Abdulloh ibn Zayd al-Moziniy

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اسْتَسْقَى فَقَلَبَ رِدَاءَهُ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ istisqoda ridolarini agdarib (kiydilar).Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ истисқода ридоларини агдариб (кийдилар).

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَبَّادَ بْنَ تَمِيمٍ، يُحَدِّثُ أَبَاهُ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ إِلَى الْمُصَلَّى فَاسْتَسْقَى، فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ، وَقَلَبَ رِدَاءَهُ، وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ كَانَ ابْنُ عُيَيْنَةَ يَقُولُ هُوَ صَاحِبُ الأَذَانِ، وَلَكِنَّهُ وَهْمٌ، لأَنَّ هَذَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ الْمَازِنِيُّ، مَازِنُ الأَنْصَارِ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ joynamozga (musalloga) bordilar va Allohga yomgʻir uchun duo qildilar. U zot Qiblaga yuzlanib, ridolarini agdarib kiydilar va ikki rakat (namoz) oʻqidilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ жойнамозга (мусаллога) бордилар ва Аллоҳга ёмғир учун дуо қилдилар. У зот Қиблага юзланиб, ридоларини агдариб кийдилар ва икки ракат (намоз) ўқидилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَنَّ إِبْرَاهِيمَ حَرَّمَ مَكَّةَ، وَدَعَا لَهَا، وَحَرَّمْتُ الْمَدِينَةَ كَمَا حَرَّمَ إِبْرَاهِيمُ مَكَّةَ، وَدَعَوْتُ لَهَا فِي مُدِّهَا وَصَاعِهَا، مِثْلَ مَا دَعَا إِبْرَاهِيمُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ لِمَكَّةَ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Ibrohim paygʻambar (alayhissalom) Makkani haram (muqaddas) qildi va unda Allohdan barakat soʻradi. Men (ham) — Ibrohim Makkani haram qilgandek — Madinani haram qildim va — Ibrohim Makka uchun (soʻraganidek) — uning oʻlchovlari (mudd va soʼ)da Allohdan barakat soʻradim», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Иброҳим пайғамбар (алайҳиссалом) Маккани ҳарам (муқаддас) қилди ва унда Аллоҳдан баракат сўради. Мен (ҳам) — Иброҳим Маккани ҳарам қилгандек — Мадинани ҳарам қилдим ва — Иброҳим Макка учун (сўраганидек) — унинг ўлчовлари (мудд ва сў)да Аллоҳдан баракат сўрадим», — дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ aʼzolarni ikki martadan yuvib tahorat oldilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ аъзоларни икки мартадан ювиб таҳорат олдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْرَجْنَا لَهُ مَاءً فِي تَوْرٍ مِنْ صُفْرٍ فَتَوَضَّأَ، فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا وَيَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ، وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ فَأَقْبَلَ بِهِ وَأَدْبَرَ، وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ bizning oldimizga keldilar, biz u zotga misdan (yasalgan) idishda suv chiqardik. U zot shunday tahorat oldilar: yuzini uch marta, tirsaklarigacha qoʻllarini ikki marta yuvdi; soʻng hoʻl qoʻllari bilan boshining old tomonidan orqasiga, soʻng yana old tomoniga yengil masʼh tortdi; soʻng oyoqlarini (toʻpigigacha) yuvdi.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга келдилар, биз у зотга мисдан (ясалган) идишда сув чиқардик. У зот шундай таҳорат олдилар: юзини уч марта, тирсакларигача қўлларини икки марта ювди; сўнг ҳўл қўллари билан бошининг олд томонидан орқасига, сўнг яна олд томонига енгил масъҳ тортди; сўнг оёқларини (тўпигигача) ювди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا كَانَ زَمَنَ الْحَرَّةِ أَتَاهُ آتٍ فَقَالَ لَهُ إِنَّ ابْنَ حَنْظَلَةَ يُبَايِعُ النَّاسَ عَلَى الْمَوْتِ‏.‏ فَقَالَ لاَ أُبَايِعُ عَلَى هَذَا أَحَدًا بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Harra (jangi) zamonida bir kishi uning oldiga kelib: «Ibn Hanzala odamlardan oʻlimga bayʼat olyapti», — dedi. U: «Men Allohning Rasuli ﷺ dan keyin hech kimga bunday (oʻlimga) bayʼat bermayman», — dedi.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳарра (жанги) замонида бир киши унинг олдига келиб: «Ибн Ҳанзала одамлардан ўлимга байъат оляпти», — деди. У: «Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ дан кейин ҳеч кимга бундай (ўлимга) байъат бермайман», — деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى هَذَا الْمُصَلَّى يَسْتَسْقِي، فَدَعَا وَاسْتَسْقَى ثُمَّ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَقَلَبَ رِدَاءَهُ‏.‏

(Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ shu namozgohga (musallaga) istisqo (yomgʻir soʻrash) uchun chiqdilar; duo qilib, yomgʻir soʻradilar, soʻng Qiblaga yuzlandilar va ridolarini agʻdardilar.(Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ шу намозгоҳга (мусаллага) истисқо (ёмғир сўраш) учун чиқдилар; дуо қилиб, ёмғир сўрадилар, сўнг Қиблага юзландилар ва ридоларини ағдардилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَوْلاَ الْهِجْرَةُ لَكُنْتُ امْرَأً مِنَ الأَنْصَارِ، وَلَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا أَوْ شِعْبًا، لَسَلَكْتُ وَادِيَ الأَنْصَارِ وَشِعْبَهَا ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ أَبُو التَّيَّاحِ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الشِّعْبِ‏.‏

(Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qildiki,) U zot: «Agar hijrat boʻlmaganida edi, men ansorlardan bir kishi boʻlardim; va agar odamlar bir vodiydan yoki bir togʻ yoʻlidan yursa, men albatta ansorlarning vodiysidan va ularning togʻ yoʻlidan yurardim», dedilar.) Unga Abu Tayyoh Anasdan, (u) Paygʻambar ﷺdan — togʻ yoʻli (shiʼb) haqida mutobaʼat qildi.(Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилдики,) У зот: «Агар ҳижрат бўлмаганида эди, мен ансорлардан бир киши бўлардим; ва агар одамлар бир водийдан ёки бир тоғ йўлидан юрса, мен албатта ансорларнинг водийсидан ва уларнинг тоғ йўлидан юрардим», дедилар.) Унга Абу Тайёҳ Анасдан, (у) Пайғамбар ﷺдан — тоғ йўли (шиъб) ҳақида мутобаъат қилди.

حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا فَتَحَ حُنَيْنًا قَسَمَ الْغَنَائِمَ فَأَعْطَى الْمُؤَلَّفَةَ قُلُوبُهُمْ فَبَلَغَهُ أَنَّ الأَنْصَارَ يُحِبُّونَ أَنْ يُصِيبُوا مَا أَصَابَ النَّاسُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَطَبَهُمْ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ أَلَمْ أَجِدْكُمْ ضُلاَّلاً فَهَدَاكُمُ اللَّهُ بِي وَعَالَةً فَأَغْنَاكُمُ اللَّهُ بِي وَمُتَفَرِّقِينَ فَجَمَعَكُمُ اللَّهُ بِي ‏"‏ ‏.‏ وَيَقُولُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمَنُّ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تُجِيبُونِي ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمَنُّ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَمَا إِنَّكُمْ لَوْ شِئْتُمْ أَنْ تَقُولُوا كَذَا وَكَذَا وَكَانَ مِنَ الأَمْرِ كَذَا وَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ لأَشْيَاءَ عَدَّدَهَا ‏.‏ زَعَمَ عَمْرٌو أَنْ لاَ يَحْفَظُهَا فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تَرْضَوْنَ أَنْ يَذْهَبَ النَّاسُ بِالشَّاءِ وَالإِبِلِ وَتَذْهَبُونَ بِرَسُولِ اللَّهِ إِلَى رِحَالِكُمُ الأَنْصَارُ شِعَارٌ وَالنَّاسُ دِثَارٌ وَلَوْلاَ الْهِجْرَةُ لَكُنْتُ امْرَأً مِنَ الأَنْصَارِ وَلَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَشِعْبًا لَسَلَكْتُ وَادِيَ الأَنْصَارِ وَشِعْبَهُمْ إِنَّكُمْ سَتَلْقَوْنَ بَعْدِي أَثَرَةً فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوْنِي عَلَى الْحَوْضِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hunaynni fath etganlarida oʻljalarni taqsimladilar va qalblari (islomga) moyil qilinadiganlarga (mualllafatul-qulubga) berdilar. Soʻng u zotga Ansorlar boshqa odamlarga tekkan narsadan oʻzlariga ham tegishini xohlayotgani haqida xabar yetdi. Shunda Rasululloh ﷺ oʻrinlaridan turib, ularga xutba qildilar, Allohga hamd va sano aytib, soʻng: «Ey Ansor jamoasi! Men sizlarni adashgan holatda topib, Alloh men orqali sizlarni hidoyatga boshlamadimi? Sizlar yoʻqsil eding, Alloh men orqali sizlarni boyitmadimi? Sizlar tarqoq eding, Alloh men orqali sizlarni birlashtirmadimi?» — dedilar. Ular esa: «Alloh va Uning Rasuli eng koʻp ehson qilguvchidir», dedilar. Soʻng u zot: «Menga javob bermaysizlarmi?» — dedilar. Ular: «Alloh va Uning Rasuli eng koʻp ehson qilguvchidir», dedilar. Shunda u zot: «Agar xohlasangiz, falon-falon deyishingiz mumkin edi, ish esa falon-falon boʻlardi», — dedilar — bir necha narsalarni sanab oʻtdilar. Amr ularni yodida saqlay olmaganini aytdi. Soʻng u zot: «Odamlar qoʻy va tuyalarni olib ketishiga, sizlar esa Rasulullohni oʻz uylaringizga olib ketishingizga rozi boʻlmaysizlarmi? Ansorlar — ich kiyim (eng yaqin), boshqa odamlar esa ust kiyimdir. Agar hijrat boʻlmaganida, men Ansorlardan bir kishi boʻlardim. Agar odamlar bir vodiy yoki bir soʻqmoqdan yursa, men Ansorlarning vodiysi va ularning soʻqmogʻidan yurardim. Sizlar mendan keyin (oʻzgalarning afzal koʻrilishini) koʻrasizlar, bas, meni Havz (Kavsar) boʻyida uchratguningizcha sabr qilinglar», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳунайнни фатҳ этганларида ўлжаларни тақсимладилар ва қалблари (исломга) мойил қилинадиганларга (муалллафатул-қулубга) бердилар. Сўнг у зотга Ансорлар бошқа одамларга теккан нарсадан ўзларига ҳам тегишини хоҳлаётгани ҳақида хабар етди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ўринларидан туриб, уларга хутба қилдилар, Аллоҳга ҳамд ва сано айтиб, сўнг: «Эй Ансор жамоаси! Мен сизларни адашган ҳолатда топиб, Аллоҳ мен орқали сизларни ҳидоятга бошламадими? Сизлар йўқсил эдинг, Аллоҳ мен орқали сизларни бойитмадими? Сизлар тарқоқ эдинг, Аллоҳ мен орқали сизларни бирлаштирмадими?» — дедилар. Улар эса: «Аллоҳ ва Унинг Расули энг кўп эҳсон қилгувчидир», дедилар. Сўнг у зот: «Менга жавоб бермайсизларми?» — дедилар. Улар: «Аллоҳ ва Унинг Расули энг кўп эҳсон қилгувчидир», дедилар. Шунда у зот: «Агар хоҳласангиз, фалон-фалон дейишингиз мумкин эди, иш эса фалон-фалон бўларди», — дедилар — бир неча нарсаларни санаб ўтдилар. Амр уларни ёдида сақлай олмаганини айтди. Сўнг у зот: «Одамлар қўй ва туяларни олиб кетишига, сизлар эса Расулуллоҳни ўз уйларингизга олиб кетишингизга рози бўлмайсизларми? Ансорлар — ич кийим (энг яқин), бошқа одамлар эса уст кийимдир. Агар ҳижрат бўлмаганида, мен Ансорлардан бир киши бўлардим. Агар одамлар бир водий ёки бир сўқмоқдан юрса, мен Ансорларнинг водийси ва уларнинг сўқмоғидан юрардим. Сизлар мендан кейин (ўзгаларнинг афзал кўрилишини) кўрасизлар, бас, мени Ҳавз (Кавсар) бўйида учратгунингизча сабр қилинглар», — дедилар.

وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا الْمَخْزُومِيُّ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ، يَحْيَى عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ أَتَاهُ آتٍ فَقَالَ هَذَاكَ ابْنُ حَنْظَلَةَ يُبَايِعُ النَّاسَ فَقَالَ عَلَى مَاذَا قَالَ عَلَى الْمَوْتِ قَالَ لاَ أُبَايِعُ عَلَى هَذَا أَحَدًا بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uning oldiga bir keluvchi keldi-da: «Anavi Ibn Hanzala odamlardan bayʼat olyapti», dedi. (Abdulloh): «Nima ustiga?» dedi. U: «Oʻlim ustiga», dedi. (Abdulloh): «Men Rasululloh ﷺ dan keyin bu ustiga hech kimga bayʼat qilmayman», dedi.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унинг олдига бир келувчи келди-да: «Анави Ибн Ҳанзала одамлардан байъат оляпти», деди. (Абдуллоҳ): «Нима устига?» деди. У: «Ўлим устига», деди. (Абдуллоҳ): «Мен Расулуллоҳ ﷺ дан кейин бу устига ҳеч кимга байъат қилмайман», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلاَثًا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ ‏.‏ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ‏.‏ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالاِسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ وَقَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا ‏.‏ وَقَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu) aytadi: Men Paygʻambar ﷺ ni bir hovuch (suv) bilan ogʻizlarini chayib, burunlariga suv tortayotganlarini koʻrdim; u zot buni uch marta qildilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn Abbosdan ham (rivoyat bor). Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Zaydning hadisi hasan gʻaribdir. Bu hadisni Molik, Ibn Uyayna va boshqalar Amr ibn Yahyodan rivoyat qilishgan-u, lekin «Paygʻambar ﷺ bir hovuch (suv) bilan ogʻizlarini chayib, burunlariga suv tortdilar» degan bu jumlani zikr qilishmagan; uni faqat Xolid ibn Abdulloh zikr qilgan. Xolid ibn Abdulloh esa hadis ahli nazdida ishonchli (siqa), hofiz (yod biluvchi)dir. Baʼzi ilm ahli: «Mazmaza va istinshoqni bir hovuch bilan qilish kifoya qiladi», deyishgan; baʼzilari esa: «Ularni ajratish (alohida qilish) biz uchun yoqimliroq», deyishgan. Shofeiy: «Agar ularni bir hovuchda jamlasa, joiz; agar ajratsa, biz uchun yoqimliroq», dedi.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Пайғамбар ﷺ ни бир ҳовуч (сув) билан оғизларини чайиб, бурунларига сув тортаётганларини кўрдим; у зот буни уч марта қилдилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Аббосдан ҳам (ривоят бор). Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Зайднинг ҳадиси ҳасан ғарибдир. Бу ҳадисни Молик, Ибн Уяйна ва бошқалар Амр ибн Яҳёдан ривоят қилишган-у, лекин «Пайғамбар ﷺ бир ҳовуч (сув) билан оғизларини чайиб, бурунларига сув тортдилар» деган бу жумлани зикр қилишмаган; уни фақат Холид ибн Абдуллоҳ зикр қилган. Холид ибн Абдуллоҳ эса ҳадис аҳли наздида ишончли (сиқа), ҳофиз (ёд билувчи)дир. Баъзи илм аҳли: «Мазмаза ва истиншоқни бир ҳовуч билан қилиш кифоя қилади», дейишган; баъзилари эса: «Уларни ажратиш (алоҳида қилиш) биз учун ёқимлироқ», дейишган. Шофеий: «Агар уларни бир ҳовучда жамласа, жоиз; агар ажраца, биз учун ёқимлироқ», деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِيكَرِبَ وَعَائِشَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ boshlariga ikki qoʻllari bilan mash tortdilar: qoʻllarini (oldinga) keltirib, (orqaga) qaytardilar — boshlarining old qismidan boshlab, soʻng qoʻllarini ensalariga olib bordilar, soʻng boshlagan joylariga qaytguncha qoʻllarini qaytardilar. Soʻng oyoqlarini yuvdilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Muoviya, al-Miqdom ibn Maʼdiykarib va Oishadan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Zaydning hadisi bu bobda eng sahih va eng yaxshi(dir); Shofeiy, Ahmad va Ishoq ham shuni aytishadi.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ бошларига икки қўллари билан маш тортдилар: қўлларини (олдинга) келтириб, (орқага) қайтардилар — бошларининг олд қисмидан бошлаб, сўнг қўлларини энсаларига олиб бордилар, сўнг бошлаган жойларига қайтгунча қўлларини қайтардилар. Сўнг оёқларини ювдилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Муовия, ал-Миқдом ибн Маъдийкариб ва Оишадан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Зайднинг ҳадиси бу бобда энг саҳиҳ ва энг яхши(дир); Шофеий, Аҳмад ва Исҳоқ ҳам шуни айтишади.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَبَرَ مِنْ فَضْلِ يَدَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, u Paygʻambar ﷺ ni tahorat olayotganlarini va boshlariga qoʻllaridan ortgan suvdan boshqa (yangi) suv bilan mash tortayotganlarini koʻrgan. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir. Ibn Lahia bu hadisni Habbon ibn Vosiʼdan, (u) otasidan, (u) Abdulloh ibn Zayddan: «Paygʻambar ﷺ tahorat olib, boshlariga qoʻllaridan ortib qolgan suv bilan mash tortdilar», deb rivoyat qilgan. Amr ibn al-Horisning Habbondan (qilgan) rivoyati (esa) sahihroqdir; chunki bu hadis Abdulloh ibn Zayd va boshqalardan — «Paygʻambar ﷺ boshlari uchun yangi suv oldilar» — bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan. Koʻpchilik ilm ahli nazdida shu (hadis) bilan amal qilinib, ular bosh uchun yangi suv olishni (afzal) deb koʻrishgan.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, у Пайғамбар ﷺ ни таҳорат олаётганларини ва бошларига қўлларидан ортган сувдан бошқа (янги) сув билан маш тортаётганларини кўрган. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Ибн Лаҳиа бу ҳадисни Ҳаббон ибн Восиъдан, (у) отасидан, (у) Абдуллоҳ ибн Зайддан: «Пайғамбар ﷺ таҳорат олиб, бошларига қўлларидан ортиб қолган сув билан маш тортдилар», деб ривоят қилган. Амр ибн ал-Ҳориснинг Ҳаббондан (қилган) ривояти (эса) саҳиҳроқдир; чунки бу ҳадис Абдуллоҳ ибн Зайд ва бошқалардан — «Пайғамбар ﷺ бошлари учун янги сув олдилар» — бир неча йўл билан ривоят қилинган. Кўпчилик илм аҳли наздида шу (ҳадис) билан амал қилиниб, улар бош учун янги сув олишни (афзал) деб кўришган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا وَغَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ مَرَّتَيْنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ ذُكِرَ فِي غَيْرِ حَدِيثٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ بَعْضَ وُضُوئِهِ مَرَّةً وَبَعْضَهُ ثَلاَثًا ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ذَلِكَ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا أَنْ يَتَوَضَّأَ الرَّجْلُ بَعْضَ وُضُوئِهِ ثَلاَثًا وَبَعْضَهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ مَرَّةً ‏.‏

