حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ طَاوُسٌ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ ذَكَرُوا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اغْتَسِلُوا يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَاغْسِلُوا رُءُوسَكُمْ وَإِنْ لَمْ تَكُونُوا جُنُبًا، وَأَصِيبُوا مِنَ الطِّيبِ ". قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَّا الْغُسْلُ فَنَعَمْ، وَأَمَّا الطِّيبُ فَلاَ أَدْرِي.
Tovus (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Men Ibn Abbosga: «Odamlar Paygʻambar ﷺ: ‹Juma kuni gusl qilinglar va — garchi junub boʻlmasangiz ham — boshlaringizni yuvinglar (yaʼni mukammal gusl qilinglar) va xushboʻy surtinglar›, — deb aytdi, deb rivoyat qilyapti», — dedim. Shunda Ibn Abbos: «Men gusl haqida bilaman (yaʼni u zarurdir), lekin xushboʻy haqida bilmayman (yaʼni u zarurmi, yoʻqmi)», — dedi.Товус (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Мен Ибн Аббосга: «Одамлар Пайғамбар ﷺ: ‹Жума куни гусл қилинглар ва — гарчи жунуб бўлмасангиз ҳам — бошларингизни ювинглар (яъни мукаммал гусл қилинглар) ва хушбўй суртинглар›, — деб айтди, деб ривоят қиляпти», — дедим. Шунда Ибн Аббос: «Мен гусл ҳақида биламан (яъни у зарурдир), лекин хушбўй ҳақида билмайман (яъни у зарурми, йўқми)», — деди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْسَرَةَ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ ذَكَرَ قَوْلَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ أَيَمَسُّ طِيبًا أَوْ دُهْنًا إِنْ كَانَ عِنْدَ أَهْلِهِ فَقَالَ لاَ أَعْلَمُهُ.
Tovus (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Ibn Abbos Paygʻambar ﷺ ning juma kuni gusl qilish haqidagi soʻzini zikr qildi; soʻng men undan: «Paygʻambar ﷺ — agar uyda topilsa — xushboʻy yoki (sochga) yogʻ surtishni buyurdilarmi?» — deb soʻradim. U (Ibn Abbos): «Bu haqda bilmayman», — dedi.Товус (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Ибн Аббос Пайғамбар ﷺ нинг жума куни гусл қилиш ҳақидаги сўзини зикр қилди; сўнг мен ундан: «Пайғамбар ﷺ — агар уйда топилса — хушбўй ёки (сочга) ёғ суртишни буюрдиларми?» — деб сўрадим. У (Ибн Аббос): «Бу ҳақда билмайман», — деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَّةَ، فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ عُسْفَانَ، ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فَرَفَعَهُ إِلَى يَدَيْهِ لِيُرِيَهُ النَّاسَ فَأَفْطَرَ، حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ، وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ قَدْ صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَفْطَرَ، فَمَنْ شَاءَ صَامَ، وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ.
Tovus (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Ibn Abbos dedi: «Allohning Rasuli ﷺ Madinadan Makkaga (qaray) yoʻlga chiqdi va — to Usfonga yetguncha — roʻza tutdi; u yerda u zot suv soʻradi va — odamlar uni koʻrishi uchun — qoʻlini koʻtardi, soʻng roʻzasini ochdi va — to Makkaga yetguncha — boshqa roʻza tutmadi; bu — Ramazonda boʻldi». Ibn Abbos: «Allohning Rasuli ﷺ safarlarda (gohi) roʻza tutdi, (gohi) roʻza tutmadi; bas, kim roʻza tutishni xohlasa, tutsin; kim roʻza tutmaslikni xohlasa, tutmasin», — der edi.Товус (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Ибн Аббос деди: «Аллоҳнинг Расули ﷺ Мадинадан Маккага (қарай) йўлга чиқди ва — то Усфонга етгунча — рўза тутди; у ерда у зот сув сўради ва — одамлар уни кўриши учун — қўлини кўтарди, сўнг рўзасини очди ва — то Маккага етгунча — бошқа рўза тутмади; бу — Рамазонда бўлди». Ибн Аббос: «Аллоҳнинг Расули ﷺ сафарларда (гоҳи) рўза тутди, (гоҳи) рўза тутмади; бас, ким рўза тутишни хоҳласа, туцин; ким рўза тутмасликни хоҳласа, тутмасин», — дер эди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يَبِيعَ الرَّجُلُ طَعَامًا حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ. قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ ذَاكَ دَرَاهِمُ بِدَرَاهِمَ وَالطَّعَامُ مُرْجَأٌ.
قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ مُرْجَئُونَ مُؤَخَّرُونَ
Tovus (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Ibn Abbos dedi: «Allohning Rasuli ﷺ — taomni oʻlchab, oʻz (qoʻliga) olmasdan (egalik qilmasdan) sotishdan — qaytardi». Men Ibn Abbosdan: «Bu qanday (boʻladi)?» — deb soʻradim. Ibn Abbos: «U — pulni pulga sotgandek boʻladi — chunki taom hali birinchi xaridorga (hozir sotuvchi boʻlgan kishiga) topshirilmagan», — deb javob berdi.Товус (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Ибн Аббос деди: «Аллоҳнинг Расули ﷺ — таомни ўлчаб, ўз (қўлига) олмасдан (эгалик қилмасдан) сотишдан — қайтарди». Мен Ибн Аббосдан: «Бу қандай (бўлади)?» — деб сўрадим. Ибн Аббос: «У — пулни пулга сотгандек бўлади — чунки таом ҳали биринчи харидорга (ҳозир сотувчи бўлган кишига) топширилмаган», — деб жавоб берди.
حَدَّثَنَا الصَّلْتُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَلَقَّوُا الرُّكْبَانَ وَلاَ يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ ". قَالَ فَقُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ مَا قَوْلُهُ لاَ يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ قَالَ لاَ يَكُونُ لَهُ سِمْسَارًا.
