Ma'mar ibn Roshid

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ بِلاَلٍ - عَنْ يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ - قَالَ كَانَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ يُحَدِّثُ أَنَّ مَعْمَرًا، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنِ احْتَكَرَ فَهُوَ خَاطِئٌ ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ لِسَعِيدٍ فَإِنَّكَ تَحْتَكِرُ قَالَ سَعِيدٌ إِنَّ مَعْمَرًا الَّذِي كَانَ يُحَدِّثُ هَذَا الْحَدِيثَ كَانَ يَحْتَكِرُ ‏.‏

Maʼmar ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim (taomni) ehtikor qilsa (qimmatlatish maqsadida toʻplab tursa), u xato qilgan boʻladi», dedilar. Shunda Saidga: «Sen ham ehtikor qilasan-ku?» deyildi. Said: «Bu hadisni hadis qilib aytadigan Maʼmarning oʻzi ham ehtikor qilar edi», dedi.Маъмар ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (таомни) эҳтикор қилса (қимматлатиш мақсадида тўплаб турса), у хато қилган бўлади», дедилар. Шунда Саидга: «Сен ҳам эҳтикор қиласан-ку?» дейилди. Саид: «Бу ҳадисни ҳадис қилиб айтадиган Маъмарнинг ўзи ҳам эҳтикор қилар эди», деди.

وَحَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، كِلاَهُمَا عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ يُونُسَ ‏.‏ وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ قَالَتْ سَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَجَبَةَ خَصْمٍ بِبَابِ أُمِّ سَلَمَةَ ‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan Yunusning hadisiga oʻxshash rivoyat qilinadi. Maʼmarning hadisida (Umm Salama): «Nabiy ﷺ Umm Salamaning eshigi oldida bahslashayotgan kishilarning shovqinini eshitdilar», — dedi.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан Юнуснинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилинади. Маъмарнинг ҳадисида (Умм Салама): «Набий ﷺ Умм Саламанинг эшиги олдида баҳслашаётган кишиларнинг шовқинини эшитдилар», — деди.

وَحَدَّثَنَاهُ عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sizlardan biringiz oʻz birodarini oʻrnidan turgizib, soʻng oʻzi uning oʻrniga oʻtirib olmasin», dedilar. Ibn Umar bir kishi unga (joy berib) oʻz oʻrnidan tursa, oʻsha yerga oʻtirmas edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сизлардан бирингиз ўз биродарини ўрнидан тургизиб, сўнг ўзи унинг ўрнига ўтириб олмасин», дедилар. Ибн Умар бир киши унга (жой бериб) ўз ўрнидан турса, ўша ерга ўтирмас эди.

وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏ نَحْوَ حَدِيثِ مَالِكٍ وَزَادَ فِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ قَالَ وَقَالَ لَهُ أَيْضًا أَرَأَيْتَ أَنَّهُ لَوْ رَعَى الْجَدْبَةَ وَتَرَكَ الْخَصْبَةَ أَكُنْتَ مُعَجِّزَهُ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَسِرْ إِذًا ‏.‏ قَالَ فَسَارَ حَتَّى أَتَى الْمَدِينَةَ فَقَالَ هَذَا الْمَحِلُّ ‏.‏ أَوْ قَالَ هَذَا الْمَنْزِلُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan Molik hadisiga oʼxshash rivoyat qilinadi, faqat unda ushbu (ziyoda) qoʼshilgan: (Umar Abu Ubaydaga) yana dedi: «Aytgin-chi, agar u (choʼpon) qaqshigan (choʻl)ni boqib, serhosil (oʼtli)ni tark qilsa, sen uni ojiz (xatokor) deb hisoblamaysanmi?» (Abu Ubayda): «Ha», dedi. (Umar): «Unda yur (yoʼlga tush)!» dedi. (Roviy) dedi: Bas, u Madinaga yetib kelguniga qadar yurdi va: «Mana shu maskan (manzil)», yoki «In sho Alloh, mana shu manzildir», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан Молик ҳадисига ўхшаш ривоят қилинади, фақат унда ушбу (зиёда) қўшилган: (Умар Абу Убайдага) яна деди: «Айтгин-чи, агар у (чўпон) қақшиган (чўл)ни боқиб, серҳосил (ўтли)ни тарк қилса, сен уни ожиз (хатокор) деб ҳисобламайсанми?» (Абу Убайда): «Ҳа», деди. (Умар): «Унда юр (йўлга туш)!» деди. (Ровий) деди: Бас, у Мадинага етиб келгунига қадар юрди ва: «Мана шу маскан (манзил)», ёки «Ин шо Аллоҳ, мана шу манзилдир», деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ مِنًى وَلاَ عَرَفَةَ وَقَالَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ أَوْ يَوْمَ الْفَتْحِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: (yuqoridagi hadis shu isnod bilan rivoyat qilinib,) bunda Mino va Arafot zikr qilinmadi va: Vidolashuv hajjida yoki Fath (Makka fath etilgan) kuni edi, deyilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: (юқоридаги ҳадис шу иснод билан ривоят қилиниб,) бунда Мино ва Арафот зикр қилинмади ва: Видолашув ҳажжида ёки Фатҳ (Макка фатҳ этилган) куни эди, дейилган.

قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، بِمِثْلِ هَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: (ushbu hadis) xuddi shu hadisning oʻxshashidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: (ушбу ҳадис) худди шу ҳадиснинг ўхшашидир.