Muhammad ibn Abu Umar bizga aytib berdi: Sufyon ibn Uyayna bizga Amr ibn Yahyodan, u otasidan, u Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi: Paygʻambar ﷺ tahorat qildilar — yuzlarini uch marta yuvdilar, ikki qoʻllarini ikki martadan yuvdilar, boshlariga mash tortdilar va ikki oyoqlarini ikki martadan yuvdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bir necha hadisda Paygʻambar ﷺning tahorat aʼzolarining baʼzisini bir marta, baʼzisini uch marta yuvganlari zikr qilingan. Baʼzi ilm ahli bunga ruxsat berib, kishining tahorat aʼzolarining baʼzisini uch martadan, baʼzisini ikki martadan yoki bir martadan yuvishida bir narsa (zarar) deb bilmaganlar.Муҳаммад ибн Абу Умар бизга айтиб берди: Суфён ибн Уяйна бизга Амр ибн Яҳёдан, у отасидан, у Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди: Пайғамбар ﷺ таҳорат қилдилар — юзларини уч марта ювдилар, икки қўлларини икки мартадан ювдилар, бошларига маш тортдилар ва икки оёқларини икки мартадан ювдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бир неча ҳадисда Пайғамбар ﷺнинг таҳорат аъзоларининг баъзисини бир марта, баъзисини уч марта ювганлари зикр қилинган. Баъзи илм аҳли бунга рухсат бериб, кишининг таҳорат аъзоларининг баъзисини уч мартадан, баъзисини икки мартадан ёки бир мартадан ювишида бир нарса (зарар) деб билмаганлар.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ كَانَ أَذَانُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَفْعًا شَفْعًا فِي الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ رَوَاهُ وَكِيعٌ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ حَدَّثَنَا أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ رَأَى الأَذَانَ فِي الْمَنَامِ ‏.‏ وَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ رَأَى الأَذَانَ فِي الْمَنَامِ ‏.‏ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى ‏.‏ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الأَذَانُ مَثْنَى مَثْنَى وَالإِقَامَةُ مَثْنَى مَثْنَى ‏.‏ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَهْلُ الْكُوفَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى ابْنُ أَبِي لَيْلَى هُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى كَانَ قَاضِيَ الْكُوفَةِ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ شَيْئًا إِلاَّ أَنَّهُ يَرْوِي عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِيهِ ‏.‏

