حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ "إِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلَّا أُجِرْتَ عَلَيْهَا حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فَمِ امْرَأَتِكَ"
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh (rizosi) uchun sarflagan har bir narsangga — hatto xotiningning ogʻziga solgan bir luqmaga ham — savob beriladi», — dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ (ризоси) учун сарфлаган ҳар бир нарсангга — ҳатто хотинингнинг оғзига солган бир луқмага ҳам — савоб берилади», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي وَأَنَا بِمَكَّةَ، وَهْوَ يَكْرَهُ أَنْ يَمُوتَ بِالأَرْضِ الَّتِي هَاجَرَ مِنْهَا قَالَ " يَرْحَمُ اللَّهُ ابْنَ عَفْرَاءَ ". قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أُوصِي بِمَالِي كُلِّهِ قَالَ " لاَ ". قُلْتُ فَالشَّطْرُ قَالَ " لاَ ". قُلْتُ الثُّلُثُ. قَالَ " فَالثُّلُثُ، وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ، إِنَّكَ أَنْ تَدَعَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَدَعَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ فِي أَيْدِيهِمْ، وَإِنَّكَ مَهْمَا أَنْفَقْتَ مِنْ نَفَقَةٍ فَإِنَّهَا صَدَقَةٌ، حَتَّى اللُّقْمَةُ الَّتِي تَرْفَعُهَا إِلَى فِي امْرَأَتِكَ، وَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَرْفَعَكَ فَيَنْتَفِعَ بِكَ نَاسٌ وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ ". وَلَمْ يَكُنْ لَهُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ ابْنَةٌ.
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ men Makkada (kasal) yotgan paytimda meni koʻrgani keldi (Omir — rivoyatchi: u — oʻzi hijrat qilib chiqqan yerda vafot etishni yoqtirmas edi). U zot (yaʼni Paygʻambar ﷺ): «Alloh Ibn Afroga (Saʼd ibn Xavlaga) rahm qilsin», — dedi. Men: «Yo Rasululloh! Men butun molimni (sadaqaga) vasiyat qilaymi?» — dedim. U zot: «Yoʻq», — dedi. Men: «Unda yarmini (vasiyat) qilaymi?» — dedim. U zot: «Yoʻq», — dedi. Men: «Uchdan birini?» — dedim. U zot: «Ha, uchdan bir; lekin uchdan bir (ham) koʻp. Sen vorislaringni — boshqalarga tilanchilik qiladigan (kambagʻal) holda qoldirishdan koʻra — boy holda qoldirishing yaxshiroq; va sen Alloh yoʻlida sarflagan har bir narsa — xotiningning ogʻziga solgan bir luqma (taom) ham — sadaqa amali (sifatida) hisoblanadi. Alloh sening umringni uzaytirishi mumkin — toki baʼzi odamlar sendan foyda topsin va boshqalari sendan zarar koʻrsin», — dedi. Oʻsha paytda Saʼdning faqat bitta qizi bor edi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ мен Маккада (касал) ётган пайтимда мени кўргани келди (Омир — ривоятчи: у — ўзи ҳижрат қилиб чиққан ерда вафот этишни ёқтирмас эди). У зот (яъни Пайғамбар ﷺ): «Аллоҳ Ибн Афрога (Саъд ибн Хавлага) раҳм қилсин», — деди. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Мен бутун молимни (садақага) васият қилайми?» — дедим. У зот: «Йўқ», — деди. Мен: «Унда ярмини (васият) қилайми?» — дедим. У зот: «Йўқ», — деди. Мен: «Учдан бирини?» — дедим. У зот: «Ҳа, учдан бир; лекин учдан бир (ҳам) кўп. Сен ворисларингни — бошқаларга тиланчилик қиладиган (камбағал) ҳолда қолдиришдан кўра — бой ҳолда қолдиришинг яхшироқ; ва сен Аллоҳ йўлида сарфлаган ҳар бир нарса — хотинингнинг оғзига солган бир луқма (таом) ҳам — садақа амали (сифатида) ҳисобланади. Аллоҳ сенинг умрингни узайтириши мумкин — токи баъзи одамлар сендан фойда топсин ва бошқалари сендан зарар кўрсин», — деди. Ўша пайтда Саъднинг фақат битта қизи бор эди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ اسْتَأْذَنَ عُمَرُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَعِنْدَهُ نِسَاءٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُكَلِّمْنَهُ وَيَسْتَكْثِرْنَهُ، عَالِيَةً أَصْوَاتُهُنَّ، فَلَمَّا اسْتَأْذَنَ عُمَرُ، قُمْنَ يَبْتَدِرْنَ الْحِجَابَ، فَأَذِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَضْحَكُ، فَقَالَ عُمَرُ أَضْحَكَ اللَّهُ سِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " عَجِبْتُ مِنْ هَؤُلاَءِ اللاَّتِي كُنَّ عِنْدِي، فَلَمَّا سَمِعْنَ صَوْتَكَ ابْتَدَرْنَ الْحِجَابَ ". قَالَ عُمَرُ فَأَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كُنْتَ أَحَقَّ أَنْ يَهَبْنَ. ثُمَّ قَالَ أَىْ عَدُوَّاتِ أَنْفُسِهِنَّ، أَتَهَبْنَنِي وَلاَ تَهَبْنَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْنَ نَعَمْ، أَنْتَ أَفَظُّ وَأَغْلَظُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا لَقِيَكَ الشَّيْطَانُ قَطُّ سَالِكًا فَجًّا إِلاَّ سَلَكَ فَجًّا غَيْرَ فَجِّكَ ".
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Umar Allohning Rasuli ﷺ ni koʻrishga ruxsat soʻradi — u zotning huzurida ovozlarini koʻtarib, u bilan gaplashayotgan va undan koʻproq moliyaviy yordam soʻrayotgan baʼzi qurayshlik ayollar bor edi. Umar kirishga ruxsat soʻraganda, ayollar (tezda) oʻrnidan turib, oʻzlarini toʻsishga (parda ortiga) shoshildi. Allohning Rasuli ﷺ Umarni (kirishga) qoʻyganda, Allohning Rasuli ﷺ tabassum qilayotgan edi. Umar: «Yo Rasululloh! Alloh sizni doimo xursandlikda saqlasin», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Men — men bilan boʻlgan mana shu ayollardan hayratdaman: ular sening ovozingni eshitishi bilanoq, oʻzlarini toʻsishga shoshildi», — dedi. Umar: «Yo Rasululloh! Siz — ular qoʻrqishiga koʻproq haqlisiz», — dedi. Soʻng u (ayollarga): «Ey oʻz jonlarining dushmanlari! Sizlar mendan qoʻrqasizu, Allohning Rasuli ﷺ dan qoʻrqmaysizmi?» — dedi. Ular: «Ha, chunki sen — Allohning Rasuliga nisbatan — qoʻrqinchli va qattiqqoʻl kishisan», — deb javob berdi. Shunda Allohning Rasuli ﷺ (Umarga): «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, shayton seni biror yoʻldan ketayotganingni koʻrsa, u sening yoʻlingdan boshqa yoʻldan ketadi», — dedi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта Умар Аллоҳнинг Расули ﷺ ни кўришга рухсат сўради — у зотнинг ҳузурида овозларини кўтариб, у билан гаплашаётган ва ундан кўпроқ молиявий ёрдам сўраётган баъзи қурайшлик аёллар бор эди. Умар киришга рухсат сўраганда, аёллар (тезда) ўрнидан туриб, ўзларини тўсишга (парда ортига) шошилди. Аллоҳнинг Расули ﷺ Умарни (киришга) қўйганда, Аллоҳнинг Расули ﷺ табассум қилаётган эди. Умар: «Ё Расулуллоҳ! Аллоҳ сизни доимо хурсандликда сақласин», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Мен — мен билан бўлган мана шу аёллардан ҳайратдаман: улар сенинг овозингни эшитиши биланоқ, ўзларини тўсишга шошилди», — деди. Умар: «Ё Расулуллоҳ! Сиз — улар қўрқишига кўпроқ ҳақлисиз», — деди. Сўнг у (аёлларга): «Эй ўз жонларининг душманлари! Сизлар мендан қўрқасизу, Аллоҳнинг Расули ﷺ дан қўрқмайсизми?» — деди. Улар: «Ҳа, чунки сен — Аллоҳнинг Расулига нисбатан — қўрқинчли ва қаттиққўл кишисан», — деб жавоб берди. Шунда Аллоҳнинг Расули ﷺ (Умарга): «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, шайтон сени бирор йўлдан кетаётганингни кўрса, у сенинг йўлингдан бошқа йўлдан кетади», — деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ سَعْدٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ قَالَ ح حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ اسْتَأْذَنَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَعِنْدَهُ نِسْوَةٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُكَلِّمْنَهُ وَيَسْتَكْثِرْنَهُ، عَالِيَةً أَصْوَاتُهُنَّ عَلَى صَوْتِهِ فَلَمَّا اسْتَأْذَنَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قُمْنَ فَبَادَرْنَ الْحِجَابَ فَأَذِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَدَخَلَ عُمَرُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَضْحَكُ، فَقَالَ عُمَرُ أَضْحَكَ اللَّهُ سِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " عَجِبْتُ مِنْ هَؤُلاَءِ اللاَّتِي كُنَّ عِنْدِي فَلَمَّا سَمِعْنَ صَوْتَكَ ابْتَدَرْنَ الْحِجَابِ ". فَقَالَ عُمَرُ فَأَنْتَ أَحَقُّ أَنْ يَهَبْنَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. ثُمَّ قَالَ عُمَرُ يَا عَدُوَّاتِ أَنْفُسِهِنَّ، أَتَهَبْنَنِي وَلاَ تَهَبْنَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَ نَعَمْ، أَنْتَ أَفَظُّ وَأَغْلَظُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِيهًا يَا ابْنَ الْخَطَّابِ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا لَقِيَكَ الشَّيْطَانُ سَالِكًا فَجًّا قَطُّ إِلاَّ سَلَكَ فَجًّا غَيْرَ فَجِّكَ ".
