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَرَسُولِهِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim salomni birinchi boʻlib boshlasa, u Alloh azza va jallaga hamda Uning Rasuliga haqliroqdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким саломни биринчи бўлиб бошласа, у Аллоҳ азза ва жаллага ҳамда Унинг Расулига ҳақлироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبَانُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ زَيْدٍ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْرَءُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ يَأْتِي شَفِيعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِصَاحِبِهِ اقْرَءُوا الزَّهْرَاوَيْنِ الْبَقَرَةَ وَآلَ عِمْرَانَ فَإِنَّهُمَا يَأْتِيَانِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَأَنَّهُمَا غَيَايَتَانِ أَوْ كَأَنَّهُمَا غَمَامَتَانِ أَوْ كَأَنَّهُمَا فِرْقَانِ مِنْ طَيْرٍ صَوَافَّ يُحَاجَّانِ عَنْ أَصْحَابِهِمَا اقْرَءُوا سُورَةَ الْبَقَرَةِ فَإِنَّ أَخْذَهَا بَرَكَةٌ وَتَرْكَهَا حَسْرَةٌ وَلَا تَسْتَطِيعُهَا الْبَطَلَةُ

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni oʻqinglar, chunki u Qiyomat kunida oʻz sohibiga shafoatchi boʻlib keladi. Ikki nurli surani — Baqara va Oli Imronni oʻqinglar, chunki ular Qiyomat kunida goʻyo ikki soyabondek, yoki ikki bulutdek, yoxud saf tortgan qushlarning ikki toʻdasidek kelib, oʻz sohiblari uchun bahs yuritadi. Baqara surasini oʻqinglar, chunki uni olish baraka, uni tark etish hasratdir; sehrgarlar esa unga kuch yetkaza olmaydi», dedilar.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни ўқинглар, чунки у Қиёмат кунида ўз соҳибига шафоатчи бўлиб келади. Икки нурли сурани — Бақара ва Оли Имронни ўқинглар, чунки улар Қиёмат кунида гўё икки соябондек, ёки икки булутдек, ёхуд саф тортган қушларнинг икки тўдасидек келиб, ўз соҳиблари учун баҳс юритади. Бақара сурасини ўқинглар, чунки уни олиш барака, уни тарк этиш ҳасратдир; сеҳргарлар эса унга куч етказа олмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي طَالِبٍ الضُّبَعِيِّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَأَنْ أَقْعُدَ أَذْكُرُ اللَّهَ وَأُكَبِّرُهُ وَأَحْمَدُهُ وَأُسَبِّحُهُ وَأُهَلِّلُهُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَعْتِقَ رَقَبَتَيْنِ أَوْ أَكْثَرَ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ وَمِنْ بَعْدِ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَعْتِقَ أَرْبَعَ رِقَابٍ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quyosh chiqqunicha oʻtirib Allohni zikr qilishim, Unga takbir, hamd, tasbeh va tahlil aytishim menga Ismoil farzandlaridan ikki qulni yoki undan koʻprogʻini ozod qilishimdan suyukliroqdir. Asrdan keyin quyosh botgunicha (shunday qilishim) esa menga Ismoil farzandlaridan toʻrt qulni ozod qilishimdan suyukliroqdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёш чиққунича ўтириб Аллоҳни зикр қилишим, Унга такбир, ҳамд, тасбеҳ ва таҳлил айтишим менга Исмоил фарзандларидан икки қулни ёки ундан кўпроғини озод қилишимдан суюклироқдир. Асрдан кейин қуёш ботгунича (шундай қилишим) эса менга Исмоил фарзандларидан тўрт қулни озод қилишимдан суюклироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ وَحَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ الضَّبِّيُّ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَأَنْشَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوًا فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ لِي بِالشَّهَادَةِ فَقَالَ اللَّهُمَّ سَلِّمْهُمْ وَغَنِّمْهُمْ قَالَ فَغَزَوْنَا فَسَلِمْنَا وَغَنِمْنَا قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوًا ثَانِيًا فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ لِي بِالشَّهَادَةِ قَالَ اللَّهُمَّ سَلِّمْهُمْ وَغَنِّمْهُمْ قَالَ فَغَزَوْنَا فَسَلِمْنَا وَغَنِمْنَا قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوًا ثَالِثًا فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ أَتَيْتُكَ تَتْرَى مَرَّتَيْنِ أَسْأَلُكَ أَنْ تَدْعُوَ اللَّهَ لِي بِالشَّهَادَةِ فَقُلْتَ اللَّهُمَّ سَلِّمْهُمْ وَغَنِّمْهُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَادْعُ اللَّهَ لِي بِالشَّهَادَةِ فَقَالَ اللَّهُمَّ سَلِّمْهُمْ وَغَنِّمْهُمْ قَالَ فَغَزَوْنَا فَسَلِمْنَا وَغَنِمْنَا ثُمَّ أَتَيْتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْنِي بِعَمَلٍ آخُذُهُ عَنْكَ يَنْفَعُنِي اللَّهُ بِهِ قَالَ عَلَيْكَ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لَا مِثْلَ لَهُ قَالَ فَكَانَ أَبُو أُمَامَةَ وَامْرَأَتُهُ وَخَادِمُهُ لَا يُلْفَوْنَ إِلَّا صِيَامًا فَإِذَا رَأَوْا نَارًا أَوْ دُخَانًا بِالنَّهَارِ فِي مَنْزِلِهِمْ عَرَفُوا أَنَّهُمْ اعْتَرَاهُمْ ضَيْفٌ قَالَ ثُمَّ أَتَيْتُهُ بَعْدُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ قَدْ أَمَرْتَنِي بِأَمْرٍ وَأَرْجُو أَنْ يَكُونَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ gʻazot boshladilar. Men u zotning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, Allohga men uchun shahidlik nasib etishini soʻrab duo qiling», dedim. U zot: «Allohim, ularni omon saqla va ularni oʻljaga muyassar qil», dedilar. Bas, gʻazot qildik, omon qoldik va oʻlja oldik. Soʻng Rasululloh ﷺ ikkinchi gʻazotni boshladilar. Men u zotning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, Allohga men uchun shahidlik nasib etishini soʻrab duo qiling», dedim. U zot: «Allohim, ularni omon saqla va ularni oʻljaga muyassar qil», dedilar. Bas, gʻazot qildik, omon qoldik va oʻlja oldik. Soʻng Rasululloh ﷺ uchinchi gʻazotni boshladilar. Men u zotning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men sizning huzuringizga ketma-ket ikki marta kelib, Allohga men uchun shahidlik soʻrab duo qilishingizni tiladim, siz esa: ‹Allohim, ularni omon saqla va ularni oʻljaga muyassar qil›, dedingiz. Ey Allohning Rasuli, Allohga men uchun shahidlik soʻrab duo qiling», dedim. U zot: «Allohim, ularni omon saqla va ularni oʻljaga muyassar qil», dedilar. Bas, gʻazot qildik, omon qoldik va oʻlja oldik. Soʻng shundan keyin u zotning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, menga sizdan oladigan, Alloh u bilan menga naf beradigan bir amalni buyuring», dedim. U zot: «Roʻzani lozim tut, chunki uning misli yoʻqdir», dedilar. Abu Umoma, uning ayoli va xizmatkori faqat roʻzador holda topilar edilar. Ular kunduzi uylarida olov yoki tutun koʻrsalar, ularga mehmon kelganini bilar edilar. Soʻng shundan keyin u zotning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, siz menga bir amrni buyurgan edingiz, umid qilamanki, Alloh azza va jalla…»Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ғазот бошладилар. Мен у зотнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга мен учун шаҳидлик насиб этишини сўраб дуо қилинг», дедим. У зот: «Аллоҳим, уларни омон сақла ва уларни ўлжага муяссар қил», дедилар. Бас, ғазот қилдик, омон қолдик ва ўлжа олдик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ иккинчи ғазотни бошладилар. Мен у зотнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга мен учун шаҳидлик насиб этишини сўраб дуо қилинг», дедим. У зот: «Аллоҳим, уларни омон сақла ва уларни ўлжага муяссар қил», дедилар. Бас, ғазот қилдик, омон қолдик ва ўлжа олдик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ учинчи ғазотни бошладилар. Мен у зотнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен сизнинг ҳузурингизга кетма-кет икки марта келиб, Аллоҳга мен учун шаҳидлик сўраб дуо қилишингизни тиладим, сиз эса: ‹Аллоҳим, уларни омон сақла ва уларни ўлжага муяссар қил›, дедингиз. Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга мен учун шаҳидлик сўраб дуо қилинг», дедим. У зот: «Аллоҳим, уларни омон сақла ва уларни ўлжага муяссар қил», дедилар. Бас, ғазот қилдик, омон қолдик ва ўлжа олдик. Сўнг шундан кейин у зотнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга сиздан оладиган, Аллоҳ у билан менга наф берадиган бир амални буюринг», дедим. У зот: «Рўзани лозим тут, чунки унинг мисли йўқдир», дедилар. Абу Умома, унинг аёли ва хизматкори фақат рўзадор ҳолда топилар эдилар. Улар кундузи уйларида олов ёки тутун кўрсалар, уларга меҳмон келганини билар эдилар. Сўнг шундан кейин у зотнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз менга бир амрни буюрган эдингиз, умид қиламанки, Аллоҳ азза ва жалла…»

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ حَدَّثَنَا أَبُو غَالِبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُإِذَا وَضَعْتَ الطَّهُورَ مَوَاضِعَهُ قَعَدْتَ مَغْفُورًا لَكَ فَإِنْ قَامَ يُصَلِّي كَانَتْ لَهُ فَضِيلَةً وَأَجْرًا وَإِنْ قَعَدَ قَعَدَ مَغْفُورًا لَهُ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا أُمَامَةَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَامَ فَصَلَّى تَكُونُ لَهُ نَافِلَةً قَالَ لَا إِنَّمَا النَّافِلَةُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ تَكُونُ لَهُ نَافِلَةً وَهُوَ يَسْعَى فِي الذُّنُوبِ وَالْخَطَايَا تَكُونُ لَهُ فَضِيلَةً وَأَجْرًا

Abu Gʻolib aytadi: Men Abu Umoma (roziyallohu anhu)ning shunday deyayotganini eshitdim: «Sen tahoratni oʻz oʻrinlariga qoʻysang, magʻfirat qilingan holda oʻtirasan. Agar u turib namoz oʻqisa, bu unga fazilat va ajr boʻladi; agar oʻtirsa, magʻfirat qilingan holda oʻtiradi». Shunda bir kishi unga: «Ey Abu Umoma, agar u turib namoz oʻqisa, bu unga nafila boʻladimi?» dedi. U: «Yoʻq, nafila faqat Nabiy ﷺga xosdir. Gunohlar va xatolar ichida yurgan kishiga qanday qilib nafila boʻlsin? Bu unga fazilat va ajr boʻladi», dedi.Абу Ғолиб айтади: Мен Абу Умома (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деяётганини эшитдим: «Сен таҳоратни ўз ўринларига қўйсанг, мағфират қилинган ҳолда ўтирасан. Агар у туриб намоз ўқиса, бу унга фазилат ва ажр бўлади; агар ўтирса, мағфират қилинган ҳолда ўтиради». Шунда бир киши унга: «Эй Абу Умома, агар у туриб намоз ўқиса, бу унга нафила бўладими?» деди. У: «Йўқ, нафила фақат Набий ﷺга хосдир. Гуноҳлар ва хатолар ичида юрган кишига қандай қилиб нафила бўлсин? Бу унга фазилат ва ажр бўлади», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا لَيْثُ بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَغْبَطَ النَّاسِ عِنْدِي عَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَفِيفُ الْحَاذِ ذُو حَظٍّ مِنْ صَلَاةٍ أَطَاعَ رَبَّهُ وَأَحْسَنَ عِبَادَتَهُ فِي السِّرِّ وَكَانَ غَامِضًا فِي النَّاسِ لَا يُشَارُ إِلَيْهِ بِالْأَصَابِعِ وَكَانَ عَيْشُهُ كَفَافًا وَكَانَ عَيْشُهُ كَفَافًا قَالَ وَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْقُرُ بِأُصْبُعَيْهِ وَكَانَ عَيْشُهُ كَفَافًا وَكَانَ عَيْشُهُ كَفَافًا فَعُجِّلَتْ مَنِيَّتُهُ وَقَلَّتْ بَوَاكِيهِ وَقَلَّ تُرَاثُهُقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ سَأَلْتُ أَبِي قُلْتُ مَا تُرَاثُهُ قَالَ مِيرَاثُهُ حَدَّثَنَا أَسْوَدُ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَنَقَرَ بِيَدِهِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Mening nazdimda odamlarning eng havas qilinadigani — yuki yengil, namozdan nasibasi bor, Robbiga itoat etgan, yashirinda ibodatini goʻzal qilgan, odamlar orasida koʻzga tashlanmaydigan, barmoq bilan koʻrsatilmaydigan moʻmin bandadir; uning turmushi esa yetarlichagina boʻladi, turmushi yetarlichagina boʻladi», dedilar. Roviy aytadi: Rasululloh ﷺ ikki barmoqlari bilan chertib: «Turmushi yetarlichagina boʻladi, turmushi yetarlichagina boʻladi, ajali tez keladi, yigʻlovchilari oz boʻladi va merosi oz boʻladi», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Otamdan: «Turosuhu nima?» deb soʻradim. U: «Uning merosi», dedi. Boshqa bir sanad bilan ham rivoyat qilinib, roviy hadisni zikr qildi va qoʻli bilan chertdi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Менинг наздимда одамларнинг энг ҳавас қилинадигани — юки енгил, намоздан насибаси бор, Роббига итоат этган, яширинда ибодатини гўзал қилган, одамлар орасида кўзга ташланмайдиган, бармоқ билан кўрсатилмайдиган мўмин бандадир; унинг турмуши эса етарличагина бўлади, турмуши етарличагина бўлади», дедилар. Ровий айтади: Расулуллоҳ ﷺ икки бармоқлари билан чертиб: «Турмуши етарличагина бўлади, турмуши етарличагина бўлади, ажали тез келади, йиғловчилари оз бўлади ва мероси оз бўлади», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Отамдан: «Туросуҳу нима?» деб сўрадим. У: «Унинг мероси», деди. Бошқа бир санад билан ҳам ривоят қилиниб, ровий ҳадисни зикр қилди ва қўли билан чертди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ سَلَّامٍ عَنْ جَدِّهِ مَمْطُورٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ إِذَا سَرَّتْكَ حَسَنَتُكَ وَسَاءَتْكَ سَيِّئَتُكَ فَأَنْتَ مُؤْمِنٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا الْإِثْمُ قَالَ إِذَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ شَيْءٌ فَدَعْهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, iymon nima?» dedi. U zot: «Yaxshi amaling seni xursand qilsa, yomon amaling seni gʻamgin qilsa, sen moʻminsan», dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, gunoh nima?» dedi. U zot: «Koʻnglingda biror narsa gʻashlik tugʻdirsa, uni tark et», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, иймон нима?» деди. У зот: «Яхши амалинг сени хурсанд қилса, ёмон амалинг сени ғамгин қилса, сен мўминсан», дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, гуноҳ нима?» деди. У зот: «Кўнглингда бирор нарса ғашлик туғдирса, уни тарк эт», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رُفِعَتْ الْمَائِدَةُ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ غَيْرَ مَكْفِيٍّ وَلَا مُوَدَّعٍ وَلَا مُسْتَغْنًى عَنْهُ رَبَّنَا

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dasturxon yigʻishtirilganda: «Alhamdu lillahi kasiyran toyyiban muborakan fiyhi, gʻayra makfiyyin va la muvaddaʼin va la mustagʻnan anhu Robbano», deb aytar edilar (yaʼni: Koʻp, pokiza, barakali hamdu sano Allohga boʻlsin; U behojat emas, tark etilmaydigan va Undan beniyoz boʻlinmaydigan Robbimizdir).Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дастурхон йиғиштирилганда: «Алҳамду лиллаҳи касийран тоййибан муборакан фийҳи, ғайра макфиййин ва ла муваддаъин ва ла мустағнан анҳу Роббано», деб айтар эдилар (яъни: Кўп, покиза, баракали ҳамду сано Аллоҳга бўлсин; У беҳожат эмас, тарк этилмайдиган ва Ундан бениёз бўлинмайдиган Роббимиздир).