Abu Saʼid al-Ashajj bizga, Uqba ibn Xolid bizga Ibn Abu Layladan, u Amr ibn Murradan, u Abdurrahmon ibn Abu Layladan, u Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U aytdi: «Rasululloh ﷺning azoni azonda ham, iqomatda ham juft-juft (ikki martadan) edi». Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Zaydning hadisini Vakiʼ Aʼmashdan, u Amr ibn Murradan, u Abdurrahmon ibn Abu Layladan rivoyat qilib aytdi: «Bizga Muhammad ﷺning ashoblari, Abdulloh ibn Zayd azonni tushida koʻrgani haqida rivoyat qildilar». Shuʼba ham Amr ibn Murradan, u Abdurrahmon ibn Abu Layladan, Abdulloh ibn Zayd azonni tushida koʻrgani (haqida rivoyat qildi). Bu Ibn Abu Laylaning hadisidan sahihroqdir. Abdurrahmon ibn Abu Layla esa Abdulloh ibn Zayddan (hadis) eshitmagan. Baʼzi ilm ahli: «Azon juft-juft, iqomat ham juft-juftdir», dedilar. Sufyon as-Savriy, Ibn al-Muborak va Kufa ahli ham shuni aytadilar. Abu Iso aytdi: Ibn Abu Layla — bu Muhammad ibn Abdurrahmon ibn Abu Layla boʻlib, u Kufaning qozisi edi va otasidan hech narsa eshitmagan, faqat bir kishi orqali otasidan rivoyat qiladi.Абу Саъид ал-Ашажж бизга, Уқба ибн Холид бизга Ибн Абу Лайладан, у Амр ибн Муррадан, у Абдурраҳмон ибн Абу Лайладан, у Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У айтди: «Расулуллоҳ ﷺнинг азони азонда ҳам, иқоматда ҳам жуфт-жуфт (икки мартадан) эди». Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Зайднинг ҳадисини Вакиъ Аъмашдан, у Амр ибн Муррадан, у Абдурраҳмон ибн Абу Лайладан ривоят қилиб айтди: «Бизга Муҳаммад ﷺнинг ашоблари, Абдуллоҳ ибн Зайд азонни тушида кўргани ҳақида ривоят қилдилар». Шуъба ҳам Амр ибн Муррадан, у Абдурраҳмон ибн Абу Лайладан, Абдуллоҳ ибн Зайд азонни тушида кўргани (ҳақида ривоят қилди). Бу Ибн Абу Лайланинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. Абдурраҳмон ибн Абу Лайла эса Абдуллоҳ ибн Зайддан (ҳадис) эшитмаган. Баъзи илм аҳли: «Азон жуфт-жуфт, иқомат ҳам жуфт-жуфтдир», дедилар. Суфён ас-Саврий, Ибн ал-Муборак ва Куфа аҳли ҳам шуни айтадилар. Абу Исо айтди: Ибн Абу Лайла — бу Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Абу Лайла бўлиб, у Куфанинг қозиси эди ва отасидан ҳеч нарса эшитмаган, фақат бир киши орқали отасидан ривоят қилади.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الطُّوسِيُّ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ، قَالَ لَمَّا أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالنَّاقُوسِ يُعْمَلُ لِيُضْرَبَ بِهِ لِلنَّاسِ لِجَمْعِ الصَّلاَةِ طَافَ بِي وَأَنَا نَائِمٌ رَجُلٌ يَحْمِلُ نَاقُوسًا فِي يَدِهِ فَقُلْتُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَتَبِيعُ النَّاقُوسَ قَالَ وَمَا تَصْنَعُ بِهِ فَقُلْتُ نَدْعُو بِهِ إِلَى الصَّلاَةِ ‏.‏ قَالَ أَفَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى مَا هُوَ خَيْرٌ مِنْ ذَلِكَ فَقُلْتُ لَهُ بَلَى ‏.‏ قَالَ فَقَالَ تَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ قَالَ ثُمَّ اسْتَأْخَرَ عَنِّي غَيْرَ بَعِيدٍ ثُمَّ قَالَ وَتَقُولُ إِذَا أَقَمْتَ الصَّلاَةَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَلَمَّا أَصْبَحْتُ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا رَأَيْتُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهَا لَرُؤْيَا حَقٌّ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَقُمْ مَعَ بِلاَلٍ فَأَلْقِ عَلَيْهِ مَا رَأَيْتَ فَلْيُؤَذِّنْ بِهِ فَإِنَّهُ أَنْدَى صَوْتًا مِنْكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُمْتُ مَعَ بِلاَلٍ فَجَعَلْتُ أُلْقِيهِ عَلَيْهِ وَيُؤَذِّنُ بِهِ - قَالَ - فَسَمِعَ ذَلِكَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَهُوَ فِي بَيْتِهِ فَخَرَجَ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَيَقُولُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ مَا رَأَى ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَلِلَّهِ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَكَذَا رِوَايَةُ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَقَالَ فِيهِ ابْنُ إِسْحَاقَ عَنِ الزُّهْرِيِّ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ مَعْمَرٌ وَيُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ فِيهِ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ ‏"‏ ‏.‏ لَمْ يُثَنِّيَا ‏.‏