Umar ibn Xattob Rasululloh ﷺning huzurlariga kirishga izn soʻradi, u zotning yonlarida Qurayshdan bir necha ayollar bor edi, ular u zot bilan gaplashib, (nafaqani) koʻpaytirishni soʻrar va ovozlari u zotning ovozlaridan balandroq edi. Umar ibn Xattob izn soʻraganda, ular turib, parda ortiga shoshilishdi. Rasululloh ﷺ unga izn berdilar, Umar kirsa, Rasululloh ﷺ kulib turardilar. Umar: «Alloh tishingizni kuldirsin (sizni doim shod qilsin), ey Allohning Rasuli», dedi. Paygʻambar ﷺ: «Mening huzurimda boʻlgan mana bu ayollardan hayratlandim — sening ovozingni eshitishlari bilan parda ortiga shoshilishdi», dedilar. Umar: «Ular sizdan (koʻproq) hayiqishlari haqliroq edi, ey Allohning Rasuli», dedi. Soʻng Umar: «Ey oʻz jonlariga dushman boʻlganlar, mendan hayiqasizlaru Rasululloh ﷺdan hayiqmaysizlarmi?» dedi. Ular: «Ha, sen Rasululloh ﷺdan koʻra qoʻpolroq va dagʻalroqsan», deyishdi. Rasululloh ﷺ: «Bas (yetar), ey Ibn Xattob! Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, shayton seni biror yoʻldan ketayotganingni koʻrsa, albatta sening yoʻlingdan boshqa yoʻlga oʻtib ketadi», dedilar.Умар ибн Хаттоб Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига киришга изн сўради, у зотнинг ёнларида Қурайшдан бир неча аёллар бор эди, улар у зот билан гаплашиб, (нафақани) кўпайтиришни сўрар ва овозлари у зотнинг овозларидан баландроқ эди. Умар ибн Хаттоб изн сўраганда, улар туриб, парда ортига шошилишди. Расулуллоҳ ﷺ унга изн бердилар, Умар кирса, Расулуллоҳ ﷺ кулиб турардилар. Умар: «Аллоҳ тишингизни кулдирсин (сизни доим шод қилсин), эй Аллоҳнинг Расули», деди. Пайғамбар ﷺ: «Менинг ҳузуримда бўлган мана бу аёллардан ҳайратландим — сенинг овозингни эшитишлари билан парда ортига шошилишди», дедилар. Умар: «Улар сиздан (кўпроқ) ҳайиқишлари ҳақлироқ эди, эй Аллоҳнинг Расули», деди. Сўнг Умар: «Эй ўз жонларига душман бўлганлар, мендан ҳайиқасизлару Расулуллоҳ ﷺдан ҳайиқмайсизларми?» деди. Улар: «Ҳа, сен Расулуллоҳ ﷺдан кўра қўполроқ ва дағалроқсан», дейишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бас (етар), эй Ибн Хаттоб! Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, шайтон сени бирор йўлдан кетаётганингни кўрса, албатта сенинг йўлингдан бошқа йўлга ўтиб кетади», дедилар.
حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ هَاشِمِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، يَقُولُ مَا أَسْلَمَ أَحَدٌ إِلاَّ فِي الْيَوْمِ الَّذِي أَسْلَمْتُ فِيهِ، وَلَقَدْ مَكَثْتُ سَبْعَةَ أَيَّامٍ وَإِنِّي لَثُلُثُ الإِسْلاَمِ. تَابَعَهُ أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هَاشِمٌ.
Men islom qabul qilgan kunda mendan boshqa hech kim islom qabul qilmagan edi va men yetti kun shunday turdimki, men islomning uchdan biri edim (eng dastlabki uch musulmondan biri). Buni Abu Usoma (rivoyatda) qoʻllab-quvvatlab: «Bizga Hoshim rivoyat qildi», dedi.Мен ислом қабул қилган кунда мендан бошқа ҳеч ким ислом қабул қилмаган эди ва мен етти кун шундай турдимки, мен исломнинг учдан бири эдим (энг дастлабки уч мусулмондан бири). Буни Абу Усома (ривоятда) қўллаб-қувватлаб: «Бизга Ҳошим ривоят қилди», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ سَمِعْتُ مَالِكًا، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مَا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ لأَحَدٍ يَمْشِي عَلَى الأَرْضِ إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ. إِلاَّ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ قَالَ وَفِيهِ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ [quran sura="46" aya_start="10" aya_end="10"]{وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ} الآيَةَ. قَالَ لاَ أَدْرِي قَالَ مَالِكٌ الآيَةَ أَوْ فِي الْحَدِيثِ.
Men Paygʻambar ﷺ yer ustida yuradigan biror kishi haqida: «Albatta u jannat ahlidan», deganlarini Abdulloh ibn Salomdan boshqa hech kim haqida eshitmadim. (Saʼd) aytdi: U haqda mana bu oyat nozil boʻldi: «Bani Isroildan bir guvoh guvohlik berdi...» (Ahqof surasi, 10). (Rovi) aytdi: Bilmadim, Molik: «(Bu yerda) oyat (tugadi)» dedimi yoki bu hadis (ichida bormi).Мен Пайғамбар ﷺ ер устида юрадиган бирор киши ҳақида: «Албатта у жаннат аҳлидан», деганларини Абдуллоҳ ибн Саломдан бошқа ҳеч ким ҳақида эшитмадим. (Саъд) айтди: У ҳақда мана бу оят нозил бўлди: «Бани Исроилдан бир гувоҳ гувоҳлик берди...» (Аҳқоф сураси, 10). (Рови) айтди: Билмадим, Молик: «(Бу ерда) оят (тугади)» дедими ёки бу ҳадис (ичида борми).
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ أُحُدٍ، وَمَعَهُ رَجُلاَنِ يُقَاتِلاَنِ عَنْهُ، عَلَيْهِمَا ثِيَابٌ بِيضٌ، كَأَشَدِّ الْقِتَالِ، مَا رَأَيْتُهُمَا قَبْلُ وَلاَ بَعْدُ.
Men Uhud kuni Rasululloh ﷺni koʻrdim — u zotning yonida ikki kishi, u zot tomonidan (himoya qilib) jang qilardi, ustlarida oq kiyimlar (bor edi), eng shiddatli jang(chi)dek. Men ularni na undan oldin, na undan keyin (boshqa) koʻrganman.Мен Уҳуд куни Расулуллоҳ ﷺни кўрдим — у зотнинг ёнида икки киши, у зот томонидан (ҳимоя қилиб) жанг қиларди, устларида оқ кийимлар (бор эди), энг шиддатли жанг(чи)дек. Мен уларни на ундан олдин, на ундан кейин (бошқа) кўрганман.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ هَاشِمٍ السَّعْدِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، يَقُولُ نَثَلَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كِنَانَتَهُ يَوْمَ أُحُدٍ فَقَالَ " ارْمِ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي ".