وَحَدَّثَنَاهُ عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ مَعْمَرًا، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: shu hadis shu isnod bilan rivoyat qilindi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: шу ҳадис шу иснод билан ривоят қилинди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَإِنَّمَا كَانَ الْمَاءُ مِنَ الْمَاءِ فِي أَوَّلِ الإِسْلاَمِ ثُمَّ نُسِخَ بَعْدَ ذَلِكَ ‏.‏ وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ وَرَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى أَنَّهُ إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ فِي الْفَرْجِ وَجَبَ عَلَيْهِمَا الْغُسْلُ وَإِنْ لَمْ يُنْزِلاَ ‏.‏

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: ushbu isnod bilan shunga oʻxshashi (rivoyat qilinadi). Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. «Suv suvdandir» (degan hukm) faqat Islomning boshlarida edi, soʻng u bekor qilindi. Nabiy ﷺ ashoblaridan bir nechtasi shunday rivoyat qilgan; ular orasida Ubay ibn Kaʼb va Rofiʼ ibn Xadij bor. Aksariyat ilm ahli huzurida amal shunga (binoan)dir: agar kishi xotini bilan (avrat joyida) jimoʼ qilsa, garchi maniy chiqmagan boʻlsa ham, ikkalasiga gʻusl vojib boʻladi.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: ушбу иснод билан шунга ўхшаши (ривоят қилинади). Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. «Сув сувдандир» (деган ҳукм) фақат Исломнинг бошларида эди, сўнг у бекор қилинди. Набий ﷺ ашобларидан бир нечтаси шундай ривоят қилган; улар орасида Убай ибн Каъб ва Рофиъ ибн Хадиж бор. Аксарият илм аҳли ҳузурида амал шунга (биноан)дир: агар киши хотини билан (аврат жойида) жимў қилса, гарчи маний чиқмаган бўлса ҳам, иккаласига ғусл вожиб бўлади.

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْتَحِنُ إِلاَّ بِالآيَةِ الَّتِي قَالَ اللَّهُ ‏:‏ ‏(‏إذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ ‏)‏ الآيَةَ ‏.‏ قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مَا مَسَّتْ يَدُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَ امْرَأَةٍ إِلاَّ امْرَأَةً يَمْلِكُهَا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ (bayʼat qiluvchi ayollarni) faqat Alloh aytgan oyat bilan imtihon qilar edilar: {Moʻmina ayollar senga bayʼat qilish uchun kelsalar} (Mumtahana 12). Maʼmar dedi: Menga Ibn Tovus otasidan xabar berib dedi: ‹Rasululloh ﷺning qoʻllari oʻzlari (nikoh bilan) ega boʻlgan ayoldan boshqa ayolning qoʻliga tegmagan›. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ (байъат қилувчи аёлларни) фақат Аллоҳ айтган оят билан имтиҳон қилар эдилар: {Мўмина аёллар сенга байъат қилиш учун келсалар} (Мумтаҳана 12). Маъмар деди: Менга Ибн Товус отасидан хабар бериб деди: ‹Расулуллоҳ ﷺнинг қўллари ўзлари (никоҳ билан) эга бўлган аёлдан бошқа аёлнинг қўлига тегмаган›. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، نَحْوَهُ ‏.‏

Bu hadisni Maʼmar ham boshqa sanad bilan shu maʼnoda rivoyat qilgan.Бу ҳадисни Маъмар ҳам бошқа санад билан шу маънода ривоят қилган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ قَالَ مَعْمَرٌ وَكَانَ الزُّهْرِيُّ يُنْكِرُ الدِّبَاغَ وَيَقُولُ يُسْتَمْتَعُ بِهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَمْ يَذْكُرِ الأَوْزَاعِيُّ وَيُونُسُ وَعُقَيْلٌ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ الدِّبَاغَ وَذَكَرَهُ الزُّبَيْدِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَحَفْصُ بْنُ الْوَلِيدِ ذَكَرُوا الدِّبَاغَ ‏.‏

Maʼmar aytdi: az-Zuhriy oshlashni inkor qilar va: «Undan har qanday holatda ham foydalanilaveradi», der edi. Abu Dovud aytadi: al-Avzoiy, Yunus va Uqayl az-Zuhriyning hadisida oshlashni zikr qilishmagan; az-Zubaydiy, Said ibn Abdulaziz va Hafs ibn al-Validlar esa oshlashni zikr qilishgan.Маъмар айтди: аз-Зуҳрий ошлашни инкор қилар ва: «Ундан ҳар қандай ҳолатда ҳам фойдаланилаверади», дер эди. Абу Довуд айтади: ал-Авзоий, Юнус ва Уқайл аз-Зуҳрийнинг ҳадисида ошлашни зикр қилишмаган; аз-Зубайдий, Саид ибн Абдулазиз ва Ҳафс ибн ал-Валидлар эса ошлашни зикр қилишган.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حُجْرٍ الْمَدَرِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Umra joizdir», dedilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Умра жоиздир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْعُمْرَى لِلْوَارِثِ ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Umra vorisga tegishlidir», dedilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Умра ворисга тегишлидир», дедилар.

عَن معمر قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنِ احْتَكَرَ فَهُوَ خَاطِئٌ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Maʼmar ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim (taomni) ehtikor qilsa (qimmatlatish maqsadida toʻplab tursa), u xato qilgan boʻladi», dedilar. Shunda Saidga: «Sen ham ehtikor qilasan-ku?» deyildi. Said: «Bu hadisni hadis qilib aytadigan Maʼmarning oʻzi ham ehtikor qilar edi», dedi.Маъмар ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (таомни) эҳтикор қилса (қимматлатиш мақсадида тўплаб турса), у хато қилган бўлади», дедилар. Шунда Саидга: «Сен ҳам эҳтикор қиласан-ку?» дейилди. Саид: «Бу ҳадисни ҳадис қилиб айтадиган Маъмарнинг ўзи ҳам эҳтикор қилар эди», деди.