Tovus (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Ibn Abbos dedi: «Allohning Rasuli ﷺ: ‹Karvonlarni yoʻlda qarshi olmanglar (ularga bozor narxini bildirmay molni sotib olmanglar); shahar (kishi) choʻl (sahro) aholisi uchun (uning) molini sotmasin›, — dedilar». Men Ibn Abbosdan: «Shahar (kishi)ning choʻl aholisi molini sotmasligi nima degani?» — deb soʻradim. U: «U (shahar kishi) uning vositachisi (dalloli) boʻlmasligi (kerak)», — dedi.Товус (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Ибн Аббос деди: «Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹Карвонларни йўлда қарши олманглар (уларга бозор нархини билдирмай молни сотиб олманглар); шаҳар (киши) чўл (саҳро) аҳолиси учун (унинг) молини сотмасин›, — дедилар». Мен Ибн Аббосдан: «Шаҳар (киши)нинг чўл аҳолиси молини сотмаслиги нима дегани?» — деб сўрадим. У: «У (шаҳар киши) унинг воситачиси (даллоли) бўлмаслиги (керак)», — деди.
حَدَّثَنِي عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ مَا مَعْنَى قَوْلِهِ " لاَ يَبِيعَنَّ حَاضِرٌ لِبَادٍ ". فَقَالَ لاَ يَكُنْ لَهُ سِمْسَارًا.
Tovus (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Men Ibn Abbosdan: «‹Shahar (kishi) choʻl (sahro) aholisi uchun sotmasin (yoki sotib olmasin)› (degani) nima maʼno?» — deb soʻradim. Ibn Abbos: «U (shahar kishi) uning vositachisi (dalloli) boʻlmasligi (degani)», — dedi.Товус (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Мен Ибн Аббосдан: «‹Шаҳар (киши) чўл (саҳро) аҳолиси учун сотмасин (ёки сотиб олмасин)› (дегани) нима маъно?» — деб сўрадим. Ибн Аббос: «У (шаҳар киши) унинг воситачиси (даллоли) бўлмаслиги (дегани)», — деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُتَلَقَّى الرُّكْبَانُ، وَلاَ يَبِيعَ حَاضِرٌ لِبَادٍ. قُلْتُ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ مَا قَوْلُهُ لاَ يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ قَالَ لاَ يَكُونُ لَهُ سِمْسَارًا.
Tovus (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Ibn Abbos dedi: «Paygʻambar ﷺ karvonlarni (yoʻlda) qarshi olishdan qaytardi va — hech bir shahar (kishi) badaviy (choʻl aholisi) nomidan mol sotmasligi (kerak)ligini — buyurdi». Men Ibn Abbosdan: «‹Hech bir shahar (kishi) badaviy nomidan mol sotmasin› (degani) nima maʼno?» — deb soʻradim. U: «U (shahar kishi) uning vositachisi (dalloli) boʻlmasligi (kerak)», — deb javob berdi.Товус (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Ибн Аббос деди: «Пайғамбар ﷺ карвонларни (йўлда) қарши олишдан қайтарди ва — ҳеч бир шаҳар (киши) бадавий (чўл аҳолиси) номидан мол сотмаслиги (керак)лигини — буюрди». Мен Ибн Аббосдан: «‹Ҳеч бир шаҳар (киши) бадавий номидан мол сотмасин› (дегани) нима маъно?» — деб сўрадим. У: «У (шаҳар киши) унинг воситачиси (даллоли) бўлмаслиги (керак)», — деб жавоб берди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَعْلَمُهُمْ، بِذَاكَ ـ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ إِلَى أَرْضٍ تَهْتَزُّ زَرْعًا فَقَالَ " لِمَنْ هَذِهِ ". فَقَالُوا اكْتَرَاهَا فُلاَنٌ. فَقَالَ " أَمَا إِنَّهُ لَوْ مَنَحَهَا إِيَّاهُ كَانَ خَيْرًا لَهُ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ عَلَيْهَا أَجْرًا مَعْلُومًا ".
Tovus (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Unga ular orasidagi eng bilimdon (kishi — yaʼni Ibn Abbos) aytdiki, Paygʻambar ﷺ — oʻsimliklar bilan gullab-yashnagan bir yer (tomon)ga bordi va — u kimniki, deb — soʻradi. Unga — falon-falon kishi uni ijaraga olgan, deb — aytildi. Paygʻambar ﷺ: «Agar u (egasi) uni — belgilangan ijarani olish (oʻrni)ga — bepul (tekinga) berganida, u (egasi) uchun yaxshiroq boʻlar edi», — dedilar.Товус (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Унга улар орасидаги энг билимдон (киши — яъни Ибн Аббос) айтдики, Пайғамбар ﷺ — ўсимликлар билан гуллаб-яшнаган бир ер (томон)га борди ва — у кимники, деб — сўради. Унга — фалон-фалон киши уни ижарага олган, деб — айтилди. Пайғамбар ﷺ: «Агар у (эгаси) уни — белгиланган ижарани олиш (ўрни)га — бепул (текинга) берганида, у (эгаси) учун яхшироқ бўлар эди», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما – [quran sura="42" aya_start="23" aya_end="23"]{إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى} قَالَ فَقَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قُرْبَى مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم. فَقَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَكُنْ بَطْنٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلاَّ وَلَهُ فِيهِ قَرَابَةٌ، فَنَزَلَتْ عَلَيْهِ إِلاَّ أَنْ تَصِلُوا قَرَابَةً بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ.