Paygʻambar ﷺ Uhud kuni menga oʻz oʻq xaltasini (titib) toʻkib: «Ot (otaver), otam-onam senga fido boʻlsin!» dedilar.Пайғамбар ﷺ Уҳуд куни менга ўз ўқ халтасини (титиб) тўкиб: «От (отавер), отам-онам сенга фидо бўлсин!» дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، يَقُولُ رَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ التَّبَتُّلَ، وَلَوْ أَذِنَ لَهُ لاَخْتَصَيْنَا.
(Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ Usmon ibn Mazʼunga tabattul (uylanmay, dunyodan voz kechib ibodatga berilish)ni rad qildilar (qaytardilar); agar u zot unga izn berganlarida edi, biz (oʻ zimizni) bichdirib (axta qilib) olgan boʻ lar edik.(Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Усмон ибн Мазъунга табаттул (уйланмай, дунёдан воз кечиб ибодатга берилиш)ни рад қилдилар (қайтардилар); агар у зот унга изн берганларида эди, биз (ў зимизни) бичдириб (ахта қилиб) олган бў лар эдик.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ سَمِعَ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، يَقُولُ لَقَدْ رَدَّ ذَلِكَ ـ يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ـ عَلَى عُثْمَانَ، وَلَوْ أَجَازَ لَهُ التَّبَتُّلَ لاَخْتَصَيْنَا.
(Saʼid ibn Musayyab, Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)ni (shunday) deganini eshitdi:) U — yaʼni Paygʻambar ﷺ — Usmon (ibn Mazʼun)ga buni (tabattulni) rad qildilar; agar u zot unga tabattulni ruxsat qilganlarida edi, biz (oʻ zimizni) bichdirib (axta qilib) olgan boʻ lar edik.(Саъид ибн Мусайяб, Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)ни (шундай) деганини эшитди:) У — яъни Пайғамбар ﷺ — Усмон (ибн Мазъун)га буни (табаттулни) рад қилдилар; агар у зот унга табаттулни рухсат қилганларида эди, биз (ў зимизни) бичдириб (ахта қилиб) олган бў лар эдик.
حَدَّثَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ، حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا هَؤُلاَءِ الْكَلِمَاتِ كَمَا تُعَلَّمُ الْكِتَابَةُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْبُخْلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْجُبْنِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ أَنْ نُرَدَّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الدُّنْيَا، وَعَذَابِ الْقَبْرِ ".
(Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bizga mana shu soʻzlarni — xuddi yozuv (xat) oʻrgatilgandek — oʻrgatardilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-buxl, va aʼuzu bika minal-jubn, va aʼuzu bika an nuradda ila arzalil-umur, va aʼuzu bika min fitnatid-dunya, va azabil-qabr» (Allohim, men baxillikdan Senga panoh tilayman; qoʻrqoqlikdan Senga panoh tilayman; umrning eng tubaniga qaytarilishimizdan Senga panoh tilayman; dunyo fitnasidan va qabr azobidan Senga panoh tilayman).(Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ бизга мана шу сўзларни — худди ёзув (хат) ўргатилгандек — ўргатардилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-бухл, ва аъузу бика минал-жубн, ва аъузу бика ан нурадда ила арзалил-умур, ва аъузу бика мин фитнатид-дуня, ва азабил-қабр» (Аллоҳим, мен бахилликдан Сенга паноҳ тилайман; қўрқоқликдан Сенга паноҳ тилайман; умрнинг энг тубанига қайтарилишимиздан Сенга паноҳ тилайман; дунё фитнасидан ва қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман).
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مَرِضْتُ بِمَكَّةَ مَرَضًا، فَأَشْفَيْتُ مِنْهُ عَلَى الْمَوْتِ، فَأَتَانِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي مَالاً كَثِيرًا، وَلَيْسَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَتِي، أَفَأَتَصَدَّقُ بِثُلُثَىْ مَالِي قَالَ " لاَ ". قَالَ قُلْتُ فَالشَّطْرُ قَالَ " لاَ ". قُلْتُ الثُّلُثُ قَالَ " الثُّلُثُ كَبِيرٌ إِنَّكَ إِنْ تَرَكْتَ وَلَدَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَتْرُكَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ، وَإِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً إِلاَّ أُجِرْتَ عَلَيْهَا، حَتَّى اللُّقْمَةَ تَرْفَعُهَا إِلَى فِي امْرَأَتِكَ ". فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَأُخَلَّفُ عَنْ هِجْرَتِي فَقَالَ " لَنْ تُخَلَّفَ بَعْدِي فَتَعْمَلَ عَمَلاً تُرِيدُ بِهِ وَجْهَ اللَّهِ، إِلاَّ ازْدَدْتَ بِهِ رِفْعَةً وَدَرَجَةً، وَلَعَلَّ أَنْ تُخَلَّفَ بَعْدِي حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ، لَكِنِ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ يَرْثِي لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ مَاتَ بِمَكَّةَ ". قَالَ سُفْيَانُ وَسَعْدُ بْنُ خَوْلَةَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَامِرِ بْنِ لُؤَىٍّ.
(Omir ibn Saʼd ibn Abu Vaqqos otasidan rivoyat qildiki, u aytdi:) Men Makkada bir kasallik bilan ogʻrib, oʻlim yoqasiga yetib qoldim. Paygʻambar ﷺ meni yoʻqlab keldilar. Men: «Yo Rasululloh, mening koʻp molim bor, menga (yagona) qizimdan boshqa merosxoʻr yoʻq. Molimning uchdan ikkisini sadaqa qilaymi?» dedim. U zot: «Yoʻq», dedilar. «Yarmini-chi?» dedim. «Yoʻq», dedilar. «Uchdan birini-chi?» dedim. U zot: «Uchdan biri (ham) koʻp. Sen merosxoʻrlaringni boy qoldirsang, ularni odamlarga qoʻl choʻzib (tilanib) yuradigan kambagʻal qoldirgandan koʻra yaxshiroqdir. Sen Alloh (rizosi yoʻlida) qilgan har bir xarajatingga, hatto xotiningning ogʻziga solgan luqmangga ham ajr olasan», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, men hijratimdan (mahrum boʻlib, Makkada) qoldirilamanmi?» dedim. U zot: «Sen mendan keyin (tirik) qolib, Alloh yuzini (rizosini) istab biror amal qilsang, u sababli darajang va martabang yanada ortadi. Ehtimol, sen mendan keyin qolib, baʼzi qavmlar sen orqali manfaat topar, baʼzilari esa sendan zarar koʻrar. Lekin baxtsiz (kishi) — Saʼd ibn Xavla(dir)»; Rasululloh ﷺ uning Makkada vafot etgani uchun unga achindilar. (Sufyon aytdi: Saʼd ibn Xavla Banu Omir ibn Luayy (qabilasi)dan boʻlgan bir kishi edi.)(Омир ибн Саъд ибн Абу Ваққос отасидан ривоят қилдики, у айтди:) Мен Маккада бир касаллик билан оғриб, ўлим ёқасига етиб қолдим. Пайғамбар ﷺ мени йўқлаб келдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, менинг кўп молим бор, менга (ягона) қизимдан бошқа меросхўр йўқ. Молимнинг учдан иккисини садақа қилайми?» дедим. У зот: «Йўқ», дедилар. «Ярмини-чи?» дедим. «Йўқ», дедилар. «Учдан бирини-чи?» дедим. У зот: «Учдан бири (ҳам) кўп. Сен меросхўрларингни бой қолдирсанг, уларни одамларга қўл чўзиб (тиланиб) юрадиган камбағал қолдиргандан кўра яхшироқдир. Сен Аллоҳ (ризоси йўлида) қилган ҳар бир харажатингга, ҳатто хотинингнинг оғзига солган луқмангга ҳам ажр оласан», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен ҳижратимдан (маҳрум бўлиб, Маккада) қолдириламанми?» дедим. У зот: «Сен мендан кейин (тирик) қолиб, Аллоҳ юзини (ризосини) истаб бирор амал қилсанг, у сабабли даражанг ва мартабанг янада ортади. Эҳтимол, сен мендан кейин қолиб, баъзи қавмлар сен орқали манфаат топар, баъзилари эса сендан зарар кўрар. Лекин бахциз (киши) — Саъд ибн Хавла(дир)»; Расулуллоҳ ﷺ унинг Маккада вафот этгани учун унга ачиндилар. (Суфён айтди: Саъд ибн Хавла Бану Омир ибн Луайй (қабиласи)дан бўлган бир киши эди.)