Muhammad ibn Mansur at-Tusiy bizga aytib berdi: Yaʼqub bizga aytib berdi: Otam bizga Muhammad ibn Ishoqdan aytib berdi: Menga Muhammad ibn Ibrohim ibn al-Horis at-Taymiy Muhammad ibn Abdulloh ibn Zayd ibn Abdu Rabbihidan aytib berdi. U: Menga otam Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu) aytib berdi, dedi. U (Abdulloh) aytdi: Rasululloh ﷺ odamlarni namozga yigʻish uchun qoʻngʻiroq yasalib, u bilan urilishini buyurganlarida, men uxlab yotgan paytimda qoʻlida qoʻngʻiroq koʻtargan bir kishi mening atrofimda aylanib yurdi. Shunda men: «Ey Abdulloh, qoʻngʻiroqni sotasanmi?» dedim. U: «Uni nima qilasan?» dedi. Men: «Uning bilan namozga chaqiramiz», dedim. U: «Senga bundan koʻra yaxshiroq narsani koʻrsatmaymi?» dedi. Men unga: «Ha (koʻrsat)», dedim. U aytdi: «Sen ‹Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an lo ilaha illalloh, ashhadu an lo ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Hayya alas-salah, hayya alas-salah. Hayya alal-falah, hayya alal-falah. Allohu akbar, Allohu akbar. Lo ilaha illalloh›, deysan». (Abdulloh) aytdi: Soʻngra u mendan uzoq boʻlmagan masofada (bir oz) chetga oʻtdi-da, keyin: «Namozga iqomat aytganingda esa, ‹Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an lo ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Hayya alas-salah. Hayya alal-falah. Qad qomatis-salah, qad qomatis-salah. Allohu akbar, Allohu akbar. Lo ilaha illalloh›, deysan», dedi. Men tongga chiqqanimda Rasululloh ﷺning oldiga keldim va koʻrgan narsamni u zotga xabar berdim. Shunda u zot: «Albatta, bu — chin tush, inshaalloh. Bilol bilan tur-da, koʻrgan narsangni unga oʻrgat, u shuni azon qilib aytsin, chunki uning ovozi sendan jarangdorroqdir», dedilar. Men Bilol bilan turdim va men uni unga oʻrgata boshladim, u esa uni azon qilib aytar edi. (Abdulloh) aytdi: Buni uyida boʻlgan Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) eshitib qoldi-da, ridosini sudragan holda chiqib keldi va: «Seni haq (din) bilan yuborgan Zot bilan qasamki, ey Rasululloh, men ham u koʻrgan narsaga oʻxshashni koʻrgan edim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Alloh uchun hamd boʻlsin», dedilar. Abu Dovud aytdi: Zuhriyning Said ibn al-Musayyabdan, uning Abdulloh ibn Zayddan (qilgan) rivoyati shu tarzdadir va Ibn Ishoq unda Zuhriydan (rivoyat qilib): «Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar», dedi. Maʼmar va Yunus esa Zuhriydan unda: «Allohu akbar, Allohu akbar», deb, ikki marta qaytarmadilar.Муҳаммад ибн Мансур ат-Тусий бизга айтиб берди: Яъқуб бизга айтиб берди: Отам бизга Муҳаммад ибн Ишоқдан айтиб берди: Менга Муҳаммад ибн Иброҳим ибн ал-Ҳорис ат-Таймий Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Зайд ибн Абду Раббиҳидан айтиб берди. У: Менга отам Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу) айтиб берди, деди. У (Абдуллоҳ) айтди: Расулуллоҳ ﷺ одамларни намозга йиғиш учун қўнғироқ ясалиб, у билан урилишини буюрганларида, мен ухлаб ётган пайтимда қўлида қўнғироқ кўтарган бир киши менинг атрофимда айланиб юрди. Шунда мен: «Эй Абдуллоҳ, қўнғироқни сотасанми?» дедим. У: «Уни нима қиласан?» деди. Мен: «Унинг билан намозга чақирамиз», дедим. У: «Сенга бундан кўра яхшироқ нарсани кўрсатмайми?» деди. Мен унга: «Ҳа (кўрсат)», дедим. У айтди: «Сен ‹Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ҳайя алас-салаҳ, ҳайя алас-салаҳ. Ҳайя алал-фалаҳ, ҳайя алал-фалаҳ. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ло илаҳа иллаллоҳ›, дейсан». (Абдуллоҳ) айтди: Сўнгра у мендан узоқ бўлмаган масофада (бир оз) четга ўтди-да, кейин: «Намозга иқомат айтганингда эса, ‹Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ҳайя алас-салаҳ. Ҳайя алал-фалаҳ. Қад қоматис-салаҳ, қад қоматис-салаҳ. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ло илаҳа иллаллоҳ›, дейсан», деди. Мен тонгга чиққанимда Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келдим ва кўрган нарсамни у зотга хабар бердим. Шунда у зот: «Албатта, бу — чин туш, иншааллоҳ. Билол билан тур-да, кўрган нарсангни унга ўргат, у шуни азон қилиб айтсин, чунки унинг овози сендан жарангдорроқдир», дедилар. Мен Билол билан турдим ва мен уни унга ўргата бошладим, у эса уни азон қилиб айтар эди. (Абдуллоҳ) айтди: Буни уйида бўлган Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) эшитиб қолди-да, ридосини судраган ҳолда чиқиб келди ва: «Сени ҳақ (дин) билан юборган Зот билан қасамки, эй Расулуллоҳ, мен ҳам у кўрган нарсага ўхшашни кўрган эдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ учун ҳамд бўлсин», дедилар. Абу Довуд айтди: Зуҳрийнинг Саид ибн ал-Мусайябдан, унинг Абдуллоҳ ибн Зайддан (қилган) ривояти шу тарздадир ва Ибн Ишоқ унда Зуҳрийдан (ривоят қилиб): «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар», деди. Маъмар ва Юнус эса Зуҳрийдан унда: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар», деб, икки марта қайтармадилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ، قَالَ اسْتَسْقَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهِ خَمِيصَةٌ لَهُ سَوْدَاءُ فَأَرَادَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَأْخُذَ بِأَسْفَلِهَا فَيَجْعَلَهُ أَعْلاَهَا فَلَمَّا ثَقُلَتْ قَلَبَهَا عَلَى عَاتِقِهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ ustlarida qora rangli xamisa (naqshli kiyim) bilan yomgʻir soʻradilar. Rasululloh ﷺ uning pastki tomonidan ushlab, uni yuqori tomoniga oʻtkazmoqchi boʻldilar. (Kiyim) ogʻir kelgach, uni yelkalari ustida agʻdardilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ устларида қора рангли хамиса (нақшли кийим) билан ёмғир сўрадилар. Расулуллоҳ ﷺ унинг пастки томонидан ушлаб, уни юқори томонига ўтказмоқчи бўлдилар. (Кийим) оғир келгач, уни елкалари устида ағдардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ بِلاَلٍ - عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ إِلَى الْمُصَلَّى يَسْتَسْقِي وَأَنَّهُ لَمَّا أَرَادَ أَنْ يَدْعُوَ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ ثُمَّ حَوَّلَ رِدَاءَهُ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu) xabar berishicha, Rasululloh ﷺ yomgʻir soʻrash uchun musallaga chiqdilar va duo qilmoqchi boʻlganlarida qiblaga yuzlanib, soʻngra ridolarini agʻdardilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу) хабар беришича, Расулуллоҳ ﷺ ёмғир сўраш учун мусаллага чиқдилар ва дуо қилмоқчи бўлганларида қиблага юзланиб, сўнгра ридоларини ағдардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، - الَّذِي أُرِيَ النِّدَاءَ - قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا وَيَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ مَرَّتَيْنِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺ taharat qilganlarini koʻrdim: yuzlarini uch marta, ikki qoʻllarini ikki marta yuvdilar, ikki oyoqlarini ikki marta yuvdilar va boshlariga ikki marta masih tortdilar».Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ таҳарат қилганларини кўрдим: юзларини уч марта, икки қўлларини икки марта ювдилар, икки оёқларини икки марта ювдилар ва бошларига икки марта масиҳ тортдилар».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَسْقَى وَعَلَيْهِ خَمِيصَةٌ سَوْدَاءُ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ustlarida qora rido boʻlgan holda yomgʻir soʻrab duo qildilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ устларида қора ридо бўлган ҳолда ёмғир сўраб дуо қилдилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ يَسْتَسْقِي فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yomgʻir soʻrab chiqdilar, qiblaga yuzlanib ikki rakat namoz oʻqidilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ёмғир сўраб чиқдилар, қиблага юзланиб икки ракат намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مَيْمُونٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ يَصْبُغُ ثِيَابَهُ بِالزَّعْفَرَانِ فَقِيلَ لَهُ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْبُغُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) kiyimlarini zaʼfaron bilan boʻyardi. Bu haqda undan soʻralganda, u: «Rasululloh ﷺ ham boʻyar edilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) кийимларини заъфарон билан бўярди. Бу ҳақда ундан сўралганда, у: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам бўяр эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening uyim bilan minbarim orasidagi joy jannat bogʻlaridan bir bogʻdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг уйим билан минбарим орасидаги жой жаннат боғларидан бир боғдир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ الأُذُنَانِ مِنَ الرَّأْسِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki quloq boshdandir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки қулоқ бошдандир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ الْمَاجِشُونِ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، صَاحِبِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَخْرَجْنَا لَهُ مَاءً فِي تَوْرٍ مِنْ صُفْرٍ فَتَوَضَّأَ بِهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurimizga keldilar. Biz u zotga misdan yasalgan idishda suv chiqarib berdik, u zot u bilan taharat oldilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримизга келдилар. Биз у зотга мисдан ясалган идишда сув чиқариб бердик, у зот у билан таҳарат олдилар.