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مِسْعَرٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْعَدَبَّسِ عَنْ رَجُلٍ أَظُنُّهُ أَبَا خَلَفٍ حَدَّثَنَا أَبُو مَرْزُوقٍ قَالَ قَالَ أَبُو أُمَامَةَخَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا رَأَيْنَاهُ قُمْنَا قَالَ فَإِذَا رَأَيْتُمُونِي فَلَا تَقُومُوا كَمَا يَفْعَلُ الْعَجَمُ يُعَظِّمُ بَعْضُهَا بَعْضًا قَالَ كَأَنَّا اشْتَهَيْنَا أَنْ يَدْعُوَ لَنَا فَقَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَارْضَ عَنَّا وَتَقَبَّلْ مِنَّا وَأَدْخِلْنَا الْجَنَّةَ وَنَجِّنَا مِنْ النَّارِ وَأَصْلِحْ لَنَا شَأْنَنَا كُلَّهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurimizga chiqdilar. Biz u zotni koʻrgach oʻrnimizdan turdik. Shunda u zot: «Meni koʻrganingizda, ajamlar bir-birlarini ulugʻlab qilganidek turmanglar», dedilar. Roviy aytadi: Biz goʻyo u zot biz uchun duo qilishlarini xohlagandek boʻldik. Shunda u zot: «Allohummagʻfir lanaa, varhamnaa, varza annaa, va taqobbal minnaa, va adxilnal-jannata, va najjinaa minan-naar, va aslih lanaa shaʼnanaa kullah» (Ey Alloh, bizni kechir, bizga rahm qil, bizdan rozi boʻl, bizdan qabul et, bizni jannatga kirit, bizni doʻzaxdan qutqar va barcha ishlarimizni oʻngla), dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримизга чиқдилар. Биз у зотни кўргач ўрнимиздан турдик. Шунда у зот: «Мени кўрганингизда, ажамлар бир-бирларини улуғлаб қилганидек турманглар», дедилар. Ровий айтади: Биз гўё у зот биз учун дуо қилишларини хоҳлагандек бўлдик. Шунда у зот: «Аллоҳуммағфир ланаа, варҳамнаа, варза аннаа, ва тақоббал миннаа, ва адхилнал-жанната, ва нажжинаа минан-наар, ва аслиҳ ланаа шаънанаа куллаҳ» (Эй Аллоҳ, бизни кечир, бизга раҳм қил, биздан рози бўл, биздан қабул эт, бизни жаннатга кирит, бизни дўзахдан қутқар ва барча ишларимизни ўнгла), дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ حُسَيْنٍ الْخُرَاسَانِيِّ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ عِنْدَ كُلِّ فِطْرٍ عُتَقَاءَحَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ قَالَ سَمِعْت أَبِي يَقُولُ حُسَيْنٌ الْخُرَاسَانِيُّ هَذَا هُوَ حُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Albatta, Alloh azza va jalla uchun har bir iftor paytida (doʻzaxdan) ozod qilinganlar boʻladi», dedilar. Abdulloh aytdi: Otamning: «Bu Husayn al-Xurosoniy — Husayn ibn Voqiddir», deganini eshitdim.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла учун ҳар бир ифтор пайтида (дўзахдан) озод қилинганлар бўлади», дедилар. Абдуллоҳ айтди: Отамнинг: «Бу Ҳусайн ал-Хуросоний — Ҳусайн ибн Воқиддир», деганини эшитдим.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ حُسَيْنٍ الْخُرَاسَانِيِّ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَاسْتَضْحَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا فَقِيلَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَضْحَكَكَ قَالَ قَوْمٌ يُسَاقُونَ إِلَى الْجَنَّةِ مُقَرَّنِينَ فِي السَّلَاسِلِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni kulib yubordilar. Shunda u zotga: «Ey Allohning Rasuli, sizni nima kuldirdi?» deyildi. U zot: «Zanjirlarda bogʻlangan holda jannatga haydalayotgan qavm», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни кулиб юбордилар. Шунда у зотга: «Эй Аллоҳнинг Расули, сизни нима кулдирди?» дейилди. У зот: «Занжирларда боғланган ҳолда жаннатга ҳайдалаётган қавм», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ دِينَارٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا ضَلَّ قَوْمٌ بَعْدَ هُدًى كَانُوا عَلَيْهِ إِلَّا أُوتُوا الْجَدَلَ ثُمَّ قَرَأَ {مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًا بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ} حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ مِثْلَهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir qavm oʻzlari turgan hidoyatdan keyin adashmadi, magar ularga jadal (bahslashish) berilgani sababidan», dedilar. Soʻngra u zot: {Ular buni senga faqat bahslashish uchun keltirdilar, balki ular janjalkash qavmdirlar} oyatini tilovat qildilar. Yaʼlo ham Hajjojdan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир қавм ўзлари турган ҳидоятдан кейин адашмади, магар уларга жадал (баҳслашиш) берилгани сабабидан», дедилар. Сўнгра у зот: {Улар буни сенга фақат баҳслашиш учун келтирдилар, балки улар жанжалкаш қавмдирлар} оятини тиловат қилдилар. Яъло ҳам Ҳажжождан шунга ўхшашини ривоят қилди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شِمْرٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الرَّجُلُ الْمُسْلِمُ خَرَجَتْ ذُنُوبُهُ مِنْ سَمْعِهِ وَبَصَرِهِ وَيَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فَإِنْ قَعَدَ قَعَدَ مَغْفُورًا لَهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmon kishi tahorat olsa, gunohlari qulogʻidan, koʻzidan, qoʻllaridan va oyoqlaridan chiqib ketadi. Agar oʻtirsa, magʻfirat qilingan holda oʻtiradi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон киши таҳорат олса, гуноҳлари қулоғидан, кўзидан, қўлларидан ва оёқларидан чиқиб кетади. Агар ўтирса, мағфират қилинган ҳолда ўтиради», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عِنْدَ الْجَمْرَةِ الْأُولَى فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْجِهَادِ أَفْضَلُ قَالَ فَسَكَتَ عَنْهُ وَلَمْ يُجِبْهُ ثُمَّ سَأَلَهُ عِنْدَ الْجَمْرَةِ الثَّانِيَةِ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ فَلَمَّا رَمَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ وَوَضَعَ رِجْلَهُ فِي الْغَرْزِ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ قَالَ كَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ إِمَامٍ جَائِرٍ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ birinchi jamra oldida turganlarida, bir kishi u zotning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, qaysi jihod afzalroq?» dedi. U zot unga javob bermay jim turdilar. Soʻng u ikkinchi jamra oldida yana soʻradi, u zot yana shunday qildilar. Nabiy ﷺ Aqaba jamrasini otib, oyoqlarini uzangiga qoʻyganlarida: «Soʻragan kishi qani?» dedilar. Soʻng: «Zolim hukmdor oldida aytilgan haq soʻzdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ биринчи жамра олдида турганларида, бир киши у зотнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси жиҳод афзалроқ?» деди. У зот унга жавоб бермай жим турдилар. Сўнг у иккинчи жамра олдида яна сўради, у зот яна шундай қилдилар. Набий ﷺ Ақаба жамрасини отиб, оёқларини узангига қўйганларида: «Сўраган киши қани?» дедилар. Сўнг: «Золим ҳукмдор олдида айтилган ҳақ сўздир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنُهْ رَأَى رُءُوسًا مَنْصُوبَةً عَلَى دَرَجِ مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَقَالَ أَبُو أُمَامَةَ كِلَابُ النَّارِ كِلَابُ النَّارِ ثَلَاثًا شَرُّ قَتْلَى تَحْتَ أَدِيمِ السَّمَاءِ خَيْرُ قَتْلَى مَنْ قَتَلُوهُ ثُمَّ قَرَأَ {يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ} الْآيَتَيْنِ قُلْتُ لِأَبِي أُمَامَةَ أَسَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ لَمْ أَسْمَعْهُ إِلَّا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا أَوْ أَرْبَعًا أَوْ خَمْسًا أَوْ سِتًّا أَوْ سَبْعًا مَا حَدَّثْتُكُمْ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Damashq masjidining zinasiga sanchib qoʻyilgan boshlarni koʻrib qoldi-da, uch marta: «Doʻzax itlari, doʻzax itlari! Osmon gumbazi ostidagi eng yomon oʻliklar — bular, eng yaxshi oʻliklar esa — bular oʻldirgan kishilardir», dedi. Soʻng: {Baʼzi yuzlar oqaradigan va baʼzi yuzlar qoradigan kunda} degan ikki oyatni oʻqidi. Men Abu Umomaga: «Buni Rasululloh ﷺdan eshitganmisiz?» dedim. U: «Agar buni ikki, uch, toʻrt, besh, olti yoki yetti martagina eshitgan boʻlsam, sizlarga aytmagan boʻlardim», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Дамашқ масжидининг зинасига санчиб қўйилган бошларни кўриб қолди-да, уч марта: «Дўзах итлари, дўзах итлари! Осмон гумбази остидаги энг ёмон ўликлар — булар, энг яхши ўликлар эса — булар ўлдирган кишилардир», деди. Сўнг: {Баъзи юзлар оқарадиган ва баъзи юзлар қорадиган кунда} деган икки оятни ўқиди. Мен Абу Умомага: «Буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганмисиз?» дедим. У: «Агар буни икки, уч, тўрт, беш, олти ёки етти мартагина эшитган бўлсам, сизларга айтмаган бўлардим», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ عَنْ سَيَّارٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُضِّلْتُ بِأَرْبَعٍ جُعِلَتْ الْأَرْضُ لِأُمَّتِي مَسْجِدًا وَطَهُورًا وَأُرْسِلْتُ إِلَى النَّاسِ كَافَّةً وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ مِنْ مَسِيرَةِ شَهْرٍ يَسِيرُ بَيْنَ يَدَيَّ وَأُحِلَّتْ لِأُمَّتِي الْغَنَائِمُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Menga toʻrt narsa bilan fazl berildi: yer ummatim uchun masjid va poklovchi qilindi; men barcha odamlarga yuborildim; men bir oylik yoʻl masofasidan oldimda yuradigan qoʻrquv bilan nusrat berildim; va ummatim uchun oʻljalar halol qilindi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Менга тўрт нарса билан фазл берилди: ер умматим учун масжид ва покловчи қилинди; мен барча одамларга юборилдим; мен бир ойлик йўл масофасидан олдимда юрадиган қўрқув билан нусрат берилдим; ва умматим учун ўлжалар ҳалол қилинди», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شِمْرِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَنَافِلَةً لَكَ قَالَ إِنَّمَا كَانَتْ النَّافِلَةُ خَاصَّةً لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «…senga nafila boʻladimi?» (deyilganda), u: «Nafila faqat Rasululloh ﷺga xos edi», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «…сенга нафила бўладими?» (дейилганда), у: «Нафила фақат Расулуллоҳ ﷺга хос эди», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حَرِيزٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَإِنَّ فَتًى شَابًّا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي بِالزِّنَا فَأَقْبَلَ الْقَوْمُ عَلَيْهِ فَزَجَرُوهُ قَالُوا مَهْ مَهْ فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا مِنْهُ قَرِيبًا قَالَ فَجَلَسَ قَالَ أَتُحِبُّهُ لِأُمِّكَ قَالَ لَا وَاللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ قَالَ وَلَا النَّاسُ يُحِبُّونَهُ لِأُمَّهَاتِهِمْ قَالَ أَفَتُحِبُّهُ لِابْنَتِكَ قَالَ لَا وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ قَالَ وَلَا النَّاسُ يُحِبُّونَهُ لِبَنَاتِهِمْ قَالَ أَفَتُحِبُّهُ لِأُخْتِكَ قَالَ لَا وَاللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ قَالَ وَلَا النَّاسُ يُحِبُّونَهُ لِأَخَوَاتِهِمْ قَالَ أَفَتُحِبُّهُ لِعَمَّتِكَ قَالَ لَا وَاللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ قَالَ وَلَا النَّاسُ يُحِبُّونَهُ لِعَمَّاتِهِمْ قَالَ أَفَتُحِبُّهُ لِخَالَتِكَ قَالَ لَا وَاللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ قَالَ وَلَا النَّاسُ يُحِبُّونَهُ لِخَالَاتِهِمْ قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهِ وَقَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ ذَنْبَهُ وَطَهِّرْ قَلْبَهُ وَحَصِّنْ فَرْجَهُ فَلَمْ يَكُنْ بَعْدُ ذَلِكَ الْفَتَى يَلْتَفِتُ إِلَى شَيْءٍحَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ حَدَّثَنِي سُلَيْمُ بْنُ عَامِرٍ أَنَّ أَبَا أُمَامَةَ حَدَّثَهُ أَنَّ غُلَامًا شَابًّا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir yosh yigit Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, menga zino qilishga izn bering», dedi. Shunda odamlar unga yuzlanib, uni qattiq koʻrishdi va: «Jim boʻl, jim boʻl!» dedilar. U zot: «Uni yaqinroq keltiringlar», dedilar. U yaqin keldi va oʻtirdi. U zot: «Buni onang uchun xohlarmiding?» dedilar. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, Alloh meni sizga fido qilsin», dedi. U zot: «Odamlar ham buni onalari uchun xohlamaydilar», dedilar. U zot: «Buni qizing uchun xohlarmiding?» dedilar. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, ey Allohning Rasuli, Alloh meni sizga fido qilsin», dedi. U zot: «Odamlar ham buni qizlari uchun xohlamaydilar», dedilar. U zot: «Buni singling uchun xohlarmiding?» dedilar. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, Alloh meni sizga fido qilsin», dedi. U zot: «Odamlar ham buni singillari uchun xohlamaydilar», dedilar. U zot: «Buni ammang uchun xohlarmiding?» dedilar. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, Alloh meni sizga fido qilsin», dedi. U zot: «Odamlar ham buni ammalari uchun xohlamaydilar», dedilar. U zot: «Buni xolang uchun xohlarmiding?» dedilar. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, Alloh meni sizga fido qilsin», dedi. U zot: «Odamlar ham buni xolalari uchun xohlamaydilar», dedilar. Soʻng u zot qoʻllarini uning ustiga qoʻyib: «Allohim, uning gunohini kechir, qalbini poklagin va avratini saqlagin», dedilar. Shundan keyin u yigit hech narsaga qaramaydigan boʻldi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир ёш йигит Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга зино қилишга изн беринг», деди. Шунда одамлар унга юзланиб, уни қаттиқ кўришди ва: «Жим бўл, жим бўл!» дедилар. У зот: «Уни яқинроқ келтиринглар», дедилар. У яқин келди ва ўтирди. У зот: «Буни онанг учун хоҳлармидинг?» дедилар. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, Аллоҳ мени сизга фидо қилсин», деди. У зот: «Одамлар ҳам буни оналари учун хоҳламайдилар», дедилар. У зот: «Буни қизинг учун хоҳлармидинг?» дедилар. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ мени сизга фидо қилсин», деди. У зот: «Одамлар ҳам буни қизлари учун хоҳламайдилар», дедилар. У зот: «Буни синглинг учун хоҳлармидинг?» дедилар. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, Аллоҳ мени сизга фидо қилсин», деди. У зот: «Одамлар ҳам буни сингиллари учун хоҳламайдилар», дедилар. У зот: «Буни амманг учун хоҳлармидинг?» дедилар. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, Аллоҳ мени сизга фидо қилсин», деди. У зот: «Одамлар ҳам буни аммалари учун хоҳламайдилар», дедилар. У зот: «Буни холанг учун хоҳлармидинг?» дедилар. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, Аллоҳ мени сизга фидо қилсин», деди. У зот: «Одамлар ҳам буни холалари учун хоҳламайдилар», дедилар. Сўнг у зот қўлларини унинг устига қўйиб: «Аллоҳим, унинг гуноҳини кечир, қалбини поклагин ва авратини сақлагин», дедилар. Шундан кейин у йигит ҳеч нарсага қарамайдиган бўлди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى عَنْ زَيْدِ بْنِ سَلَّامٍ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْرَءُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ يَأْتِي شَافِعًا لِأَصْحَابِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ اقْرَءُوا الزَّهْرَاوَيْنِ الْبَقَرَةَ وَآلَ عِمْرَانَ فَإِنَّهُمَا يَأْتِيَانِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَأَنَّهُمَا غَمَامَتَانِ أَوْ غَيَايَتَانِ أَوْ كَأَنَّهُمَا فِرْقَانِ مِنْ طَيْرٍ صَوَافَّ يُحَاجَّانِ عَنْ صَاحِبِهِمَا وَاقْرَءُوا سُورَةَ الْبَقَرَةِ فَإِنَّ أَخْذَهَا بَرَكَةٌ وَتَرْكَهَا حَسْرَةٌ وَلَا تَسْتَطِيعُهَا الْبَطَلَةُقَالَ عَبْد اللَّهِ هَذَا الْحَدِيثُ أَمْلَاهُ يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ بِوَاسِطٍ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni oʻqinglar, chunki u qiyomat kuni oʻz sohiblariga shafoatchi boʻlib keladi. Ikki nurli surani — Baqara va Oli Imronni oʻqinglar, chunki ular qiyomat kuni xuddi ikki bulutdek yoki ikki soyabondek, yoxud saf tortgan ikki toʻda qushdek kelib, oʻz sohibi tomonidan bahs yuritadilar. Baqara surasini oʻqinglar, chunki uni olish baraka, tark etish esa hasratdir; unga sehrgarlarning kuchi yetmaydi», dedilar. Abdulloh aytdi: Bu hadisni Yazid ibn Horun Vositda imlo qildirgan.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни ўқинглар, чунки у қиёмат куни ўз соҳибларига шафоатчи бўлиб келади. Икки нурли сурани — Бақара ва Оли Имронни ўқинглар, чунки улар қиёмат куни худди икки булутдек ёки икки соябондек, ёхуд саф тортган икки тўда қушдек келиб, ўз соҳиби томонидан баҳс юритадилар. Бақара сурасини ўқинглар, чунки уни олиш барака, тарк этиш эса ҳасратдир; унга сеҳргарларнинг кучи етмайди», дедилар. Абдуллоҳ айтди: Бу ҳадисни Язид ибн Ҳорун Воситда имло қилдирган.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَيْمَنَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ طُوبَى لِمَنْ رَآنِي وَآمَنَ بِي وَطُوبَى سَبْعَ مَرَّاتٍ لِمَنْ لَمْ يَرَنِي وَآمَنَ بِي

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Meni koʻrib menga iymon keltirganga xushxabar boʻlsin; meni koʻrmay turib menga iymon keltirganga esa yetti marta xushxabar boʻlsin», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мени кўриб менга иймон келтирганга хушхабар бўлсин; мени кўрмай туриб менга иймон келтирганга эса етти марта хушхабар бўлсин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا حَرِيزُ بْنُ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ بِشَفَاعَةِ رَجُلٍ لَيْسَ بِنَبِيٍّ مِثْلُ الْحَيَّيْنِ أَوْ مِثْلُ أَحَدِ الْحَيَّيْنِ رَبِيعَةَ وَمُضَرَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا رَبِيعَةُ مِنْ مُضَرَ فَقَالَ إِنَّمَا أَقُولُ مَا أُقَوَّلُحَدَّثَنَا عِصَامُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَرِيزٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَيْسَرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ فَذَكَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitgan: «Nabiy boʻlmagan bir kishining shafoati bilan jannatga Rabiʼa va Muzar kabi ikki qabila yoki oʻsha ikki qabiladan birortasi qadar kishi kiradi». Shunda bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, Rabiʼa Muzardan emasmi?» dedi. U zot: «Men faqat menga aytilgan narsani aytaman», dedilar. Boshqa bir sanad bilan ham Abdurrahmon ibn Maysara Abu Umomadan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashini zikr qildi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитган: «Набий бўлмаган бир кишининг шафоати билан жаннатга Рабиъа ва Музар каби икки қабила ёки ўша икки қабиладан бирортаси қадар киши киради». Шунда бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, Рабиъа Музардан эмасми?» деди. У зот: «Мен фақат менга айтилган нарсани айтаман», дедилар. Бошқа бир санад билан ҳам Абдурраҳмон ибн Майсара Абу Умомадан, у Набий ﷺдан шунга ўхшашини зикр қилди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ سُمَيْعٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلَاثًا ثَلَاثًا وَتَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثَلَاثًا ثَلَاثًا وَتَوَضَّأَ ثَلَاثًا ثَلَاثًا

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ tahorat olib, qoʻllarini uch martadan yuvdilar, uch martadan ogʻiz va burunga suv oldilar va tahoratni uch martadan qildilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ таҳорат олиб, қўлларини уч мартадан ювдилар, уч мартадан оғиз ва бурунга сув олдилар ва таҳоратни уч мартадан қилдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا فَرَجُ بْنُ فَضَالَةَ الْحِمْصِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ بَعَثَنِي رَحْمَةً وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ وَأَمَرَنِي أَنْ أَمْحَقَ الْمَزَامِيرَ وَالْكَبَارَاتِ يَعْنِي الْبَرَابِطَ وَالْمَعَازِفَ وَالْأَوْثَانَ الَّتِي كَانَتْ تُعْبَدُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَأَقْسَمَ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ بِعِزَّتِهِ لَا يَشْرَبُ عَبْدٌ مِنْ عَبِيدِي جَرْعَةً مِنْ خَمْرٍ إِلَّا سَقَيْتُهُ مَكَانَهَا مِنْ حَمِيمِ جَهَنَّمَ مُعَذَّبًا أَوْ مَغْفُورًا لَهُ وَلَا يَسْقِيهَا صَبِيًّا صَغِيرًا إِلَّا سَقَيْتُهُ مَكَانَهَا مِنْ حَمِيمِ جَهَنَّمَ مُعَذَّبًا أَوْ مَغْفُورًا لَهُ وَلَا يَدَعُهَا عَبْدٌ مِنْ عَبِيدِي مِنْ مَخَافَتِي إِلَّا سَقَيْتُهَا إِيَّاهُ مِنْ حَظِيرَةِ الْقُدُسِ وَلَا يَحِلُّ بَيْعُهُنَّ وَلَا شِرَاؤُهُنَّ وَلَا تَعْلِيمُهُنَّ وَلَا تِجَارَةٌ فِيهِنَّ وَأَثْمَانُهُنَّ حَرَامٌ لِلْمُغَنِّيَاتِ قَالَ يَزِيدُ الْكَبَارَاتِ الْبَرَابِطُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Albatta, Alloh azza va jalla meni olamlarga rahmat va hidoyat qilib yubordi hamda menga naylarni, kabarotni — yaʼni barbatlarni, chalgʻu asboblarini va johiliyatda ibodat qilinadigan butlarni yoʻq qilishni buyurdi. Robbim azza va jalla oʻz izzati bilan qasam ichdiki: bandalarimdan biror banda bir qultum xamr ichsa, albatta uning oʻrniga unga jahannamning qaynoq suvidan ichiraman — u azoblanuvchi yoki magʻfirat qilinuvchi boʻlsin; va uni kichik bolaga ichirgan boʻlsa ham, albatta uning oʻrniga unga jahannamning qaynoq suvidan ichiraman — u azoblanuvchi yoki magʻfirat qilinuvchi boʻlsin; bandalarimdan biror banda Mendan qoʻrqib uni tark etsa, albatta unga muqaddas hazirat (jannat)dan ichiraman. Ularni sotish ham, sotib olish ham, ularni oʻrgatish ham, ular borasidagi tijorat ham halol emas; qoʻshiqchi ayollar uchun ularning bahosi haromdir», dedilar. Yazid aytdi: Kabarot — barbatlardir.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла мени оламларга раҳмат ва ҳидоят қилиб юборди ҳамда менга найларни, кабаротни — яъни барбатларни, чалғу асбобларини ва жоҳилиятда ибодат қилинадиган бутларни йўқ қилишни буюрди. Роббим азза ва жалла ўз иззати билан қасам ичдики: бандаларимдан бирор банда бир қултум хамр ичса, албатта унинг ўрнига унга жаҳаннамнинг қайноқ сувидан ичираман — у азобланувчи ёки мағфират қилинувчи бўлсин; ва уни кичик болага ичирган бўлса ҳам, албатта унинг ўрнига унга жаҳаннамнинг қайноқ сувидан ичираман — у азобланувчи ёки мағфират қилинувчи бўлсин; бандаларимдан бирор банда Мендан қўрқиб уни тарк этса, албатта унга муқаддас ҳазират (жаннат)дан ичираман. Уларни сотиш ҳам, сотиб олиш ҳам, уларни ўргатиш ҳам, улар борасидаги тижорат ҳам ҳалол эмас; қўшиқчи аёллар учун уларнинг баҳоси ҳаромдир», дедилар. Язид айтди: Кабарот — барбатлардир.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَأَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ امْرَأَةٌ وَمَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا تَحْمِلُهُ وَبِيَدِهَا آخَرُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ وَهِيَ حَامِلٌ فَلَمْ تَسْأَلْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا يَوْمَئِذٍ إِلَّا أَعْطَاهَا إِيَّاهُ ثُمَّ قَالَ حَامِلَاتٌ وَالِدَاتٌ رَحِيمَاتٌ بِأَوْلَادِهِنَّ لَوْلَا مَا يَأْتُونَ إِلَى أَزْوَاجِهِنَّ دَخَلَ مُصَلِّيَاتُهُنَّ الْجَنَّةَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurlariga bir ayol keldi. Uning yonida koʻtarib olgan bir chaqalogʻi, qoʻlida esa boshqasi bor edi — men uni faqat: «U homilador ham edi», degan deb bilaman. Oʻsha kuni u Rasululloh ﷺdan nima soʻragan boʻlsa, u zot unga berdilar. Soʻng u zot: «Ular homilador boʻluvchi, tugʻuvchi va farzandlariga mehribon ayollardir. Agar erlariga qiladigan ishlari boʻlmaganida, ularning namoz oʻquvchilari jannatga kirar edi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурларига бир аёл келди. Унинг ёнида кўтариб олган бир чақалоғи, қўлида эса бошқаси бор эди — мен уни фақат: «У ҳомиладор ҳам эди», деган деб биламан. Ўша куни у Расулуллоҳ ﷺдан нима сўраган бўлса, у зот унга бердилар. Сўнг у зот: «Улар ҳомиладор бўлувчи, туғувчи ва фарзандларига меҳрибон аёллардир. Агар эрларига қиладиган ишлари бўлмаганида, уларнинг намоз ўқувчилари жаннатга кирар эди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَأَنْشَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوًا فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ لِي بِالشَّهَادَةِ قَالَ اللَّهُمَّ سَلِّمْهُمْ وَغَنِّمْهُمْ فَغَزَوْنَا فَسَلِمْنَا وَغَنِمْنَا ثُمَّ أَنْشَأَ غَزْوًا آخَرَ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ لِي بِالشَّهَادَةِ قَالَ اللَّهُمَّ سَلِّمْهُمْ وَغَنِّمْهُمْ فَغَزَوْنَا فَسَلِمْنَا وَغَنِمْنَا ثُمَّ أَنْشَأَ غَزْوًا آخَرَ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَيْتُكَ تَتْرَى ثَلَاثًا أَسْأَلُكَ أَنْ تَدْعُوَ اللَّهَ لِي بِالشَّهَادَةِ فَقُلْتَ اللَّهُمَّ سَلِّمْهُمْ وَغَنِّمْهُمْ فَغَزَوْنَا فَسَلِمْنَا وَغَنِمْنَا فَمُرْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَمْرٍ يَنْفَعُنِي اللَّهُ بِهِ قَالَ عَلَيْكَ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لَا مِثْلَ لَهُ قَالَ وَكَانَ أَبُو أُمَامَةَ لَا يَكَادُ يُرَى فِي بَيْتِهِ الدُّخَانُ بِالنَّهَارِ فَإِذَا رُئِيَ الدُّخَانُ بِالنَّهَارِ عَرَفُوا أَنَّ ضَيْفًا اعْتَرَاهُمْ مِمَّا كَانَ يَصُومُ هُوَ وَأَهْلُهُ قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ أَمَرْتَنِي بِأَمْرٍ أَرْجُو أَنْ يَكُونَ اللَّهُ قَدْ نَفَعَنِي بِهِ فَمُرْنِي بِأَمْرٍ آخَرَ قَالَ اعْلَمْ أَنَّكَ لَا تَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلَّا رَفَعَكَ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْكَ بِهَا خَطِيئَةً

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ gʻazot boshladilar. Men u zotning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, Allohga men uchun shahidlik soʻrab duo qiling», dedim. U zot: «Allohim, ularni omon saqla va ularni oʻljaga muyassar qil», dedilar. Bas, gʻazot qildik, omon qoldik va oʻlja oldik. Soʻng u zot boshqa gʻazotni boshladilar. Men u zotning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, Allohga men uchun shahidlik soʻrab duo qiling», dedim. U zot: «Allohim, ularni omon saqla va ularni oʻljaga muyassar qil», dedilar. Bas, gʻazot qildik, omon qoldik va oʻlja oldik. Soʻng u zot yana boshqa gʻazotni boshladilar. Men u zotning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men huzuringizga ketma-ket uch marta kelib, Allohga men uchun shahidlik soʻrab duo qilishingizni tiladim, siz esa: ‹Allohim, ularni omon saqla va ularni oʻljaga muyassar qil›, dedingiz. Bas, gʻazot qildik, omon qoldik va oʻlja oldik. Ey Allohning Rasuli, menga Alloh u bilan naf beradigan bir amrni buyuring», dedim. U zot: «Roʻzani lozim tut, chunki uning misli yoʻqdir», dedilar. Roviy aytadi: Abu Umomaning uyida kunduzi tutun koʻrinmas edi; agar kunduzi tutun koʻrinsa, oʻzi va ahli roʻzador boʻlgani uchun ularga mehmon kelganini bilar edilar. U aytdi: Soʻng men Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, siz menga bir amrni buyurgan edingiz, umid qilamanki, Alloh u bilan menga naf berdi. Endi menga boshqa bir amrni buyuring», dedim. U zot: «Bilginki, sen Allohga bir sajda qilsang, albatta Alloh u bilan seni bir daraja koʻtaradi va u bilan sendan bir xatoni tushiradi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ғазот бошладилар. Мен у зотнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга мен учун шаҳидлик сўраб дуо қилинг», дедим. У зот: «Аллоҳим, уларни омон сақла ва уларни ўлжага муяссар қил», дедилар. Бас, ғазот қилдик, омон қолдик ва ўлжа олдик. Сўнг у зот бошқа ғазотни бошладилар. Мен у зотнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга мен учун шаҳидлик сўраб дуо қилинг», дедим. У зот: «Аллоҳим, уларни омон сақла ва уларни ўлжага муяссар қил», дедилар. Бас, ғазот қилдик, омон қолдик ва ўлжа олдик. Сўнг у зот яна бошқа ғазотни бошладилар. Мен у зотнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ҳузурингизга кетма-кет уч марта келиб, Аллоҳга мен учун шаҳидлик сўраб дуо қилишингизни тиладим, сиз эса: ‹Аллоҳим, уларни омон сақла ва уларни ўлжага муяссар қил›, дедингиз. Бас, ғазот қилдик, омон қолдик ва ўлжа олдик. Эй Аллоҳнинг Расули, менга Аллоҳ у билан наф берадиган бир амрни буюринг», дедим. У зот: «Рўзани лозим тут, чунки унинг мисли йўқдир», дедилар. Ровий айтади: Абу Умоманинг уйида кундузи тутун кўринмас эди; агар кундузи тутун кўринса, ўзи ва аҳли рўзадор бўлгани учун уларга меҳмон келганини билар эдилар. У айтди: Сўнг мен Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз менга бир амрни буюрган эдингиз, умид қиламанки, Аллоҳ у билан менга наф берди. Энди менга бошқа бир амрни буюринг», дедим. У зот: «Билгинки, сен Аллоҳга бир сажда қилсанг, албатта Аллоҳ у билан сени бир даража кўтаради ва у билан сендан бир хатони туширади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْعَدَّاءِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ قَالَتُوُفِّيَ رَجُلٌ فَوَجَدُوا فِي مِئْزَرِهِ دِينَارًا أَوْ دِينَارَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيَّةٌ أَوْ كَيَّتَانِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ الَّذِي يَشُكُّحَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ مِنْ أَهْلِ حِمْصَ مِنْ بَنِي الْعَدَّاءِ مِنْ كِنْدَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ مِثْلَهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi vafot etdi va uning belbogʻidan bir dinor yoki ikki dinor topildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bir dogʻlash yoki ikki dogʻlash», dedilar. Shubha qilgan — Abdurrahmondir. Boshqa bir sanad bilan ham shunga oʻxshashi rivoyat qilingan.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши вафот этди ва унинг белбоғидан бир динор ёки икки динор топилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бир доғлаш ёки икки доғлаш», дедилар. Шубҳа қилган — Абдурраҳмондир. Бошқа бир санад билан ҳам шунга ўхшаши ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا سِنَانٌ أَبُو رَبِيعَةَ صَاحِبُ السَّابِرِيِّ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَوَصَفَ وُضُوءَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ ثَلَاثًا ثَلَاثًا وَلَا أَدْرِي كَيْفَ ذَكَرَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ وَقَالَ وَالْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِ قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ الْمَاقَيْنِ وَقَالَ بِأُصْبُعَيْهِوَأَرَانَا حَمَّادٌ وَمَسَحَ مَاقَيْهِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning tahoratlarini sifatlab, uch martadan ekanini zikr qildi — ogʻiz va burunga suv olishni qanday zikr qilganini bilmayman — va: «Ikki quloq boshdandir», dedi. U aytdi: Rasululloh ﷺ koʻz burchaklariga ham mash tortar edilar va ikki barmoqlari bilan ishora qildilar. Hammod bizga koʻrsatib, koʻz burchaklariga mash tortdi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг таҳоратларини сифатлаб, уч мартадан эканини зикр қилди — оғиз ва бурунга сув олишни қандай зикр қилганини билмайман — ва: «Икки қулоқ бошдандир», деди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ кўз бурчакларига ҳам маш тортар эдилар ва икки бармоқлари билан ишора қилдилар. Ҳаммод бизга кўрсатиб, кўз бурчакларига маш тортди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ سُمَيْعٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُمَضْمِضُ ثَلَاثًا وَيَسْتَنْشِقُ ثَلَاثًا وَيَغْسِلُ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثَلَاثًا ثَلَاثًا