Tovus (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Ibn Abbos: ‹...faqat (mendan) qarindoshligim (sababli) muhabbat (talab qilaman)...› (Shoʻro, 23) degan Qurʼon oyatini oʻqidi. Said ibn Jubayr: «(Oyat) Muhammadning qarindoshligini (anglatadi)», — dedi. Ibn Abbos: «Qurayshda — Paygʻambar ﷺ ga qarindoshligi boʻlmagan hech bir uy (yaʼni urugʻ) yoʻq edi; bas, yuqoridagi oyat shu munosabat bilan nozil boʻldi va uning maʼnosi: ‹Ey Quraysh! Sizlar men (yaʼni Muhammad) bilan oʻzlaringiz oʻrtasida yaxshi munosabatni saqlanglar›, (degani)dir», — dedi.Товус (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Ибн Аббос: ‹...фақат (мендан) қариндошлигим (сабабли) муҳаббат (талаб қиламан)...› (Шўро, 23) деган Қуръон оятини ўқиди. Саид ибн Жубайр: «(Оят) Муҳаммаднинг қариндошлигини (англатади)», — деди. Ибн Аббос: «Қурайшда — Пайғамбар ﷺ га қариндошлиги бўлмаган ҳеч бир уй (яъни уруғ) йўқ эди; бас, юқоридаги оят шу муносабат билан нозил бўлди ва унинг маъноси: ‹Эй Қурайш! Сизлар мен (яъни Муҳаммад) билан ўзларингиз ўртасида яхши муносабатни сақланглар›, (дегани)дир», — деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَافَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَمَضَانَ، فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ عُسْفَانَ، ثُمَّ دَعَا بِإِنَاءٍ مِنْ مَاءٍ فَشَرِبَ نَهَارًا، لِيُرِيَهُ النَّاسَ، فَأَفْطَرَ حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ. قَالَ وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي السَّفَرِ وَأَفْطَرَ، فَمَنْ شَاءَ صَامَ، وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ.
(Tovus, Ibn Abbosdan rivoyat qildi:) Rasululloh ﷺ Ramazonda safar qilib, roʻza tutdilar, to Usfonga yetdilar, soʻng bir idish suv soʻrab, kunduzi (odamlarga) koʻrsatish uchun ichdilar va Makkaga kelgunlarigacha (roʻzani) ochgan (holda) boʻ ldilar. Ibn Abbos: «Rasululloh ﷺ safarda (baʼzan) roʻza tutdilar, (baʼzan) ochdilar; kim xohlasa roʻza tutsin, kim xohlasa (roʻzani) ochsin», derdi.(Товус, Ибн Аббосдан ривоят қилди:) Расулуллоҳ ﷺ Рамазонда сафар қилиб, рўза тутдилар, то Усфонга етдилар, сўнг бир идиш сув сўраб, кундузи (одамларга) кўрсатиш учун ичдилар ва Маккага келгунларигача (рўзани) очган (ҳолда) бў лдилар. Ибн Аббос: «Расулуллоҳ ﷺ сафарда (баъзан) рўза тутдилар, (баъзан) очдилар; ким хоҳласа рўза туцин, ким хоҳласа (рўзани) очсин», дерди.
وَحَدَّثَنِي ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ، قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ، يُحَدِّثُ طَاوُسًا أَنَّ رَجُلاً، قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَلاَ تَغْزُو فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ الإِسْلاَمَ بُنِيَ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلاَةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir kishi unga: «Gʻazot (jihod) qilmaysanmi?» dedi. Shunda (Abdulloh): «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitganman: ‹Albatta Islom besh (narsa) ustiga bino qilingan: Allohdan boʻlak iloh yoʻq ekaniga guvohlik berish, namozni toʻkis ado etish, zakot berish, Ramazon roʻzasini tutish va Baytni haj qilish›», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир киши унга: «Ғазот (жиҳод) қилмайсанми?» деди. Шунда (Абдуллоҳ): «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитганман: ‹Албатта Ислом беш (нарса) устига бино қилинган: Аллоҳдан бўлак илоҳ йўқ эканига гувоҳлик бериш, намозни тўкис адо этиш, закот бериш, Рамазон рўзасини тутиш ва Байтни ҳаж қилиш›», деди.
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، - رضى الله عنهما - قَالَ قَدِمَ زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ يَسْتَذْكِرُهُ كَيْفَ أَخْبَرْتَنِي عَنْ لَحْمِ صَيْدٍ أُهْدِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ حَرَامٌ قَالَ قَالَ أُهْدِيَ لَهُ عُضْوٌ مِنْ لَحْمِ صَيْدٍ فَرَدَّهُ . فَقَالَ " إِنَّا لاَ نَأْكُلُهُ إِنَّا حُرُمٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Zayd ibn Arqam keldi, Abdulloh ibn Abbos undan eslatib soʻrab: «Rasululloh ﷺ ehromda boʻlganlarida u zotga hadya qilingan ov goʻshti haqida menga qanday xabar bergan eding?» dedi. (Zayd) dedi: U zotga ov goʻshtidan bir boʻlak hadya qilindi, ammo u zot uni qaytardilar va: «Biz uni yemaymiz, biz ehromdamiz», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Зайд ибн Арқам келди, Абдуллоҳ ибн Аббос ундан эслатиб сўраб: «Расулуллоҳ ﷺ эҳромда бўлганларида у зотга ҳадя қилинган ов гўшти ҳақида менга қандай хабар берган эдинг?» деди. (Зайд) деди: У зотга ов гўштидан бир бўлак ҳадя қилинди, аммо у зот уни қайтардилар ва: «Биз уни емаймиз, биз эҳромдамиз», дедилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ، بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ كُنْتُ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ إِذْ قَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ تُفْتِي أَنْ تَصْدُرَ الْحَائِضُ، قَبْلَ أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهَا بِالْبَيْتِ . فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ إِمَّا لاَ فَسَلْ فُلاَنَةَ الأَنْصَارِيَّةَ هَلْ أَمَرَهَا بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَرَجَعَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَضْحَكُ وَهُوَ يَقُولُ مَا أَرَاكَ إِلاَّ قَدْ صَدَقْتَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Ibn Abbosning huzurida edim. Shunda Zayd ibn Sobit: «Sen hayzli ayolga oxirgi ishi Baytni (tavof qilish) boʻlishidan oldin (Makkadan) qaytib ketsa boʻladi, deb fatvo berasanmi?» dedi. Ibn Abbos unga: «Agar (ishonmasang), falon ansoriya ayoldan soʻra, Rasululloh ﷺ unga shunday buyurganlarmidi (yoʻqmi)», dedi. Shunda Zayd ibn Sobit Ibn Abbosning oldiga kulib qaytib keldi va: «Seni faqat rost soʻzlagan deb bildim», derdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Ибн Аббоснинг ҳузурида эдим. Шунда Зайд ибн Собит: «Сен ҳайзли аёлга охирги иши Байтни (тавоф қилиш) бўлишидан олдин (Маккадан) қайтиб кетса бўлади, деб фатво берасанми?» деди. Ибн Аббос унга: «Агар (ишонмасанг), фалон ансория аёлдан сўра, Расулуллоҳ ﷺ унга шундай буюрганлармиди (йўқми)», деди. Шунда Зайд ибн Собит Ибн Аббоснинг олдига кулиб қайтиб келди ва: «Сени фақат рост сўзлаган деб билдим», дерди.
وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، وَابْنُ، طَاوُسٍ عَنْ طَاوُسٍ، أَنَّهُ كَانَ يُخَابِرُ قَالَ عَمْرٌو فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَوْ تَرَكْتَ هَذِهِ الْمُخَابَرَةَ فَإِنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْمُخَابَرَةِ . فَقَالَ أَىْ عَمْرُو أَخْبَرَنِي أَعْلَمُهُمْ بِذَلِكَ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَنْهَ عَنْهَا إِنَّمَا قَالَ " يَمْنَحُ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ عَلَيْهَا خَرْجًا مَعْلُومًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ undan (muxobaradan) qaytarmaganlar, balki: «Birortangizning oʻz birodariga (yerini bepul) berishi, undan maʼlum bir haq olishidan koʻra oʻzi uchun yaxshiroqdir», deganlar, xolos.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ундан (мухобарадан) қайтармаганлар, балки: «Бирортангизнинг ўз биродарига (ерини бепул) бериши, ундан маълум бир ҳақ олишидан кўра ўзи учун яхшироқдир», деганлар, холос.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالَ إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْسِمُوا الْمَالَ بَيْنَ أَهْلِ الْفَرَائِضِ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ فَمَا تَرَكَتِ الْفَرَائِضُ فَلأَوْلَى رَجُلٍ ذَكَرٍ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Molni farz ahllari (belgilangan ulush egalari) orasida Allohning Kitobiga koʻra taqsimlanglar; farzlardan ortib qolgani esa eng yaqin erkak kishiniki boʻladi», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Молни фарз аҳллари (белгиланган улуш эгалари) орасида Аллоҳнинг Китобига кўра тақсимланглар; фарзлардан ортиб қолгани эса энг яқин эркак кишиники бўлади», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizga tashahhudni xuddi Qurʼondan suʼra oʻrgatganday oʻrgatar edilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизга ташаҳҳудни худди Қуръондан суъра ўргатгандай ўргатар эдилар».
حَدَّثَنِي عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ،
بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكٍ، فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ زِيَادِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ،
أَنَّهُ قَالَ أَدْرَكْتُ نَاسًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُونَ كُلُّ شَىْءٍ بِقَدَرٍ
. قَالَ وَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ شَىْءٍ
بِقَدَرٍ حَتَّى الْعَجْزُ وَالْكَيْسُ أَوِ الْكَيْسُ وَالْعَجْزُ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir narsa qadar bilandir, hatto ojizlik va zukkolik ham — yoki zukkolik va ojizlik (ham)», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир нарса қадар биландир, ҳатто ожизлик ва зукколик ҳам — ёки зукколик ва ожизлик (ҳам)», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - وَتَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ - قَالاَ جَمِيعًا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا يَقُولُ قُلْنَا لاِبْنِ عَبَّاسٍ فِي الإِقْعَاءِ عَلَى الْقَدَمَيْنِ فَقَالَ هِيَ السُّنَّةُ . فَقُلْنَا لَهُ إِنَّا لَنَرَاهُ جَفَاءً بِالرَّجُلِ . فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ بَلْ هِيَ سُنَّةُ نَبِيِّكَ صلى الله عليه وسلم .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Ibn Abbosdan iqoʼ — ikki oyoq tovoni ustida oʻtirish toʻgʻrisida soʻradik. Shunda u: «Bu sunnatdir», dedi. Biz unga: «Biz buni oyoqqa nisbatan qoʻpollik deb bilamiz», dedik. Shunda Ibn Abbos: «Aksincha, bu Paygʻambaringiz ﷺ ning sunnatidir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Ибн Аббосдан иқў — икки оёқ товони устида ўтириш тўғрисида сўрадик. Шунда у: «Бу суннатдир», деди. Биз унга: «Биз буни оёққа нисбатан қўполлик деб биламиз», дедик. Шунда Ибн Аббос: «Аксинча, бу Пайғамбарингиз ﷺ нинг суннатидир», деди.
حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ، بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْسَرَةَ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ ذَكَرَ قَوْلَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ . قَالَ طَاوُسٌ فَقُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ وَيَمَسُّ طِيبًا أَوْ دُهْنًا إِنْ كَانَ عِنْدَ أَهْلِهِ قَالَ لاَ أَعْلَمُهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺ ning juma kuni gʻusl qilish haqidagi soʻzlarini zikr qildi. Tovus dedi: Men Ibn Abbosga: «Agar uyida (xushboʻylik) boʻlsa, xushboʻylik yo moy ham surtarmidi?» dedim. U: «Buni bilmayman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺ нинг жума куни ғусл қилиш ҳақидаги сўзларини зикр қилди. Товус деди: Мен Ибн Аббосга: «Агар уйида (хушбўйлик) бўлса, хушбўйлик ё мой ҳам суртармиди?» дедим. У: «Буни билмайман», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا، يَقُولُ قُلْنَا لاِبْنِ عَبَّاسٍ فِي الإِقْعَاءِ عَلَى الْقَدَمَيْنِ قَالَ هِيَ السُّنَّةُ . فَقُلْنَا إِنَّا لَنَرَاهُ جَفَاءً بِالرَّجُلِ قَالَ بَلْ هِيَ سُنَّةُ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لاَ يَرَوْنَ بِالإِقْعَاءِ بَأْسًا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ مَكَّةَ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ وَالْعِلْمِ . قَالَ وَأَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَكْرَهُونَ الإِقْعَاءَ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ .
Abu Zubayr Tovusning shunday deyayotganini eshitdi: Biz Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ga ikki oyoq ustida iqʼoʻ qilib oʻtirish haqida (soʻradik). U: «Bu sunnatdir», dedi. Biz: «Biz buni kishi uchun mashaqqat (qoʻpollik) deb hisoblaymiz», dedik. U: «Yoʻq, balki bu Nabiyingiz ﷺning sunnatidir», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir. Nabiy ﷺning sahobalaridan baʼzi ilm ahli bu hadisga amal qilib, iqʼoʻda hech qanday zarar (yomonlik) yoʻq deb biladilar; bu Makka ahlidan boʻlgan baʼzi fiqh va ilm ahlining ham soʻzidir. (Abu Iso) aytdi: Koʻpchilik ilm ahli ikki sajda orasida iqʼoʻ qilishni makruh sanaydilar.Абу Зубайр Товуснинг шундай деяётганини эшитди: Биз Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)га икки оёқ устида иқъў қилиб ўтириш ҳақида (сўрадик). У: «Бу суннатдир», деди. Биз: «Биз буни киши учун машаққат (қўполлик) деб ҳисоблаймиз», дедик. У: «Йўқ, балки бу Набийингиз ﷺнинг суннатидир», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Набий ﷺнинг саҳобаларидан баъзи илм аҳли бу ҳадисга амал қилиб, иқъўда ҳеч қандай зарар (ёмонлик) йўқ деб биладилар; бу Макка аҳлидан бўлган баъзи фиқҳ ва илм аҳлининг ҳам сўзидир. (Абу Исо) айтди: Кўпчилик илм аҳли икки сажда орасида иқъў қилишни макруҳ санайдилар.
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَيْسَرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ طَاوُسًا، قَالَ سُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ هَذِهِ الآيَةِ : (قل لاَ أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى ) فَقَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قُرْبَى آلِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَعَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَكُنْ بَطْنٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلاَّ كَانَ لَهُ فِيهِمْ قَرَابَةٌ فَقَالَ إِلاَّ أَنْ تَصِلُوا مَا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ مِنَ الْقَرَابَةِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ .
Tovus (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan ushbu oyat haqida soʻraldi: {Ayting: ‹Men sizlardan bu (daʼvat) uchun qarindoshlikni (ardoqlashdan) boshqa hech qanday ajr soʻramayman›} (Shoʻro 23). Said ibn Jubayr: «(Bu) Muhammad ﷺ oilasiga (boʻlgan) qarindoshlikdir», dedi. Ibn Abbos esa: «Bilasanmi, Rasululloh ﷺning qarindoshi boʻlmagan birorta qurayshlik urugʻi yoʻq edi», dedi va: «(Maʼnosi shuki) men bilan sizlar oramizdagi qarindoshlik rishtalarini ulashingizdan boshqa (ajr soʻramayman)», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. (Bu) Ibn Abbosdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan.Товус (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ушбу оят ҳақида сўралди: {Айтинг: ‹Мен сизлардан бу (даъват) учун қариндошликни (ардоқлашдан) бошқа ҳеч қандай ажр сўрамайман›} (Шўро 23). Саид ибн Жубайр: «(Бу) Муҳаммад ﷺ оиласига (бўлган) қариндошликдир», деди. Ибн Аббос эса: «Биласанми, Расулуллоҳ ﷺнинг қариндоши бўлмаган бирорта қурайшлик уруғи йўқ эди», деди ва: «(Маъноси шуки) мен билан сизлар орамиздаги қариндошлик ришталарини улашингиздан бошқа (ажр сўрамайман)», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. (Бу) Ибн Аббосдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَرْوَانَ، حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ غَيْرِ، وَاحِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، أَنَّ رَجُلاً، يُقَالُ لَهُ أَبُو الصَّهْبَاءِ كَانَ كَثِيرَ السُّؤَالِ لاِبْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الرَّجُلَ كَانَ إِذَا طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلاَثًا قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بِهَا جَعَلُوهَا وَاحِدَةً عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَصَدْرًا مِنْ إِمَارَةِ عُمَرَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ بَلَى كَانَ الرَّجُلُ إِذَا طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلاَثًا قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بِهَا جَعَلُوهَا وَاحِدَةً عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَصَدْرًا مِنْ إِمَارَةِ عُمَرَ فَلَمَّا رَأَى النَّاسَ قَدْ تَتَابَعُوا فِيهَا قَالَ أَجِيزُوهُنَّ عَلَيْهِمْ .
Muhammad ibn Abdulmalik ibn Marvon bizga aytdi, bizga Abu Nuʼmon, bizga Hammod ibn Zayd, u Ayyubdan, u bir necha kishidan, ular Tovusdan rivoyat qildiki: Abu Sahbo deb ataladigan bir kishi Ibn Abbosga koʻp savol berar edi. U: «Bilmaysizmi, kishi xotini bilan qoʻshilishidan oldin uni uch marta taloq qilsa, Rasululloh ﷺ, Abu Bakr (roziyallohu anhu) zamonida va Umar (roziyallohu anhu) hokimligining boshlarida (odamlar) buni bir (taloq) deb hisoblar edilar-ku?» dedi. Ibn Abbos: «Ha, kishi xotini bilan qoʻshilishidan oldin uni uch marta taloq qilsa, Rasululloh ﷺ, Abu Bakr (roziyallohu anhu) zamonida va Umar (roziyallohu anhu) hokimligining boshlarida buni bir (taloq) deb hisoblar edilar. Odamlar bunda ketma-ket (uch taloqni) ishlatadigan boʻlib qolganlarini koʻrganida (Umar): ‹Buni ularga (uch taloq sifatida) joriy qilinglar›, dedi», dedi.Муҳаммад ибн Абдулмалик ибн Марвон бизга айтди, бизга Абу Нуъмон, бизга Ҳаммод ибн Зайд, у Айюбдан, у бир неча кишидан, улар Товусдан ривоят қилдики: Абу Саҳбо деб аталадиган бир киши Ибн Аббосга кўп савол берар эди. У: «Билмайсизми, киши хотини билан қўшилишидан олдин уни уч марта талоқ қилса, Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) замонида ва Умар (розияллоҳу анҳу) ҳокимлигининг бошларида (одамлар) буни бир (талоқ) деб ҳисоблар эдилар-ку?» деди. Ибн Аббос: «Ҳа, киши хотини билан қўшилишидан олдин уни уч марта талоқ қилса, Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) замонида ва Умар (розияллоҳу анҳу) ҳокимлигининг бошларида буни бир (талоқ) деб ҳисоблар эдилар. Одамлар бунда кетма-кет (уч талоқни) ишлатадиган бўлиб қолганларини кўрганида (Умар): ‹Буни уларга (уч талоқ сифатида) жорий қилинглар›, деди», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ أَبَا الصَّهْبَاءِ، قَالَ لاِبْنِ عَبَّاسٍ أَتَعْلَمُ إِنَّمَا كَانَتِ الثَّلاَثُ تُجْعَلُ وَاحِدَةً عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَثَلاَثًا مِنْ إِمَارَةِ عُمَرَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ نَعَمْ .