- وعن عبد الله بن زيد رضى الله عنه قال‏:‏ أتانا النبي صلى الله عليه وسلم، فأخرجنا له ماء في نور من صفر فتوضأ‏.‏‏‏((‏رواه البخارى‏)‏‏)‏‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurimizga keldilar. Biz u zotga sariq misdan yasalgan bir idishda suv chiqardik, u zot tahorat qildilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузуримизга келдилар. Биз у зотга сариқ мисдан ясалган бир идишда сув чиқардик, у зот таҳорат қилдилар.

- عن عبد الله بن زيد رضى الله عنه أنه رأى رسول الله صلى الله عليه وسلم مستلقياً في المسجد، واضعاً إحدى رجليه على الأخرى‏. (‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏‏.

Abbod ibn Tamim (amakisidan) rivoyat qiladi: Amakisi: «Men Rasululloh ﷺ ni masjidda bir oyogʻini ikkinchisi ustiga qoʻyib, chalqancha yotgan holda koʻrdim», — dedi. Said ibn al-Musayyab rivoyat qiladi: Umar va Usmon ham shunday qilar edi.Аббод ибн Тамим (амакисидан) ривоят қилади: Амакиси: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни масжидда бир оёғини иккинчиси устига қўйиб, чалқанча ётган ҳолда кўрдим», — деди. Саид ибн ал-Мусайяб ривоят қилади: Умар ва Усмон ҳам шундай қилар эди.

وَعَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ زَيْدٍ ‏- رضى الله عنه ‏- { أَنَّ اَلنَّبِيَّ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-أَتَى بِثُلُثَيْ مُدٍّ, فَجَعَلَ يَدْلُكُ ذِرَاعَيْهِ } أَخْرَجَهُ أَحْمَدُ, وَصَحَّحَهُ اِبْنُ خُزَيْمَة َ 1‏ .‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ga uchdan ikki mudd suv keltirildi, u zot ikki bilaklarini ishqalay boshladilar. Ahmad rivoyat qilgan, Ibn Xuzayma sahih deb baholagan.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ га учдан икки мудд сув келтирилди, у зот икки билакларини ишқалай бошладилар. Аҳмад ривоят қилган, Ибн Хузайма саҳиҳ деб баҳолаган.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ aʼzolarni ikki martadan yuvib tahorat oldilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ аъзоларни икки мартадан ювиб таҳорат олдилар.