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ أَعْظَمَ الْمُسْلِمِينَ جُرْمًا مَنْ سَأَلَ عَنْ شَىْءٍ لَمْ يُحَرَّمْ، فَحُرِّمَ مِنْ أَجْلِ مَسْأَلَتِهِ ".
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan, u esa otasidan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, musulmonlar ichida eng katta gunohkor — harom qilinmagan bir narsa haqida soʻrab, soʻragani sababli (oʻsha narsa) harom qilingan kishidir», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан, у эса отасидан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, мусулмонлар ичида энг катта гуноҳкор — ҳаром қилинмаган бир нарса ҳақида сўраб, сўрагани сабабли (ўша нарса) ҳаром қилинган кишидир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، - رضى الله عنه - قَالَ ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ عَلَى الأُخْرَى فَقَالَ " الشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا " . ثُمَّ نَقَصَ فِي الثَّالِثَةِ إِصْبَعًا .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir qoʻllarini ikkinchisiga urib: «Oy mana shunday, mana shunday (boʻladi)», dedilar. Soʻng uchinchisida bir barmoqlarini kam qildilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир қўлларини иккинчисига уриб: «Ой мана шундай, мана шундай (бўлади)», дедилар. Сўнг учинчисида бир бармоқларини кам қилдилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْمَاعِيلَ - عَنْ عُمَرَ بْنِ نُبَيْهٍ، أَخْبَرَنِي دِينَارٌ الْقَرَّاظُ، قَالَ سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَرَادَ أَهْلَ الْمَدِينَةِ بِسُوءٍ أَذَابَهُ اللَّهُ كَمَا يَذُوبُ الْمِلْحُ فِي الْمَاءِ " .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Madina ahliga yomonlik istasa, Alloh uni tuz suvda eriganidek eritib yuboradi», — dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Мадина аҳлига ёмонлик истаса, Аллоҳ уни туз сувда эриганидек эритиб юборади», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ - وَاللَّفْظُ لَهُ - أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ، الْمُسَيَّبِ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، قَالَ رَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ التَّبَتُّلَ وَلَوْ أَذِنَ لَهُ لاَخْتَصَيْنَا .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Usmon ibn Mazʼunning tabattul (uylanmay tarki dunyo qilish)ini rad etdilar. Agar u zot unga (shunga) ruxsat berganlarida, biz oʻzimizni axta qildirgan boʻlardik.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Усмон ибн Мазъуннинг табаттул (уйланмай тарки дунё қилиш)ини рад этдилар. Агар у зот унга (шунга) рухсат берганларида, биз ўзимизни ахта қилдирган бўлардик.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ نُمَيْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمَقْبُرِيُّ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ، حَدَّثَنِي عَيَّاشُ بْنُ عَبَّاسٍ، أَنَّ أَبَا النَّضْرِ، حَدَّثَهُ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ، أَخْبَرَ وَالِدَهُ، سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي أَعْزِلُ عَنِ امْرَأَتِي . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لِمَ تَفْعَلُ ذَلِكَ " . فَقَالَ الرَّجُلُ أُشْفِقُ عَلَى وَلَدِهَا أَوْ عَلَى أَوْلاَدِهَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ كَانَ ذَلِكَ ضَارًّا ضَرَّ فَارِسَ وَالرُّومَ " . وَقَالَ زُهَيْرٌ فِي رِوَايَتِهِ " إِنْ كَانَ لِذَلِكَ فَلاَ مَا ضَارَ ذَلِكَ فَارِسَ وَلاَ الرُّومَ ".
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Men xotinimdan azl qilaman (qoʻshilish chogʻida nutfani tashqariga toʻkaman)», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Nega bunday qilasan?» dedilar. Haligi kishi: «Men uning bolasidan — yoki bolalaridan — qoʻrqaman (zarar yetmasin deyman)», dedi. Rasululloh ﷺ: «Agar shu (azl) zarar yetkazadigan boʻlganida, forslar bilan rumliklarga zarar yetkazgan boʻlardi», dedilar. Zuhayr oʻz rivoyatida: «Agar shu uchun boʻlsa, (qilma!) Bu narsa na forslarga, na rumliklarga zarar yetkazdi», dedi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Мен хотинимдан азл қиламан (қўшилиш чоғида нутфани ташқарига тўкаман)», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Нега бундай қиласан?» дедилар. Ҳалиги киши: «Мен унинг боласидан — ёки болаларидан — қўрқаман (зарар етмасин дейман)», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар шу (азл) зарар етказадиган бўлганида, форслар билан румликларга зарар етказган бўларди», дедилар. Зуҳайр ўз ривоятида: «Агар шу учун бўлса, (қилма!) Бу нарса на форсларга, на румликларга зарар етказди», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنِ الْحُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْقُرَشِيِّ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنِ الْحُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ الْمُؤَذِّنَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولاً وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا . غُفِرَ لَهُ ذَنْبُهُ " . قَالَ ابْنُ رُمْحٍ فِي رِوَايَتِهِ " مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ الْمُؤَذِّنَ وَأَنَا أَشْهَدُ " . وَلَمْ يَذْكُرْ قُتَيْبَةُ قَوْلَهُ وَأَنَا .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim muazzinni eshitganda: ‹Ashhadu an lo ilaha illalloh, vahdahu lo sharika lah, va anna Muhammadan abduhu va rasuluh. Rozitu billahi robban, va bi-Muhammadin rasulan, va bil-islami dinan› (Yolgʻiz, sherigi yoʻq Allohdan oʻzga iloh yoʻqligiga va Muhammad Uning bandasi hamda elchisi ekaniga guvohlik beraman. Robb sifatida Allohga, elchi sifatida Muhammadga va din sifatida Islomga rozi boʻldim) — desa, uning gunohi kechiriladi».Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким муаззинни эшитганда: ‹Ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, ва анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ. Розиту биллаҳи роббан, ва би-Муҳаммадин расулан, ва бил-ислами динан› (Ёлғиз, шериги йўқ Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Унинг бандаси ҳамда элчиси эканига гувоҳлик бераман. Робб сифатида Аллоҳга, элчи сифатида Муҳаммадга ва дин сифатида Исломга рози бўлдим) — деса, унинг гуноҳи кечирилади».
وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ،
بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا سَعْدٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ يَوْمَ أُحُدٍ عَنْ يَمِينِ،
رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَنْ يَسَارِهِ رَجُلَيْنِ عَلَيْهِمَا ثِيَابٌ بِيضٌ يُقَاتِلاَنِ عَنْهُ
كَأَشَدِّ الْقِتَالِ مَا رَأَيْتُهُمَا قَبْلُ وَلاَ بَعْدُ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uhud kunida men Rasululloh ﷺ ning oʻng va chap tomonlarida oq kiyimdagi ikki kishini koʻrdim. Ular u zotni himoya qilib, eng shiddatli jang qilayotgan edilar. Men ularni na undan oldin, na undan keyin koʻrgan edim.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Уҳуд кунида мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ўнг ва чап томонларида оқ кийимдаги икки кишини кўрдим. Улар у зотни ҳимоя қилиб, энг шиддатли жанг қилаётган эдилар. Мен уларни на ундан олдин, на ундан кейин кўрган эдим.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى،
وَابْنُ بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدِ بْنِ،
أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، قَالَ خَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ
بْنَ أَبِي طَالِبٍ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُخَلِّفُنِي فِي النِّسَاءِ وَالْصِّبْيَانِ فَقَالَ
" أَمَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى غَيْرَ أَنَّهُ لاَ نَبِيَّ بَعْدِي " .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Tabuk gʻazotida Ali ibn Abu Tolibni (Madinada) ortda qoldirdilar. Shunda u: «Yo Rasululloh! Meni ayollar va bolalar orasida ortda qoldiryapsizmi?» dedi. U zot: «Sen menga nisbatan xuddi Horunning Musoga nisbatan boʻlganidek mavqeda boʻlishingga rozi boʻlmaysanmi? Faqat mendan keyin paygʻambar boʻlmaydi», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Табук ғазотида Али ибн Абу Толибни (Мадинада) ортда қолдирдилар. Шунда у: «Ё Расулуллоҳ! Мени аёллар ва болалар орасида ортда қолдиряпсизми?» деди. У зот: «Сен менга нисбатан худди Ҳоруннинг Мусога нисбатан бўлганидек мавқеда бўлишингга рози бўлмайсанми? Фақат мендан кейин пайғамбар бўлмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ الْحُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ الْمُؤَذِّنَ وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولاً وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا غُفِرَ لَهُ ذَنْبُهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ حُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim muazzinni eshitganda: ‹Va ana ashhadu an lo iloha illalloh, vahdahu lo sharika lah, va anna Muhammadan abduhu va rasuluh, rozitu billahi Robban, va bi-Muhammadin Rasulan, va bil-Islomi dinan› — ‹Men ham yagona, sherigi yoʻq Allohdan oʻzga iloh yoʻq, Muhammad esa Uning bandasi va elchisi ekaniga guvohlik beraman; Allohni Robb deb, Muhammadni elchi deb, Islomni din deb (ixtiyor qilib) rozi boʻldim› — desa, gunohi magʻfirat qilinadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir. Uni faqat Lays ibn Saʼdning Hukaym ibn Abdulloh ibn Qaysdan (qilgan) rivoyatidangina bilamiz.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким муаззинни эшитганда: ‹Ва ана ашҳаду ан ло илоҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, ва анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ, розиту биллаҳи Роббан, ва би-Муҳаммадин Расулан, ва бил-Исломи динан› — ‹Мен ҳам ягона, шериги йўқ Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, Муҳаммад эса Унинг бандаси ва элчиси эканига гувоҳлик бераман; Аллоҳни Робб деб, Муҳаммадни элчи деб, Исломни дин деб (ихтиёр қилиб) рози бўлдим› — деса, гуноҳи мағфират қилинади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Уни фақат Лайс ибн Саъднинг Ҳукайм ибн Абдуллоҳ ибн Қайсдан (қилган) ривоятидангина биламиз.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُجَالِدِ بْنِ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ بَيَانٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، يَقُولُ إِنِّي لأَوَّلُ رَجُلٍ أَهْرَاقَ دَمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَإِنِّي لأَوَّلُ رَجُلٍ رَمَى بِسَهْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَقَدْ رَأَيْتُنِي أَغْزُو فِي الْعِصَابَةِ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مَا نَأْكُلُ إِلاَّ وَرَقَ الشَّجَرِ وَالْحُبُلَةِ حَتَّى إِنَّ أَحَدَنَا لَيَضَعُ كَمَا تَضَعُ الشَّاةُ أَوِ الْبَعِيرُ وَأَصْبَحَتْ بَنُو أَسَدٍ يُعَزِّرُونِي فِي الدِّينِ لَقَدْ خِبْتُ إِذًا وَضَلَّ عَمَلِي . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ بَيَانٍ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men Alloh yoʻlida birinchi boʻlib qon toʻkkan kishiman va Alloh yoʻlida birinchi boʻlib oʻq otgan kishiman. Men Muhammad ﷺ ashoblaridan boʻlgan bir guruh bilan jang qilganimni koʻrdimki, biz daraxt barglari va hublodan boshqa narsa yemas edik, hatto birimiz qoʻy yoki tuya tezagiday tezak chiqarar edi. Endi esa Banu Asad meni dinda taʼlim bermoqchi (tartibga solmoqchi) boʻlib qoldi. Bunday boʻlsa, men ziyon koʻribman va amalim behuda ketibdi», derdi. Abu Iso aytdi: Bu hadis Bayon rivoyatidan hasan sahih gʻaribdir.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Мен Аллоҳ йўлида биринчи бўлиб қон тўккан кишиман ва Аллоҳ йўлида биринчи бўлиб ўқ отган кишиман. Мен Муҳаммад ﷺ ашобларидан бўлган бир гуруҳ билан жанг қилганимни кўрдимки, биз дарахт барглари ва ҳублодан бошқа нарса емас эдик, ҳатто биримиз қўй ёки туя тезагидай тезак чиқарар эди. Энди эса Бану Асад мени динда таълим бермоқчи (тартибга солмоқчи) бўлиб қолди. Бундай бўлса, мен зиён кўрибман ва амалим беҳуда кетибди», дерди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Баён ривоятидан ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
وَقَدْ رَوَى غَيْرُ، وَاحِدٍ، هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، قَالَ جَمَعَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبَوَيْهِ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ " ارْمِ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي " . حَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ جَمَعَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبَوَيْهِ يَوْمَ أُحُدٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَكِلاَ الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحٌ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ Uhud kuni men uchun ota-onasini birga (qoʻshib) zikr qilib: ‹Ot, ota-onam senga fido boʻlsin›, dedilar», dedi. Buni bizga Qutayba shunday hadis qilib aytdi: Saʼd ibn Abu Vaqqos: «Rasululloh ﷺ Uhud kuni men uchun ota-onasini birga (qoʻshib) zikr qildilar», dedi. Bu hadis hasan sahihdir va ikkala hadis ham sahihdir.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд куни мен учун ота-онасини бирга (қўшиб) зикр қилиб: ‹От, ота-онам сенга фидо бўлсин›, дедилар», деди. Буни бизга Қутайба шундай ҳадис қилиб айтди: Саъд ибн Абу Ваққос: «Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд куни мен учун ота-онасини бирга (қўшиб) зикр қилдилар», деди. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир ва иккала ҳадис ҳам саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ الْغَسَّانِيِّ، عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذِهِ الآيَةِ: (قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ ) فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَمَا إِنَّهَا كَائِنَةٌ وَلَمْ يَأْتِ تَأْوِيلُهَا بَعْدُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺdan ushbu oyat: {Ayt: U siz uchun ustingizdan yoki oyoqlaringiz ostidan azob yuborishga qodirdir} haqida rivoyat qiladi. Paygʻambar ﷺ: «Albatta, u (azob) sodir boʻladi, ammo uning taʼvili (vaqti) hali kelgani yoʻq», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺдан ушбу оят: {Айт: У сиз учун устингиздан ёки оёқларингиз остидан азоб юборишга қодирдир} ҳақида ривоят қилади. Пайғамбар ﷺ: «Албатта, у (азоб) содир бўлади, аммо унинг таъвили (вақти) ҳали келгани йўқ», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ يَعْقُوبَ، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ خَوْلَةَ بِنْتِ حَكِيمٍ السُّلَمِيَّةِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ نَزَلَ مَنْزِلاً ثُمَّ قَالَ أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ لَمْ يَضُرَّهُ شَيْءٌ حَتَّى يَرْتَحِلَ مِنْ مَنْزِلِهِ ذَلِكَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ . وَرَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ فَذَكَرَ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ . وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ وَيَقُولُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ خَوْلَةَ . قَالَ وَحَدِيثُ اللَّيْثِ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ ابْنِ عَجْلاَنَ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu) Xavla bint Hakim as-Sulamiyya (roziyallohu anho)dan, u Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim bir manzilga tushib, soʻng: ‹Aʼuzu bi-kalimatillahit-tammati min sharri ma xalaq (Alloh yaratgan narsalarning yomonligidan Allohning mukammal kalimalari ila panoh tilayman)› desa, oʻsha manzilidan koʻchib ketguncha unga hech narsa zarar yetkazmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir. Bu hadisni Molik ibn Anas ham — unga Yaʼqub ibn Abdulloh ibn al-Ashajjdan yetib kelganini aytib — shunga oʻxshash rivoyat qilgan. Bu hadis Ibn Ajlondan ham Yaʼqub ibn Abdulloh ibn al-Ashajjdan rivoyat qilingan boʻlib, u: Said ibn al-Musayyabdan, u Xavladan, deydi. Abu Iso aytdi: Laysning hadisi Ibn Ajlonning rivoyatidan koʻra sahihroqdir.