Ahmad ibn Solih bizga aytdi, bizga Abdurazzoq, bizga Ibn Jurayj xabar berdi, menga Ibn Tovus otasidan xabar berdiki, Abu Sahbo Ibn Abbosga: «Bilasizmi, uch (taloq) Nabiy ﷺ, Abu Bakr (roziyallohu anhu) zamonida va Umar (roziyallohu anhu) hokimligidan uch (yil) (mobaynida) bir (taloq) deb hisoblanar edi?» dedi. Ibn Abbos: «Ha», dedi.Аҳмад ибн Солиҳ бизга айтди, бизга Абдураззоқ, бизга Ибн Журайж хабар берди, менга Ибн Товус отасидан хабар бердики, Абу Саҳбо Ибн Аббосга: «Биласизми, уч (талоқ) Набий ﷺ, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) замонида ва Умар (розияллоҳу анҳу) ҳокимлигидан уч (йил) (мобайнида) бир (талоқ) деб ҳисобланар эди?» деди. Ибн Аббос: «Ҳа», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ، - يَعْنِي ابْنَ حُمَيْدٍ - عَنْ ثَوْرٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَضَعُ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى يَدِهِ الْيُسْرَى ثُمَّ يَشُدُّ بَيْنَهُمَا عَلَى صَدْرِهِ وَهُوَ فِي الصَّلاَةِ .
Tovus (rahimahulloh) aytadi: Rasululloh ﷺ namozda oʻng qoʻllarini chap qoʻllarining ustiga qoʻyar, soʻngra ularni koʻkraklari ustida mahkam ushlab turar edilar.Товус (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Расулуллоҳ ﷺ намозда ўнг қўлларини чап қўлларининг устига қўяр, сўнгра уларни кўкраклари устида маҳкам ушлаб турар эдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا، يَقُولُ قُلْنَا لاِبْنِ عَبَّاسٍ فِي الإِقْعَاءِ عَلَى الْقَدَمَيْنِ فِي السُّجُودِ . فَقَالَ هِيَ السُّنَّةُ . قَالَ قُلْنَا إِنَّا لَنَرَاهُ جَفَاءً بِالرَّجُلِ . فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هِيَ سُنَّةُ نَبِيِّكَ صلى الله عليه وسلم .
Tovus (rahimahulloh) shunday deganini eshitdim: Biz Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan sajdada ikki tovon ustiga iqʼo (choʻkka tushib oʻtirish) haqida soʻradik. U: «Bu sunnatdir», — dedi. Biz: «Biz buni oyoqqa ogʻirlik (uqubat) deb hisoblaymiz», — dedik. Shunda Ibn Abbos (roziyallohu anhumo): «Bu Paygʻambaring ﷺning sunnatidir», — dedi.Товус (раҳимаҳуллоҳ) шундай деганини эшитдим: Биз Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан саждада икки товон устига иқъо (чўкка тушиб ўтириш) ҳақида сўрадик. У: «Бу суннатдир», — деди. Биз: «Биз буни оёққа оғирлик (уқубат) деб ҳисоблаймиз», — дедик. Шунда Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): «Бу Пайғамбаринг ﷺнинг суннатидир», — деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ قَامَ عُمَرُ رضى الله عنه عَلَى الْمِنْبَرِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ لَمْ يَذْكُرْ وَأَنْ تُقْتَلَ . زَادَ بِغُرَّةٍ عَبْدٍ أَوْ أَمَةٍ . قَالَ فَقَالَ عُمَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَوْ لَمْ أَسْمَعْ بِهَذَا لَقَضَيْنَا بِغَيْرِ هَذَا .
Tovus (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) minbarga chiqib, shu maʼnoni zikr qildi, ammo «(qotil ayol) oʻldirilishi»ni zikr qilmadi. (Lekin) «bir gʻurra — qul yoki choʻri» (soʻzini) ziyoda qildi. (Tovus) aytdi: Shunda Umar: «Allohu akbar! Agar men buni eshitmaganimda edi, biz bundan boshqacha hukm qilgan boʻlar edik», dedi.Товус (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) минбарга чиқиб, шу маънони зикр қилди, аммо «(қотил аёл) ўлдирилиши»ни зикр қилмади. (Лекин) «бир ғурра — қул ёки чўри» (сўзини) зиёда қилди. (Товус) айтди: Шунда Умар: «Аллоҳу акбар! Агар мен буни эшитмаганимда эди, биз бундан бошқача ҳукм қилган бўлар эдик», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي شُعَيْبٍ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ سُئِلَ ابْنُ عُمَرَ عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ، قَبْلَ الْمَغْرِبِ فَقَالَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّيهِمَا . وَرَخَّصَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ مَعِينٍ يَقُولُ هُوَ شُعَيْبٌ يَعْنِي وَهِمَ شُعْبَةُ فِي اسْمِهِ .