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uch marta ogʻizga suv olar, uch marta burunga suv olar, yuzlarini va ikki bilaklarini uch martadan yuvar edilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уч марта оғизга сув олар, уч марта бурунга сув олар, юзларини ва икки билакларини уч мартадан ювар эдилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَتُسَوُّنَّ الصُّفُوفَ أَوْ لَتُطْمَسَنَّ وُجُوهُكُمْ وَلَتُغْمِضُنَّ أَبْصَارَكُمْ أَوْ لَتُخْطَفَنَّ أَبْصَارُكُمْ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Yo saflarni tekislaysizlar, yo yuzlaringiz oʻchirilib qoʻyiladi; yo koʻzlaringizni (yumib) tutasizlar, yo koʻzlaringiz olib qoʻyiladi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Ё сафларни текислайсизлар, ё юзларингиз ўчирилиб қўйилади; ё кўзларингизни (юмиб) тутасизлар, ё кўзларингиз олиб қўйилади», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ خَالِدٍأَنَّ أَبَا أُمَامَةَ الْبَاهِلِيَّ مَرَّ عَلَى خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ مُعَاوِيَةَ فَسَأَلَهُ عَنْ أَلْيَنِ كَلِمَةٍ سَمِعَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَلَا كُلُّكُمْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ شَرَدَ عَلَى اللَّهِ شِرَادَ الْبَعِيرِ عَلَى أَهْلِهِ

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu) Xolid ibn Yazid ibn Muoviyaning yonidan oʻtdi va undan Rasululloh ﷺdan eshitgan eng yumshoq soʻz haqida soʻradi. U dedi: Men Rasululloh ﷺning: «Ogoh boʻlinglar, tuya oʻz egalaridan qochganidek Allohdan qochgan kishidan boshqa barchangiz jannatga kirasizlar», deyayotganlarini eshitdim.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу) Холид ибн Язид ибн Муовиянинг ёнидан ўтди ва ундан Расулуллоҳ ﷺдан эшитган энг юмшоқ сўз ҳақида сўради. У деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Огоҳ бўлинглар, туя ўз эгаларидан қочганидек Аллоҳдан қочган кишидан бошқа барчангиз жаннатга кирасизлар», деяётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا أَبُو غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْبَلَ مِنْ خَيْبَرَ وَمَعَهُ غُلَامَانِ فَقَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْدِمْنَا فَقَالَ خُذْ أَيَّهُمَا شِئْتَ فَقَالَ خِرْ لِي قَالَ خُذْ هَذَا وَلَا تَضْرِبْهُ فَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي مَقْبَلَنَا مِنْ خَيْبَرَ وَإِنِّي قَدْ نَهَيْتُ عَنْ ضَرْبِ أَهْلِ الصَّلَاةِ وَأَعْطَى أَبَا ذَرٍّ الْغُلَامَ الْآخَرَ فَقَالَ اسْتَوْصِ بِهِ خَيْرًا ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ مَا فَعَلَ الْغُلَامُ الَّذِي أَعْطَيْتُكَ قَالَ أَمَرْتَنِي أَنْ أَسْتَوْصِيَ بِهِ خَيْرًا فَأَعْتَقْتُهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Xaybardan qaytdilar, u zotning yonlarida ikki gʻulom bor edi. Ali (roziyallohu anhu): «Ey Allohning Rasuli, bizga xizmatkor bering», dedi. U zot: «Ikkovidan qaysisini xohlasang, oling», dedilar. U: «Oʻzingiz men uchun tanlab bering», dedi. U zot: «Buni ol va uni urma, chunki men uni Xaybardan qaytishimizda namoz oʻqiyotganini koʻrdim; men esa namoz ahlini urishdan qaytarganman», dedilar. Ikkinchi gʻulomni Abu Zarga berib: «Unga yaxshilik qilishni lozim tut», dedilar. Soʻng: «Ey Abu Zar, senga bergan gʻulom nima qildi?» dedilar. U: «Siz menga unga yaxshilik qilishni buyurgan edingiz, men uni ozod qildim», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбардан қайтдилар, у зотнинг ёнларида икки ғулом бор эди. Али (розияллоҳу анҳу): «Эй Аллоҳнинг Расули, бизга хизматкор беринг», деди. У зот: «Икковидан қайсисини хоҳласанг, олинг», дедилар. У: «Ўзингиз мен учун танлаб беринг», деди. У зот: «Буни ол ва уни урма, чунки мен уни Хайбардан қайтишимизда намоз ўқиётганини кўрдим; мен эса намоз аҳлини уришдан қайтарганман», дедилар. Иккинчи ғуломни Абу Зарга бериб: «Унга яхшилик қилишни лозим тут», дедилар. Сўнг: «Эй Абу Зар, сенга берган ғулом нима қилди?» дедилар. У: «Сиз менга унга яхшилик қилишни буюрган эдингиз, мен уни озод қилдим», деди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ ثَابِتِ بْنِ عَجْلَانَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ إِذَا أَخَذْتُ كَرِيمَتَيْكَ فَصَبَرْتَ وَاحْتَسَبْتَ عِنْدَ الصَّدْمَةِ الْأُولَى لَمْ أَرْضَ لَكَ بِثَوَابٍ دُونَ الْجَنَّةِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla shunday deydi: ‹Ey odam bolasi, Men sening ikki koʻzingni olsam-u, sen ilk zarba paytida sabr qilsang va ajrini Mendan kutsang, Men sen uchun jannatdan boshqa mukofotga rozi boʻlmayman›», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла шундай дейди: ‹Эй одам боласи, Мен сенинг икки кўзингни олсам-у, сен илк зарба пайтида сабр қилсанг ва ажрини Мендан кутсанг, Мен сен учун жаннатдан бошқа мукофотга рози бўлмайман›», дедилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أَحَبَّ عَبْدٌ عَبْدًا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا أَكْرَمَ رَبَّهُ عَزَّ وَجَلَّ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir banda boshqa bir bandani Alloh azza va jalla uchun sevsa, albatta u oʻz Robbi azza va jallani ulugʻlagan boʻladi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир банда бошқа бир бандани Аллоҳ азза ва жалла учун севса, албатта у ўз Робби азза ва жаллани улуғлаган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَبِي غَالِبٍ قَالَسَأَلْتُ أَبَا أُمَامَةَ عَنْ النَّافِلَةِ فَقَالَ كَانَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَافِلَةً وَلَكُمْ فَضِيلَةً

Abu Gʻolib aytadi: Men Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan nafila haqida soʻradim. U: «U Nabiy ﷺ uchun nafila, sizlar uchun esa fazilat edi», dedi.Абу Ғолиб айтади: Мен Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан нафила ҳақида сўрадим. У: «У Набий ﷺ учун нафила, сизлар учун эса фазилат эди», деди.

حَدَّثَنَا سَيَّارُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ قَالَ أَتَيْتُ فَرْقَدًا يَوْمًا فَوَجَدْتُهُ خَالِيًا فَقُلْتُ يَا ابْنَ أُمِّ فَرْقَدٍ لَأَسْأَلَنَّكَ الْيَوْمَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ قَوْلِكَ فِي الْخَسْفِ وَالْقَذْفِ أَشَيْءٌ تَقُولُهُ أَنْتَ أَوْ تَأْثُرُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا بَلْ آثُرُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ وَمَنْ حَدَّثَكَ قَالَ حَدَّثَنِي عَاصِمُ بْنُ عَمْرٍو الْبَجَلِيُّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدَّثَنِي قَتَادَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَحَدَّثَنِي بِهِ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَبِيتُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي عَلَى أَكْلٍ وَشُرْبٍ وَلَهْوٍ وَلَعِبٍ ثُمَّ يُصْبِحُونَ قِرَدَةً وَخَنَازِيرَ فَيُبْعَثُ عَلَى أَحْيَاءٍ مِنْ أَحْيَائِهِمْ رِيحٌ فَتَنْسِفُهُمْ كَمَا نَسَفَتْ مَنْ كَانَ قَبْلَهُمْ بِاسْتِحْلَالِهِمْ الْخُمُورَ وَضَرْبِهِمْ بِالدُّفُوفِ وَاتِّخَاذِهِمْ الْقَيْنَاتِ

Jaʼfar aytadi: Bir kuni Farqadning huzuriga kelib, uni yolgʻiz holda topdim va: «Ey Ummu Farqadning oʻgʻli, bugun sendan albatta shu hadis haqida soʻrayman», dedim. Soʻng: «Yerga yutilish va tosh yogʻilish haqidagi soʻzingdan menga xabar ber: buni oʻzing aytasanmi yoki Rasululloh ﷺdan rivoyat qilasanmi?» dedim. U: «Yoʻq, balki uni Rasululloh ﷺdan rivoyat qilaman», dedi. Men: «Senga kim aytib berdi?» dedim. U: «Menga Osim ibn Amr al-Bajaliy Abu Umomadan, u Nabiy ﷺdan aytib berdi; menga Qatoda Said ibn al-Musayyabdan aytib berdi; menga buni Ibrohim an-Naxaiy ham aytib berdi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Ummatimdan bir toifa yeb-ichib, oʻyin-kulgi bilan tunni oʻtkazadilar, soʻng maymun va choʻchqa boʻlib tongga chiqadilar. Ularning mahallalaridan baʼzilariga shamol yuboriladi va u ularni xuddi oʻzlaridan oldingilarni supurib tashlaganidek supurib tashlaydi — xamrni halol sanaganlari, childirma chalganlari va qoʻshiqchi choʻrilar tutganlari sababidan», dedilar.Жаъфар айтади: Бир куни Фарқаднинг ҳузурига келиб, уни ёлғиз ҳолда топдим ва: «Эй Умму Фарқаднинг ўғли, бугун сендан албатта шу ҳадис ҳақида сўрайман», дедим. Сўнг: «Ерга ютилиш ва тош ёғилиш ҳақидаги сўзингдан менга хабар бер: буни ўзинг айтасанми ёки Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қиласанми?» дедим. У: «Йўқ, балки уни Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қиламан», деди. Мен: «Сенга ким айтиб берди?» дедим. У: «Менга Осим ибн Амр ал-Бажалий Абу Умомадан, у Набий ﷺдан айтиб берди; менга Қатода Саид ибн ал-Мусайябдан айтиб берди; менга буни Иброҳим ан-Нахаий ҳам айтиб берди», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимдан бир тоифа еб-ичиб, ўйин-кулги билан тунни ўтказадилар, сўнг маймун ва чўчқа бўлиб тонгга чиқадилар. Уларнинг маҳаллаларидан баъзиларига шамол юборилади ва у уларни худди ўзларидан олдингиларни супуриб ташлаганидек супуриб ташлайди — хамрни ҳалол санаганлари, чилдирма чалганлари ва қўшиқчи чўрилар тутганлари сабабидан», дедилар.

حَدَّثَنَا الْهُذَيْلُ بْنُ مَيْمُونٍ الْكُوفِيُّ الْجُعْفِيُّ كَانَ يَجْلِسُ فِي مَسْجِدِ الْمَدِينَةِ يَعْنِي مَدِينَةَ أَبِي جَعْفَرٍ قَالَ عَبْد اللَّهِ هَذَا شَيْخٌ قَدِيمٌ كُوفِيٌّ عَنْ مُطَّرِحِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَسَمِعْتُ فِيهَا خَشْفَةً بَيْنَ يَدَيَّ فَقُلْتُ مَا هَذَا قَالَ بِلَالٌ قَالَ فَمَضَيْتُ فَإِذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ فُقَرَاءُ الْمُهَاجِرِينَ وَذَرَارِيُّ الْمُسْلِمِينَ وَلَمْ أَرَ أَحَدًا أَقَلَّ مِنْ الْأَغْنِيَاءِ وَالنِّسَاءِ قِيلَ لِي أَمَّا الْأَغْنِيَاءُ فَهُمْ هَاهُنَا بِالْبَابِ يُحَاسَبُونَ وَيُمَحَّصُونَ وَأَمَّا النِّسَاءُ فَأَلْهَاهُنَّ الْأَحْمَرَانِ الذَّهَبُ وَالْحَرِيرُ قَالَ ثُمَّ خَرَجْنَا مِنْ أَحَدِ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ فَلَمَّا كُنْتُ عِنْدَ الْبَابِ أُتِيتُ بِكِفَّةٍ فَوُضِعْتُ فِيهَا وَوُضِعَتْ أُمَّتِي فِي كِفَّةٍ فَرَجَحْتُ بِهَا ثُمَّ أُتِيَ بِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَوُضِعَ فِي كِفَّةٍ وَجِيءَ بِجَمِيعِ أُمَّتِي فِي كِفَّةٍ فَوُضِعُوا فَرَجَحَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَجِيءَ بِعُمَرَ فَوُضِعَ فِي كِفَّةٍ وَجِيءَ بِجَمِيعِ أُمَّتِي فَوُضِعُوا فَرَجَحَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَعُرِضَتْ أُمَّتِي رَجُلًا رَجُلًا فَجَعَلُوا يَمُرُّونَ فَاسْتَبْطَأْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ الْإِيَاسِ فَقُلْتُ عَبْدُ الرُّحْمَنِ فَقَالَ بِأَبِي وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا خَلَصْتُ إِلَيْكَ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنِّي لَا أَنْظُرُ إِلَيْكَ أَبَدًا إِلَّا بَعْدَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Men jannatga kirdim va unda oldimda bir shitirlash eshitdim. ‹Bu nima?› dedim. ‹Bilol›, deyildi. Soʻng oldinga yurdim, qarasam, jannat ahlining koʻpchiligi muhojirlarning kambagʻallari va musulmonlarning zurriyotlari ekan; boylar va ayollardan kamroq hech kimni koʻrmadim. Menga: ‹Boylarga kelsak, ular mana shu yerda, eshik oldida hisob-kitob qilinib, poklanmoqdalar; ayollarga kelsak, ularni ikki qizil — oltin va ipak mashgʻul qilib qoʻydi›, deyildi. Soʻng biz jannatning sakkiz eshigidan biridan chiqdik. Eshik oldiga kelganimda menga bir tarozi pallasi keltirilib, men unga qoʻyildim, ummatim esa boshqa pallaga qoʻyildi va men ulardan ogʻir keldim. Soʻng Abu Bakr (roziyallohu anhu) keltirilib, bir pallaga qoʻyildi, butun ummatim esa boshqa pallaga qoʻyildi va Abu Bakr (roziyallohu anhu) ogʻir keldi. Soʻng Umar keltirilib, bir pallaga qoʻyildi va butun ummatim qoʻyildi, Umar (roziyallohu anhu) ogʻir keldi. Soʻng ummatim bir-bir koʻrsatila boshladi va ular oʻta boshladilar. Men Abdurrahmon ibn Avfning kechikkanini sezdim. Soʻng u umid uzilganidan keyin keldi. Men: ‹Abdurrahmon!› dedim. U: ‹Otam va onam sizga fido boʻlsin, ey Allohning Rasuli, sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, men sizga yetib kelgunimcha, sizni faqat…›»Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мен жаннатга кирдим ва унда олдимда бир шитирлаш эшитдим. ‹Бу нима?› дедим. ‹Билол›, дейилди. Сўнг олдинга юрдим, қарасам, жаннат аҳлининг кўпчилиги муҳожирларнинг камбағаллари ва мусулмонларнинг зурриётлари экан; бойлар ва аёллардан камроқ ҳеч кимни кўрмадим. Менга: ‹Бойларга келсак, улар мана шу ерда, эшик олдида ҳисоб-китоб қилиниб, покланмоқдалар; аёлларга келсак, уларни икки қизил — олтин ва ипак машғул қилиб қўйди›, дейилди. Сўнг биз жаннатнинг саккиз эшигидан биридан чиқдик. Эшик олдига келганимда менга бир тарози палласи келтирилиб, мен унга қўйилдим, умматим эса бошқа паллага қўйилди ва мен улардан оғир келдим. Сўнг Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) келтирилиб, бир паллага қўйилди, бутун умматим эса бошқа паллага қўйилди ва Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) оғир келди. Сўнг Умар келтирилиб, бир паллага қўйилди ва бутун умматим қўйилди, Умар (розияллоҳу анҳу) оғир келди. Сўнг умматим бир-бир кўрсатила бошлади ва улар ўта бошладилар. Мен Абдурраҳмон ибн Авфнинг кечикканини сездим. Сўнг у умид узилганидан кейин келди. Мен: ‹Абдурраҳмон!› дедим. У: ‹Отам ва онам сизга фидо бўлсин, эй Аллоҳнинг Расули, сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мен сизга етиб келгунимча, сизни фақат…›»

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ السِّيلَحِينِيُّ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِي ظَبْيَةَ الشَّامِيِّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمِقَةُ فِي السَّمَاءِ فَإِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْدًا قَالَ إِنِّي أَحْبَبْتُ فُلَانًا فَأَحِبُّوهُ قَالَ فَتَنْزِلُ لَهُ الْمِقَةُ فِي أَهْلِ الْأَرْضِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Muhabbat osmondadir. Alloh bir bandani sevsa: ‹Men falonchini sevdim, sizlar ham uni sevinglar›, deydi». Roviy aytadi: Shunda u uchun yer ahli orasiga muhabbat tushadi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муҳаббат осмондадир. Аллоҳ бир бандани севса: ‹Мен фалончини севдим, сизлар ҳам уни севинглар›, дейди». Ровий айтади: Шунда у учун ер аҳли орасига муҳаббат тушади.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ السِّيلَحِينِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَإِنِّي لَتَحْتَ رَاحِلَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْفَتْحِ فَقَالَ قَوْلًا حَسَنًا جَمِيلًا وَكَانَ فِيمَا قَالَ مَنْ أَسْلَمَ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابَيْنِ فَلَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ وَلَهُ مَا لَنَا وَعَلَيْهِ مَا عَلَيْنَا وَمَنْ أَسْلَمَ مِنْ الْمُشْرِكِينَ فَلَهُ أَجْرُهُ وَلَهُ مَا لَنَا وَعَلَيْهِ مَا عَلَيْنَا

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Fath kuni men Rasululloh ﷺning ulovlari ostida edim. U zot goʻzal va chiroyli soʻz aytdilar. Aytganlari orasida shu ham bor edi: «Ikki kitob ahlidan kim islomga kirsa, unga ajri ikki marta boʻladi, bizga tegishli narsa unga ham tegishli va bizning zimmamizdagi narsa uning zimmasida ham boʻladi. Mushriklardan kim islomga kirsa, unga ajri boʻladi, bizga tegishli narsa unga ham tegishli va bizning zimmamizdagi narsa uning zimmasida ham boʻladi».Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Фатҳ куни мен Расулуллоҳ ﷺнинг уловлари остида эдим. У зот гўзал ва чиройли сўз айтдилар. Айтганлари орасида шу ҳам бор эди: «Икки китоб аҳлидан ким исломга кирса, унга ажри икки марта бўлади, бизга тегишли нарса унга ҳам тегишли ва бизнинг зиммамиздаги нарса унинг зиммасида ҳам бўлади. Мушриклардан ким исломга кирса, унга ажри бўлади, бизга тегишли нарса унга ҳам тегишли ва бизнинг зиммамиздаги нарса унинг зиммасида ҳам бўлади».

حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ عُقْبَةُ بْنُ عَامِرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا النَّجَاةُ قَالَ أَمْلِكْ عَلَيْكَ لِسَانَكَ وَلْيَسَعْكَ بَيْتُكَ وَابْكِ عَلَى خَطِيئَتِكَ

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, najot nimada?» dedim. U zot: «Tilingni oʻzingda tutgin (saqlagin), uyingdan chiqma va xatoyingga (gunohingga) yigʻla», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, нажот нимада?» дедим. У зот: «Тилингни ўзингда тутгин (сақлагин), уйингдан чиқма ва хатойингга (гуноҳингга) йиғла», дедилар.

حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ وَعَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِنْ تَمَامِ عِيَادَةِ الْمَرِيضِ أَنْ يَضَعَ أَحَدُكُمْ يَدَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ أَوْ يَدِهِ فَيَسْأَلُهُ كَيْفَ هُوَ وَتَمَامُ تَحِيَّاتِكُمْ بَيْنَكُمْ الْمُصَافَحَةُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Bemorni toʻliq yoʻqlash — sizlardan biringizning qoʻlini uning peshonasiga yoki qoʻliga qoʻyib, ahvolini soʻrashidir. Oʻzaro salomlaringizning toʻliqligi esa qoʻl olishishdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Беморни тўлиқ йўқлаш — сизлардан бирингизнинг қўлини унинг пешонасига ёки қўлига қўйиб, аҳволини сўрашидир. Ўзаро саломларингизнинг тўлиқлиги эса қўл олишишдир», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ ذَرٍّ حَدَّثَنَا أَبُو الرَّصَافَةِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ مِنْ بَاهِلَةَ أَعْرَابِيٌّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ امْرِئٍ مُسْلِمٍ تَحْضُرُهُ صَلَاةٌ مَكْتُوبَةٌ فَيَقُومُ فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ وَيُصَلِّي فَيُحْسِنُ الصَّلَاةَ إِلَّا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ بِهَا مَا كَانَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ الصَّلَاةِ الَّتِي كَانَتْ قَبْلَهَا مِنْ ذُنُوبِهِ ثُمَّ يَحْضُرُ صَلَاةً مَكْتُوبَةً فَيُصَلِّي فَيُحْسِنُ الصَّلَاةَ إِلَّا غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ الصَّلَاةِ الَّتِي كَانَتْ قَبْلَهَا مِنْ ذُنُوبِهِ ثُمَّ يَحْضُرُ صَلَاةً مَكْتُوبَةً فَيُصَلِّي فَيُحْسِنُ الصَّلَاةَ إِلَّا غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ الصَّلَاةِ الَّتِي كَانَتْ قَبْلَهَا مِنْ ذُنُوبِهِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmon kishiga farz namoz hozir boʻlsa-yu, u turib tahorat olsa va tahoratini goʻzal qilsa, namoz oʻqib namozini goʻzal qilsa, albatta Alloh u bilan oʻsha namoz bilan undan oldingi namoz orasidagi gunohlarini magʻfirat qiladi. Soʻng u yana bir farz namozga hozir boʻlib, namoz oʻqisa va namozini goʻzal qilsa, albatta unga oʻsha namoz bilan undan oldingi namoz orasidagi gunohlari magʻfirat qilinadi. Soʻng u yana bir farz namozga hozir boʻlib, namoz oʻqisa va namozini goʻzal qilsa, albatta unga oʻsha namoz bilan undan oldingi namoz orasidagi gunohlari magʻfirat qilinadi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмон кишига фарз намоз ҳозир бўлса-ю, у туриб таҳорат олса ва таҳоратини гўзал қилса, намоз ўқиб намозини гўзал қилса, албатта Аллоҳ у билан ўша намоз билан ундан олдинги намоз орасидаги гуноҳларини мағфират қилади. Сўнг у яна бир фарз намозга ҳозир бўлиб, намоз ўқиса ва намозини гўзал қилса, албатта унга ўша намоз билан ундан олдинги намоз орасидаги гуноҳлари мағфират қилинади. Сўнг у яна бир фарз намозга ҳозир бўлиб, намоз ўқиса ва намозини гўзал қилса, албатта унга ўша намоз билан ундан олдинги намоз орасидаги гуноҳлари мағфират қилинади», дедилар.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ أَخْبَرَنِي حُسَيْنٌ يَعْنِي ابْنَ وَاقِدٍ حَدَّثَنِي أَبُو غَالِبٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِمَامُ ضَامِنٌ وَالْمُؤَذِّنُ مُؤْتَمَنٌ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Imom kafildir, muazzin esa ishonib topshirilgan kishidir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Имом кафилдир, муаззин эса ишониб топширилган кишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ مَعْبَدِ بْنِ كَعْبٍ السُّلَمِيِّ عَنْ أَخِيهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اقْتَطَعَ حَقَّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ بِيَمِينِهِ فَقَدْ أَوْجَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا النَّارَ وَحَرَّمَ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ وَإِنْ كَانَ شَيْئًا يَسِيرًا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَإِنْ قَضِيبًا مِنْ أَرَاكٍحَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مَعْبَدِ بْنِ كَعْبٍ فَذَكَرَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ أَحَدِ بَنِي حَارِثَةَ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ هَذَا أَبُو أُمَامَةَ الْحَارِثِيُّ وَلَيْسَ هُوَ أَبَا أُمَامَةَ الْبَاهِلِيَّ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kim bir musulmon kishining haqini oʻzining qasami bilan oʻzlashtirib olsa, albatta Alloh unga doʻzaxni vojib qildi va jannatni unga harom qildi», dedilar. Shunda bir kishi u zotga: «Garchi u arzimas bir narsa boʻlsa ham, ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «Garchi arok daraxtidan bir novda boʻlsa ham», dedilar. Boshqa bir sanad bilan ham shunga oʻxshashi zikr qilindi, faqat unda: «Bani Horisadan boʻlgan Abu Umoma ibn Sahldan», deyildi. Abu Abdurrahmon aytdi: Bu — Abu Umoma al-Horisiy boʻlib, Abu Umoma al-Bohiliy emas.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ким бир мусулмон кишининг ҳақини ўзининг қасами билан ўзлаштириб олса, албатта Аллоҳ унга дўзахни вожиб қилди ва жаннатни унга ҳаром қилди», дедилар. Шунда бир киши у зотга: «Гарчи у арзимас бир нарса бўлса ҳам, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «Гарчи арок дарахтидан бир новда бўлса ҳам», дедилар. Бошқа бир санад билан ҳам шунга ўхшаши зикр қилинди, фақат унда: «Бани Ҳорисадан бўлган Абу Умома ибн Саҳлдан», дейилди. Абу Абдурраҳмон айтди: Бу — Абу Умома ал-Ҳорисий бўлиб, Абу Умома ал-Боҳилий эмас.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي السَّفْرُ بْنُ نُسَيْرٍ الْأَزْدِيُّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ شُرَيْحٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا يَأْتِي أَحَدُكُمْ الصَّلَاةَ وَهُوَ حَاقِنٌ وَلَا يَؤُمَّنَّ أَحَدُكُمْ فَيَخُصَّ نَفْسَهُ بِالدُّعَاءِ دُونَهُمْ فَمَنْ فَعَلَ فَقَدْ خَانَهُمْ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Sizlardan biringiz peshobi qistab turgan holda namozga kelmasin. Sizlardan biringiz imomlik qilib, oʻzini ulardan tashqari duo bilan xoslamasin; kim shunday qilsa, demak ularga xiyonat qilibdi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Сизлардан бирингиз пешоби қистаб турган ҳолда намозга келмасин. Сизлардан бирингиз имомлик қилиб, ўзини улардан ташқари дуо билан хосламасин; ким шундай қилса, демак уларга хиёнат қилибди», дедилар.