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу) Хавла бинт Ҳаким ас-Суламийя (розияллоҳу анҳо)дан, у Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким бир манзилга тушиб, сўнг: ‹Аъузу би-калиматиллаҳит-таммати мин шарри ма халақ (Аллоҳ яратган нарсаларнинг ёмонлигидан Аллоҳнинг мукаммал калималари ила паноҳ тилайман)› деса, ўша манзилидан кўчиб кетгунча унга ҳеч нарса зарар етказмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Бу ҳадисни Молик ибн Анас ҳам — унга Яъқуб ибн Абдуллоҳ ибн ал-Ашажждан етиб келганини айтиб — шунга ўхшаш ривоят қилган. Бу ҳадис Ибн Ажлондан ҳам Яъқуб ибн Абдуллоҳ ибн ал-Ашажждан ривоят қилинган бўлиб, у: Саид ибн ал-Мусайябдан, у Хавладан, дейди. Абу Исо айтди: Лайснинг ҳадиси Ибн Ажлоннинг ривоятидан кўра саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ دِينَارٍ الْكُوفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، عَنْ عَبْدِ السَّلاَمِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِعَلِيٍّ " أَنْتَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلاَّ أَنَّهُ لاَ نَبِيَّ بَعْدِي " .هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَيُسْتَغْرَبُ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيِّ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Aliga: «Sen menga, Horunning Musoga boʻlgan oʻrnida (manzilatida)san, faqat mendan keyin paygʻambar yoʻq», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir. (Bu) bir necha yoʻldan Saʼddan, undan ham Nabiy ﷺdan rivoyat qilingan. Bu hadis Yahyo ibn Said al-Ansoriyning rivoyati sifatida gʻarib sanaladi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Алига: «Сен менга, Ҳоруннинг Мусога бўлган ўрнида (манзилатида)сан, фақат мендан кейин пайғамбар йўқ», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. (Бу) бир неча йўлдан Саъддан, ундан ҳам Набий ﷺдан ривоят қилинган. Бу ҳадис Яҳё ибн Саид ал-Ансорийнинг ривояти сифатида ғариб саналади.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، قَالَ جَمَعَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبَوَيْهِ يَوْمَ أُحُدٍ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادِ بْنِ الْهَادِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ Uhud kuni men uchun ota-onalarini birga (fido qilib) zikr qildilar», dedi. Bu hadis hasan sahihdir. Bu hadis Abdulloh ibn Shaddod ibn al-Hoddan, u Ali ibn Abu Tolibdan, u Nabiy ﷺdan deb ham rivoyat qilingan.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд куни мен учун ота-оналарини бирга (фидо қилиб) зикр қилдилар», деди. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу ҳадис Абдуллоҳ ибн Шаддод ибн ал-Ҳоддан, у Али ибн Абу Толибдан, у Набий ﷺдан деб ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا وَهْبٌ، - يَعْنِي ابْنَ جَرِيرٍ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْحَاقَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، قَالَتْ قَالَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ كَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَخَذَ طَرِيقَ الْفُرْعِ أَهَلَّ إِذَا اسْتَقَلَّتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ وَإِذَا أَخَذَ طَرِيقَ أُحُدٍ أَهَلَّ إِذَا أَشْرَفَ عَلَى جَبَلِ الْبَيْدَاءِ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ Furʼ yoʻlini tutganlarida, ulovlari ularni koʻtarib tik turganda talbiya aytar edilar; Uhud yoʻlini tutganlarida esa, Baydo togʻiga koʻtarilganlarida talbiya aytar edilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ Фуръ йўлини тутганларида, уловлари уларни кўтариб тик турганда талбия айтар эдилар; Уҳуд йўлини тутганларида эса, Байдо тоғига кўтарилганларида талбия айтар эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ يَعْقُوبَ، عَنِ ابْنِ عُثْمَانَقَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهُوَ يَحْيَى بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الأَشْعَثِ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَكَّةَ نُرِيدُ الْمَدِينَةَ فَلَمَّا كُنَّا قَرِيبًا مِنْ عَزْوَرَا نَزَلَ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ فَدَعَا اللَّهَ سَاعَةً ثُمَّ خَرَّ سَاجِدًا فَمَكَثَ طَوِيلاً ثُمَّ قَامَ فَرَفَعَ يَدَيْهِ فَدَعَا اللَّهَ سَاعَةً ثُمَّ خَرَّ سَاجِدًا فَمَكَثَ طَوِيلاً ثُمَّ قَامَ فَرَفَعَ يَدَيْهِ سَاعَةً ثُمَّ خَرَّ سَاجِدًا ذَكَرَهُ أَحْمَدُ ثَلاَثًا قَالَ " إِنِّي سَأَلْتُ رَبِّي وَشَفَعْتُ لأُمَّتِي فَأَعْطَانِي ثُلُثَ أُمَّتِي فَخَرَرْتُ سَاجِدًا شُكْرًا لِرَبِّي ثُمَّ رَفَعْتُ رَأْسِي فَسَأَلْتُ رَبِّي لأُمَّتِي فَأَعْطَانِي ثُلُثَ أُمَّتِي فَخَرَرْتُ سَاجِدًا لِرَبِّي شُكْرًا ثُمَّ رَفَعْتُ رَأْسِي فَسَأَلْتُ رَبِّي لأُمَّتِي فَأَعْطَانِي الثُّلُثَ الآخَرَ فَخَرَرْتُ سَاجِدًا لِرَبِّي " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَشْعَثُ بْنُ إِسْحَاقَ أَسْقَطَهُ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حِينَ حَدَّثَنَا بِهِ فَحَدَّثَنِي بِهِ عَنْهُ مُوسَى بْنُ سَهْلٍ الرَّمْلِيُّ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bilan birga Madinaga qarab Makkadan chiqdik. Azvaroga yaqinlashganimizda, (u zot) (ulovdan) tushib, soʻng qoʻllarini koʻtardilar va bir muddat Allohga duo qildilar. Soʻngra sajdaga yiqilib, uzoq (sajdada) qoldilar. Soʻng turib, qoʻllarini koʻtardilar va bir muddat Allohga duo qildilar. Soʻngra sajdaga yiqilib, uzoq (sajdada) qoldilar. Soʻng turib, qoʻllarini bir muddat koʻtardilar, soʻngra sajdaga yiqildilar. Ahmad buni uch marta zikr qildi. (U zot) dedilar: «Men Robbimdan soʻradim va ummatim uchun shafoat qildim, U menga ummatimning uchdan birini berdi. Shunda Robbimga shukr qilib, sajdaga yiqildim. Soʻngra boshimni koʻtarib, Robbimdan ummatim uchun soʻradim, U menga ummatimning uchdan birini berdi. Shunda Robbimga shukr qilib, sajdaga yiqildim. Soʻngra boshimni koʻtarib, Robbimdan ummatim uchun soʻradim, U menga oxirgi uchdan birini berdi. Shunda Robbimga sajdaga yiqildim.» Abu Dovud aytdi: Ashʼas ibn Ishoq (rovi nomini) Ahmad ibn Solih bizga hadis aytib berayotganda tushirib qoldirgan edi, soʻng menga uni undan Muso ibn Sahl ar-Romliy aytib berdi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Мадинага қараб Маккадан чиқдик. Азварога яқинлашганимизда, (у зот) (уловдан) тушиб, сўнг қўлларини кўтардилар ва бир муддат Аллоҳга дуо қилдилар. Сўнгра саждага йиқилиб, узоқ (саждада) қолдилар. Сўнг туриб, қўлларини кўтардилар ва бир муддат Аллоҳга дуо қилдилар. Сўнгра саждага йиқилиб, узоқ (саждада) қолдилар. Сўнг туриб, қўлларини бир муддат кўтардилар, сўнгра саждага йиқилдилар. Аҳмад буни уч марта зикр қилди. (У зот) дедилар: «Мен Роббимдан сўрадим ва умматим учун шафоат қилдим, У менга умматимнинг учдан бирини берди. Шунда Роббимга шукр қилиб, саждага йиқилдим. Сўнгра бошимни кўтариб, Роббимдан умматим учун сўрадим, У менга умматимнинг учдан бирини берди. Шунда Роббимга шукр қилиб, саждага йиқилдим. Сўнгра бошимни кўтариб, Роббимдан умматим учун сўрадим, У менга охирги учдан бирини берди. Шунда Роббимга саждага йиқилдим.» Абу Довуд айтди: Ашъас ибн Ишоқ (рови номини) Аҳмад ибн Солиҳ бизга ҳадис айтиб бераётганда тушириб қолдирган эди, сўнг менга уни ундан Мусо ибн Саҳл ар-Ромлий айтиб берди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ الْحُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ الْمُؤَذِّنَ وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولاً وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا غُفِرَ لَهُ " .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Kim muazzinni eshitgan paytida: ‹Va men ham guvohlik beramanki, Allohdan oʻzga iloh yoʻq, U yolgʻizdir, sherigi yoʻqdir, va guvohlik beramanki, Muhammad Uning bandasi va Rasulidir. Men Allohni Rabb deb, Muhammadni Rasul deb, Islomni din deb rozi boʻldim›, desa, u magʻfirat qilinadi», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Ким муаззинни эшитган пайтида: ‹Ва мен ҳам гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, У ёлғиздир, шериги йўқдир, ва гувоҳлик бераманки, Муҳаммад Унинг бандаси ва Расулидир. Мен Аллоҳни Рабб деб, Муҳаммадни Расул деб, Исломни дин деб рози бўлдим›, деса, у мағфират қилинади», дедилар.