Tovus (rahimahulloh) aytadi: Ibn Umardan shomdan oldingi ikki rakʼat haqida soʻralganida, u: «Men Rasululloh ﷺ zamonlarida birortasini bu ikki rakʼatni oʻqiyotganini koʻrmadim» dedi va asrdan keyin ikki rakʼat oʻqishga ruxsat berdi. Abu Dovud aytadi: Men Yahyo ibn Maʼinning shunday deganini eshitdim: «Uning (roviyning) ismi Shuʼaybdir», yaʼni Shuʼba uning ismida xato qilgan.Товус (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Ибн Умардан шомдан олдинги икки ракъат ҳақида сўралганида, у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ замонларида бирортасини бу икки ракъатни ўқиётганини кўрмадим» деди ва асрдан кейин икки ракъат ўқишга рухсат берди. Абу Довуд айтади: Мен Яҳё ибн Маъиннинг шундай деганини эшитдим: «Унинг (ровийнинг) исми Шуъайбдир», яъни Шуъба унинг исмида хато қилган.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ حَبِيبٍ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَلاَةِ اللَّيْلِ فَقَالَ " مَثْنَى مَثْنَى فَإِذَا خَشِيتَ الصُّبْحَ فَوَاحِدَةٌ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺdan kecha namozi haqida soʻradi. U zot: «Ikki rakatdan ikki rakatdir, agar tong otishidan qoʻrqsang, bittani oʻqigin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан кеча намози ҳақида сўради. У зот: «Икки ракатдан икки ракатдир, агар тонг отишидан қўрқсанг, биттани ўқигин», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حُجَيْرٍ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ قَالَ مُعَاوِيَةُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ أَعَلِمْتَ أَنِّي قَصَّرْتُ مِنْ رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ الْمَرْوَةِ قَالَ لاَ . يَقُولُ ابْنُ عَبَّاسٍ هَذَا مُعَاوِيَةُ يَنْهَى النَّاسَ عَنِ الْمُتْعَةِ وَقَدْ تَمَتَّعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Muoviya Ibn Abbosga: ‹Men Marva yonida Rasululloh ﷺning sochlarini qisqartirib qoʻyganimni bilasanmi?› dedi. U: ‹Yoʻq›, dedi.» Ibn Abbos aytadi: «Mana bu Muoviya odamlarni tamattuʼdan qaytaryapti, holbuki Nabiy ﷺ tamattuʼ qilganlar.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Муовия Ибн Аббосга: ‹Мен Марва ёнида Расулуллоҳ ﷺнинг сочларини қисқартириб қўйганимни биласанми?› деди. У: ‹Йўқ›, деди.» Ибн Аббос айтади: «Мана бу Муовия одамларни таматтуъдан қайтаряпти, ҳолбуки Набий ﷺ таматтуъ қилганлар.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حِبَّانُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ نَافِعٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَحِلُّ لأَحَدٍ أَنْ يَهَبَ هِبَةً ثُمَّ يَرْجِعَ فِيهَا إِلاَّ مِنْ وَلَدِهِ " . قَالَ طَاوُسٌ كُنْتُ أَسْمَعُ وَأَنَا صَغِيرٌ عَائِدٌ فِي قَيْئِهِ فَلَمْ نَدْرِ أَنَّهُ ضَرَبَ لَهُ مَثَلاً قَالَ " فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ يَأْكُلُ ثُمَّ يَقِيءُ ثُمَّ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ " .
Tovus (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hech kimga hadya berib, soʻng uni qaytarib olish halol emas, faqat oʻz farzandidan olishi mustasno», dedilar. Tovus aytdi: «Men kichkina edim, ‹qusugʻiga qaytuvchi› degan soʻzni eshitardim, lekin bu bir misol keltirilgani ekanini bilmasdik». U zot: «Kim shunday qilsa, uning misoli yeb, soʻng qusib, yana qusugʻiga qaytadigan itning misoliga oʻxshaydi», dedilar.Товус (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч кимга ҳадя бериб, сўнг уни қайтариб олиш ҳалол эмас, фақат ўз фарзандидан олиши мустасно», дедилар. Товус айтди: «Мен кичкина эдим, ‹қусуғига қайтувчи› деган сўзни эшитардим, лекин бу бир мисол келтирилгани эканини билмасдик». У зот: «Ким шундай қилса, унинг мисоли еб, сўнг қусиб, яна қусуғига қайтадиган итнинг мисолига ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حِبَّانُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَكْحُولٌ، عَنْ طَاوُسٍ، بَتَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعُمْرَى وَالرُّقْبَى .
Tovus (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ umro va ruqboni (inʼom qilinganning oʻziga) lozim qilib berdilar.Товус (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ умро ва руқбони (инъом қилинганнинг ўзига) лозим қилиб бердилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ أَمَّا الَّذِي نَهَى عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُبَاعَ حَتَّى يُسْتَوْفَى الطَّعَامُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ taqiqlagan narsa esa, taomni toʻliq qoʻlga olib olmasdan sotishdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тақиқлаган нарса эса, таомни тўлиқ қўлга олиб олмасдан сотишдир.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عُمَرَ أَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ قَالَ نَعَمْ . قَالَ طَاوُسٌ وَاللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُهُ مِنْهُ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi unga: «Rasululloh ﷺ sopol xumda nabiz tayyorlashni man qilganmilar?» dedi. U: «Ha», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши унга: «Расулуллоҳ ﷺ сопол хумда набиз тайёрлашни ман қилганмилар?» деди. У: «Ҳа», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ ثَابِتٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ، أَكْرَى الأَرْضَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ عَلَى الثُّلُثِ وَالرُّبُعِ فَهُوَ يَعْمَلُ بِهِ إِلَى يَوْمِكَ هَذَا .
Tovus (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmon davrida yerni uchdan bir va toʻrtdan bir ulush evaziga ijaraga berar edi va shu bugungi kuningizga qadar shunday qilib kelmoqda.Товус (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмон даврида ерни учдан бир ва тўртдан бир улуш эвазига ижарага берар эди ва шу бугунги кунингизга қадар шундай қилиб келмоқда.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لأَنْ يَمْنَحَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ الأَرْضَ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ لَهَا خَرَاجًا مَعْلُومًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunchaki: «Biringiz oʻz birodariga yerini bepul berib qoʻysa, undan maʼlum bir hosil-daromad olib turishidan koʻra oʻzi uchun yaxshiroqdir», dedilar, xolos.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шунчаки: «Бирингиз ўз биродарига ерини бепул бериб қўйса, ундан маълум бир ҳосил-даромад олиб туришидан кўра ўзи учун яхшироқдир», дедилар, холос.
