حَدَّثَنَا الصَّلْتُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ إِدْرِيسَ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما –
﴿ وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ ﴾ قَالَ وَرَثَةً ﴿ وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَٰلِىَ مِمَّا تَرَكَ ٱلْوَٰلِدَانِ وَٱلْأَقْرَبُونَ ۚ وَٱلَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَـٰنُكُمْ فَـَٔاتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ شَهِيدًا ﴾{وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ} قَالَ كَانَ الْمُهَاجِرُونَ لَمَّا قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَرِثُ الْمُهَاجِرُ الأَنْصَارِيَّ دُونَ ذَوِي رَحِمِهِ لِلأُخُوَّةِ الَّتِي آخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمْ، فَلَمَّا نَزَلَتْ ﴿ وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ ﴾ نَسَخَتْ، ثُمَّ قَالَ ﴿ وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَٰلِىَ مِمَّا تَرَكَ ٱلْوَٰلِدَانِ وَٱلْأَقْرَبُونَ ۚ وَٱلَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَـٰنُكُمْ فَـَٔاتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ شَهِيدًا ﴾{وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ } إِلاَّ النَّصْرَ وَالرِّفَادَةَ وَالنَّصِيحَةَ، وَقَدْ ذَهَبَ الْمِيرَاثُ وَيُوصِي لَهُ.Said ibn Jubayr (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Ibn Abbos: «‹Biz har bir (kishi) uchun — ota-ona va qarindoshlar qoldirgan (mol)da — vorislar (mavoliy) tayinladi› (Niso, 33) (degan oyat haqida); va ‹Qoʻllaringiz (qasamyodi) bilan ahd qilgan kishilar (haqida)›: Muhojirlar Madinada Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelganda, muhojir ansoriyga — Paygʻambar ﷺ ular (muhojir va ansor) orasida oʻrnatgan birodarlik (uxuvvat) sababli — voris boʻlar, ansoriyning qarindoshlari esa unga voris boʻlmas edi. ‹Biz har bir (kishi) uchun vorislar tayinladi› (Niso, 33) (degan oyat) nozil boʻlganda, u — (meros borasida) birodarlik (ahdi)ni bekor qildi», — dedi. Soʻng u: «‹Qoʻllaringiz (qasamyodi) bilan ahd qilgan kishilar (haqida)gi oyat — yordam va oʻzaro nasihat (maslahat) borasida amal qilaverdi, lekin meros masalasi (bundan) chiqarib tashlandi va kishi — avval merosga haqli boʻlgan kishiga — oʻz vasiyatida biror narsa ajratishi joiz boʻldi», — dedi.