حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذٍ أَنَّ الصَّلَاةَ أُحِيلَتْ ثَلَاثَةَ أَحْوَالٍ فَذَكَرَ أَحْوَالَهَا فَقَطْ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا الْمَسْعُودِيُّ قَالَ أَبُو النَّضْرِ فِي حَدِيثِهِ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَأُحِيلَتْ الصَّلَاةُ ثَلَاثَةَ أَحْوَالٍ وَأُحِيلَ الصِّيَامُ ثَلَاثَةَ أَحْوَالٍ فَأَمَّا أَحْوَالُ الصَّلَاةِ فَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدِمَ الْمَدِينَةَ وَهُوَ يُصَلِّي سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ عَلَيْهِ {قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ} قَالَ فَوَجَّهَهُ اللَّهُ إِلَى مَكَّةَ قَالَ فَهَذَا حَوْلٌ قَالَ وَكَانُوا يَجْتَمِعُونَ لِلصَّلَاةِ وَيُؤْذِنُ بِهَا بَعْضُهُمْ بَعْضًا حَتَّى نَقَسُوا أَوْ كَادُوا يَنْقُسُونَ قَالَ ثُمَّ إِنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ يُقَالُ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي رَأَيْتُ فِيمَا يَرَى النَّائِمُ وَلَوْ قُلْتُ إِنِّي لَمْ أَكُنْ نَائِمًا لَصَدَقْتُ إِنِّي بَيْنَا أَنَا بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ رَأَيْتُ شَخْصًا عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَخْضَرَانِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَقَالَ اللَّهُ
Muozdan rivoyat qilinishicha, namoz uch holatda oʻzgartirildi, deb faqat uning holatlarini zikr qildi. Boshqa (rivoyatda) Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytdi: Namoz uch holatda oʻzgartirildi va roʻza (ham) uch holatda oʻzgartirildi. Namozning holatlariga kelsak: Nabiy ﷺ Madinaga keldilar va oʻn yetti oy Baytul-Maqdis tomon namoz oʻqidilar. Soʻng Alloh u zotga: {Yuzingning osmonga oʻgirilaverishini koʻrmoqdamiz. Bas, albatta seni oʻzing rozi boʻladigan qiblaga yuzlantiramiz. Yuzingni Masjidul-Harom tomon burgin. Qayerda boʻlsangiz ham, yuzlaringizni u tomon buringlar} (oyatini) nozil qildi. (Rovi) dedi: Shunda Alloh u zotni Makka tomon yuzlantirdi. Bu — bir holatdir. (Rovi) dedi: Ular namozga toʻplanar va bir-birlariga uni (namoz vaqtini) bildirar edilar, hatto (nasorolar kabi) noqus (chalish)ga oʻtdilar yoki oʻtayozdilar. (Rovi) dedi: Soʻng ansorlardan Abdulloh ibn Zayd deb ataladigan bir kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Rasululloh, men uxlab yotgan kishi koʻradigan (tush)da koʻrdim — agar men uxlamagan edim, desam ham rost soʻzlagan boʻlardim: men uyqu bilan uygʻoqlik orasida turganimda, ustida ikkita yashil kiyimi bor bir shaxsni koʻrdim; u qiblaga yuzlandi va: ‹Alloh...›, dedi», dedi.Муоздан ривоят қилинишича, намоз уч ҳолатда ўзгартирилди, деб фақат унинг ҳолатларини зикр қилди. Бошқа (ривоятда) Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) айтди: Намоз уч ҳолатда ўзгартирилди ва рўза (ҳам) уч ҳолатда ўзгартирилди. Намознинг ҳолатларига келсак: Набий ﷺ Мадинага келдилар ва ўн етти ой Байтул-Мақдис томон намоз ўқидилар. Сўнг Аллоҳ у зотга: {Юзингнинг осмонга ўгирилаверишини кўрмоқдамиз. Бас, албатта сени ўзинг рози бўладиган қиблага юзлантирамиз. Юзингни Масжидул-Ҳаром томон бургин. Қаерда бўлсангиз ҳам, юзларингизни у томон буринглар} (оятини) нозил қилди. (Рови) деди: Шунда Аллоҳ у зотни Макка томон юзлантирди. Бу — бир ҳолатдир. (Рови) деди: Улар намозга тўпланар ва бир-бирларига уни (намоз вақтини) билдирар эдилар, ҳатто (насоролар каби) ноқус (чалиш)га ўтдилар ёки ўтаёздилар. (Рови) деди: Сўнг ансорлардан Абдуллоҳ ибн Зайд деб аталадиган бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен ухлаб ётган киши кўрадиган (туш)да кўрдим — агар мен ухламаган эдим, десам ҳам рост сўзлаган бўлардим: мен уйқу билан уйғоқлик орасида турганимда, устида иккита яшил кийими бор бир шахсни кўрдим; у қиблага юзланди ва: ‹Аллоҳ...›, деди», деди.