حَدَّثَنَا زَيْدٌ حَدَّثَنِي حُسَيْنٌ حَدَّثَنِي أَبُو غَالِبٍ حَدَّثَنِي أَبُو أُمَامَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تَقْعُدُ الْمَلَائِكَةُ عَلَى أَبْوَابِ الْمَسَاجِدِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَيَكْتُبُونَ الْأَوَّلَ وَالثَّانِيَ وَالثَّالِثَ حَتَّى إِذَا خَرَجَ الْإِمَامُ رُفِعَتْ الصُّحُفُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Juma kuni farishtalar masjid eshiklariga oʻtirib, birinchi, ikkinchi va uchinchi kelganni yozib boradilar; imom chiqqanida esa sahifalar yigʻishtiriladi».Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Жума куни фаришталар масжид эшикларига ўтириб, биринчи, иккинчи ва учинчи келганни ёзиб борадилар; имом чиққанида эса саҳифалар йиғиштирилади».

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ حَدَّثَنَا أَبُو غَالِبٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التَّفْلُ فِي الْمَسْجِدِ سَيِّئَةٌ وَدَفْنُهُ حَسَنَةٌ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Masjidga tupurish — gunoh, uni koʻmish esa yaxshilikdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Масжидга тупуриш — гуноҳ, уни кўмиш эса яхшиликдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ وَأَبُو الْمُغِيرَةِ قَالَا حَدَّثَنَا حَرِيزٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمُ بْنُ عَامِرٍ الْخَبَائِرِيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُمَا كَانَ يَفْضُلُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُبْزُ الشَّعِيرِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Nabiy ﷺning ahli baytidan arpa noni ham ortib qolmas edi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Набий ﷺнинг аҳли байтидан арпа нони ҳам ортиб қолмас эди.

حَدَّثَنَا الْأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ عَيَّاشٍ عَنْ لَيْثٍ عَنِ ابْنِ سَابِطٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُصَلُّوا عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ فَإِنَّهَا تَطْلُعُ بَيْنَ قَرْنَيْ شَيْطَانٍ وَيَسْجُدُ لَهَا كُلُّ كَافِرٍ وَلَا عِنْدَ غُرُوبِهَا فَإِنَّهَا تَغْرُبُ بَيْنَ قَرْنَيْ شَيْطَانٍ وَيَسْجُدُ لَهَا كُلُّ كَافِرٍ وَلَا نِصْفَ النَّهَارِ فَإِنَّهُ عِنْدَ سَجْرِ جَهَنَّمَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quyosh chiqayotgan paytda namoz oʻqimanglar, chunki u shaytonning ikki shoxi orasidan chiqadi va unga har bir kofir sajda qiladi. Quyosh botayotganda ham oʻqimanglar, chunki u shaytonning ikki shoxi orasidan botadi va unga har bir kofir sajda qiladi. Kun oʻrtasida ham oʻqimanglar, chunki u jahannam qizitiladigan paytdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёш чиқаётган пайтда намоз ўқиманглар, чунки у шайтоннинг икки шохи орасидан чиқади ва унга ҳар бир кофир сажда қилади. Қуёш ботаётганда ҳам ўқиманглар, чунки у шайтоннинг икки шохи орасидан ботади ва унга ҳар бир кофир сажда қилади. Кун ўртасида ҳам ўқиманглар, чунки у жаҳаннам қизитиладиган пайтдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ صُهَيْبٍ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّيهِمَا بَعْدَ الْوِتْرِ وَهُوَ جَالِسٌ يَقْرَأُ فِيهِمَا إِذَا زُلْزِلَتْ الْأَرْضُ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ vitrdan keyin oʻtirgan holda ikki (rakʼat) namoz oʻqir, ularda {Iza zulzilat}ni (Zalzala surasini) va {Qul yo ayyuhal-kofirun}ni (Kofirun surasini) qiroat qilar edilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ витрдан кейин ўтирган ҳолда икки (ракъат) намоз ўқир, уларда {Иза зулзилат}ни (Залзала сурасини) ва {Қул ё айюҳал-кофирун}ни (Кофирун сурасини) қироат қилар эдилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي عِمْرَانَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ أَرْبَعَةٌ تَجْرِي عَلَيْهِمْ أُجُورُهُمْ بَعْدَ الْمَوْتِ مُرَابِطٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَنْ عَمِلَ عَمَلًا أُجْرِيَ لَهُ مِثْلُ مَا عَمِلَ وَرَجُلٌ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ فَأَجْرُهَا لَهُ مَا جَرَتْ وَرَجُلٌ تَرَكَ وَلَدًا صَالِحًا فَهُوَ يَدْعُو لَهُ

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Toʻrt kishiga oʻlimidan keyin ham ajrlari oqib turadi: Alloh yoʻlida chegara saqlovchi; bir amalni qilgan kishi — unga qilgan amali misli oqib turadi; sadaqa qilgan kishi — u (sadaqa) davom etar ekan, uning ajri unga boʻladi; va solih farzand qoldirgan kishi — u (farzand) unga duo qilib turadi», dedilar.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Тўрт кишига ўлимидан кейин ҳам ажрлари оқиб туради: Аллоҳ йўлида чегара сақловчи; бир амални қилган киши — унга қилган амали мисли оқиб туради; садақа қилган киши — у (садақа) давом этар экан, унинг ажри унга бўлади; ва солиҳ фарзанд қолдирган киши — у (фарзанд) унга дуо қилиб туради», дедилар.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْقَاسِمِ مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلَا يَلْبَسْ حَرِيرًا وَلَا ذَهَبًاقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ هَارُونَ بْنِ مَعْرُوفٍ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺning: «Kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirsa, ipak ham, oltin ham kiymasin», deyayotganlarini eshitgan. Abu Abdurrahmon aytdi: Men buni Horun ibn Maʼrufdan oʻzim ham eshitganman.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирса, ипак ҳам, олтин ҳам киймасин», деяётганларини эшитган. Абу Абдурраҳмон айтди: Мен буни Ҳорун ибн Маъруфдан ўзим ҳам эшитганман.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنِي ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلَا يَلْبَسْ حَرِيرًا وَلَا ذَهَبًا

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Men Nabiy ﷺning: «Kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirsa, ipak ham, oltin ham kiymasin», deyayotganlarini eshitdim.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Набий ﷺнинг: «Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирса, ипак ҳам, олтин ҳам киймасин», деяётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا حَرِيزٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَيْسَرَةَ قَالَسَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ بِشَفَاعَةِ الرَّجُلِ الْوَاحِدِ لَيْسَ بِنَبِيٍّ مِثْلُ الْحَيَّيْنِ أَوْ أَحَدِ الْحَيَّيْنِ رَبِيعَةَ وَمُضَرَ قَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَمَا رَبِيعَةُ مِنْ مُضَرَ قَالَ إِنَّمَا أَقُولُ مَا أُقَوَّلُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)ning shunday deyayotgani eshitildi: «Nabiy boʻlmagan bir kishining shafoati bilan jannatga Rabiʼa va Muzar kabi ikki qabila yoki oʻsha ikki qabiladan biri qadar kishi kiradi». Shunda bir aytuvchi: «Ey Allohning Rasuli, Rabiʼa Muzardan emasmi?» dedi. U zot: «Men faqat menga aytilgan narsani aytaman», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деяётгани эшитилди: «Набий бўлмаган бир кишининг шафоати билан жаннатга Рабиъа ва Музар каби икки қабила ёки ўша икки қабиладан бири қадар киши киради». Шунда бир айтувчи: «Эй Аллоҳнинг Расули, Рабиъа Музардан эмасми?» деди. У зот: «Мен фақат менга айтилган нарсани айтаман», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي عِمْرَانَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ شَفَعَ لِأَحَدٍ شَفَاعَةً فَأَهْدَى لَهُ هَدِيَّةً فَقَبِلَهَا فَقَدْ أَتَى بَابًا عَظِيمًا مِنْ الرِّبَا

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim birovga shafoat qilsa, u esa unga bir hadya hadya qilsa va u buni qabul qilsa, bas, u ribo eshiklaridan ulkan bir eshikka kelibdi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бировга шафоат қилса, у эса унга бир ҳадя ҳадя қилса ва у буни қабул қилса, бас, у рибо эшикларидан улкан бир эшикка келибди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ يَعْنِي ابْنَ صَالِحٍ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ بَدَأَ بِالسَّلَامِ فَهُوَ أَوْلَى بِاللَّهِ وَبِرَسُولِهِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim salomni birinchi boshlasa, u Allohga va Uning Rasuliga yaqinroqdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким саломни биринчи бошласа, у Аллоҳга ва Унинг Расулига яқинроқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بْنُ الْحَجَّاجِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْحِمْصِيِّ قَالَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْوُضُوءَ يُكَفِّرُ مَا قَبْلَهُ ثُمَّ تَصِيرُ الصَّلَاةُ نَافِلَةً قَالَ فَقِيلَ لَهُ أَنْتَ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ غَيْرَ مَرَّةٍ وَلَا مَرَّتَيْنِ وَلَا ثَلَاثٍ وَلَا أَرْبَعٍ وَلَا خَمْسٍ

Abu Umoma al-Himsiy (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, tahorat oʻzidan oldingi (gunohlar)ga kafforat boʻladi, soʻng namoz nafila boʻlib qoladi», dedilar. Shunda unga: «Buni oʻzing Rasululloh ﷺdan eshitganmisan?» deyildi. U: «Ha, bir marta ham, ikki marta ham, uch marta ham, toʻrt marta ham, besh marta ham emas», dedi.Абу Умома ал-Ҳимсий (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, таҳорат ўзидан олдинги (гуноҳлар)га каффорат бўлади, сўнг намоз нафила бўлиб қолади», дедилар. Шунда унга: «Буни ўзинг Расулуллоҳ ﷺдан эшитганмисан?» дейилди. У: «Ҳа, бир марта ҳам, икки марта ҳам, уч марта ҳам, тўрт марта ҳам, беш марта ҳам эмас», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْجَعْدِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى قَاصٍّ يَقُصُّ فَأَمْسَكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُصَّ فَلَأَنْ أَقْعُدَ غُدْوَةً إِلَى أَنْ تُشْرِقَ الشَّمْسُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أُعْتِقَ أَرْبَعَ رِقَابٍ وَبَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أُعْتِقَ أَرْبَعَ رِقَابٍ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ qissa aytayotgan bir qissaxonning oldiga chiqdilar, u esa toʻxtab qoldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Qissangni ayt! Men ertalabdan quyosh chiqqunicha oʻtirishim, menga toʻrtta qulni ozod qilishimdan koʻra suyukliroqdir; asrdan keyin quyosh botgunicha oʻtirishim ham menga toʻrtta qulni ozod qilishimdan koʻra suyukliroqdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ қисса айтаётган бир қиссахоннинг олдига чиқдилар, у эса тўхтаб қолди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Қиссангни айт! Мен эрталабдан қуёш чиққунича ўтиришим, менга тўртта қулни озод қилишимдан кўра суюклироқдир; асрдан кейин қуёш ботгунича ўтиришим ҳам менга тўртта қулни озод қилишимдан кўра суюклироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ السَّفْرِ بْنِ نُسَيْرٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ شُرَيْحٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا أُمَامَةَ يُحَدِّثُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَأْتِ أَحَدُكُمْ الصَّلَاةَ وَهُوَ حَاقِنٌ وَلَا يَخُصَّ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ دُونَ أَصْحَابِهِ وَلَا يُدْخِلْ عَيْنَيْهِ بَيْتًا حَتَّى يَسْتَأْذِنَفَقَالَ شَيْخٌ لَمَّا حَدَّثَهُ يَزِيدُ أَخْبَرَنَا سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz peshobi qistab turgan holda namozga kelmasin; oʻzini sheriklaridan tashqari biror narsa bilan xoslamasin; va izn soʻramaguncha koʻzlarini birovning uyiga kirgizmasin», dedilar. Yazid buni aytib bergach, bir shayx: «Bizga xabar berildi, men Abu Umomaning ushbu hadisni aytib berayotganini eshitganman», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз пешоби қистаб турган ҳолда намозга келмасин; ўзини шерикларидан ташқари бирор нарса билан хосламасин; ва изн сўрамагунча кўзларини бировнинг уйига киргизмасин», дедилар. Язид буни айтиб бергач, бир шайх: «Бизга хабар берилди, мен Абу Умоманинг ушбу ҳадисни айтиб бераётганини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مُعَاوِيَةَ يَعْنِي ابْنَ صَالِحٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ جَشِيبٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ قَالَحَضَرْنَا صَنِيعًا لِعَبْدِ الْأَعْلَى بْنِ هِلَالٍ فَلَمَّا فَرَغْنَا مِنْ الطَّعَامِ قَامَ أَبُو أُمَامَةَ فَقَالَ لَقَدْ قُمْتُ مَقَامِي هَذَا وَمَا أَنَا بِخَطِيبٍ وَمَا أُرِيدُ الْخُطْبَةَ وَلَكِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ عِنْدَ انْقِضَاءِ الطَّعَامِ الْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ غَيْرَ مَكْفِيٍّ وَلَا مُوَدَّعٍ وَلَا مُسْتَغْنًى عَنْهُ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ يُرَدِّدُهُنَّ عَلَيْنَا حَتَّى حَفِظْنَاهُنَّ

Xolid ibn Maʼdon aytadi: Biz Abdulaʼlo ibn Hilolning ziyofatida hozir boʻldik. Taomdan boʻshaganimizda Abu Umoma (roziyallohu anhu) turib: «Men shu oʻrnimda turdim, men xatib ham emasman va xutba qilmoqchi ham emasman, lekin men Rasululloh ﷺning taom nihoyasida: ‹Alhamdu lillahi kasiyran toyyiban muborakan fiyhi, gʻayra makfiyyin va la muvaddaʼin va la mustagʻnan anhu› (yaʼni: Koʻp, pokiza, barakali hamdu sano Allohga boʻlsin; U behojat emas, tark etilmaydigan va Undan beniyoz boʻlinmaydigandir), deb aytayotganlarini eshitganman», dedi. Roviy aytadi: U bularni biz yodlab olgunimizcha bizga takrorlayverdi.Холид ибн Маъдон айтади: Биз Абдулаъло ибн Ҳилолнинг зиёфатида ҳозир бўлдик. Таомдан бўшаганимизда Абу Умома (розияллоҳу анҳу) туриб: «Мен шу ўрнимда турдим, мен хатиб ҳам эмасман ва хутба қилмоқчи ҳам эмасман, лекин мен Расулуллоҳ ﷺнинг таом ниҳоясида: ‹Алҳамду лиллаҳи касийран тоййибан муборакан фийҳи, ғайра макфиййин ва ла муваддаъин ва ла мустағнан анҳу› (яъни: Кўп, покиза, баракали ҳамду сано Аллоҳга бўлсин; У беҳожат эмас, тарк этилмайдиган ва Ундан бениёз бўлинмайдигандир), деб айтаётганларини эшитганман», деди. Ровий айтади: У буларни биз ёдлаб олгунимизча бизга такрорлайверди.

حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي عُتْبَةَ الْكِنْدِيِّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ أُمَّتِي أَحَدٌ إِلَّا وَأَنَا أَعْرِفُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ رَأَيْتَ وَمَنْ لَمْ تَرَ قَالَ مَنْ رَأَيْتُ وَمَنْ لَمْ أَرَ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنْ أَثَرِ الطُّهُورِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ummatimdan hech kim yoʻqki, men uni qiyomat kuni tanimasam», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, koʻrganingizni ham, koʻrmaganingizni ham (tanaysizmi)?» dedilar. U zot: «Koʻrganimni ham, koʻrmaganimni ham — tahorat asaridan peshonalari va aʼzolari nurli boʻlgan holda (tanayman)», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимдан ҳеч ким йўқки, мен уни қиёмат куни танимасам», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, кўрганингизни ҳам, кўрмаганингизни ҳам (танайсизми)?» дедилар. У зот: «Кўрганимни ҳам, кўрмаганимни ҳам — таҳорат асаридан пешоналари ва аъзолари нурли бўлган ҳолда (танайман)», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ الْكَلَاعِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ عَلَى الْجَدْعَاءِ وَاضِعٌ رِجْلَيْهِ فِي الْغَرْزِ يَتَطَاوَلُ يُسْمِعُ النَّاسَ فَقَالَ بِأَعْلَى صَوْتِهِ أَلَا تَسْمَعُونَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ طَوَائِفِ النَّاسِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَاذَا تَعْهَدُ إِلَيْنَا قَالَ اعْبَدُوا رَبَّكُمْ وَصَلُّوا خَمْسَكُمْ وَصُومُوا شَهْرَكُمْ وَأَطِيعُوا ذَا أَمْرِكُمْ تَدْخُلُوا جَنَّةَ رَبِّكُمْ فَقُلْتُ يَا أَبَا أُمَامَةَ مِثْلُ مَنْ أَنْتَ يَوْمَئِذٍ قَالَ أَنَا يَوْمَئِذٍ ابْنُ ثَلَاثِينَ سَنَةً أُزَاحِمُ الْبَعِيرَ أُزَحْزِحُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺni eshitdim; u zot oʻsha kuni Jadʼo (nomli tuya) ustida, oyoqlarini uzangiga qoʻyib, odamlarga eshittirish uchun boʻy choʻzib turgan edilar. U zot baland ovoz bilan: «Eshitayapsizlarmi?» dedilar. Shunda odamlarning bir tomonidan bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, bizga nimani tayinlaysiz?» dedi. U zot: «Robbingizga ibodat qilinglar, besh (vaqt) namozingizni oʻqinglar, oyingizni roʻza tutinglar va ish boshliqlaringizga itoat qilinglar — Robbingizning jannatiga kirasizlar», dedilar. Men: «Ey Abu Umoma, oʻsha kuni sen necha yoshda eding?» dedim. U: «Men oʻsha kuni oʻttiz yoshda edim, tuyani turtib, Rasululloh ﷺ uchun uni surib turardim», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺни эшитдим; у зот ўша куни Жадъо (номли туя) устида, оёқларини узангига қўйиб, одамларга эшиттириш учун бўй чўзиб турган эдилар. У зот баланд овоз билан: «Эшитаяпсизларми?» дедилар. Шунда одамларнинг бир томонидан бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизга нимани тайинлайсиз?» деди. У зот: «Роббингизга ибодат қилинглар, беш (вақт) намозингизни ўқинглар, ойингизни рўза тутинглар ва иш бошлиқларингизга итоат қилинглар — Роббингизнинг жаннатига кирасизлар», дедилар. Мен: «Эй Абу Умома, ўша куни сен неча ёшда эдинг?» дедим. У: «Мен ўша куни ўттиз ёшда эдим, туяни туртиб, Расулуллоҳ ﷺ учун уни суриб турардим», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَبِي غَالِبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يُحَدِّثُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ {فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ} قَالَ هُمْ الْخَوَارِجُ وَفِي قَوْلِهِ {يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ} قَالَ هُمْ الْخَوَارِجُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot Alloh azza va jallaning {Qalblarida ogʻish borlar esa undagi mutashobih (oyat)larga ergashadilar} degan soʻzi haqida: «Ular xorijiylardir», dedilar; {Baʼzi yuzlar oqaradigan va baʼzi yuzlar qoradigan kunda} degan soʻzi haqida ham: «Ular xorijiylardir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот Аллоҳ азза ва жалланинг {Қалбларида оғиш борлар эса ундаги муташобиҳ (оят)ларга эргашадилар} деган сўзи ҳақида: «Улар хорижийлардир», дедилар; {Баъзи юзлар оқарадиган ва баъзи юзлар қорадиган кунда} деган сўзи ҳақида ҳам: «Улар хорижийлардир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا فَرَجُ بْنُ فَضَالَةَ حَدَّثَنَا لُقْمَانُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَحَجَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَجَّةَ الْوَدَاعِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَلَا لَعَلَّكُمْ لَا تَرَوْنِي بَعْدَ عَامِكُمْ هَذَا أَلَا لَعَلَّكُمْ لَا تَرَوْنِي بَعْدَ عَامِكُمْ هَذَا أَلَا لَعَلَّكُمْ لَا تَرَوْنِي بَعْدَ عَامِكُمْ هَذَا فَقَامَ رَجُلٌ طَوِيلٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَمَا الَّذِي نَفْعَلُ فَقَالَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَصَلُّوا خَمْسَكُمْ وَصُومُوا شَهْرَكُمْ وَحُجُّوا بَيْتَكُمْ وَأَدُّوا زَكَاتَكُمْ طَيِّبَةً بِهَا أَنْفُسُكُمْ تَدْخُلُوا جَنَّةَ رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga Vidolashuv hajini qildim. U zot Allohga hamd va sano aytdilar, soʻng: «Ogoh boʻlinglar, ehtimol sizlar meni shu yilingizdan keyin koʻrmassizlar; ogoh boʻlinglar, ehtimol sizlar meni shu yilingizdan keyin koʻrmassizlar; ogoh boʻlinglar, ehtimol sizlar meni shu yilingizdan keyin koʻrmassizlar», dedilar. Shunda goʻyo Shanuʼa kishilaridan boʻlgan uzun boʻyli bir kishi turib: «Ey Allohning Nabiysi, biz nima qilamiz?» dedi. U zot: «Robbingizga ibodat qilinglar, besh (vaqt) namozingizni oʻqinglar, oyingizni roʻza tutinglar, Baytingizni haj qilinglar va koʻnglingiz rozi holda zakotingizni ado etinglar — Robbingiz azza va jallaning jannatiga kirasizlar», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Видолашув ҳажини қилдим. У зот Аллоҳга ҳамд ва сано айтдилар, сўнг: «Огоҳ бўлинглар, эҳтимол сизлар мени шу йилингиздан кейин кўрмассизлар; огоҳ бўлинглар, эҳтимол сизлар мени шу йилингиздан кейин кўрмассизлар; огоҳ бўлинглар, эҳтимол сизлар мени шу йилингиздан кейин кўрмассизлар», дедилар. Шунда гўё Шануъа кишиларидан бўлган узун бўйли бир киши туриб: «Эй Аллоҳнинг Набийси, биз нима қиламиз?» деди. У зот: «Роббингизга ибодат қилинглар, беш (вақт) намозингизни ўқинглар, ойингизни рўза тутинглар, Байтингизни ҳаж қилинглар ва кўнглингиз рози ҳолда закотингизни адо этинглар — Роббингиз азза ва жалланинг жаннатига кирасизлар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا الْفَرَجُ حَدَّثَنَا لُقْمَانُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ قَالَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا كَانَ أَوَّلُ بَدْءِ أَمْرِكَ قَالَ دَعْوَةُ أَبِي إِبْرَاهِيمَ وَبُشْرَى عِيسَى وَرَأَتْ أُمِّي أَنَّهُ يَخْرُجُ مِنْهَا نُورٌ أَضَاءَتْ مِنْهَا قُصُورُ الشَّامِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: «Ey Allohning Nabiysi, ishingizning boshlanishi nima edi?» dedim. U zot: «Otam Ibrohimning duosi va Iysoning bashorati. Onam esa oʻzidan bir nur chiqib, undan Shom qasrlari yoritilganini koʻrgan edi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: «Эй Аллоҳнинг Набийси, ишингизнинг бошланиши нима эди?» дедим. У зот: «Отам Иброҳимнинг дуоси ва Ийсонинг башорати. Онам эса ўзидан бир нур чиқиб, ундан Шом қасрлари ёритилганини кўрган эди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا فَرَجٌ حَدَّثَنَا لُقْمَانُ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَتْلِ عَوَامِرِ الْبُيُوتِ إِلَّا مِنْ ذِي الطُّفْيَتَيْنِ وَالْأَبْتَرِ فَإِنَّهُمَا يُكْمِهَانِ الْأَبْصَارَ وَتَخْدِجُ مِنْهُنَّ النِّسَاءُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uy ilonlarini oʻldirishdan qaytardilar, faqat ikki chiziqlisi va dumi kaltasidan boshqa; chunki bu ikkisi koʻzlarni koʻr qiladi va ayollarning homilasini tashlatadi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уй илонларини ўлдиришдан қайтардилар, фақат икки чизиқлиси ва думи калтасидан бошқа; чунки бу иккиси кўзларни кўр қилади ва аёлларнинг ҳомиласини ташлатади.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا فَرَجٌ حَدَّثَنَا لُقْمَانُ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصَّفِّ الْأَوَّلِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَعَلَى الثَّانِي قَالَ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصَّفِّ الْأَوَّلِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَعَلَى الثَّانِي قَالَ وَعَلَى الثَّانِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَوُّوا صُفُوفَكُمْ وَحَاذُوا بَيْنَ مَنَاكِبِكُمْ وَلِينُوا فِي أَيْدِي إِخْوَانِكُمْ وَسُدُّوا الْخَلَلَ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَدْخُلُ بَيْنَكُمْ بِمَنْزِلَةِ الْحَذَفِ يَعْنِي أَوْلَادَ الضَّأْنِ الصِّغَارَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari birinchi safga salovot aytadilar», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, ikkinchisiga ham (aytadilarmi)?» dedilar. U zot: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari birinchi safga salovot aytadilar», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, ikkinchisiga ham (aytadilarmi)?» dedilar. U zot: «Ikkinchisiga ham», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Saflaringizni tekislanglar, yelkalaringizni bir tekisda tutinglar, birodarlaringizning qoʻllarida yumshoq boʻlinglar va boʻshliqlarni toʻldiringlar. Chunki shayton oralaringizga mayda qoʻzichoqlardek kirib oladi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари биринчи сафга саловот айтадилар», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, иккинчисига ҳам (айтадиларми)?» дедилар. У зот: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари биринчи сафга саловот айтадилар», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, иккинчисига ҳам (айтадиларми)?» дедилар. У зот: «Иккинчисига ҳам», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Сафларингизни текисланглар, елкаларингизни бир текисда тутинглар, биродарларингизнинг қўлларида юмшоқ бўлинглар ва бўшлиқларни тўлдиринглар. Чунки шайтон ораларингизга майда қўзичоқлардек кириб олади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا الْفَرَجُ حَدَّثَنَا لُقْمَانُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجِيفُوا أَبْوَابَكُمْ وَأَكْفِئُوا آنِيَتَكُمْ وَأَوْكِئُوا أَسْقِيَتَكُمْ وَأَطْفِئُوا سُرُجَكُمْ فَإِنَّهُ لَنْ يُؤْذَنَ لَهُمْ بِالتَّسَوُّرِ عَلَيْكُمْ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Eshiklaringizni yopinglar, idishlaringizni yopib qoʻyinglar, meshlaringizning ogʻzini bogʻlanglar va chiroqlaringizni oʻchiringlar. Chunki ularga sizlarning ustingizga devordan oshib tushishga izn berilmaydi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эшикларингизни ёпинглар, идишларингизни ёпиб қўйинглар, мешларингизнинг оғзини боғланглар ва чироқларингизни ўчиринглар. Чунки уларга сизларнинг устингизга девордан ошиб тушишга изн берилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُوحٍ قُرَادٌ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ سَمِعْتُ أَبِي غَيْرَ مَرَّةٍ يَقُولُ وَحِدْثنَا أَبُو نُوحٍ قُرَادٌ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ عَنْ شَدَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ إِنَّكَ إِنْ تَبْذُلْ الْخَيْرَ خَيْرٌ لَكَ وَإِنْ تُمْسِكْهُ شَرٌّ لَكَ وَلَا تُلَامُ عَلَى الْكَفَافِ وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنْ الْيَدِ السُّفْلَى