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، - يَعْنِي ابْنَ سَلاَّمٍ - عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَنَّ أَبَا عَيَّاشٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الرُّطَبِ بِالتَّمْرِ نَسِيئَةً . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ عِمْرَانُ بْنُ أَبِي أَنَسٍ عَنْ مَوْلًى لِبَنِي مَخْزُومٍ عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Rasululloh ﷺ hoʻl xurmoni quruq xurmoga nasiyaga sotishdan qaytardilar», deb aytar edi. Abu Dovud aytdi: Buni Imron ibn Abu Anas Bani Maxzumning bir mavlosidan, u Saʼddan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshatib rivoyat qilgan.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Расулуллоҳ ﷺ ҳўл хурмони қуруқ хурмога насияга сотишдан қайтардилар», деб айтар эди. Абу Довуд айтди: Буни Имрон ибн Абу Анас Бани Махзумнинг бир мавлосидан, у Саъддан, у Набий ﷺдан шунга ўхшатиб ривоят қилган.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدٍ الرَّمْلِيُّ، حَدَّثَنَا مُفَضَّلٌ، عَنْ عَيَّاشٍ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَشْجَعِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ دَخَلَ عَلَىَّ بَيْتِي وَبَسَطَ يَدَهُ لِيَقْتُلَنِي قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُنْ كَابْنَىْ آدَمَ " . وَتَلاَ يَزِيدُ { لَئِنْ بَسَطْتَ إِلَىَّ يَدَكَ } الآيَةَ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan shu hadisda rivoyat qiladi. U aytadi: «Men: ‹Yo Rasululloh, agar (biror kishi) uyimga kirib, meni oʻldirish uchun menga qoʻl uzatsa, nima deysiz?› dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Odamning ikki oʻgʻlidan biri kabi boʻl›, dedilar». Yazid (ibn Xolid): {Agar sen meni oʻldirish uchun menga qoʻl choʻzsang} degan oyatni tilovat qildi. (Moida 28)Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан шу ҳадисда ривоят қилади. У айтади: «Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, агар (бирор киши) уйимга кириб, мени ўлдириш учун менга қўл узатса, нима дейсиз?› дедим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Одамнинг икки ўғлидан бири каби бўл›, дедилар». Язид (ибн Холид): {Агар сен мени ўлдириш учун менга қўл чўзсанг} деган оятни тиловат қилди. (Моида 28)
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنِي صَفْوَانُ، عَنْ شُرَيْحِ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنِّي لأَرْجُو أَنْ لاَ تُعْجِزَ أُمَّتِي عِنْدَ رَبِّهَا أَنْ يُؤَخِّرَهُمْ نِصْفَ يَوْمٍ " . قِيلَ لِسَعْدٍ وَكَمْ نِصْفُ يَوْمٍ قَالَ خَمْسُمِائَةِ سَنَةٍ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta men ummatim Robbisi huzurida (umrini) yarim kunga uzaytirib qoldirishdan ojiz boʻlmasligini umid qilaman», dedilar. Saʼdga: «Yarim kun qancha boʻladi?» deyildi. U: «Besh yuz yildir», dedi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта мен умматим Роббиси ҳузурида (умрини) ярим кунга узайтириб қолдиришдан ожиз бўлмаслигини умид қиламан», дедилар. Саъдга: «Ярим кун қанча бўлади?» дейилди. У: «Беш юз йилдир», деди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ زَعَمَ السُّدِّيُّ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدٍ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ فَتْحِ مَكَّةَ اخْتَبَأَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ عِنْدَ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فَجَاءَ بِهِ حَتَّى أَوْقَفَهُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَايِعْ عَبْدَ اللَّهِ . فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ثَلاَثًا كُلُّ ذَلِكَ يَأْبَى فَبَايَعَهُ بَعْدَ ثَلاَثٍ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ " أَمَا كَانَ فِيكُمْ رَجُلٌ رَشِيدٌ يَقُومُ إِلَى هَذَا حَيْثُ رَآنِي كَفَفْتُ يَدِي عَنْ بَيْعَتِهِ فَيَقْتُلَهُ " . فَقَالُوا مَا نَدْرِي يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا فِي نَفْسِكَ أَلاَّ أَوْمَأْتَ إِلَيْنَا بِعَيْنِكَ قَالَ " إِنَّهُ لاَ يَنْبَغِي لِنَبِيٍّ أَنْ تَكُونَ لَهُ خَائِنَةُ الأَعْيُنِ " .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: Makka fathi kuni Abdulloh ibn Saʼd ibn Abu Sarh Usmon ibn Affonning oldiga yashirindi. Soʻng (Usmon) uni keltirib, Nabiy ﷺning huzurlarida turgʻizdi-da: «Ey Rasululloh, Abdullohdan bayʼat oling», dedi. U zot boshlarini koʻtarib, unga uch marta qaradilar — har safar bosh tortar edilar. Uch (martadan) keyin undan bayʼat oldilar. Soʻng sahobalariga yuzlanib: «Sizlarning oranglarda men uning bayʼatini olishdan qoʻlimni tortib turganimni koʻrib, unga turib borib, oʻldiradigan biror oqil kishi yoʻkmidi?» dedilar. Ular: «Ey Rasululloh, biz koʻnglingizdagi narsani bilmadik. Koʻzingiz bilan bizga ishora qilsangiz boʻlmasmidi?» dedilar. U zot: «Bir Nabiyga koʻzlari bilan xiyonat qilish (yaʼni yashirin ishora qilib aldash) loyiq emas», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: Макка фатҳи куни Абдуллоҳ ибн Саъд ибн Абу Сарҳ Усмон ибн Аффоннинг олдига яширинди. Сўнг (Усмон) уни келтириб, Набий ﷺнинг ҳузурларида турғизди-да: «Эй Расулуллоҳ, Абдуллоҳдан байъат олинг», деди. У зот бошларини кўтариб, унга уч марта қарадилар — ҳар сафар бош тортар эдилар. Уч (мартадан) кейин ундан байъат олдилар. Сўнг саҳобаларига юзланиб: «Сизларнинг орангларда мен унинг байъатини олишдан қўлимни тортиб турганимни кўриб, унга туриб бориб, ўлдирадиган бирор оқил киши йўкмиди?» дедилар. Улар: «Эй Расулуллоҳ, биз кўнглингиздаги нарсани билмадик. Кўзингиз билан бизга ишора қилсангиз бўлмасмиди?» дедилар. У зот: «Бир Набийга кўзлари билан хиёнат қилиш (яъни яширин ишора қилиб алдаш) лойиқ эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَوْرٍ، عَنْ مَعْمَرٍ، قَالَ وَأَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رِجَالاً وَلَمْ يُعْطِ رَجُلاً مِنْهُمْ شَيْئًا فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطَيْتَ فُلاَنًا وَفُلاَنًا وَلَمْ تُعْطِ فُلاَنًا شَيْئًا وَهُوَ مُؤْمِنٌ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَوْ مُسْلِمٌ " . حَتَّى أَعَادَهَا سَعْدٌ ثَلاَثًا وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " أَوْ مُسْلِمٌ " . ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي أُعْطِي رِجَالاً وَأَدَعُ مَنْ هُوَ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْهُمْ لاَ أُعْطِيهِ شَيْئًا مَخَافَةَ أَنْ يُكَبُّوا فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ " .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U shunday dedi: «Rasululloh ﷺ bir necha kishiga (mol) berib, ulardan bir kishiga hech narsa bermadilar. Shunda Saʼd: ‹Ey Allohning Rasuli! Siz falonchiga va falonchiga berdingiz-u, lekin falonchiga hech narsa bermadingiz, holbuki u moʻmindir›, dedi. Nabiy ﷺ: ‹Yoki musulmondir›, dedilar. Saʼd buni uch marta takrorlaguncha, Nabiy ﷺ: ‹Yoki musulmondir›, deb turdilar. Soʻng Nabiy ﷺ: ‹Men baʼzi kishilarga beraman-u, ulardan menga sevimliroq boʻlganini esa, yuztuban doʻzaxga tashlanib qolishidan qoʻrqib, unga hech narsa bermay tark qilaman›, dedilar».Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ бир неча кишига (мол) бериб, улардан бир кишига ҳеч нарса бермадилар. Шунда Саъд: ‹Эй Аллоҳнинг Расули! Сиз фалончига ва фалончига бердингиз-у, лекин фалончига ҳеч нарса бермадингиз, ҳолбуки у мўминдир›, деди. Набий ﷺ: ‹Ёки мусулмондир›, дедилар. Саъд буни уч марта такрорлагунча, Набий ﷺ: ‹Ёки мусулмондир›, деб турдилар. Сўнг Набий ﷺ: ‹Мен баъзи кишиларга бераман-у, улардан менга севимлироқ бўлганини эса, юзтубан дўзахга ташланиб қолишидан қўрқиб, унга ҳеч нарса бермай тарк қиламан›, дедилар».