وَعَن عبد الله بن زيد قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدَةٍ فَعَلَ ذَلِك ثَلَاثًا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni bir kaft suv bilan ogʻiz chayib, burunga suv tortganlarini koʻrdim; buni uch marta qildilar. Abu Dovud va Termiziy rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни бир кафт сув билан оғиз чайиб, бурунга сув тортганларини кўрдим; буни уч марта қилдилар. Абу Довуд ва Термизий ривоят қилган.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ: أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَرَوَاهُ مُسلم مَعَ زَوَائِد

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, u Paygʻambar ﷺ ni tahorat olayotganlarini va boshlariga qoʻllaridan ortgan suvdan boshqa (yangi) suv bilan mash tortayotganlarini koʻrgan. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir. Ibn Lahia bu hadisni Habbon ibn Vosiʼdan, (u) otasidan, (u) Abdulloh ibn Zayddan: «Paygʻambar ﷺ tahorat olib, boshlariga qoʻllaridan ortib qolgan suv bilan mash tortdilar», deb rivoyat qilgan. Amr ibn al-Horisning Habbondan (qilgan) rivoyati (esa) sahihroqdir; chunki bu hadis Abdulloh ibn Zayd va boshqalardan — «Paygʻambar ﷺ boshlari uchun yangi suv oldilar» — bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan. Koʻpchilik ilm ahli nazdida shu (hadis) bilan amal qilinib, ular bosh uchun yangi suv olishni (afzal) deb koʻrishgan.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, у Пайғамбар ﷺ ни таҳорат олаётганларини ва бошларига қўлларидан ортган сувдан бошқа (янги) сув билан маш тортаётганларини кўрган. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Ибн Лаҳиа бу ҳадисни Ҳаббон ибн Восиъдан, (у) отасидан, (у) Абдуллоҳ ибн Зайддан: «Пайғамбар ﷺ таҳорат олиб, бошларига қўлларидан ортиб қолган сув билан маш тортдилар», деб ривоят қилган. Амр ибн ал-Ҳориснинг Ҳаббондан (қилган) ривояти (эса) саҳиҳроқдир; чунки бу ҳадис Абдуллоҳ ибн Зайд ва бошқалардан — «Пайғамбар ﷺ бошлари учун янги сув олдилар» — бир неча йўл билан ривоят қилинган. Кўпчилик илм аҳли наздида шу (ҳадис) билан амал қилиниб, улар бош учун янги сув олишни (афзал) деб кўришган.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ وَقَالَ: هُوَ «نُورٌ عَلَى نُورٍ»

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tahorat aʼzolarini ikki martadan yuvib tahorat qildilar va: «Bu nur ustiga nurdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳорат аъзоларини икки мартадан ювиб таҳорат қилдилар ва: «Бу нур устига нурдир», дедилар.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالنَّاسِ إِلَى الْمُصَلَّى يَسْتَسْقِي فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَتَيْنِ جَهَرَ فِيهِمَا بِالْقِرَاءَةِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ يَدْعُو وَرَفَعَ يَدَيْهِ وَحَوَّلَ رِدَاءَهُ حِينَ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ

Abdulaziz ibn Yahyo bizga Muhammad ibn Salamadan, u Muhammad ibn Ishoqdan, u az-Zuhriydan, u Urvadan, u Usoma ibn Zayddan rivoyat qildi: U (Usoma) aytdi: Rasululloh ﷺ Abdulloh ibn Ubayyni oʻzi vafot etgan kasalligida yoʻqlash uchun (uning huzuriga) chiqdilar. U zot uning huzuriga kirganlarida, unda oʻlim (alomatlarini) koʻrdilar va: «Men seni yahudiylarni sevishdan qaytarar edim», dedilar. U: «Asʼad ibn Zurora ham ularni yomon koʻrgan-ku, nima boʻpti?» dedi. U (Abdulloh) vafot etganida, oʻgʻli u zotning oldiga kelib: «Yo Rasululloh, Abdulloh ibn Ubayy vafot etdi, menga koʻylagingizni bering, men uni shunda kafanlay», dedi. Bas, Rasululloh ﷺ koʻylaklarini yechib, unga berdilar.Абдулазиз ибн Яҳё бизга Муҳаммад ибн Саламадан, у Муҳаммад ибн Ишоқдан, у аз-Зуҳрийдан, у Урвадан, у Усома ибн Зайддан ривоят қилди: У (Усома) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Абдуллоҳ ибн Убаййни ўзи вафот этган касаллигида йўқлаш учун (унинг ҳузурига) чиқдилар. У зот унинг ҳузурига кирганларида, унда ўлим (аломатларини) кўрдилар ва: «Мен сени яҳудийларни севишдан қайтарар эдим», дедилар. У: «Асъад ибн Зурора ҳам уларни ёмон кўрган-ку, нима бўпти?» деди. У (Абдуллоҳ) вафот этганида, ўғли у зотнинг олдига келиб: «Ё Расулуллоҳ, Абдуллоҳ ибн Убайй вафот этди, менга кўйлагингизни беринг, мен уни шунда кафанлай», деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ кўйлакларини ечиб, унга бердилар.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُصَلَّى فَاسْتَسْقَى وَحَوَّلَ رِدَاءَهُ حِينَ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَجَعَلَ عِطَافَهُ الْأَيْمَنَ عَلَى عَاتِقِهِ الْأَيْسَرِ وَجَعَلَ عِطَافَهُ الْأَيْسَرَ عَلَى عَاتِقِهِ الْأَيْمَنِ ثُمَّ دَعَا الله. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Zayd al-Moziniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ namozgohga (musallaga) chiqib yomgʻir tilab (istisqo) duo qildilar va qiblaga yuzlanganlarida ridolarini agʻdardilar».Абдуллоҳ ибн Зайд ал-Мозиний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ намозгоҳга (мусаллага) чиқиб ёмғир тилаб (истисқо) дуо қилдилар ва қиблага юзланганларида ридоларини ағдардилар».