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Ey odam bolasi! Agar yaxshilikni ehson qilsang, bu sen uchun yaxshiroq; agar uni ushlab qolsang, sen uchun yomonroqdir. Yetarlicha (saqlab qolganing) uchun malomat qilinmaysan. (Ehsonni) oʻzing boqadiganlardan boshla. Yuqori qoʻl quyi qoʻldan yaxshiroqdir».Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Эй одам боласи! Агар яхшиликни эҳсон қилсанг, бу сен учун яхшироқ; агар уни ушлаб қолсанг, сен учун ёмонроқдир. Етарлича (сақлаб қолганинг) учун маломат қилинмайсан. (Эҳсонни) ўзинг боқадиганлардан бошла. Юқори қўл қуйи қўлдан яхшироқдир».

حَدَّثَنَا أَبُو نُوحٍ وَعَبْدُ الصَّمَدِ قَالَا حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ وَقَالَ أَبُو نُوحٍ أَخْبَرَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ عَنْ شَدَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُأَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ حَدًّا فَأَقِمْهُ عَلَيَّ قَالَ فَسَكَتَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ عَادَ فَقَالَ لَهُ مَرَّةً أُخْرَى ثُمَّ أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ انْصَرَفَ قَالَ أَبُو أُمَامَةَ فَاتَّبَعَهُ الرَّجُلُ قَالَ وَتَبِعْتُهُ قَالَ عَبْدُ الصَّمَدِ فِي حَدِيثِهِ فَانْصَرَفْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالرَّجُلُ يَتْبَعُهُ لِأَعْلَمَ مَا يَقُولُ لَهُ قَالَ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ حَدًّا فَأَقِمْهُ عَلَيَّ قَالَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَيْسَ قَدْ تَوَضَّأْتَ قَبْلَ أَنْ تَخْرُجَ مِنْ مَنْزِلِكَ فَأَحْسَنْتَ الْوُضُوءَ ثُمَّ صَلَّيْتَ مَعَنَا قَالَ بَلَى قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ حَدَّكَ أَوْ ذَنْبَكَ شَكَّ فِيهِ عِكْرِمَةُ قَالَ عَبْدُ الصَّمَدِ فِي حَدِيثِهِ فَانْصَرَفْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاتَّبَعَهُ الرَّجُلُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ masjidda ekanlarida huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men hadd (talab qiladigan gunoh) qildim, uni menga joriy qiling», dedi. Nabiy ﷺ sukut qildilar. Soʻng u qaytib, unga yana bir marta shuni aytdi. Keyin namozga iqomat aytildi va Rasululloh ﷺ namoz oʻqib, soʻng qaytdilar. Abu Umoma aytdi: Haligi kishi u zotning ortidan ergashdi, men ham u zot unga nima deyishlarini bilish uchun ergashdim. Shunda u kishi: «Ey Allohning Rasuli, men hadd (talab qiladigan gunoh) qildim, uni menga joriy qiling», dedi. Nabiy ﷺ unga: «Uyingdan chiqishingdan oldin tahorat qilib, tahoratni chiroyli qilmadingmi, soʻng biz bilan birga namoz oʻqimadingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Albatta, Alloh sening hadding — yoki gunohing — ni magʻfirat qildi», dedilar. Bunda Ikrima shubha qildi. Abdussamad oʻz hadisida: «Men Nabiy ﷺ bilan birga qaytdim, haligi kishi esa u zotning ortidan ergashdi», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ масжидда эканларида ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ҳадд (талаб қиладиган гуноҳ) қилдим, уни менга жорий қилинг», деди. Набий ﷺ сукут қилдилар. Сўнг у қайтиб, унга яна бир марта шуни айтди. Кейин намозга иқомат айтилди ва Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқиб, сўнг қайтдилар. Абу Умома айтди: Ҳалиги киши у зотнинг ортидан эргашди, мен ҳам у зот унга нима дейишларини билиш учун эргашдим. Шунда у киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ҳадд (талаб қиладиган гуноҳ) қилдим, уни менга жорий қилинг», деди. Набий ﷺ унга: «Уйингдан чиқишингдан олдин таҳорат қилиб, таҳоратни чиройли қилмадингми, сўнг биз билан бирга намоз ўқимадингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Албатта, Аллоҳ сенинг ҳаддинг — ёки гуноҳинг — ни мағфират қилди», дедилар. Бунда Икрима шубҳа қилди. Абдуссамад ўз ҳадисида: «Мен Набий ﷺ билан бирга қайтдим, ҳалиги киши эса у зотнинг ортидан эргашди», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَهْرَامَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ حَدَّثَنِي أَبُو أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا رَجُلٍ قَامَ إِلَى وَضُوئِهِ يُرِيدُ الصَّلَاةَ ثُمَّ غَسَلَ كَفَّيْهِ نَزَلَتْ خَطِيئَتُهُ مِنْ كَفَّيْهِ مَعَ أَوَّلِ قَطْرَةٍ فَإِذَا مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَاسْتَنْثَرَ نَزَلَتْ خَطِيئَتُهُ مِنْ لِسَانِهِ وَشَفَتَيْهِ مَعَ أَوَّلِ قَطْرَةٍ فَإِذَا غَسَلَ وَجْهَهُ نَزَلَتْ خَطِيئَتُهُ مِنْ سَمْعِهِ وَبَصَرِهِ مَعَ أَوَّلِ قَطْرَةٍ فَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَرِجْلَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ سَلِمَ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ هُوَ لَهُ وَمِنْ كُلِّ خَطِيئَةٍ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ قَالَ فَإِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ رَفَعَ اللَّهُ بِهَا دَرَجَتَهُ وَإِنْ قَعَدَ قَعَدَ سَالِمًا

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Qaysi bir kishi namozni iroda qilib tahoratga tursa-yu, ikki kaftini yuvsa, birinchi tomchi bilan birga kaftlaridagi xatosi tushib ketadi. Ogʻziga suv olib, burniga suv tortib qoqsa, birinchi tomchi bilan birga tili va lablaridagi xatosi tushib ketadi. Yuzini yuvsa, birinchi tomchi bilan birga qulogʻi va koʻzidagi xatosi tushib ketadi. Qoʻllarini tirsaklarigacha, oyoqlarini toʻpiqlarigacha yuvsa, oʻzidagi har bir gunohdan va har bir xatodan onasi uni tuqqan kunidagidek pok boʻladi». Soʻng u zot: «Bas, namozga tursa, Alloh bu bilan uning darajasini koʻtaradi; agar oʻtirsa, salomat holda oʻtiradi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Қайси бир киши намозни ирода қилиб таҳоратга турса-ю, икки кафтини ювса, биринчи томчи билан бирга кафтларидаги хатоси тушиб кетади. Оғзига сув олиб, бурнига сув тортиб қоқса, биринчи томчи билан бирга тили ва лабларидаги хатоси тушиб кетади. Юзини ювса, биринчи томчи билан бирга қулоғи ва кўзидаги хатоси тушиб кетади. Қўлларини тирсакларигача, оёқларини тўпиқларигача ювса, ўзидаги ҳар бир гуноҳдан ва ҳар бир хатодан онаси уни туққан кунидагидек пок бўлади». Сўнг у зот: «Бас, намозга турса, Аллоҳ бу билан унинг даражасини кўтаради; агар ўтирса, саломат ҳолда ўтиради», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا مُبَارَكٌ يَعْنِي ابْنَ فَضَالَةَ حَدَّثَنِي أَبُو غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَقْعُدُ الْمَلَائِكَةُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ عَلَى أَبْوَابِ الْمَسْجِدِ مَعَهُمْ الصُّحُفُ يَكْتُبُونَ النَّاسَ فَإِذَا خَرَجَ الْإِمَامُ طُوِيَتْ الصُّحُفُ قُلْتُ يَا أَبَا أُمَامَةَ لَيْسَ لِمَنْ جَاءَ بَعْدَ خُرُوجِ الْإِمَامِ جُمُعَةٌ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لَيْسَ مِمَّنْ يُكْتَبُ فِي الصُّحُفِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Juma kuni farishtalar masjid eshiklariga oʻtiradilar, qoʻllarida sahifalar boʻlib, odamlarni yozib boradilar. Imom chiqqanda sahifalar yigʻiladi», dedilar. Men: «Ey Abu Umoma, imom chiqqanidan keyin kelgan kishiga juma yoʻqmi?» dedim. U: «Bor, albatta, lekin u sahifalarga yoziladiganlardan boʻlmaydi», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жума куни фаришталар масжид эшикларига ўтирадилар, қўлларида саҳифалар бўлиб, одамларни ёзиб борадилар. Имом чиққанда саҳифалар йиғилади», дедилар. Мен: «Эй Абу Умома, имом чиққанидан кейин келган кишига жума йўқми?» дедим. У: «Бор, албатта, лекин у саҳифаларга ёзиладиганлардан бўлмайди», деди.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا جَاءَنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قَطُّ إِلَّا أَمَرَنِي بِالسِّوَاكِ لَقَدْ خَشِيتُ أَنْ أُحْفِيَ مُقَدَّمَ فِيَّ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jabroil (alayhissalom) mening oldimga qachon kelmasin, albatta menga misvok ishlatishni buyurar edi. Hatto ogʻzimning old tishlarini yeb yuboraman deb qoʻrqdim», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаброил (алайҳиссалом) менинг олдимга қачон келмасин, албатта менга мисвок ишлатишни буюрар эди. Ҳатто оғзимнинг олд тишларини еб юбораман деб қўрқдим», дедилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِي ظَبْيَةَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمِقَةَ مِنْ اللَّهِ قَالَ شَرِيكٌ هِيَ الْمَحَبَّةُ وَأُلْقِيَتْ مِنْ السَّمَاءِ فَإِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْدًا قَالَ لِجِبْرِيلَ إِنِّي أُحِبُّ فُلَانًا فَيُنَادِي جِبْرِيلُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَمِقُ يَعْنِي يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبُّوهُ أَرَى شَرِيكًا قَدْ قَالَ فَيُنْزِلُ لَهُ الْمَحَبَّةَ فِي الْأَرْضِ وَإِذَا أَبْغَضَ عَبْدًا قَالَ لِجِبْرِيلَ إِنِّي أُبْغِضُ فُلَانًا فَأَبْغِضْهُ قَالَ فَيُنَادِي جِبْرِيلُ إِنَّ رَبَّكُمْ يُبْغِضُ فُلَانًا فَأَبْغِضُوهُ قَالَ أَرَى شَرِيكًا قَدْ قَالَ فَيَجْرِي لَهُ الْبُغْضُ فِي الْأَرْضِحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَكِيمٍ الْأَوْدِيُّ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِي ظَبْيَةَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, miqa — Sharik aytdi: u muhabbatdir — Allohdandir va u osmondan tushiriladi. Alloh bir bandani sevsa, Jabroilga: ‹Men falonchini sevaman›, deydi. Shunda Jabroil: ‹Albatta, aziz va jalil Alloh falonchini yaxshi koʻradi, bas, sizlar ham uni seringlar›, deb nido qiladi», dedilar. Sharik: «Soʻng unga yer yuzida muhabbat nozil qilinadi», degan boʻlsa kerak. «Agar bir bandani yomon koʻrsa, Jabroilga: ‹Men falonchini yomon koʻraman, sen ham uni yomon koʻr›, deydi. Shunda Jabroil: ‹Albatta, Robbingiz falonchini yomon koʻradi, bas, sizlar ham uni yomon koʻringlar›, deb nido qiladi», dedilar. Sharik: «Soʻng unga yer yuzida adovat joriy boʻladi», degan boʻlsa kerak. Bu hadis boshqa yoʻl bilan ham Abu Umomadan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilingan.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, миқа — Шарик айтди: у муҳаббатдир — Аллоҳдандир ва у осмондан туширилади. Аллоҳ бир бандани севса, Жаброилга: ‹Мен фалончини севаман›, дейди. Шунда Жаброил: ‹Албатта, азиз ва жалил Аллоҳ фалончини яхши кўради, бас, сизлар ҳам уни серинглар›, деб нидо қилади», дедилар. Шарик: «Сўнг унга ер юзида муҳаббат нозил қилинади», деган бўлса керак. «Агар бир бандани ёмон кўрса, Жаброилга: ‹Мен фалончини ёмон кўраман, сен ҳам уни ёмон кўр›, дейди. Шунда Жаброил: ‹Албатта, Роббингиз фалончини ёмон кўради, бас, сизлар ҳам уни ёмон кўринглар›, деб нидо қилади», дедилар. Шарик: «Сўнг унга ер юзида адоват жорий бўлади», деган бўлса керак. Бу ҳадис бошқа йўл билан ҳам Абу Умомадан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبَانُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو مُسْلِمٍ قَالَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي أُمَامَةَ وَهُوَ يَتَفَلَّى فِي الْمَسْجِدِ وَيَدْفِنُ الْقَمْلَ فِي الْحَصَى فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا أُمَامَةَ إِنَّ رَجُلًا حَدَّثَنِي عَنْكَ أَنَّكَ قُلْتَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ وَوَجْهَهُ وَمَسَحَ عَلَى رَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ثُمَّ قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ الْمَفْرُوضَةِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ مَا مَشَتْ إِلَيْهِ رِجْلُهُ وَقَبَضَتْ عَلَيْهِ يَدَاهُ وَسَمِعَتْ إِلَيْهِ أُذُنَاهُ وَنَظَرَتْ إِلَيْهِ عَيْنَاهُ وَحَدَّثَ بِهِ نَفْسَهُ مِنْ سُوءٍ قَالَ وَاللَّهِ لَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنْ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَا أُحْصِيهِ

Abu Muslim aytadi: Men Abu Umomaning huzuriga kirdim; u masjidda bitini terib, bitlarni shagʻal ostiga koʻmayotgan edi. Men unga: «Ey Abu Umoma, bir kishi sendan menga: ‹Men Rasululloh ﷺning: «Kim tahorat qilib, tahoratni mukammal qilsa — qoʻllarini va yuzini yuvsa, boshiga va quloqlariga mash tortsa, soʻng farz namozga tursa — Alloh unga oʻsha kuni oyogʻi yurgan, qoʻllari tutgan, quloqlari eshitgan, koʻzlari qaragan va koʻngli oʻzi bilan gaplashgan yomonlikni magʻfirat qiladi», deganlarini eshitdim›, deb aytganingni soʻzlab berdi», dedim. U: «Allohga qasamki, men buni Allohning Nabiysi ﷺdan sanogʻiga yetolmaydigan darajada (koʻp) eshitganman», dedi.Абу Муслим айтади: Мен Абу Умоманинг ҳузурига кирдим; у масжидда битини териб, битларни шағал остига кўмаётган эди. Мен унга: «Эй Абу Умома, бир киши сендан менга: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким таҳорат қилиб, таҳоратни мукаммал қилса — қўлларини ва юзини ювса, бошига ва қулоқларига маш тортса, сўнг фарз намозга турса — Аллоҳ унга ўша куни оёғи юрган, қўллари тутган, қулоқлари эшитган, кўзлари қараган ва кўнгли ўзи билан гаплашган ёмонликни мағфират қилади», деганларини эшитдим›, деб айтганингни сўзлаб берди», дедим. У: «Аллоҳга қасамки, мен буни Аллоҳнинг Набийси ﷺдан саноғига етолмайдиган даражада (кўп) эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْوَاسِطِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاتِكَةِ عَنْ الْقَاسِمِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةٌ فِي دُبُرِ صَلَاةٍ قَالَ أَبِي وَقَالَ غَيْرُهُ فِي إِثْرِ صَلَاةٍ لَا لَغْوَ بَيْنَهُمَا كِتَابٌ فِي عِلِّيِّينَقَالَ عَبْد اللَّهِ قُلْتُ لِأَبِي مِنْ أَيْنَ سَمِعَ مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاتِكَةِ قَالَ كَانَ أَصْلُهُ شَامِيًّا سَمِعَ مِنْهُ بِالشَّامِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oralarida behuda (gap) boʻlmagan, namoz ketidan (oʻqilgan) namoz — Illiyyunda (yozilgan) bir kitobdir», dedilar. Abdulloh aytdi: Otamdan: «Muhammad ibn Yazid Usmon ibn Abul-Otikadan qayerda eshitgan?» deb soʻradim. U: «Uning asli shomlik edi, undan Shomda eshitgan», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ораларида беҳуда (гап) бўлмаган, намоз кетидан (ўқилган) намоз — Иллийюнда (ёзилган) бир китобдир», дедилар. Абдуллоҳ айтди: Отамдан: «Муҳаммад ибн Язид Усмон ибн Абул-Отикадан қаерда эшитган?» деб сўрадим. У: «Унинг асли шомлик эди, ундан Шомда эшитган», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُطَرِّفٍ أَبُو غَسَّانَ اللَّيْثِيُّ عَنْ أَبِي الْحَصِينِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحُمَّى كِيرٌ مِنْ جَهَنَّمَ فَمَا أَصَابَ الْمُؤْمِنَ مِنْهَا كَانَ حَظَّهُ مِنْ جَهَنَّمَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Isitma jahannamdan boʻlgan bir oʻchoqdir. Moʻminga undan yetgan narsa uning jahannamdan boʻlgan nasibasidir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Иситма жаҳаннамдан бўлган бир ўчоқдир. Мўминга ундан етган нарса унинг жаҳаннамдан бўлган насибасидир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ وَأَبُو سَعِيدٍ قَالَا حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ أَبِي النَّجُودِ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَلَوْ لَمْ أَسْمَعْهُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا سَبْعًا قَالَ أَبُو سَعِيدٍ إِلَّا سَبْعَ مِرَارٍ مَا حَدَّثَ بِهِ قَالَ إِذَا تَوَضَّأَ الرَّجُلُ كَمَا أُمِرَ ذَهَبَ الْإِثْمُ مِنْ سَمْعِهِ وَبَصَرِهِ وَيَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Agar men buni Nabiy ﷺdan yetti martadan kam eshitganimda, uni rivoyat qilmagan boʻlar edim. U zot: «Kishi buyurilganidek tahorat qilsa, qulogʻidan, koʻzidan, qoʻllaridan va oyoqlaridan gunoh ketadi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Агар мен буни Набий ﷺдан етти мартадан кам эшитганимда, уни ривоят қилмаган бўлар эдим. У зот: «Киши буюрилганидек таҳорат қилса, қулоғидан, кўзидан, қўлларидан ва оёқларидан гуноҳ кетади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ سَمِعَ أَبَا نَصْرٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ قَالَ عَلَيْكَ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لَا عِدْلَ لَهُ أَوْ قَالَ لَا مِثْلَ لَهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: «Ey Allohning Rasuli, meni jannatga kiritadigan bir amalni menga ayting», dedim. U zot: «Roʻzani lozim tut, chunki uning tengi yoʻq», dedilar — yoki: «uning misli yoʻq», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: «Эй Аллоҳнинг Расули, мени жаннатга киритадиган бир амални менга айтинг», дедим. У зот: «Рўзани лозим тут, чунки унинг тенги йўқ», дедилар — ёки: «унинг мисли йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَيْمَنَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ طُوبَى لِمَنْ رَآنِي وَطُوبَى سَبْعَ مِرَارٍ لِمَنْ آمَنْ بِي وَلَمْ يَرَنِي

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Meni koʻrgan kishiga xushxabar boʻlsin; menga imon keltirib, meni koʻrmagan kishiga esa yetti marta xushxabar boʻlsin», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мени кўрган кишига хушхабар бўлсин; менга имон келтириб, мени кўрмаган кишига эса етти марта хушхабар бўлсин», дедилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا ابْنُ مُبَارَكٍ وَعَتَّابٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ هُوَ ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَنْظُرُ إِلَى مَحَاسِنِ امْرَأَةٍ أَوَّلَ مَرَّةٍ ثُمَّ يَغُضُّ بَصَرَهُ إِلَّا أَحْدَثَ اللَّهُ لَهُ عِبَادَةً يَجِدُ حَلَاوَتَهَا

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qaysi bir musulmon bir ayolning goʻzalliklariga ilk marta koʻz tashlab, soʻng koʻzini (undan) olib qochsa, Alloh unga shirinligini his qiladigan bir ibodatni paydo qiladi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қайси бир мусулмон бир аёлнинг гўзалликларига илк марта кўз ташлаб, сўнг кўзини (ундан) олиб қочса, Аллоҳ унга ширинлигини ҳис қиладиган бир ибодатни пайдо қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَيَرْفَعُ الْحَدِيثَ قَالَ مَنْ بَدَأَ بِالسَّلَامِ فَهُوَ أَوْلَى بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَرَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan marfuʼ tarzda rivoyat qilinadi: «Kim salomni birinchi boshlasa, u aziz va jalil Allohga hamda Uning Rasuli ﷺga haqliroqdir».Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан марфуъ тарзда ривоят қилинади: «Ким саломни биринчи бошласа, у азиз ва жалил Аллоҳга ҳамда Унинг Расули ﷺга ҳақлироқдир».

حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَبِيعُوا الْمُغَنِّيَاتِ وَلَا تَشْتَرُوهُنَّ وَلَا تُعَلِّمُوهُنَّ وَلَا خَيْرَ فِي تِجَارَةٍ فِيهِنَّ وَثَمَنُهُنَّ حَرَامٌ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qoʻshiqchi choʻrilarni sotmanglar, ularni sotib ham olmanglar va ularga (qoʻshiq) oʻrgatmanglar. Ular borasidagi tijoratda hech qanday yaxshilik yoʻq va ularning bahosi haromdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қўшиқчи чўриларни сотманглар, уларни сотиб ҳам олманглар ва уларга (қўшиқ) ўргатманглар. Улар борасидаги тижоратда ҳеч қандай яхшилик йўқ ва уларнинг баҳоси ҳаромдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَلَوْ لَمْ أَسْمَعْهُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا سَبْعَ مِرَارٍ مَا حَدَّثْتُ بِهِ قَالَ إِذَا تَوَضَّأَ الرَّجُلُ كَمَا أُمِرَ ذَهَبَ الْإِثْمُ مِنْ سَمْعِهِ وَبَصَرِهِ وَيَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Agar men buni Nabiy ﷺdan yetti martadan kam eshitganimda, uni rivoyat qilmas edim. U zot: «Kishi buyurilganidek tahorat qilsa, qulogʻidan, koʻzidan, qoʻllaridan va oyoqlaridan gunoh ketadi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Агар мен буни Набий ﷺдан етти мартадан кам эшитганимда, уни ривоят қилмас эдим. У зот: «Киши буюрилганидек таҳорат қилса, қулоғидан, кўзидан, қўлларидан ва оёқларидан гуноҳ кетади», дедилар.

حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِ قَالَ حَمَّادٌ فَلَا أَدْرِي مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ أَوْ مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْمُوقَيْنِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tahorat olib, yuzlarini uch marta, qoʻllarini uch martadan yuvdilar, boshlariga mash tortdilar va: «Quloqlar boshdandir», dedilar. Hammod aytdi: Bu Abu Umomaning soʻzimi yoki Nabiy ﷺning soʻzimi — bilmayman. Rasululloh ﷺ etiklariga mash tortar edilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳорат олиб, юзларини уч марта, қўлларини уч мартадан ювдилар, бошларига маш тортдилар ва: «Қулоқлар бошдандир», дедилар. Ҳаммод айтди: Бу Абу Умоманинг сўзими ёки Набий ﷺнинг сўзими — билмайман. Расулуллоҳ ﷺ этикларига маш тортар эдилар.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْعَلَاءِ بْنِ زَبْرٍ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى مَشْيَخَةٍ مِنْ الْأَنْصَارٍ بِيضٌ لِحَاهُمْ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ حَمِّرُوا وَصَفِّرُوا وَخَالِفُوا أَهْلَ الْكِتَابِ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ يَتَسَرْوَلَونَ وَلَا يَأْتَزِرُونَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَسَرْوَلُوا وَائْتَزِرُوا وَخَالِفُوا أَهْلَ الْكِتَابِ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ يَتَخَفَّفُونَ وَلَا يَنْتَعِلُونَ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَخَفَّفُوا وَانْتَعِلُوا وَخَالِفُوا أَهْلَ الْكِتَابِ قَالَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ يَقُصُّونَ عَثَانِينَهُمْ وَيُوَفِّرُونَ سِبَالَهُمْ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُصُّوا سِبَالَكُمْ وَوَفِّرُوا عَثَانِينَكُمْ وَخَالِفُوا أَهْلَ الْكِتَابِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ ansorlardan soqollari oqargan keksalar oldiga chiqdilar-da: «Ey ansorlar jamoasi! (Soqollaringizni) qizil va sariq (rangga) boʻyanglar, ahli kitobga muxolif boʻlinglar», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, ahli kitob ishton kiyadi, izor bogʻlamaydi», dedim. Rasululloh ﷺ: «Ishton ham kiyinglar, izor ham bogʻlanglar va ahli kitobga muxolif boʻlinglar», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, ahli kitob mahsi kiyadi, poyabzal kiymaydi», dedim. Nabiy ﷺ: «Mahsi ham kiyinglar, poyabzal ham kiyinglar va ahli kitobga muxolif boʻlinglar», dedilar. Biz: «Ey Allohning Rasuli, ahli kitob soqollarini qirqib, moʻylovlarini qoʻyib yuboradi», dedik. Nabiy ﷺ: «Moʻylovlaringizni qirqinglar, soqollaringizni qoʻyib yuboringlar va ahli kitobga muxolif boʻlinglar», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан соқоллари оқарган кексалар олдига чиқдилар-да: «Эй ансорлар жамоаси! (Соқолларингизни) қизил ва сариқ (рангга) бўянглар, аҳли китобга мухолиф бўлинглар», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, аҳли китоб иштон кияди, изор боғламайди», дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Иштон ҳам кийинглар, изор ҳам боғланглар ва аҳли китобга мухолиф бўлинглар», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, аҳли китоб маҳси кияди, поябзал киймайди», дедим. Набий ﷺ: «Маҳси ҳам кийинглар, поябзал ҳам кийинглар ва аҳли китобга мухолиф бўлинглар», дедилар. Биз: «Эй Аллоҳнинг Расули, аҳли китоб соқолларини қирқиб, мўйловларини қўйиб юборади», дедик. Набий ﷺ: «Мўйловларингизни қирқинглар, соқолларингизни қўйиб юборинглар ва аҳли китобга мухолиф бўлинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَسَحَ رَأْسَ يَتِيمٍ أَوْ يَتِيمَةٍ لَمْ يَمْسَحْهُ إِلَّا لِلَّهِ كَانَ لَهُ بِكُلِّ شَعْرَةٍ مَرَّتْ عَلَيْهَا يَدُهُ حَسَنَاتٌ وَمَنْ أَحْسَنَ إِلَى يَتِيمَةٍ أَوْ يَتِيمٍ عِنْدَهُ كُنْتُ أَنَا وَهُوَ فِي الْجَنَّةِ كَهَاتَيْنِ وَقَرَنَ بَيْنَ أُصْبُعَيْهِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim yetim oʻgʻil yoki yetim qizning boshini faqat Alloh uchun silasa, qoʻli ustidan oʻtgan har bir soch (tolasi) evaziga unga hasanalar boʻladi. Kim oʻz huzuridagi yetim qizga yoki yetim oʻgʻilga yaxshilik qilsa, men u bilan jannatda mana shunday boʻlamiz», dedilar va ikki barmoqlarini qoʻshib koʻrsatdilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким етим ўғил ёки етим қизнинг бошини фақат Аллоҳ учун силаса, қўли устидан ўтган ҳар бир соч (толаси) эвазига унга ҳасаналар бўлади. Ким ўз ҳузуридаги етим қизга ёки етим ўғилга яхшилик қилса, мен у билан жаннатда мана шундай бўламиз», дедилар ва икки бармоқларини қўшиб кўрсатдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ بُسْرٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ {وَيُسْقَى مِنْ مَاءٍ صَدِيدٍ يَتَجَرَّعُهُ} قَالَ يُقَرَّبُ إِلَيْهِ فَيَتَكَرَّهُهُ فَإِذَا دَنَا مِنْهُ شُوِيَ وَجْهُهُ وَوَقَعَتْ فَرْوَةُ رَأْسِهِ وَإِذَا شَرِبَهُ قَطَّعَ أَمْعَاءَهُ حَتَّى خَرَجَ مِنْ دُبُرِهِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَسُقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءَهُمْ} وَيَقُولُ اللَّهُ {وَإِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرَابُ}

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Allohning {Unga yiringli suv ichiriladi. Uni zoʻrgʻa yutadi} degan soʻzi haqida: «U unga yaqinlashtiriladi, u esa undan jirkanadi. Unga yaqinlashganda yuzini kuydiradi va boshining terisi (toʻkilib) tushadi. Uni ichganda esa ichaklarini kesib tashlaydi, hatto orqasidan chiqib ketadi», dedilar. Alloh azza va jalla: {Ularga qaynoq suv ichirildi va u ichaklarini parcha-parcha qildi} deydi. Yana Alloh: {Ular (najot) soʻrasalar, yuzlarni kuydiradigan, eritilgan maʼdandek suv bilan qondiriladilar. Naqadar yomon ichimlik!} deydi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Аллоҳнинг {Унга йирингли сув ичирилади. Уни зўрға ютади} деган сўзи ҳақида: «У унга яқинлаштирилади, у эса ундан жирканади. Унга яқинлашганда юзини куйдиради ва бошининг териси (тўкилиб) тушади. Уни ичганда эса ичакларини кесиб ташлайди, ҳатто орқасидан чиқиб кетади», дедилар. Аллоҳ азза ва жалла: {Уларга қайноқ сув ичирилди ва у ичакларини парча-парча қилди} дейди. Яна Аллоҳ: {Улар (нажот) сўрасалар, юзларни куйдирадиган, эритилган маъдандек сув билан қондириладилар. Нақадар ёмон ичимлик!} дейди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو عَمَّارٍ شَدَّادٌ حَدَّثَنِي أَبُو أُمَامَةَأَنَّ رَجُلًا أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ حَدًّا فَأَقِمْهُ عَلَيَّ فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ إِنِّي أَصَبْتُ حَدًّا فَأَقِمْهُ عَلَيَّ فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ حَدًّا فَأَقِمْهُ عَلَيَّ فَأَعْرَضَ عَنْهُ وَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَلَمَّا سَلَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ حَدًّا فَأَقِمْهُ عَلَيَّ فَقَالَ هَلْ تَوَضَّأْتَ حِينَ أَقْبَلْتَ قَالَ نَعَمْ فَقَالَ هَلْ صَلَّيْتَ مَعَنَا حِينَ صَلَّيْنَا قَالَ نَعَمْ قَالَ اذْهَبْ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ عَفَا عَنْكَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men hadd (talab qiladigan gunoh) qildim, uni menga joriy qiling», dedi. U zot undan yuz oʻgirdilar. Soʻng u: «Men hadd (talab qiladigan gunoh) qildim, uni menga joriy qiling», dedi. U zot yana undan yuz oʻgirdilar. Soʻng u: «Ey Allohning Rasuli, men hadd (talab qiladigan gunoh) qildim, uni menga joriy qiling», dedi. U zot undan yuz oʻgirdilar. Namozga iqomat aytildi. Nabiy ﷺ salom berganlarida, u turib: «Ey Allohning Rasuli, men hadd (talab qiladigan gunoh) qildim, uni menga joriy qiling», dedi. U zot: «Kelayotganingda tahorat oldingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Biz namoz oʻqiganimizda biz bilan birga namoz oʻqidingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Boraver, albatta Alloh seni afv qildi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ҳадд (талаб қиладиган гуноҳ) қилдим, уни менга жорий қилинг», деди. У зот ундан юз ўгирдилар. Сўнг у: «Мен ҳадд (талаб қиладиган гуноҳ) қилдим, уни менга жорий қилинг», деди. У зот яна ундан юз ўгирдилар. Сўнг у: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ҳадд (талаб қиладиган гуноҳ) қилдим, уни менга жорий қилинг», деди. У зот ундан юз ўгирдилар. Намозга иқомат айтилди. Набий ﷺ салом берганларида, у туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ҳадд (талаб қиладиган гуноҳ) қилдим, уни менга жорий қилинг», деди. У зот: «Келаётганингда таҳорат олдингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Биз намоз ўқиганимизда биз билан бирга намоз ўқидингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Боравер, албатта Аллоҳ сени афв қилди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا مُعَانُ بْنُ رِفَاعَةَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَمَا هُوَ يَمْشِي فِي شِدَّةِ حَرٍّ انْقَطَعَ شِسْعُ نَعْلِهِ فَجَاءَهُ رَجُلٌ بِشِسْعٍ فَوَضَعَهُ فِي نَعْلِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَعْلَمُ مَا حَمَلْتَ عَلَيْهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَعْلُ مَا حَمَلْتَ عَلَيْهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qattiq issiqda yurib borayotganlarida oyoq kiyimlarining tasmasi uzilib ketdi. Bir kishi tasma keltirib, uni u zotning oyoq kiyimlariga soldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Agar sen Rasululloh ﷺni nimaning ustiga koʻtarganingni bilganingda edi, Rasululloh ﷺni koʻtargan narsang (bilan) kibrlanmagan boʻlar eding», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қаттиқ иссиқда юриб бораётганларида оёқ кийимларининг тасмаси узилиб кетди. Бир киши тасма келтириб, уни у зотнинг оёқ кийимларига солди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Агар сен Расулуллоҳ ﷺни ниманинг устига кўтарганингни билганингда эди, Расулуллоҳ ﷺни кўтарган нарсанг (билан) кибрланмаган бўлар эдинг», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا مُعَانُ بْنُ رِفَاعَةَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ جَالِسًا وَكَانُوا يَظُنُّونَ أَنَّهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ فَأَقْصَرُوا عَنْهُ حَتَّى جَاءَ أَبُو ذَرٍّ فَاقْتَحَمَ فَأَتَى فَجَلَسَ إِلَيْهِ فَأَقْبَلَ عَلَيْهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ هَلْ صَلَّيْتَ الْيَوْمَ قَالَ لَا قَالَ قُمْ فَصَلِّ فَلَمَّا صَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ الضُّحَى أَقْبَلَ عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ تَعَوَّذْ مِنْ شَرِّ شَيَاطِينِ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَهَلْ لَلْإِنْسِ شَيَاطِينٌ قَالَ نَعَمْ شَيَاطِينُ الْإِنْسِ وَالْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَلَا أُعَلِّمُكَ مِنْ كَنْزِ الْجَنَّةِ قَالَ بَلَى جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ قَالَ قُلْ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ قَالَ فَقُلْتُ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ قَالَ ثُمَّ سَكَتَ عَنِّي فَاسْتَبْطَأْتُ كَلَامَهُ قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ وَعَبَدَةَ أَوْثَانٍ فَبَعَثَكَ اللَّهُ رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ أَرَأَيْتَ الصَّلَاةَ مَاذَا هِيَ قَالَ خَيْرٌ مَوْضُوعٌ مَنْ شَاءَ اسْتَقَلَّ وَمَنْ شَاءَ اسْتَكْثَرَ قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَرَأَيْتَ الصِّيَامَ مَاذَا هُوَ قَالَ فَرْضٌ مُجْزِئٌ قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَرَأَيْتَ الصَّدَقَةَ مَاذَا هِيَ قَالَ أَضْعَافٌ مُضَاعَفَةٌ وَعِنْدَ اللَّهِ الْمَزِيدُ قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَأَيُّ الصَّدَقَةِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ masjidda oʻtirgan edilar. Odamlar u zotga (vahiy) tushayotgan boʻlsa kerak deb oʻylab, u zotdan tortinishdi. Nihoyat Abu Zarr kelib, (odamlar orasidan) oʻtib, u zotning yonlariga oʻtirdi. Shunda Nabiy ﷺ ularga yuzlanib: «Ey Abu Zarr, bugun namoz oʻqidingmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Tur, namoz oʻqi», dedilar. U duhoning toʻrt rakatini oʻqigach, u zot unga yuzlanib: «Ey Abu Zarr, jin va ins shaytonlarining yomonligidan panoh soʻra», dedilar. U: «Ey Allohning Nabiysi, insning ham shaytonlari boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, ins va jin shaytonlari bir-birlariga aldash uchun bezatilgan soʻzlarni pichirlaydilar», dedilar. Soʻng: «Ey Abu Zarr, senga jannat xazinasidan (bir narsani) oʻrgatmaymi?» dedilar. U: «Ha, Alloh meni sizga fido qilsin», dedi. U zot: «‹La havla va la quvvata illa billah› degin», dedilar. Men: «La havla va la quvvata illa billah», dedim. Soʻng u zot mendan sukut qildilar, men esa u zotning soʻzlarini kutdim. Men: «Ey Allohning Nabiysi, biz johiliyat ahli va butlarga sigʻinuvchilar edik, Alloh sizni olamlarga rahmat qilib yubordi. Ayting-chi, namoz nima?» dedim. U zot: «U (Alloh) qoʻygan yaxshilikdir; kim xohlasa ozini oladi, kim xohlasa koʻpini oladi», dedilar. Men: «Ey Allohning Nabiysi, ayting-chi, roʻza nima?» dedim. U zot: «U kifoya qiluvchi farzdir», dedilar. Men: «Ey Allohning Nabiysi, ayting-chi, sadaqa nima?» dedim. U zot: «(Savobi) qat-qat koʻpaytiriladi, Alloh huzurida esa (bundan ham) ziyodasi bordir», dedilar. Men: «Ey Allohning Nabiysi, qaysi sadaqa…»Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ масжидда ўтирган эдилар. Одамлар у зотга (ваҳий) тушаётган бўлса керак деб ўйлаб, у зотдан тортинишди. Ниҳоят Абу Зарр келиб, (одамлар орасидан) ўтиб, у зотнинг ёнларига ўтирди. Шунда Набий ﷺ уларга юзланиб: «Эй Абу Зарр, бугун намоз ўқидингми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Тур, намоз ўқи», дедилар. У дуҳонинг тўрт ракатини ўқигач, у зот унга юзланиб: «Эй Абу Зарр, жин ва инс шайтонларининг ёмонлигидан паноҳ сўра», дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Набийси, инснинг ҳам шайтонлари бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, инс ва жин шайтонлари бир-бирларига алдаш учун безатилган сўзларни пичирлайдилар», дедилар. Сўнг: «Эй Абу Зарр, сенга жаннат хазинасидан (бир нарсани) ўргатмайми?» дедилар. У: «Ҳа, Аллоҳ мени сизга фидо қилсин», деди. У зот: «‹Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ› дегин», дедилар. Мен: «Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ», дедим. Сўнг у зот мендан сукут қилдилар, мен эса у зотнинг сўзларини кутдим. Мен: «Эй Аллоҳнинг Набийси, биз жоҳилият аҳли ва бутларга сиғинувчилар эдик, Аллоҳ сизни оламларга раҳмат қилиб юборди. Айтинг-чи, намоз нима?» дедим. У зот: «У (Аллоҳ) қўйган яхшиликдир; ким хоҳласа озини олади, ким хоҳласа кўпини олади», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Набийси, айтинг-чи, рўза нима?» дедим. У зот: «У кифоя қилувчи фарздир», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Набийси, айтинг-чи, садақа нима?» дедим. У зот: «(Савоби) қат-қат кўпайтирилади, Аллоҳ ҳузурида эса (бундан ҳам) зиёдаси бордир», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Набийси, қайси садақа…»

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا مُعَانُ بْنُ رِفَاعَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَجُلٍ وَهُوَ يَقْرَأُ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ فَقَالَ أَوْجَبَ هَذَا أَيْ وَجَبَتْ لِهَذَا الْجَنَّةُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ ‹Qul huvallohu ahad›ni oʻqiyotgan bir kishining yonidan oʻtdilar-da: «Vojib boʻldi», dedilar — yaʼni bunga jannat vojib boʻldi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ‹Қул ҳуваллоҳу аҳад›ни ўқиётган бир кишининг ёнидан ўтдилар-да: «Вожиб бўлди», дедилар — яъни бунга жаннат вожиб бўлди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا مُعَانُ بْنُ رِفَاعَةَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ مَوْلَى بَنِي يَزِيدَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ قَالَلَمَّا كَانَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ مُرْدِفٌ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ عَلَى جَمَلٍ آدَمَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ خُذُوا مِنْ الْعِلْمِ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ الْعِلْمُ وَقَبْلَ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ وَقَدْ كَانَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَإِنْ تَسْأَلُوا عَنْهَا حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْهَا وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ} قَالَ فَكُنَّا قَدْ كَرِهْنَا كَثِيرًا مِنْ مَسْأَلَتِهِ وَاتَّقَيْنَا ذَاكَ حِينَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأَتَيْنَا أَعْرَابِيًّا فَرَشَوْنَاهُ بِرِدَاءٍ قَالَ فَاعْتَمَّ بِهِ حَتَّى رَأَيْتُ حَاشِيَةَ الْبُرْدِ خَارِجَةً مِنْ حَاجِبِهِ الْأَيْمَنِ قَالَ ثُمَّ قُلْنَا لَهُ سَلْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ لَهُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَيْفَ يُرْفَعُ الْعِلْمُ مِنَّا وَبَيْنَ أَظْهُرِنَا الْمَصَاحِفُ وَقَدْ تَعَلَّمْنَا مَا فِيهَا وَعَلَّمْنَا نِسَاءَنَا وَذَرَارِيَّنَا وَخَدَمَنَا قَالَ فَرَفَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأْسَهُ وَقَدْ عَلَتْ وَجْهَهُ حُمْرَةٌ مِنْ الْغَضَبِ قَالَ فَقَالَ أَيْ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ هَذِهِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ الْمَصَاحِفُ لَمْ يُصْبِحُوا يَتَعَلَّقُوا بِحَرْفٍ مِمَّا جَاءَتْهُمْ بِهِ أَنْبِيَاؤُهُمْ أَلَا وَإِنَّ مِنْ