وَعَنْ طَاوُسٍ مُرْسَلًا: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «من أحيى مَوَاتًا مِنَ الْأَرْضِ فَهُوَ لَهُ وَعَادِيُّ الْأَرْضِ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ هِيَ لَكُمْ مِنِّي» . رَوَاهُ الشَّافِعِي
Tovus (rahimahulloh)dan mursal tarzda rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻlik (obod qilinmagan, egasiz) yerni obod qilsa, u oʻsha kishiniki boʻladi. Qadimgi (egasi noaniq) yer esa Alloh va Uning Rasuliniiki, soʻngra u mendan sizlarga (beriladi)», dedilar. Shofeiy rivoyat qilgan.Товус (раҳимаҳуллоҳ)дан мурсал тарзда ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўлик (обод қилинмаган, эгасиз) ерни обод қилса, у ўша кишиники бўлади. Қадимги (эгаси ноаниқ) ер эса Аллоҳ ва Унинг Расулиниики, сўнгра у мендан сизларга (берилади)», дедилар. Шофеий ривоят қилган.
وَعَن طَاوُوس عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ قُتِلَ فِي عِمِّيَّةٍ فِي رَمْيٍ يَكُونُ بَيْنَهُمْ بِالْحِجَارَةِ أَوْ جَلْدٍ بِالسِّيَاطِ أَوْ ضَرْبٍ بِعَصًا فَهُوَ خَطَأٌ عقله الْخَطَأِ وَمَنْ قَتَلَ عَمْدًا فَهُوَ قَوَدٌ وَمَنْ حَالَ دُونَهُ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَغَضَبُهُ لَا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلَا عَدْلٌ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ
Tovus oʻz rivoyatida: «Kim oʻldirilsa…» dedi. Ibn Ubayd esa oʻz rivoyatida: Rasululloh ﷺ: «Kim odamlar orasida toshlar otish, qamchilar bilan urish yoki tayoq bilan urish chogʻidagi koʻr-koʻrona toʻqnashuvda oʻldirilsa, bu xatodir va uning diyati xato (qotillik) diyatidir. Kim qasddan oʻldirilsa, qasos vojibdir», dedilar. Ibn Ubayd: «Qoʻl qasosi (vojibdir)», dedi. Soʻng (ikki rivoyat) bir xil davom etadi: «Kim uning oʻrtasiga (kirib, qasosga) toʻsqinlik qilsa, unga Allohning laʼnati va gʻazabi boʻlsin, undan na nafl, na farz amal qabul qilinmaydi». Sufyonning hadisi toʻliqroqdir.Товус ўз ривоятида: «Ким ўлдирилса…» деди. Ибн Убайд эса ўз ривоятида: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким одамлар орасида тошлар отиш, қамчилар билан уриш ёки таёқ билан уриш чоғидаги кўр-кўрона тўқнашувда ўлдирилса, бу хатодир ва унинг дияти хато (қотиллик) диятидир. Ким қасддан ўлдирилса, қасос вожибдир», дедилар. Ибн Убайд: «Қўл қасоси (вожибдир)», деди. Сўнг (икки ривоят) бир хил давом этади: «Ким унинг ўртасига (кириб, қасосга) тўсқинлик қилса, унга Аллоҳнинг лаънати ва ғазаби бўлсин, ундан на нафл, на фарз амал қабул қилинмайди». Суфённинг ҳадиси тўлиқроқдир.
وَعَنْ طَاوُسٍ أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ أَتَى بِوَقَصِ الْبَقَرِ فَقَالَ: لَمْ يَأْمُرْنِي فِيهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَيْءٍ. رَوَاهُ الدَّارَقُطْنِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَقَالَ: الْوَقَصُ مَا لَمْ يَبْلُغِ الْفَرِيضَةَ
Tovus (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Muoz ibn Jabalga qoramolning vaqasi keltirildi. Shunda u: «Nabiy ﷺ menga bu haqda hech narsa buyurmaganlar», dedi. Doraqutniy va Shofeiy rivoyat qilishgan. Shofeiy: «Vaqas — nisob (farz miqdori)ga yetmagan sondir», dedi.Товус (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Муоз ибн Жабалга қорамолнинг вақаси келтирилди. Шунда у: «Набий ﷺ менга бу ҳақда ҳеч нарса буюрмаганлар», деди. Дорақутний ва Шофеий ривоят қилишган. Шофеий: «Вақас — нисоб (фарз миқдори)га етмаган сондир», деди.
وَعَنْ طَاوُوسٍ مُرْسَلًا قَالَ: سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَيُّ النَّاسِ أَحْسَنُ صَوْتًا لِلْقُرْآنِ؟ وَأَحْسَنُ قِرَاءَةً؟ قَالَ: «مَنْ إِذَا سَمِعْتَهُ يقْرَأ أَرَأَيْت أَنَّهُ يَخْشَى اللَّهَ» . قَالَ طَاوُوسٌ: وَكَانَ طَلْقٌ كَذَلِك. رَوَاهُ الدَّارمِيّ
Tovus (rahimahulloh)dan mursal tarzda rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan: «Odamlarning qaysi biri Qurʼonni eng chiroyli tovush va eng goʻzal qiroat bilan oʻqiydi?» deb soʻralganda, u zot: «Oʻqiyotganini eshitganingda, u Allohdan qoʻrqadi deb oʻylaydigan kishidir», dedilar. Tovus: «Talq ham shunday edi», dedi. Dorimiy rivoyat qilgan.Товус (раҳимаҳуллоҳ)дан мурсал тарзда ривоят қилинади: Набий ﷺдан: «Одамларнинг қайси бири Қуръонни энг чиройли товуш ва энг гўзал қироат билан ўқийди?» деб сўралганда, у зот: «Ўқиётганини эшитганингда, у Аллоҳдан қўрқади деб ўйлайдиган кишидир», дедилар. Товус: «Талқ ҳам шундай эди», деди. Доримий ривоят қилган.