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَيَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ مَوْهَبٍ الرَّمْلِيُّ، بِمَعْنَاهُ أَنَّ اللَّيْثَ، حَدَّثَهُمْ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَهِيكٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، - وَقَالَ يَزِيدُ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، - عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، وَقَالَ، قُتَيْبَةُ هُوَ فِي كِتَابِي عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَتَغَنَّ بِالْقُرْآنِ " .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki — Qutayba: U mening kitobimda Saʼid ibn Abu Saʼiddan (kelgan), dedi — Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni xush ovoz bilan oʻqimagan kishi bizdan emas» dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики — Қутайба: У менинг китобимда Саъид ибн Абу Саъиддан (келган), деди — Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни хуш овоз билан ўқимаган киши биздан эмас» дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ مِخْرَاقٍ، عَنْ أَبِي نُعَامَةَ، عَنِ ابْنٍ لِسَعْدٍ، أَنَّهُ قَالَ سَمِعَنِي أَبِي، وَأَنَا أَقُولُ اللَّهُمَّ، إِنِّي أَسْأَلُكَ الْجَنَّةَ وَنَعِيمَهَا وَبَهْجَتَهَا وَكَذَا وَكَذَا وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ النَّارِ وَسَلاَسِلِهَا وَأَغْلاَلِهَا وَكَذَا وَكَذَا فَقَالَ يَا بُنَىَّ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " سَيَكُونُ قَوْمٌ يَعْتَدُونَ فِي الدُّعَاءِ " . فَإِيَّاكَ أَنْ تَكُونَ مِنْهُمْ إِنْ أُعْطِيتَ الْجَنَّةَ أُعْطِيتَهَا وَمَا فِيهَا مِنَ الْخَيْرِ وَإِنْ أُعِذْتَ مِنَ النَّارِ أُعِذْتَ مِنْهَا وَمَا فِيهَا مِنَ الشَّرِّ .
Saʼdning bir oʻgʻlidan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Otam mening: «Allohim, men Sendan jannatni, uning neʼmatlarini, uning gʻaroyibligini va shuni, shuni soʻrayman; doʻzaxdan, uning zanjirlaridan, uning kishanlaridan va shundan, shundan Senga panoh tilayman», deyayotganimni eshitib qoldi-da: «Ey oʻgʻilcham, men Rasululloh ﷺning: ‹Duoda haddan oshadigan bir qavm boʻladi›, deganlarini eshitganman. Bas, sen ulardan boʻlishingdan ehtiyot boʻl. Agar senga jannat berilsa, u va undagi barcha yaxshilik senga berilgan boʻladi; agar doʻzaxdan saqlansang, u va undagi barcha yomonlikdan saqlangan boʻlasan», dedi.Саъднинг бир ўғлидан ривоят қилинадики, у шундай деди: Отам менинг: «Аллоҳим, мен Сендан жаннатни, унинг неъматларини, унинг ғаройиблигини ва шуни, шуни сўрайман; дўзахдан, унинг занжирларидан, унинг кишанларидан ва шундан, шундан Сенга паноҳ тилайман», деяётганимни эшитиб қолди-да: «Эй ўғилчам, мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Дуода ҳаддан ошадиган бир қавм бўлади›, деганларини эшитганман. Бас, сен улардан бўлишингдан эҳтиёт бўл. Агар сенга жаннат берилса, у ва ундаги барча яхшилик сенга берилган бўлади; агар дўзахдан сақлансанг, у ва ундаги барча ёмонликдан сақланган бўласан», деди.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، قَالَ مَرَّ عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَدْعُو بِأُصْبُعَىَّ فَقَالَ " أَحِّدْ أَحِّدْ " . وَأَشَارَ بِالسَّبَّابَةِ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u: Men ikki barmogʻim bilan duo qilayotgan edim, Nabiy ﷺ yonimdan oʻtib qoldilar va: «Bittasini (koʻrsat), bittasini», dedilar va koʻrsatkich barmoqlari bilan ishora qildilar, dedi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у: Мен икки бармоғим билан дуо қилаётган эдим, Набий ﷺ ёнимдан ўтиб қолдилар ва: «Биттасини (кўрсат), биттасини», дедилар ва кўрсаткич бармоқлари билан ишора қилдилар, деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، أَنَّ سَعِيدَ بْنَ أَبِي هِلاَلٍ، حَدَّثَهُ عَنْ خُزَيْمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهَا، أَنَّهُ دَخَلَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى امْرَأَةٍ وَبَيْنَ يَدَيْهَا نَوًى أَوْ حَصًى تُسَبِّحُ بِهِ فَقَالَ " أُخْبِرُكِ بِمَا هُوَ أَيْسَرُ عَلَيْكِ مِنْ هَذَا أَوْ أَفْضَلُ " . فَقَالَ " سُبْحَانَ اللَّهِ عَدَدَ مَا خَلَقَ فِي السَّمَاءِ وَسُبْحَانَ اللَّهِ عَدَدَ مَا خَلَقَ فِي الأَرْضِ وَسُبْحَانَ اللَّهِ عَدَدَ مَا خَلَقَ بَيْنَ ذَلِكَ وَسُبْحَانَ اللَّهِ عَدَدَ مَا هُوَ خَالِقٌ وَاللَّهُ أَكْبَرُ مِثْلُ ذَلِكَ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ مِثْلُ ذَلِكَ . وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مِثْلُ ذَلِكَ . وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ مِثْلُ ذَلِكَ " .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ bilan birga bir ayolning huzuriga kirdi. Ayolning oldida danak yoki mayda toshlar boʻlib, ular bilan tasbeh aytayotgan edi. Shunda u zot ﷺ: «Senga shundan koʻra osonroq yoki afzalroq boʻlgan narsani aytib beraymi?» dedilar. Soʻng dedilar: «‹Subhanallohi adada mo xalaqa fis-samoi (Allohning osmonda yaratgan narsalari soni qadar Alloh pokdir), va subhanallohi adada mo xalaqa fil-arzi (Allohning yerda yaratgan narsalari soni qadar Alloh pokdir), va subhanallohi adada mo xalaqa bayna zolika (Allohning ular orasida yaratgan narsalari soni qadar Alloh pokdir), va subhanallohi adada mo huva xoliq (Allohning yaratadigan narsalari soni qadar Alloh pokdir)›. ‹Vallohu akbar (Alloh ulugʻdir)› ham shunga oʻxshash. ‹Val-hamdu lillah (Hamd Allohgadir)› ham shunga oʻxshash. ‹Va lo ilaha illalloh (Allohdan oʻzga iloh yoʻq)› ham shunga oʻxshash. ‹Va lo havla va lo quvvata illa billah (Allohdan oʻzga (gunohdan saqlovchi) kuch va (toatga) quvvat yoʻq)› ham shunga oʻxshash.»Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бир аёлнинг ҳузурига кирди. Аёлнинг олдида данак ёки майда тошлар бўлиб, улар билан тасбеҳ айтаётган эди. Шунда у зот ﷺ: «Сенга шундан кўра осонроқ ёки афзалроқ бўлган нарсани айтиб берайми?» дедилар. Сўнг дедилар: «‹Субҳаналлоҳи адада мо халақа фис-самои (Аллоҳнинг осмонда яратган нарсалари сони қадар Аллоҳ покдир), ва субҳаналлоҳи адада мо халақа фил-арзи (Аллоҳнинг ерда яратган нарсалари сони қадар Аллоҳ покдир), ва субҳаналлоҳи адада мо халақа байна золика (Аллоҳнинг улар орасида яратган нарсалари сони қадар Аллоҳ покдир), ва субҳаналлоҳи адада мо ҳува холиқ (Аллоҳнинг яратадиган нарсалари сони қадар Аллоҳ покдир)›. ‹Валлоҳу акбар (Аллоҳ улуғдир)› ҳам шунга ўхшаш. ‹Вал-ҳамду лиллаҳ (Ҳамд Аллоҳгадир)› ҳам шунга ўхшаш. ‹Ва ло илаҳа иллаллоҳ (Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ)› ҳам шунга ўхшаш. ‹Ва ло ҳавла ва ло қуввата илла биллаҳ (Аллоҳдан ўзга (гуноҳдан сақловчи) куч ва (тоатга) қувват йўқ)› ҳам шунга ўхшаш.»
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ikki mahsilariga mash tortdilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ икки маҳсиларига маш тортдилар.