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu) aytadi: Vidolashuv haji boʻlganda Rasululloh ﷺ oʻsha kuni Fazl ibn Abbosni qoʻngʻir tuyaga mingashtirgan holda turib: «Ey odamlar! Ilm qabz qilinmasidan va ilm koʻtarilmasidan oldin ilm olinglar», dedilar. Alloh azza va jalla {Ey imon keltirganlar! Sizlarga oshkor qilinsa, sizlarni xafa qiladigan narsalar haqida soʻramanglar. Agar Qurʼon nozil qilinayotgan paytda ular haqida soʻrasangiz, sizlarga oshkor qilinadi. Alloh ularni afv qildi. Alloh magʻfiratli, halimdir} degan (oyat)ni nozil qilgan edi. U aytdi: Alloh buni Nabiysi ﷺga nozil qilganida biz u zotdan koʻp narsa soʻrashni yoqtirmay, undan tiyilgan edik. Soʻng biz bir aʼrobiyning oldiga borib, unga ridoni hadya qildik. U ridoni salla qilib oʻradi, hatto men burdning chetini uning oʻng qoshi tomonidan chiqib turganini koʻrdim. Keyin unga: «Nabiy ﷺdan soʻra», dedik. U: «Ey Allohning Nabiysi, oramizda mushaflar tursa, biz undagi narsani oʻrganib, ayollarimizga, bolalarimizga va xizmatkorlarimizga oʻrgatgan boʻlsak, ilm bizdan qanday koʻtariladi?» dedi. Shunda Nabiy ﷺ boshlarini koʻtardilar, gʻazabdan yuzlariga qizillik yugurgan edi. U zot: «Onang seni yoʻqotsin! Mana bu yahudiylar va nasorolarning oralarida mushaflar bor, ammo ular paygʻambarlari keltirgan narsadan bir harfga ham yopishmadilar. Ogoh boʻlinglar! Albatta…», dedilar.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу) айтади: Видолашув ҳажи бўлганда Расулуллоҳ ﷺ ўша куни Фазл ибн Аббосни қўнғир туяга мингаштирган ҳолда туриб: «Эй одамлар! Илм қабз қилинмасидан ва илм кўтарилмасидан олдин илм олинглар», дедилар. Аллоҳ азза ва жалла {Эй имон келтирганлар! Сизларга ошкор қилинса, сизларни хафа қиладиган нарсалар ҳақида сўраманглар. Агар Қуръон нозил қилинаётган пайтда улар ҳақида сўрасангиз, сизларга ошкор қилинади. Аллоҳ уларни афв қилди. Аллоҳ мағфиратли, ҳалимдир} деган (оят)ни нозил қилган эди. У айтди: Аллоҳ буни Набийси ﷺга нозил қилганида биз у зотдан кўп нарса сўрашни ёқтирмай, ундан тийилган эдик. Сўнг биз бир аъробийнинг олдига бориб, унга ридони ҳадя қилдик. У ридони салла қилиб ўради, ҳатто мен бурднинг четини унинг ўнг қоши томонидан чиқиб турганини кўрдим. Кейин унга: «Набий ﷺдан сўра», дедик. У: «Эй Аллоҳнинг Набийси, орамизда мушафлар турса, биз ундаги нарсани ўрганиб, аёлларимизга, болаларимизга ва хизматкорларимизга ўргатган бўлсак, илм биздан қандай кўтарилади?» деди. Шунда Набий ﷺ бошларини кўтардилар, ғазабдан юзларига қизиллик югурган эди. У зот: «Онанг сени йўқотсин! Мана бу яҳудийлар ва насороларнинг ораларида мушафлар бор, аммо улар пайғамбарлари келтирган нарсадан бир ҳарфга ҳам ёпишмадилар. Огоҳ бўлинглар! Албатта…», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا مُعَانُ بْنُ رِفَاعَةَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَرِيَّةٍ مِنْ سَرَايَاهُ قَالَ فَمَرَّ رَجُلٌ بِغَارٍ فِيهِ شَيْءٌ مِنْ مَاءٍ قَالَ فَحَدَّثَ نَفْسَهُ بِأَنْ يُقِيمَ فِي ذَلِكَ الْغَارِ فَيَقُوتُهُ مَا كَانَ فِيهِ مِنْ مَاءٍ وَيُصِيبُ مَا حَوْلَهُ مِنْ الْبَقْلِ وَيَتَخَلَّى مِنْ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ لَوْ أَنِّي أَتَيْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَإِنْ أَذِنَ لِي فَعَلْتُ وَإِلَّا لَمْ أَفْعَلْ فَأَتَاهُ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي مَرَرْتُ بِغَارٍ فِيهِ مَا يَقُوتُنِي مِنْ الْمَاءِ وَالْبَقْلِ فَحَدَّثَتْنِي نَفْسِي بِأَنْ أُقِيمَ فِيهِ وَأَتَخَلَّى مِنْ الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَمْ أُبْعَثْ بِالْيَهُودِيَّةِ وَلَا بِالنَّصْرَانِيَّةِ وَلَكِنِّي بُعِثْتُ بِالْحَنِيفِيَّةِ السَّمْحَةِ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَغَدْوَةٌ أَوْ رَوْحَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ خَيْرٌ مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا وَلَمُقَامُ أَحَدِكُمْ فِي الصَّفِّ خَيْرٌ مِنْ صَلَاتِهِ سِتِّينَ سَنَةً

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga u zotning sariyyalaridan birida chiqdik. Bir kishi ichida sal suv bor bir gʻorning yonidan oʻtdi va koʻnglidan: ‹Shu gʻorda turib qolsam, undagi suv menga ozuqa boʻlsa, atrofidagi koʻkatlardan yesam va dunyodan uzilsam›, degan oʻy oʻtdi. Soʻng u: ‹Allohning Nabiysi ﷺ huzurlariga borib, buni u zotga aytsam, izn bersalar qilaman, aks holda qilmayman›, dedi. Bas, u zotning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Nabiysi, men ichida menga ozuqa boʻladigan suv va koʻkat bor bir gʻor yonidan oʻtdim. Koʻnglim menga oʻsha yerda turib, dunyodan uzilishni solmoqda», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Men yahudiylik bilan ham, nasroniylik bilan ham yuborilmadim, balki hanifiy, sermurosa (din) bilan yuborildim. Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, Alloh yoʻlidagi bir ertalabki yoki kechki yurish dunyo va undagi narsalardan yaxshiroqdir. Biringizning safda turishi esa oltmish yillik namozidan yaxshiroqdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга у зотнинг сарийяларидан бирида чиқдик. Бир киши ичида сал сув бор бир ғорнинг ёнидан ўтди ва кўнглидан: ‹Шу ғорда туриб қолсам, ундаги сув менга озуқа бўлса, атрофидаги кўкатлардан есам ва дунёдан узилсам›, деган ўй ўтди. Сўнг у: ‹Аллоҳнинг Набийси ﷺ ҳузурларига бориб, буни у зотга айтсам, изн берсалар қиламан, акс ҳолда қилмайман›, деди. Бас, у зотнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Набийси, мен ичида менга озуқа бўладиган сув ва кўкат бор бир ғор ёнидан ўтдим. Кўнглим менга ўша ерда туриб, дунёдан узилишни солмоқда», деди. Шунда Набий ﷺ: «Мен яҳудийлик билан ҳам, насронийлик билан ҳам юборилмадим, балки ҳанифий, сермуроса (дин) билан юборилдим. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, Аллоҳ йўлидаги бир эрталабки ёки кечки юриш дунё ва ундаги нарсалардан яхшироқдир. Бирингизнинг сафда туриши эса олтмиш йиллик намозидан яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا مُعَانُ بْنُ رِفَاعَةَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ يَزِيدَ قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَمَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي يَوْمٍ شَدِيدِ الْحَرِّ نَحْوَ بَقِيعِ الْغَرْقَدِ قَالَ فَكَانَ النَّاسُ يَمْشُونَ خَلْفَهُ قَالَ فَلَمَّا سَمِعَ صَوْتَ النِّعَالِ وَقَرَ ذَلِكَ فِي نَفْسِهِ فَجَلَسَ حَتَّى قَدَّمَهُمْ أَمَامَهُ لِئَلَّا يَقَعَ فِي نَفْسِهِ شَيْءٌ مِنْ الْكِبْرِ فَلَمَّا مَرَّ بِبَقِيعِ الْغَرْقَدِ إِذَا بِقَبْرَيْنِ قَدْ دَفَنُوا فِيهِمَا رَجُلَيْنِ قَالَ فَوَقَفَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ دَفَنْتُمْ هَاهُنَا الْيَوْمَ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ فُلَانٌ وَفُلَانٌ قَالَ إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ الْآنَ وَيُفْتَنَانِ فِي قَبْرَيْهِمَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَ ذَاكَ قَالَ أَمَّا أَحَدُهُمَا فَكَانَ لَا يَتَنَزَّهُ مِنْ الْبَوْلِ وَأَمَّا الْآخَرُ فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ وَأَخَذَ جَرِيدَةً رَطْبَةً فَشَقَّهَا ثُمَّ جَعَلَهَا عَلَى الْقَبْرَيْنِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَلِمَ فَعَلْتَ قَالَ لِيُخَفَّفَنَّ عَنْهُمَا قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَحَتَّى مَتَى يُعَذِّبُهُمَا اللَّهُ قَالَ غَيْبٌ لَا يَعْلَمُهُ إِلَّا اللَّهُ قَالَ وَلَوْلَا تَمَزُّعُ قُلُوبِكُمْ أَوْ تَزَيُّدُكُمْ فِي الْحَدِيثِ لَسَمِعْتُمْ مَا أَسْمَعُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ juda issiq bir kunda Baqiul-Gʻarqad tomon yurib ketayotgan edilar, odamlar esa u zotning orqasidan yurishardi. U zot oyoq kiyimlarining tovushini eshitganlarida, bu koʻngillariga ogʻir botdi va oʻtirib olib, koʻngillariga takabburlikdan biror narsa tushmasligi uchun odamlarni oldilariga oʻtkazib yubordilar. Baqiul-Gʻarqaddan oʻtayotganlarida ikkita qabrga koʻzlari tushdi, ularga ikki kishini dafn qilishgan edi. Nabiy ﷺ toʻxtab: «Bugun bu yerga kimni dafn qildingiz?» dedilar. Ular: «Ey Allohning Nabiysi, falonchi va falonchini», dedilar. U zot: «Ular hozir qabrlarida azoblanmoqda va sinovga solinmoqda», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, bu nima uchun?» dedilar. U zot: «Ulardan biri siydikdan saqlanmas edi, ikkinchisi esa chaqimchilik qilib yurar edi», dedilar. Soʻng u zot hoʻl xurmo shoxini olib, uni yordilar va ikki qabr ustiga qoʻydilar. Ular: «Ey Allohning Nabiysi, nega bunday qildingiz?» dedilar. U zot: «Ulardan (azob) yengillatilishi uchun», dedilar. Ular: «Ey Allohning Nabiysi, Alloh ularni qachongacha azoblaydi?» dedilar. U zot: «Bu Allohdan boshqa hech kim bilmaydigan gʻaybdir», dedilar. Soʻng: «Agar qalblaringiz parchalanib ketishi yoki hadisga ziyoda qilishingiz boʻlmaganida edi, men eshitayotgan narsani sizlar ham eshitgan boʻlar edingiz», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ жуда иссиқ бир кунда Бақиул-Ғарқад томон юриб кетаётган эдилар, одамлар эса у зотнинг орқасидан юришарди. У зот оёқ кийимларининг товушини эшитганларида, бу кўнгилларига оғир ботди ва ўтириб олиб, кўнгилларига такаббурликдан бирор нарса тушмаслиги учун одамларни олдиларига ўтказиб юбордилар. Бақиул-Ғарқаддан ўтаётганларида иккита қабрга кўзлари тушди, уларга икки кишини дафн қилишган эди. Набий ﷺ тўхтаб: «Бугун бу ерга кимни дафн қилдингиз?» дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Набийси, фалончи ва фалончини», дедилар. У зот: «Улар ҳозир қабрларида азобланмоқда ва синовга солинмоқда», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу нима учун?» дедилар. У зот: «Улардан бири сийдикдан сақланмас эди, иккинчиси эса чақимчилик қилиб юрар эди», дедилар. Сўнг у зот ҳўл хурмо шохини олиб, уни ёрдилар ва икки қабр устига қўйдилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Набийси, нега бундай қилдингиз?» дедилар. У зот: «Улардан (азоб) енгиллатилиши учун», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Набийси, Аллоҳ уларни қачонгача азоблайди?» дедилар. У зот: «Бу Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайдиган ғайбдир», дедилар. Сўнг: «Агар қалбларингиз парчаланиб кетиши ёки ҳадисга зиёда қилишингиз бўлмаганида эди, мен эшитаётган нарсани сизлар ҳам эшитган бўлар эдингиз», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا مُعَانُ بْنُ رِفَاعَةَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَجَلَسْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَّرَنَا وَرَقَّقَنَا فَبَكَى سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ فَأَكْثَرَ الْبُكَاءَ فَقَالَ يَا لَيْتَنِي مِتُّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا سَعْدُ أَعِنْدِي تَتَمَنَّى الْمَوْتَ فَرَدَّدَ ذَلِكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ يَا سَعْدُ إِنْ كُنْتَ خُلِقْتَ لِلْجَنَّةِ فَمَا طَالَ عُمْرُكَ أَوْ حَسُنَ مِنْ عَمَلِكَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ ning huzurlarida oʻtirdik, u zot bizga vaʼz qilib, qalblarimizni yumshatdilar. Shunda Saʼd ibn Abu Vaqqos yigʻlab, yigʻisini koʻpaytirdi va: «Qani endi oʻlib qolsam», dedi. Nabiy ﷺ: «Ey Saʼd, mening huzurimda oʻlimni orzu qilyapsanmi?» dedilar va buni uch marta takrorladilar. Soʻng: «Ey Saʼd, agar jannat uchun yaratilgan boʻlsang, umring uzun boʻlishi va amaling yaxshi boʻlishi sen uchun xayrlidir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларида ўтирдик, у зот бизга ваъз қилиб, қалбларимизни юмшатдилар. Шунда Саъд ибн Абу Ваққос йиғлаб, йиғисини кўпайтирди ва: «Қани энди ўлиб қолсам», деди. Набий ﷺ: «Эй Саъд, менинг ҳузуримда ўлимни орзу қиляпсанми?» дедилар ва буни уч марта такрорладилар. Сўнг: «Эй Саъд, агар жаннат учун яратилган бўлсанг, умринг узун бўлиши ва амалинг яхши бўлиши сен учун хайрлидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا شُرَحْبِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ الْخَوْلَانِيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ الْبَاهِلِيَّ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي خُطْبَتِهِ عَامَّ حَجَّةِ الْوَدَاعِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَعْطَى كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ فَلَا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ وَالْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ أَوْ انْتَمَى إِلَى غَيْرِ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ التَّابِعَةُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا تُنْفِقُ الْمَرْأَةُ شَيْئًا مِنْ بَيْتِهَا إِلَّا بِإِذْنِ زَوْجِهَا فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا الطَّعَامَ قَالَ ذَلِكَ أَفْضَلُ أَمْوَالِنَا قَالَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَارِيَةُ مُؤَدَّاةٌ وَالْمِنْحَةُ مَرْدُودَةٌ وَالدَّيْنَ مَقْضِيٌّ وَالزَّعِيمُ غَارِمٌحَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ شُرَحْبِيلَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّعِيمُ غَارِمٌ

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺning Vidolashuv haji yilidagi xutbalarida shunday deganlarini eshitdim: «Albatta Alloh har bir haqdorga uning haqqini bergandir, bas vorisga vasiyat yoʻqdir. Bola toʻshakka (nikohlik kishiga) tegishlidir, zinokorga esa tosh (mahrumlik)dir, ularning hisobi Alloh zimmasidadir. Kim otasidan boshqaga (oʻzini) nisbat bersa yoki oʻz xojalaridan boshqaga mansublik daʼvo qilsa, qiyomat kunigacha unga Allohning laʼnati ergashadi. Ayol kishi eridan iznsiz uning uyidan (biror narsa) sarflamaydi.» «Yo Rasululloh, taomni hammi?» deyildi. U zot: «Bu eng afzal molimizdir», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Oriyat (qaytarib beriladigan narsa) ado etiladi, beriladigan (sut hayvoni) qaytariladi, qarz uziladi, kafil (zimmasiga olgan narsani) toʻlaydi», dedilar. Boshqa bir yoʻl bilan ham Abu Umomadan, u Nabiy ﷺdan: «Kafil (zimmasiga olgan narsani) toʻlaydi», deb rivoyat qilingan.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг Видолашув ҳажи йилидаги хутбаларида шундай деганларини эшитдим: «Албатта Аллоҳ ҳар бир ҳақдорга унинг ҳаққини бергандир, бас ворисга васият йўқдир. Бола тўшакка (никоҳлик кишига) тегишлидир, зинокорга эса тош (маҳрумлик)дир, уларнинг ҳисоби Аллоҳ зиммасидадир. Ким отасидан бошқага (ўзини) нисбат берса ёки ўз хожаларидан бошқага мансублик даъво қилса, қиёмат кунигача унга Аллоҳнинг лаънати эргашади. Аёл киши эридан изнсиз унинг уйидан (бирор нарса) сарфламайди.» «Ё Расулуллоҳ, таомни ҳамми?» дейилди. У зот: «Бу энг афзал молимиздир», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Орият (қайтариб бериладиган нарса) адо этилади, бериладиган (сут ҳайвони) қайтарилади, қарз узилади, кафил (зиммасига олган нарсани) тўлайди», дедилар. Бошқа бир йўл билан ҳам Абу Умомадан, у Набий ﷺдан: «Кафил (зиммасига олган нарсани) тўлайди», деб ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حَرِيزٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمُ بْنُ عَامِرٍ الْخَبَائِرِيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ الْبَاهِلِيَّ يَقُولُمَا كَانَ يَفْضُلُ عَنْ أَهْلِ بَيْتِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُبْزُ الشَّعِيرِ

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺning ahli baytidan arpa noni ham ortib qolmas edi.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺнинг аҳли байтидан арпа нони ҳам ортиб қолмас эди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حَرِيزُ بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَيْسَرَةَ الْحَضْرَمِيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ بِشَفَاعَةِ الرَّجُلِ الْوَاحِدِ لَيْسَ بِنَبِيٍّ مِثْلُ الْحَيَّيْنِ أَوْ أَحَدِ الْحَيَّيْنِ رَبِيعَةَ وَمُضَرَ فَقَالَ قَائِلٌ إِنَّمَا رَبِيعَةُ مِنْ مُضَرَ قَالَ إِنَّمَا أَقُولُ مَا أَقُولُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ menga: «Albatta, paygʻambar boʻlmagan bir kishining shafoati bilan jannatga Rabiʼa va Muzar ikki qabilasi miqdoricha — yoki shu ikki qabiladan birining miqdoricha — (odam) kiradi», dedilar. Bir kishi: «Rabiʼa ham Muzardan-ku», dedi. U zot: «Men nima desam, shuni aytaman», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Албатта, пайғамбар бўлмаган бир кишининг шафоати билан жаннатга Рабиъа ва Музар икки қабиласи миқдорича — ёки шу икки қабиладан бирининг миқдорича — (одам) киради», дедилар. Бир киши: «Рабиъа ҳам Музардан-ку», деди. У зот: «Мен нима десам, шуни айтаман», дедилар.

حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ الْأَلْهَانِيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوصِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺning qoʻshni haqida shu qadar vasiyat qilganlarini eshitdimki, hatto u zot qoʻshnini merosxoʻr qiladilar deb oʻyladim.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг қўшни ҳақида шу қадар васият қилганларини эшитдимки, ҳатто у зот қўшнини меросхўр қиладилар деб ўйладим.

حَدَّثَنَا حَيْوَةٌ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ حَدَّثَنِي أَبُو رَاشِدٍ الْحُبْرَانِيُّ قَالَ أَخَذَ بِيَدِي أَبُو أُمَامَةَ الْبَاهِلِيُّ قَالَأَخَذَ بِيَدِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِي يَا أَبَا أُمَامَةَ إِنَّ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ مَنْ يَلِينُ لِي قَلْبُهُ

Abu Roshid al-Hubroniy aytadi: Abu Umoma al-Bohiliy qoʻlimdan ushlab, dedi: Rasululloh ﷺ qoʻlimdan ushlab, menga: «Ey Abu Umoma, albatta moʻminlar orasida qalbi menga yumshaydiganlari bordir», dedilar.Абу Рошид ал-Ҳуброний айтади: Абу Умома ал-Боҳилий қўлимдан ушлаб, деди: Расулуллоҳ ﷺ қўлимдан ушлаб, менга: «Эй Абу Умома, албатта мўминлар орасида қалби менга юмшайдиганлари бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ مَالِكٍ عَنْ لُقْمَانَ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يَلِي أَمْرَ عَشَرَةٍ فَمَا فَوْقَ ذَلِكَ إِلَّا أَتَى اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ مَغْلُولًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَدُهُ إِلَى عُنُقِهِ فَكَّهُ بِرُّهُ أَوْ أَوْبَقَهُ إِثْمُهُ أَوَّلُهَا مَلَامَةٌ وَأَوْسَطُهَا نَدَامَةٌ وَآخِرُهَا خِزْيٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Oʻn yoki undan koʻp kishining ishiga vali boʻlgan har bir kishi qiyomat kuni qoʻli boʻyniga kishanlangan holda aziz va jalil Alloh huzuriga keladi. Uni yo yaxshiligi ozod qiladi, yo gunohi halok qiladi. Uning avvali malomat, oʻrtasi nadomat, oxiri esa qiyomat kuni sharmandalikdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ўн ёки ундан кўп кишининг ишига вали бўлган ҳар бир киши қиёмат куни қўли бўйнига кишанланган ҳолда азиз ва жалил Аллоҳ ҳузурига келади. Уни ё яхшилиги озод қилади, ё гуноҳи ҳалок қилади. Унинг аввали маломат, ўртаси надомат, охири эса қиёмат куни шармандаликдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا السَّرِيُّ بْنُ يَنْعُمَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ جَشِيبٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَدُعِينَا إِلَى وَلِيمَةٍ وَهُوَ مَعَنَا فَلَمَّا شَبِعَ مِنْ الطَّعَامِ قَامَ فَقَالَ أَمَا إِنِّي لَسْتُ أَقُومُ مَقَامِي هَذَا خَطِيبًا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا شَبِعَ مِنْ الطَّعَامِ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ غَيْرَ مَكْفِيٍّ وَلَا مُسْتَغْنًى عَنْهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Biz bir taomga chaqirildik, u ham biz bilan birga edi. Taomdan toʻygach, u turdi va: «Bilingki, men bu oʻrnimda xatiblik qilish uchun turganim yoʻq. Nabiy ﷺ taomdan toʻysalar: ‹Alhamdu lillahi kasiran toyyiban muborakan fih, gʻayra makfiyyin va la mustagʻnan anhu› — yaʼni: ‹Allohga koʻp, pok va barakali hamdlar boʻlsin; (Uning neʼmati) kifoyasiz emas va undan beniyoz boʻlib boʻlmaydi› — der edilar», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Биз бир таомга чақирилдик, у ҳам биз билан бирга эди. Таомдан тўйгач, у турди ва: «Билингки, мен бу ўрнимда хатиблик қилиш учун турганим йўқ. Набий ﷺ таомдан тўйсалар: ‹Алҳамду лиллаҳи касиран тоййибан муборакан фиҳ, ғайра макфиййин ва ла мустағнан анҳу› — яъни: ‹Аллоҳга кўп, пок ва баракали ҳамдлар бўлсин; (Унинг неъмати) кифоясиз эмас ва ундан бениёз бўлиб бўлмайди› — дер эдилар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ عُبَيْدٍ الرَّحَبِيِّأَنَّ أَبَا أُمَامَةَ دَخَلَ عَلَى خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ فَأَلْقَى لَهُ وَسَادَةً فَظَنَّ أَبُو أُمَامَةَ أَنَّهَا حَرِيرٌ فَتَنَحَّى يَمْشِي الْقَهْقَرَى حَتَّى بَلَغَ آخِرَ السِّمَاطِ وَخَالِدٌ يُكَلِّمُ رَجُلًا ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَى أَبِي أُمَامَةَ فَقَالَ لَهُ يَا أَخِي مَا ظَنَنْتَ أَظَنَنْتَ أَنَّهَا حَرِيرٌ قَالَ أَبُو أُمَامَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَسْتَمْتِعُ بِالْحَرِيرِ مَنْ يَرْجُو أَيَّامَ اللَّهِ فَقَالَ لَهُ خَالِدٌ يَا أَبَا أُمَامَةَ أَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ غُفْرًا أَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ كُنَّا فِي قَوْمٍ مَا كَذَبُونَا وَلَا كُذِّبْنَا

Habib ibn Ubayd ar-Rahabiy aytadi: Abu Umoma Xolid ibn Yazidning huzuriga kirdi, u unga yostiq tashladi. Abu Umoma uni ipakdan deb oʻyladi va orqasiga tisarilib chekindi, hatto safning oxiriga yetdi. Xolid esa bir kishi bilan gaplashib turardi. Soʻng u Abu Umomaga yuzlanib: «Ey birodarim, nima deb oʻylading? Uni ipakdan deb oʻyladingmi?» dedi. Abu Umoma: «Rasululloh ﷺ: ‹Allohning kunlaridan umidvor boʻlgan kishi ipakdan bahra olmaydi›, dedilar», dedi. Xolid unga: «Ey Abu Umoma, buni sen Rasululloh ﷺdan (oʻzing) eshitganmisan?» dedi. U: «Allohim, magʻfirat (qilgin)! Sen buni Rasululloh ﷺdan eshitganmisan (deysanmi)? Biz shunday qavm ichida edikki, ular bizga yolgʻon gapirmasdi va biz ham yolgʻonchiga chiqarilmasdik», dedi.Ҳабиб ибн Убайд ар-Раҳабий айтади: Абу Умома Холид ибн Язиднинг ҳузурига кирди, у унга ёстиқ ташлади. Абу Умома уни ипакдан деб ўйлади ва орқасига тисарилиб чекинди, ҳатто сафнинг охирига етди. Холид эса бир киши билан гаплашиб турарди. Сўнг у Абу Умомага юзланиб: «Эй биродарим, нима деб ўйладинг? Уни ипакдан деб ўйладингми?» деди. Абу Умома: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳнинг кунларидан умидвор бўлган киши ипакдан баҳра олмайди›, дедилар», деди. Холид унга: «Эй Абу Умома, буни сен Расулуллоҳ ﷺдан (ўзинг) эшитганмисан?» деди. У: «Аллоҳим, мағфират (қилгин)! Сен буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганмисан (дейсанми)? Биз шундай қавм ичида эдикки, улар бизга ёлғон гапирмасди ва биз ҳам ёлғончига чиқарилмасдик», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَعَدَنِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يُدْخِلَ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِي سَبْعِينَ أَلْفًا بِغَيْرِ حِسَابٍ وَلَا عَذَابٍ مَعَ كُلِّ أَلْفٍ سَبْعُونَ أَلْفًا وَثَلَاثَ حَثَيَاتٍ مِنْ حَثَيَاتِ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Aziz va jalil Robbim menga ummatimdan yetmish ming kishini hisob-kitobsiz va azobsiz jannatga kiritishni vaʼda qildi. Har bir ming bilan birga yana yetmish ming, hamda aziz va jalil Robbimning hovuchlaridan uch hovuch (bordir)», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Азиз ва жалил Роббим менга умматимдан етмиш минг кишини ҳисоб-китобсиз ва азобсиз жаннатга киритишни ваъда қилди. Ҳар бир минг билан бирга яна етмиш минг, ҳамда азиз ва жалил Роббимнинг ҳовучларидан уч ҳовуч (бордир)», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ عَنِ الْقَاسِمِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَشَى إِلَى صَلَاةٍ مَكْتُوبَةٍ وَهُوَ مُتَطَهِّرٌ كَانَ لَهُ كَأَجْرِ الْحَاجِّ الْمُحْرِمِ وَمَنْ مَشَى إِلَى سُبْحَةِ الضُّحَى كَانَ لَهُ كَأَجْرِ الْمُعْتَمِرِ وَصَلَاةٌ عَلَى إِثْرِ صَلَاةٍ لَا لَغْوَ بَيْنَهُمَا كِتَابٌ فِي عِلِّيِّينَو قَالَ أَبُو أُمَامَةَ الْغُدُوُّ وَالرَّوَاحُ إِلَى هَذِهِ الْمَسَاجِدِ مِنْ الْجِهَادِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim tahoratli holda farz namozga yursa, unga ihrom bogʻlagan hojining ajriday ajr boʻladi. Kim duho namoziga yursa, unga umra qiluvchining ajriday ajr boʻladi. Oralarida behuda (gap) boʻlmagan, namoz ketidan (oʻqilgan) namoz esa Illiyyunda (yozilgan) bir kitobdir», dedilar. Abu Umoma: «Bu masjidlarga ertalab va kechqurun borish Alloh yoʻlidagi jihoddandir», dedi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким таҳоратли ҳолда фарз намозга юрса, унга иҳром боғлаган ҳожининг ажридай ажр бўлади. Ким дуҳо намозига юрса, унга умра қилувчининг ажридай ажр бўлади. Ораларида беҳуда (гап) бўлмаган, намоз кетидан (ўқилган) намоз эса Иллийюнда (ёзилган) бир китобдир», дедилар. Абу Умома: «Бу масжидларга эрталаб ва кечқурун бориш Аллоҳ йўлидаги жиҳоддандир», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ رَبِّهِ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاتِكَةِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَمَّنْرَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَاحَ إِلَى مِنًى يَوْمَ التَّرْوِيَةِ وَإِلَى جَانِبِهِ بِلَالٌ بِيَدِهِ عُودٌ عَلَيْهِ ثَوْبٌ يُظِلُّ بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺni koʻrgan kishidan rivoyat qiladi: U zot Tarviya kuni Minoga bordilar; yonlarida Bilol boʻlib, qoʻlida ustiga kiyim yopilgan tayoq bilan Rasululloh ﷺga soya qilib borardi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺни кўрган кишидан ривоят қилади: У зот Тарвия куни Минога бордилар; ёнларида Билол бўлиб, қўлида устига кийим ёпилган таёқ билан Расулуллоҳ ﷺга соя қилиб борарди.

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خُنَيْسٍ عَنْ لَيْثِ بْنِ أَبِي سُلَيْمٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أُذِنَ لِعَبْدٍ فِي شَيْءٍ أَفْضَلَ مِنْ رَكْعَتَيْنِ يُصَلِّيهِمَا وَإِنَّ الْبِرَّ لَيُذَرُّ فَوْقَ رَأْسِ الْعَبْدِ مَا دَامَ فِي صَلَاتِهِ وَمَا تَقَرَّبَ الْعِبَادُ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى بِمِثْلِ مَا خَرَجَ مِنْهُ يَعْنِي الْقُرْآنَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh bir bandasiga oʻqiydigan ikki rakat namozdan afzalroq narsada izn bermagan. Banda namozida turgan ekan, uning boshiga yaxshilik sepilib turadi. Bandalar Allohga Undan chiqqan narsa — yaʼni Qurʼon — misli biror narsa bilan yaqinlasha olmaydilar», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ бир бандасига ўқийдиган икки ракат намоздан афзалроқ нарсада изн бермаган. Банда намозида турган экан, унинг бошига яхшилик сепилиб туради. Бандалар Аллоҳга Ундан чиққан нарса — яъни Қуръон — мисли бирор нарса билан яқинлаша олмайдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا الْهَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا الْفَرَجُ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَنِي رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ وَأَمَرَنِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ بِمَحْقِ الْمَعَازِفِ وَالْمَزَامِيرِ وَالْأَوْثَانِ وَالصُّلُبِ وَأَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ وَحَلَفَ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ بِعِزَّتِهِ لَا يَشْرَبُ عَبْدٌ مِنْ عَبِيدِي جَرْعَةً مِنْ خَمْرٍ إِلَّا سَقَيْتُهُ مِنْ الصَّدِيدِ مِثْلَهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَغْفُورًا لَهُ أَوْ مُعَذَّبًا وَلَا يَسْقِيهَا صَبِيًّا صَغِيرًا ضَعِيفًا مُسْلِمًا إِلَّا سَقَيْتُهُ مِنْ الصَّدِيدِ مِثْلَهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَغْفُورًا لَهُ أَوْ مُعَذَّبًا وَلَا يَتْرُكُهَا مِنْ مَخَافَتِي إِلَّا سَقَيْتُهُ مِنْ حِيَاضِ الْقُدُسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يَحِلُّ بَيْعُهُنَّ وَلَا شِرَاؤُهُنَّ وَلَا تَعْلِيمُهُنَّ وَلَا تِجَارَةٌ فِيهِنَّ وَثَمَنُهُنَّ حَرَامٌ يَعْنِي الضَّارِبَاتِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh meni olamlarga rahmat va olamlarga hidoyat qilib yubordi. Rabbim azza va jalla menga chalgʻu asboblari, nay-surnaylar, butlar, xochlar va johiliyat ishlarini yoʻq qilishni buyurdi. Rabbim azza va jalla oʻz izzati bilan qasam ichdi: ‹Bandalarimdan biror banda bir qultum xamr ichsa, albatta qiyomat kuni unga shuning mislicha yiring ichiraman — u magʻfirat qilingan boʻladimi yoki azoblanadimi. Kim uni musulmon boʻlgan kichik, ojiz bolaga ichirsa, albatta qiyomat kuni unga shuning mislicha yiring ichiraman — u magʻfirat qilingan boʻladimi yoki azoblanadimi. Kim uni Mendan qoʻrqib tark etsa, albatta qiyomat kuni unga muqaddas havzlardan ichiraman›. Ularni sotish ham, sotib olish ham, oʻrgatish ham halol emas, ular borasidagi tijoratda ham (yaxshilik yoʻq) va ularning bahosi haromdir», dedilar — yaʼni (chalgʻu) chaluvchi (choʻri)larni (nazarda tutdilar).Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ мени оламларга раҳмат ва оламларга ҳидоят қилиб юборди. Раббим азза ва жалла менга чалғу асбоблари, най-сурнайлар, бутлар, хочлар ва жоҳилият ишларини йўқ қилишни буюрди. Раббим азза ва жалла ўз иззати билан қасам ичди: ‹Бандаларимдан бирор банда бир қултум хамр ичса, албатта қиёмат куни унга шунинг мислича йиринг ичираман — у мағфират қилинган бўладими ёки азобланадими. Ким уни мусулмон бўлган кичик, ожиз болага ичирса, албатта қиёмат куни унга шунинг мислича йиринг ичираман — у мағфират қилинган бўладими ёки азобланадими. Ким уни Мендан қўрқиб тарк этса, албатта қиёмат куни унга муқаддас ҳавзлардан ичираман›. Уларни сотиш ҳам, сотиб олиш ҳам, ўргатиш ҳам ҳалол эмас, улар борасидаги тижоратда ҳам (яхшилик йўқ) ва уларнинг баҳоси ҳаромдир», дедилар — яъни (чалғу) чалувчи (чўри)ларни (назарда тутдилар).

حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ أَبِي سَلَمَةَ الْمَاجِشُونَ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَطِيَّةَ بْنِ دِلَافٍ الْمُزَنِيِّ لَا أَعْلَمُهُ إِلَّا حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي أُمَامَةَيَرْفَعُهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَخْرُجُ الدَّابَّةُ فَتَسِمُ النَّاسَ عَلَى خَرَاطِيمِهِمْ ثُمَّ يَغْمُرُونَ فِيكُمْ حَتَّى يَشْتَرِيَ الرَّجُلُ الْبَعِيرَ فَيَقُولُ مِمَّنْ اشْتَرَيْتَهُ فَيَقُولُ اشْتَرَيْتُهُ مِنْ أَحَدِ الْمُخَطَّمِينَو قَالَ يُونُسُ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ ثُمَّ يَغْمُرُونَ فِيكُمْ وَلَمْ يَشُكَّ قَالَ فَرَفَعَهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺga marfuʼ qilib rivoyat qilinadi: «Dobba chiqadi va odamlarning burunlariga tamgʻa bosadi. Soʻng ular sizlarning oranglarda koʻpayadilar, hatto kishi tuya sotib oladi-da, unga: ‹Buni kimdan sotib olding?› deyiladi. U: ‹Uni tamgʻalanganlarning biridan sotib oldim›, deydi». Yunus — yaʼni ibn Muhammad — shubhasiz: «Soʻng ular sizlarning oranglarda koʻpayadilar», dedi va uni marfuʼ qildi.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺга марфуъ қилиб ривоят қилинади: «Добба чиқади ва одамларнинг бурунларига тамға босади. Сўнг улар сизларнинг орангларда кўпаядилар, ҳатто киши туя сотиб олади-да, унга: ‹Буни кимдан сотиб олдинг?› дейилади. У: ‹Уни тамғаланганларнинг биридан сотиб олдим›, дейди». Юнус — яъни ибн Муҳаммад — шубҳасиз: «Сўнг улар сизларнинг орангларда кўпаядилар», деди ва уни марфуъ қилди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَائِدُ الْمَرِيضِ يَخُوضُ فِي الرَّحْمَةِ وَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ عَلَى وَرِكِهِ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا مُقْبِلًا وَمُدْبِرًا وَإِذَا جَلَسَ عِنْدَهُ غَمَرَتْهُ الرَّحْمَةُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Kasal koʻrgani boruvchi rahmat ichida suzib boradi», dedilar va qoʻllarini sonlariga qoʻyib: «Mana shunday — borishida ham, qaytishida ham. Uning yonida oʻtirsa, rahmat uni oʻrab oladi», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Касал кўргани борувчи раҳмат ичида сузиб боради», дедилар ва қўлларини сонларига қўйиб: «Мана шундай — боришида ҳам, қайтишида ҳам. Унинг ёнида ўтирса, раҳмат уни ўраб олади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرٍ يَعْنِي ابْنَ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ فَمَضْمَضَ ثَلَاثًا وَاسْتَنْشَقَ ثَلَاثًا وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَكَانَ يَمْسَحُ الْمَاقَيْنِ مِنْ الْعَيْنِ قَالَ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ رَأْسَهُ مَرَّةً وَاحِدَةً وَكَانَ يَقُولُ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ tahorat qilib, uch marta ogʻizlariga suv oldilar, uch marta burunlariga suv tortdilar va yuzlarini yuvdilar. U zot koʻzning ikki chetiga ham mash tortar edilar. (Rovi) aytdi: Nabiy ﷺ boshlariga bir marta mash tortar va: «Quloqlar boshdandir», der edilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ таҳорат қилиб, уч марта оғизларига сув олдилар, уч марта бурунларига сув тортдилар ва юзларини ювдилар. У зот кўзнинг икки четига ҳам маш тортар эдилар. (Рови) айтди: Набий ﷺ бошларига бир марта маш тортар ва: «Қулоқлар бошдандир», дер эдилар.

حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَكَّائِيُّ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَجَاءَتْ امْرَأَةٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهَا ابْنَانِ لَهَا وَهِيَ حَامِلٌ فَمَا سَأَلَتْهُ يَوْمَئِذٍ إِلَّا أَعْطَاهَا ثُمَّ قَالَ حَامِلَاتٌ وَالِدَاتٌ رَحِيمَاتٌ لَوْلَا مَا يَأْتِينَ إِلَى أَزْوَاجِهِنَّ دَخَلْنَ الْجَنَّةَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ huzurlariga bir ayol keldi; yonida ikkita oʻgʻli bor edi, oʻzi esa homilador edi. Oʻsha kuni u nima soʻragan boʻlsa, u zot unga berdilar. Soʻng u zot: «Ular homilador boʻladilar, tugʻadilar va mehribondirlar. Agar erlariga qiladigan (ozorlari) boʻlmasa edi, jannatga kirar edilar», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бир аёл келди; ёнида иккита ўғли бор эди, ўзи эса ҳомиладор эди. Ўша куни у нима сўраган бўлса, у зот унга бердилар. Сўнг у зот: «Улар ҳомиладор бўладилар, туғадилар ва меҳрибондирлар. Агар эрларига қиладиган (озорлари) бўлмаса эди, жаннатга кирар эдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَغَيْرُهُ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُطَرِّفٍ عَنْ حَسَّانَ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَيَاءُ وَالْعِيُّ شُعْبَتَانِ مِنْ الْإِيمَانِ وَالْبَذَاءُ وَالْبَيَانُ شُعْبَتَانِ مِنْ النِّفَاقِ

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Hayo va (kamgaplikdan kelib chiquvchi) tortinchoqlik imondan boʻlgan ikki shoxobchadir; behayolik va (ortiqcha) sergaplik esa nifoqdan boʻlgan ikki shoxobchadir», dedilar.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳаё ва (камгапликдан келиб чиқувчи) тортинчоқлик имондан бўлган икки шохобчадир; беҳаёлик ва (ортиқча) сергаплик эса нифоқдан бўлган икки шохобчадир», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عُمَارَةُ يَعْنِي ابْنَ زَاذَانَ حَدَّثَنِي أَبُو غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوتِرُ بِتِسْعٍ حَتَّى إِذَا بَدَّنَ وَكَثُرَ لَحْمُهُ أَوْتَرَ بِسَبْعٍ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ فَقَرَأَ بِإِذَا زُلْزِلَتْ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ toʻqqiz (rakat) bilan vitr oʻqir edilar. Vujudlari toʻlishib, goʻshtlari koʻpaygach, yetti (rakat) bilan vitr oʻqidilar va oʻtirgan holda ikki rakat namoz oʻqib, ularda ‹Izo zulzilat› va ‹Qul yo ayyuhal-kafirun›ni oʻqidilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ тўққиз (ракат) билан витр ўқир эдилар. Вужудлари тўлишиб, гўштлари кўпайгач, етти (ракат) билан витр ўқидилар ва ўтирган ҳолда икки ракат намоз ўқиб, уларда ‹Изо зулзилат› ва ‹Қул ё айюҳал-кафирун›ни ўқидилар.

حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ قَالَ سَمِعْتُ صَفْوَانَ بْنَ سُلَيْمٍ يَقُولُدَخَلَ أَبُو أُمَامَةَ الْبَاهِلِيُّ دِمَشْقَ فَرَأَى رُءُوسَ حَرُورَاءَ قَدْ نُصِبَتْ فَقَالَ كِلَابُ النَّارِ كِلَابُ النَّارِ ثَلَاثًا شَرُّ قَتْلَى تَحْتَ ظِلِّ السَّمَاءِ خَيْرُ قَتْلَى مَنْ قَتَلُوا ثُمَّ بَكَى فَقَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ فَقَالَ يَا أَبَا أُمَامَةَ هَذَا الَّذِي تَقُولُ مِنْ رَأْيِكَ أَمْ سَمِعْتَهُ قَالَ إِنِّي إِذًا لَجَرِيءٌ كَيْفَ أَقُولُ هَذَا عَنْ رَأْيٍ قَالَ قَدْ سَمِعْتُهُ غَيْرَ مَرَّةٍ وَلَا مَرَّتَيْنِ قَالَ فَمَا يُبْكِيكَ قَالَ أَبْكِي لِخُرُوجِهِمْ مِنْ الْإِسْلَامِ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاتَّخَذُوا دِينَهُمْ شِيَعًا

Safvon ibn Sulaym aytadi: Abu Umoma al-Bohiliy Dimashqqa kirdi va Haruro (ahli)ning kesilgan boshlari tikib qoʻyilganini koʻrdi-da: «Doʻzax itlari, doʻzax itlari, doʻzax itlari! Osmon soyasi ostidagi eng yomon oʻldirilganlar (shulardir), ular oʻldirganlar esa oʻldirilganlarning eng yaxshisidir», dedi. Soʻng yigʻladi. Bir kishi turib unga: «Ey Abu Umoma, bu aytayotganing oʻz raʼyingdanmi yoki (Rasulullohdan) eshitganmisan?» dedi. U: «Unday boʻlsa, men juda jurʼatli boʻlgan boʻlar edim. Buni qanday qilib oʻz raʼyimdan aytaman? Men buni bir marta ham, ikki marta ham emas, (koʻp) eshitganman», dedi. U: «Seni nima yigʻlatmoqda?» dedi. U: «Ularning Islomdan chiqib ketganiga yigʻlayapman. Bular oʻz dinlarida boʻlinib, uni firqa-firqa qilganlardir», dedi.Сафвон ибн Сулайм айтади: Абу Умома ал-Боҳилий Димашққа кирди ва Ҳаруро (аҳли)нинг кесилган бошлари тикиб қўйилганини кўрди-да: «Дўзах итлари, дўзах итлари, дўзах итлари! Осмон сояси остидаги энг ёмон ўлдирилганлар (шулардир), улар ўлдирганлар эса ўлдирилганларнинг энг яхшисидир», деди. Сўнг йиғлади. Бир киши туриб унга: «Эй Абу Умома, бу айтаётганинг ўз раъйингданми ёки (Расулуллоҳдан) эшитганмисан?» деди. У: «Ундай бўлса, мен жуда журъатли бўлган бўлар эдим. Буни қандай қилиб ўз раъйимдан айтаман? Мен буни бир марта ҳам, икки марта ҳам эмас, (кўп) эшитганман», деди. У: «Сени нима йиғлатмоқда?» деди. У: «Уларнинг Исломдан чиқиб кетганига йиғлаяпман. Булар ўз динларида бўлиниб, уни фирқа-фирқа қилганлардир», деди.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي مَالِكٍ قَالَدَخَلَ رَجُلٌ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا رَجُلٌ يَتَصَدَّقُ عَلَى هَذَا فَيُصَلِّيَ مَعَهُ قَالَ فَقَامَ رَجُلٌ فَصَلَّى مَعَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَانِ جَمَاعَةٌحَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَقَالَ هَذَانِ جَمَاعَةٌ

al-Valid ibn Abu Molik aytadi: Bir kishi masjidga kirib namoz oʻqidi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu kishiga sadaqa qilib, u bilan birga namoz oʻqiydigan kishi yoʻqmi?» dedilar. Bir kishi turib, u bilan birga namoz oʻqidi. Rasululloh ﷺ: «Mana bu ikkovi jamoatdir», dedilar. Abu Umomadan, u Nabiy ﷺdan ham shunga oʻxshashi rivoyat qilingan va unda: «Mana bu ikkovi jamoatdir», deyilgan.ал-Валид ибн Абу Молик айтади: Бир киши масжидга кириб намоз ўқиди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу кишига садақа қилиб, у билан бирга намоз ўқийдиган киши йўқми?» дедилар. Бир киши туриб, у билан бирга намоз ўқиди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мана бу иккови жамоатдир», дедилар. Абу Умомадан, у Набий ﷺдан ҳам шунга ўхшаши ривоят қилинган ва унда: «Мана бу иккови жамоатдир», дейилган.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ الْحَسَنُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ بَدَأَ بِالسَّلَامِ فَهُوَ أَوْلَى بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَبِرَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim salomni birinchi boshlasa, u aziz va jalil Allohga hamda Uning Rasuli ﷺga haqliroqdir», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким саломни биринчи бошласа, у азиз ва жалил Аллоҳга ҳамда Унинг Расули ﷺга ҳақлироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي عِمْرَانَ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَرْبَعٌ تَجْرِي عَلَيْهِمْ أُجُورُهُمْ بَعْدَ الْمَوْتِ رَجُلٌ مَاتَ مُرَابِطًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَرَجُلٌ عَلَّمَ عِلْمًا فَأَجْرُهُ يَجْرِي عَلَيْهِ مَا عَمِلَ بِهِ وَرَجُلٌ أَجْرَى صَدَقَةً فَأَجْرُهَا يَجْرِي عَلَيْهِ مَا جَرَتْ عَلَيْهِ وَرَجُلٌ تَرَكَ وَلَدًا صَالِحًا يَدْعُو لَهُحَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي عِمْرَانَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَمَنْ عَلَّمَ عِلْمًا أُجْرِيَ لَهُ مِثْلُ مَا عَلَّمَ

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Toʻrt (toifa bor)ki, oʻlimdan keyin ham ularga ajrlari joriy boʻlib turadi: Alloh yoʻlida ribotda turib vafot etgan kishi; ilm oʻrgatgan kishi — u bilan amal qilingunicha ajri unga joriy boʻlib turadi; sadaqani joriy qilgan kishi — u davom etgunicha ajri unga joriy boʻlib turadi; va oʻziga duo qiladigan solih farzand qoldirgan kishi». Boshqa bir rivoyatda: «Kim ilm oʻrgatsa, unga oʻrgatgani misli (ajr) joriy qilinadi», deyilgan.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Тўрт (тоифа бор)ки, ўлимдан кейин ҳам уларга ажрлари жорий бўлиб туради: Аллоҳ йўлида риботда туриб вафот этган киши; илм ўргатган киши — у билан амал қилингунича ажри унга жорий бўлиб туради; садақани жорий қилган киши — у давом этгунича ажри унга жорий бўлиб туради; ва ўзига дуо қиладиган солиҳ фарзанд қолдирган киши». Бошқа бир ривоятда: «Ким илм ўргатса, унга ўргатгани мисли (ажр) жорий қилинади», дейилган.

قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَجَدْتُ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ حَدَّثَنِي مَهْدِيُّ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّمْلِيُّ حَدَّثَنَا ضَمْرَةُ عَنِ الشَّيْبَانِيِّ وَاسْمُهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي عَمْرٍو عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ لَعَدُوِّهِمْ قَاهِرِينَ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَالَفَهُمْ إِلَّا مَا أَصَابَهُمْ مِنْ لَأْوَاءَ حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ كَذَلِكَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَيْنَ هُمْ قَالَ بِبَيْتِ الْمَقْدِسِ وَأَكْنَافِ بَيْتِ الْمَقْدِسِ

Abu Umoma (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Ummatimdan bir toifa haq ustida boʻlib, dushmanlaridan ustun va gʻolib boʻlaverishadi. Ularga muxolif boʻlgan kishi, yetgan mashaqqatdan boshqa, ularga zarar yetkaza olmaydi. Toki Allohning amri kelguncha, ular shu holda boʻladilar», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, ular qayerda boʻladilar?» dedilar. U zot: «Baytul-Maqdisda va Baytul-Maqdis atroflarida», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимдан бир тоифа ҳақ устида бўлиб, душманларидан устун ва ғолиб бўлаверишади. Уларга мухолиф бўлган киши, етган машаққатдан бошқа, уларга зарар етказа олмайди. Токи Аллоҳнинг амри келгунча, улар шу ҳолда бўладилар», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар қаерда бўладилар?» дедилар. У зот: «Байтул-Мақдисда ва Байтул-Мақдис атрофларида», дедилар.

قَالَ عَبْد اللَّهِ وَجَدْتُ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ وَأَظُنُّ أَنِّي قَدْ سَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ الْحَكَمِ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُطَّرِحِ بْنِ يَزِيدَ الْكِنَانِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الصَّدَقَةِ أَفْضَلُ قَالَ ظِلُّ فُسْطَاطٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ خِدْمَةُ خَادِمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ طَرُوقَةُ فَحْلٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِآخِرُ حَدِيثِ أَبِي أُمَامَةَ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺdan: «Qaysi sadaqa afzal?» deb soʻradi. U zot: «Alloh yoʻlida (tikilgan) chodirning soyasi, yoki Alloh yoʻlidagi xizmatkorning xizmati, yoki Alloh yoʻlida (berilgan) nasl uchun urgʻochi tuya», dedilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан: «Қайси садақа афзал?» деб сўради. У зот: «Аллоҳ йўлида (тикилган) чодирнинг сояси, ёки Аллоҳ йўлидаги хизматкорнинг хизмати, ёки Аллоҳ йўлида (берилган) насл учун урғочи туя», дедилар.